Đạo đức phật giáo và ảnh hưởng của nó đến xây dựng gia đình văn hóa ở tỉnh ninh bình hiện nay

Đạo đức Phật giáo và ảnh hưởng của nó đến xây dựng gia đính văn hóa ở tỉnh Ninh Bính hiện nay Ngô Thị Bìch Trường Đại học Khoa học xã hội và Nhân văn Luận văn ThS.. Phân tìch ảnh hưởng

Đạo đức Phật giáo và ảnh hưởng của nó đến xây dựng gia đính văn hóa ở tỉnh Ninh Bính

hiện nay Ngô Thị Bìch

Trường Đại học Khoa học xã hội và Nhân văn Luận văn ThS ngành: Tôn giáo học; Mã số: 60 22 90

Người hướng dẫn: TS Ngô Thị Phượng

Năm bảo vệ: 2010

Abstract Khái quát về sự du nhập và đặc điểm của Phật giáo Việt Nam Phân tìch

những vấn đề cơ bản của đạo đức Phật giáo Khái quát đặc điểm kinh tế, xã hội và tính hính Phật giáo ở tỉnh Ninh Bính hiện nay Phân tìch ảnh hưởng chủ yếu của đạo đức Phật giáo đến việc xây dựng gia đính văn hoá ở tỉnh Ninh Bính Đề xuất một số kiến nghị nhằm phát huy những mặt tìch cực và hạn chế ảnh hưởng tiêu cực của đạo

đức Phật giáo với việc xây dựng gia đính văn hoá ở tỉnh Ninh Bính hiện nay

Keywords Đạo đức; Phật giáo; Gia đính văn hóa; Tôn giáo học; Ninh Bính

Content

1 Tính cấp thiết của đề tài

Việt Nam là một quốc gia nằm trong vùng Đông Nam Á, Bắc giáp với Trung Hoa, Đông và Nam giáp với biển Đông, phìa Tây giáp với Lào và Cămpuchia Chình ví là một quốc gia nằm ở ngã tư của lưu lộ quốc tế thuộc Đông Nam Á, là nơi dừng chân của các thương nhân vùng Địa Trung Hải, nên từ nhiều thế kỉ trước, Việt Nam và các quốc gia trong vùng này đã thiết lập mối quan hệ kinh tế, thương mại, văn hoá, tôn giáo qua hai con đường chình Con đường Hồ Tiêu, tức là đường biển qua Srilanca, Inđônêsia, Trung Hoa, Việt Nam và đường Đồng Cỏ tức đường bộ, xuất phát từ vùng Đông Bắc Ấn rồi băng qua miền Trung Á, Mông Cổ, Tây Tạng, Việt Nam, Trung Hoa Thông qua hai con đường này, các tôn giáo lớn trên thế giới, trong đó có Phật giáo gặp nhiều thuận lợi để du nhập vào Việt Nam

Ngay từ khi mới du nhập vào Việt Nam, Phật giáo đã nhanh chóng thìch nghi với lối sống của người dân Việt Trong quá trính phát triển ở Việt Nam, Phật giáo hầu như không gặp trở ngại trong việc hoà nhập vào mọi giai tầng của xã hội, đã thấm sâu vào tiềm thức và có ảnh hưởng không nhỏ tới đời sống, đạo đức của con người Việt Nam Phật giáo nhanh chóng chiếm được cảm tính của người dân, đóng vai trò như một tôn giáo của Dân tộc Đến nay, (theo số liệu thống kê năm 2007) ở Việt Nam có khoảng trên 40.000 tăng ni, trên 10 triệu phật

tử (có quy y) và có tới 80% dân số tin và ìt nhiều chịu ảnh hưởng bởi những nghi lễ, tìn ngưỡng, đạo đức của Phật giáo

Ra đời tại Ấn Độ hơn 2500 năm trước, những yếu tố tìch cực của Đạo Phật đã tác động tới đời sống hàng ngày của con người, nên nó đã nhanh chóng lan toả sang nhiều nước trên thế giới Có mặt tại Việt Nam hơn 2000 năm, Phật giáo cũng đã ¶nh h-ëng không nhỏ vào

nền văn hoá Dân tộc, để lại những dấu ấn sâu đậm trong hầu hết các triều đại Tuy nhiên, không phải lúc nào Phật giáo cũng giữ được vai trò và vị trì vàng son đó Điều này còn tuỳ thuộc vào nhiều nguyên nhân khác nhau: sự vận dụng tinh thần Phật giáo của các thiền sư, các vị vua, chình quyền, đến việc từng người dân tiếp nhận tinh thần Phật giáo vào trong đời sống của chình mính như thế nào Những yếu tố đó góp phần đưa Phật giáo có một vị trì và vai trò nhất định ở Việt Nam

