Xuất phát từ những ý nghĩa đó, chúng tôi lựa chọn đề tài “Chủ trương của Đảng trong quan hệ Việt Nam - Liên Xô từ năm 1954 đến năm 1964” làm đề tài luận văn cao học lịch sử, chuyên ngàn
Trang 1Chủ trương của Đảng trong quan hệ Việt Nam - Liên Xô từ năm 1954 đến năm 1964
Tạ Quang Giảng Trường Đại học Khoa học Xã hội & Nhân văn Luận văn ThS ngành: Lịch sử Đảng Cộng sản Việt Nam; Mã số: 60 22 56
Người hướng dẫn: PGS NGND Lê Mậu Hãn
Năm bảo vệ: 2010
Abstract: Khái quát quan hệ Việt Nam - Liên Xô trước năm 1954 và củng cố mối
quan hệ này ở những năm 1954-1959 Phân tích những nội dung cơ bản trong đường lối đối ngoại của Đảng những năm 1954-1964, trong đó đặt trọng tâm làm sáng tỏ chủ trương của Đảng trong quan hệ với Liên Xô Trình bày những chủ trương của Đảng trong quan hệ Việt Nam - Liên Xô những năm 1954-1964 thông qua quá trình Đảng chỉ đạo củng cố, thúc đẩy quan hệ với Liên Xô trong khoảng thời gian trên Phân tích thành tựu, hạn chế trong chủ trương và sự chỉ đạo thực hiện quan hệ với Liên Xô của Đảng những năm 1954-1964; nêu lên ý nghĩa của mối quan hệ đối với cách mạng Việt Nam
Keywords: Lịch sử Đảng; Đảng Cộng sản Việt Nam; Thời kỳ 1954 -1964; Liên
Xô; Việt Nam; Quan hệ ngoại giao
Content
1 Lý do lựa chọn đề tài
Nhân tố quốc tế luôn giữ vai trò quan trọng trong tiến trình phát triển của mỗi quốc gia Không một quốc gia nào có thể tồn tại và phát triển bình thường nếu không có quan hệ với thế giới bên ngoài
Trong lịch sử quan hệ ngoại giao của Việt Nam, quan hệ Việt Nam - Liên Xô có một vị trí quan trọng, góp phần tích cực vào sự phát triển của mỗi nước Đặc biệt, mối quan hệ đó có ảnh hưởng to lớn tới tiến trình cách mạng Việt Nam
Năm 1950, Việt Nam và Liên Xô chính thức thiết lập quan hệ ngoại giao Sự kiện này đã đánh dấu một bước phát triển mới trong quan hệ hai nước Từ đó, quan hệ giữa hai nước đã trải qua những thời kỳ phát triển khác nhau, nhưng giai đoạn 1954 - 1964 vẫn là giai đoạn mà quan hệ hai nước để lại những dấu ấn nhất định trong sự phát triển của mỗi
Trang 2quốc gia Quan hệ hai nước thời kỳ này đã có ảnh hưởng to lớn đối với cách mạng Việt Nam; đồng thời tác động tới vị thế, uy tín quốc tế của Liên Xô
Thời kỳ 1954 - 1964 cũng là thời kỳ quan hệ Việt Nam - Liên Xô có những nét thăng, trầm trong bối cảnh quốc tế phức tạp với sự đan xen lợi ích của các cường quốc
Hiện nay, khi quan hệ giữa Việt Nam - Liên bang Nga vẫn đang phát triển tốt đẹp
- Liên bang Nga trở thành đối tác chiến lược của Việt Nam, thì việc nghiên cứu mối quan
hệ giữa Việt Nam và Liên Xô trong những năm 1954 -1964, từ đó rút ra những đánh giá, nhận xét, kinh nghiệm phục vụ hiện tại, có một ý nghĩa thực tiễn và lý luận sâu sắc; góp phần tiếp tục phát triển quan hệ hai nước, nâng mối quan hệ đó lên tầm cao mới, phục vụ thiết thực lợi ích của hai dân tộc Xuất phát từ những ý nghĩa đó, chúng tôi lựa chọn đề