Phật giáo đã trải qua bao nhiêu thăng trầm gắn bó với lịch sử đấu tranh dựng nước và giữ nước của nhân dân ta và đã trở thành một bộ phận của lịch sử, văn hoá dân tộc Việt Nam Sau khi Đức Phật qua đời, nền tảng đạo đức và triết lý cao siêu của Ngài đã được hiểu

và thực hành theo từng bối cảnh văn hoá khác nhau Là một tôn giáo có quá trính tồn tại lâu dài ở nước ta, Phật giáo đã có ảnh hưởng tới tư duy và văn hoá, đặc biệt là đạo đức người Việt trong gia đính truyền thống

Ninh Bính là một tỉnh thuộc miền Bắc của Việt Nam, có đặc điểm tự nhiên rất đa dạng, bao gồm vùng núi rừng , đồng bằng và biển cả Ninh Bính còn là vùng đất cố đô, địa linh nhân kiệt Đó là ưu thể để nơi đây trở thành địa phương phát triển về du lịch, dịch vụ và sản xuất các mặt hàng thủ công mỹ nghệ phục vụ trong nước và quốc tế Sự phát triển kinh tế -

xã hội của Ninh Bính phụ thuộc nhiều vào ưu thế này Về đờ i sống văn hóa , tinh thần thì Ninh Bính cũng là vùng đất chịu ảnh hưởng nhiểu bởi tìn ngưỡng đạo Phật Hệ thống chùa chiền, tập quán, tìn ngưỡng và lối sống của người dân nơi đây thấm đậm tinh thần của đạo Phật Những điều đó cho thấy, cùng với một số tôn giáo khác, Phật giáo đã tồn tại ở vùng đất này từ rất sớm Tư tưởng của đạo đức Phật giáo gia nhập như một yếu tố truyền thống của đạo đức người Việt Mặc dù còn một số điểm hạn chế, nhưng đến nay, đạo đức Phật giáo đóng vai trò quan trọng, như một yếu tố nền tảng trong xây dựng gia đính văn hoá Việt Nam nói chung và góp phần tìch cực trong việc xây dựng gia đính văn hoá ở tỉnh Ninh Bính nói riêng Chình ví vậy, tôi chọn vấn đề: “Đạo đức Phật giáo và ảnh hưởng của nó đến xây dựng gia đình văn hoá ở tỉnh Ninh Bình hiện nay”, làm đề tài luận văn của mính

2.Tình hình nghiên cứu liên quan đến đề tài

Nghiên cứu về Phật giáo và đạo đức Phật giáo cũng như ảnh hưởng của nó đến đời sống xã hội và gia đính Việt Nam đã có nhiều công trính, nhưng mức độ nghiên cứu ở góc

độ và khìa cạnh khác nhau Có thể khái quát các công trính nghiên cứu liên quan đến đề tài thành các nhóm cơ bản sau đây:

Nhóm thứ nhất, các công trính nghiên cứu, tím hiểu về đạo Phật trong sự phát triển của

lịch sử Việt Nam:

- “Lịch sử phật giáo Việt Nam” của GS Nguyễn Tài Thư (chủ biên) Nxb, khoa học xã hội, 1988;

- “Lược sử Phật giáo Việt Nam” của Thìch Minh Tuệ, thành hội Phật giáo thành phố

Hồ Chì Minh xuất bản 1992;

- “Tư tưởng Phật giáo Việt Nam” của Nguyễn Duy Hinh, Nxb Hội nhà văn, 1999;

- “Phật giáo với văn hóa Việt Nam” Nguyễn Đăng Duy, Nxb Hà Nội, 1999;

- “Đại cương triết học Phật giáo Việt Nam” , tập 1 của PGS TS Nguyễn Hùng Hậu, Nxb Khoa học xã hội, Hà Nội, 2002;

- “Đạo phật và dòng sử việt” của Đức Nhuận, Viện Triết lý và Triết học thế giới California USA xuất bản, 1996

Nhóm thứ hai, các công trính nghiên cứu Phật giáo và ảnh hưởng của nó trong đời sống

văn hoá tinh thần dân tộc:

- “Tím về bản sắc văn hoá Việt Nam” của TS Trần Ngọc Thêm, Nxb thành phố Hồ Chì Minh, 1997;

“ Giá trị tinh thần truyền thống của dân tộc Việt Nam” của Trần Văn Giàu, Nxb Khoa học xã hội 1980;

- “Gia đính và phụ nữ trong biến đổi văn hoá xã hội nông thôn” của Nguyễn Linh Khiếu Nxb, Khoa học xã hội, 2001;

- “Đạo đức Phật giáo với đạo đức con người Việt Nam” của TS Đặng Thị Lan, Nxb Đại học quốc gia Hà Nội, 2006,

Nhóm thứ ba, các bài viết được đăng trên các tạp chì chuyên ngành, như:

- “Ảnh hưởng Phật giáo với tư duy của con người Việt trong lịch sử” của Lê Hữu Tuấn đăng trên tạp chì Triết học số 6/12/1998;

- “Văn hoá gia đính và xây dựng gia đính văn hoá mới ở Việt Nam” của TS Nguyễn Thị Dung trên báo Việt Nam và Đông Nam Á ngày nay 6/03/1999;

- “Đạo đức phật giáo với đạo đức truyền thống Việt Nam” của Đặng Thị Lan đăng trên tạp chì Khoa học - Đai học Quốc gia Hà Nội số 2 năm 2002…

Nhín chung, các tác giả với các công trính nghiên cứu trên đã có nhiều đóng góp trong việc làm rõ ảnh hưởng của Phật giáo đến đời sống của người Việt Trong đó, đặc biệt chú trọng đến những giá trị văn hoá đặc sắc của đạo đức Phật giáo Ở khìa cạnh này hay khìa cạnh khác, các tác giả đã đề cập những vấn đề cần thiết để xây dựng một nền đạo đức Tuy nhiên, ở từng góc độ tiếp cận và quan điểm khác nhau nên các tác giả đều có hướng đi khác nhau để đạt mục đìch riêng

Nghiên cứu về vai trò đạo đức Phật giáo trong việc xây dựng gia đính văn hoá ở tỉnh Ninh Bính, chưa có công trính nghiên cứu độc lập nào Ví thế, tác giả mong muốn thông qua luận văn này, tím hiểu và làm rõ ảnh hưởng của Phật giáo đến xây dựng gia đính văn hoá ở tỉnh Ninh Bính

3 Mục đích và nhiệm vụ của luận văn

- Mục đìch: Làm rõ những nội dung cơ bản của đạo đức Phật giáo và ảnh hưởng của nó trong xây dựng gia đính văn hoá ở tỉnh Ninh Bính Qua đó đưa ra những kiến nghị nhằm phát huy mặt tìch cực và hạn chế những ảnh hưởng tiêu cực của đạo đức Phật giáo trong xây dựng gia đính văn hoá ở tỉnh Ninh Bính hiện nay

- Nhiệm vụ: Để đạt mục đìch trên, luận văn thực hiện các nhiệm vụ sau:

+ Khái quát về sự du nhập và đặc điểm của Phật giáo Việt Nam;

+ Phân tìch những vấn đề cơ bản của đạo đức Phật giáo;

+ Khái quát đặc điểm kinh tế, xã hội và tính hính Phật giáo ở tỉnh Ninh Bính hiện nay; + Phân tìch ảnh hưởng chủ yếu của đạo đức Phật giáo đến việc xây dựng gia đính văn hoá ở tỉnh Ninh Bính hiện nay;

+ Đề xuất một số kiến nghị nhằm phát huy những mặt tìch cực và hạn chế ảnh hưởng tiêu cực của đạo đức Phật giáo với việc xây dựng gia đính văn hoá ở tỉnh Ninh Bính hiện nay

4 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

- Đối tượng: Đạo đức phật giáo và ảnh hưởng của nó trong việc xây dựng gia đính văn hoá

- Phạm vi nghiên cứu: Nghiên cứu những ảnh hưởng cơ bản của đạo đức Phật giáo trong xây dựng gia đính văn hoá ở tỉnh Ninh Bính trong giai đoạn hiện nay

5 Cơ sở lý luận và phương pháp nghiên cứu

- Cơ sở lý luận: Luận văn dựa trên hệ thống lý luận của chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chì Minh, những quan điểm chình sách của Đảng và Nhà nước ta về việc xây dựng gia đính văn hoá ở Việt Nam, các chình sách tôn giáo nói chung và Phật giáo nói riêng

- Phương pháp nghiên cứu: Ngoài các phương pháp biện chứng và chủ nghĩa duy vật lịch sử, luận văn còn sử dụng các phương pháp như lịch sử, lôgic, phân tìch tổng hợp, phương pháp so sánh, phương pháp trừu tượng hoá, khái quát hoá, phương pháp thống kê điều tra khảo sát thực tế

6 Ý nghĩa lý luận và thực tiễn của luận văn

- Luận văn làm rõ ảnh hưởng của đạo đức Phật giáo trong việc xây dựng gia đính văn hoá ở tỉnh Ninh Bính hiện nay

- Luận văn có thể sử dụng làm tài liệu tham khảo trong nghiên cứu và giảng dạy những vấn đề có liên quan đến đạo đức Phật giáo, trong tư tưởng, đạo lý con người, đời sống chình trị xã hội, văn hoá và tôn giáo, góp thêm cơ sở để chình quyền địa phương tham khảo trong việc tổ chức và nâng cao hiệu quả xây dựng gia đính văn hoá

7 Kết cấu của luận văn

Ngoài phần Mở đầu, Kết luận, Danh mục tài liệu tham khảo, Nội dung chình của luận văn gồm 2 chương, 6 tiết

References

1 Ban Chấp hành Trung ương Đảng (1998), Chỉ thị số 37/CP - TW ngày 2 tháng 7 Về công tác Tôn giáo

2 Ban Tôn giáo chính phủ (1992), Các văn bản của Nhà nước về hoạt động tôn giáo, Hà

Nô ̣i

3 Ban Tư tưởng - Văn hóa Trung ương (2002), Vấn đề tôn giáo và chính sách tôn giáo của Đảng Cộng sản Viê ̣t Nam, Nxb Chính tri ̣ Quốc gia, Hà Nội

4 Ban tri ̣ sự Phâ ̣t giáo tỉnh Ninh Bình , Báo cáo tổng kết công tác Phật sự nhiệm kỳ III (2002-2007) và Phương hướng hoạt động Phật sự nhiệm kỳ IV (2007-2012)

5 Lã Đăng Bật, Chùa Ninh Bình, Nxb Văn hóa Thông tin

6 Bô ̣ Chính tri ̣ (1990), Nghị quyết số 24 - NQ/TW, ngày 16 tháng 10 năm 1990, Về công tác tôn giáo trong tình hình phát triển mới

7 Chình Phủ (2005), Nghị định số 22/2005/NĐ- CP ngày 1 tháng 3 năm 2005, Hướng dẫn thi hành một số điều của Pháp Lê ̣nh tín ngưỡng, tôn giáo

8 Thìch Minh Châu (dịch), Kinh Pháp cú, Thiền Viê ̣n Va ̣n Ha ̣nh ấn hành

9 Thìch Minh Châu (1995), Đạo đức học Phật giáo, Viê ̣n Nghiên cứu Phật học ấn hành

10 Nguyễn Đăng Duy (1999), Phật giáo với văn hóa Viê ̣t Nam, Nxb Hà Nô ̣i

11 Đảng Cô ̣ng sản Viê ̣t Nam (1991), Văn kiê ̣n Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ VII ,

Nxb Chính tri ̣ Quốc gia, Hà Nội

12 Đảng Cô ̣ng sản Viê ̣t Nam (1996), Văn kiê ̣n Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ VIII ,

Nxb Chính tri ̣ Quốc gia, Hà Nội

13 Đảng Cô ̣ng sản Viê ̣t Nam (2001), Văn kiê ̣n Hội nghi ̣ lần thứ năm Ban Chấp hành trung ương khóa VIII, Nxb Chính tri ̣ Quốc gia, Hà Nội

14 Đảng Cô ̣ng sản Viê ̣t Nam (1996), Văn kiê ̣n Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ IX, Nxb

Chình trị Quốc gia, Hà Nội

15 Đảng Cô ̣ng sản Viê ̣t Nam (2003), Văn kiê ̣n Hội nghi ̣ lần thứ bảy Ban Chấp hành trung ương khóa IX, Nxb Chính tri ̣ Quốc gia, Hà Nội

16 Thạc Đức (2003), Văn học Phật giáo, Nxb Văn hóa

17 Trần Văn Giàu (1980), Giá trị tinh thần truyền thống của dân tộc Việt Nam , Nxb Khoa ho ̣c Xã hô ̣i

18 Nguyễn Hùng Hâ ̣u (2002), Đại cương Triết học Phật giáo Viê ̣t Nam , Nxb Khoa học

Xã hội, Hà Nội

19 Học viện Hành chình Quốc gia (2004), Giáo trình Quản lý nhà nước về tôn giáo và dân tộc, Nxb Đa ̣i ho ̣c Quốc gia, Hà Nội

20 Học viện Chình trị Quốc gia Hồ Chì Minh (2004), Tập bài giảng lý luận về tôn giá o

và chính sách hoạt động tôn giáo của Đảng và Nhà nước ta, Nxb Lý luâ ̣n chính tri ̣, Hà

Nô ̣i

21 Học viện Chình trị Quốc gia Hồ Chì Minh (2003), Tư tưởng Hồ Chí Minh về tôn giáo

và công tác tôn giáo, Nxb Tôn giáo

22 Nguyễn Duy Hinh (1999), Tư tưởng Phật giáo Viê ̣t Nam, Nxb Hô ̣i Nhà văn

23 Hiến chương giáo hô ̣i Phâ ̣t giáo Viê ̣t Nam, Đa ̣i hô ̣i đa ̣i biểu lần thứ I, Nxb Tôn giáo

24 Đỗ Quang Hưng (2005), Vấn đề tôn giáo trong cách mạng Viê ̣t Nam -lý luận và thực tiễn, Nxb Chính tri ̣ Quốc gia, Hà Nội

25 Đặng Thị Lan (2006), Đạo đức Phật giáo với đạo đức con người Viê ̣t Nam , Nxb Đa ̣i

học Quốc gia, Hà Nội

26 Nguyễn Lang (2000), Viê ̣t Nam Phật giáo sử luận, Nxb Văn ho ̣c, Hà Nội

27 Nguyễn Đức Lữ (2008), Lý luận về tôn giáo và chính sách tôn giáo ở Việt Nam , Nxb

Tôn giáo, Hà Nội

28 C.Mác và Ph Ăngghen (1994), C.Mác và Ph Ăngghen toa ̀ n tập, tâ ̣p 20, Nxb Chính tri ̣

Quốc gia, Hà Nội

29 C.Mác và Ph Ăngghen (1993), C.Mác và Ph Ăngghen toa ̀ n tập, tâ ̣p 13, Nxb Chính tri ̣

Quốc gia, Hà Nội

30 Đức Nhuận (1996), Đạo Phật và dòng sử Viê ̣t , Viê ̣n Triết lý và Triết ho ̣c thế giới

California USA

31 Nguyễn Linh Khiếu (2001), Gia đình và phụ nữ trong biến đổi văn hóa xã hội nôn g thôn, Nxb Khoa ho ̣c Xã hô ̣i, Hà Nội

32 Thìch Thanh Kiểm (dịch) (2001), Thiền Lâm Bảo Huấn, Nxb Tôn giáo

33 Thìch Chân Quang (2004), Tâm lý đạo đức, Nxb Tôn giáo

34 Thiều Quang Thắng (1995), Nâng cao hiê ̣u quả quản lý nhà nước trong lĩnh v ực tôn giáo, Ban Tôn giáo Chính phủ, Hà Nội

35 Trần Ngo ̣c Thêm (1997), Tìm về bản sắc văn hóa Việt Nam , Nxb Thành phố Hồ Chí

Minh

36 Trần Ngo ̣c Thêm (2008), Cơ sở văn hóa Viê ̣t Nam, Nxb Giáo dục

37 Nguyễn Tài Thư (1988), Lịch sử Phật giáo Việt Nam, Nxb Khoa ho ̣c Xã hô ̣i

38 Thìch Minh Tuệ (1993), Lược sử Phật giáo Viê ̣t Nam, Thành hội Phật giáo Thành phố

Hồ Chí Minh ấn hành

39 Thìch Thanh Tứ (1992), Phật giáo với dân tộc , Thành hội Phật giáo Thành phố Hồ

Chì Minh

40 Nguyễn Văn trò (2008), Cố đô Hoa Lư, Nxb Văn hóa dân tô ̣c

41 Chu Quang Trứ (2002), Văn hóa Viê ̣t Nam - nhìn từ Mỹ thuật, Tâ ̣p 2, Nxb Mỹ Thuâ ̣t,

Hà Nội

42 Ủy ban thường vụ Quốc hội (2004), Pháp lệnh về tín ngưỡng, tôn giáo

43 Viê ̣n nghiên cứu tôn giáo (1994), Những vấn đề tôn giáo hiê ̣n nay , Nxb Khoa ho ̣c Xã

hô ̣i, Hà Nội