tài “Chủ trương của Đảng trong quan hệ Việt Nam - Liên Xô từ năm 1954 đến năm
1964” làm đề tài luận văn cao học lịch sử, chuyên ngành lịch sử Đảng của mình
Trang 32 Lịch sử nghiên cứu vấn đề
Trong khuôn khổ của đề tài, đến nay chưa có công trình chuyên luận nào được công bố, nhưng đã có nhiều công trình có liên quan được xuất bản Có thể chia thành những nhóm tài liệu sau:
Công trình nghiên cứu của các nhà khoa học trong nước
- Nhóm công trình viết về ngoại giao và quan hệ quốc tế
“Mặt trận ngoại giao thời kỳ chống Mỹ cứu nước” (Nguyễn Duy Trinh, Nxb Sự
thật, Hà Nội, 1979); “Tình hình thế giới và chính sách đối ngoại của chúng ta” (Lê Duẩn,
Nxb Sự thật, Hà Nội, 1981); “Thắng lợi có tính thời đại và cuộc đấu tranh trên mặt trận
đối ngoại của nhân dân ta” (Nxb Sự thật, Hà Nội, 1985); “Mặt trận ngoại giao trong chống Mỹ cứu nước giai đoạn 1965-1973” (Nam Hưng, Tạp chí Lịch sử Đảng, số
5/1991); “Đấu tranh ngoại giao trong giai đoạn cuối của cuộc kháng chiến chống Mỹ
cứu nước” (Nguyễn Minh Vĩ, Tạp chí Lịch sử Đảng, số 2/1995); “Ảnh hưởng của văn hoá Liên Xô ở Việt Nam trong giai đoạn 1945-1954” (Lê Văn Thịnh, Tạp chí Nghiên cứu
lịch sử, số 3/1996); “50 năm ngoại giao Việt Nam 1945-1995” (Lưu Văn Lợi, Nxb Công
an nhân dân, Hà Nội, 1996); “Quan hệ quốc tế từ 1945-1995” (Hoàng Văn Hiển, Nguyễn Viết Thảo, Nxb Chính trị quốc gia, Hà Nội, 1998); “Ngoại giao Việt Nam trong thời đại
Hồ Chí Minh” (Nxb Chính trị quốc gia, Hà Nội, 2000); “Đấu tranh ngoại giao góp phần giải phóng hoàn toàn miền Nam, thống nhất đất nước” (Ngô Hữu Mạnh, Tạp chí Nghiên
cứu quốc tế, số 2 /2000); “Ngoại giao Việt Nam hiện đại vì sự nghiệp giành độc lập, tự
do 1945-1975” (Nguyễn Phúc Luân, Nxb Chính trị quốc gia, Hà Nội, 2001); “Ngoại giao Việt Nam 1945-2000” (Nguyễn Đình Bin, Nxb Chính trị quốc gia, Hà Nội, 2002);
Trong nhóm công trình sách tham khảo, chuyên khảo, các tác giả đã tập trung
trình bày những nét tổng quan về đường lối đối ngoại của Đảng trong hai cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp và đế quốc Mỹ xâm lược; trình bày chính sách đối ngoại và các quan hệ ngoại giao của Việt Nam (từ năm 1945 trở đi) Trong mạch chảy chung ấy, các tác giả điểm qua một cách khái quát, phác họa những diễn biến chính tiến trình lịch
sử trong quan hệ Việt Nam với Liên Xô Tuy nhiên, chủ trương củng cố, thúc đẩy quan
hệ Việt Nam - Liên Xô trong những năm 1954 -1964 mới chỉ được đề cập ở chừng mực nhất định, chưa đi sâu nghiên cứu một cách toàn diện và chưa làm rõ những thành công,
hạn chế của quá trình ấy Trong nhóm bài báo, tạp chí, các nhà nghiên cứu tập trung
Trang 4nghiên cứu về mặt trận ngoại giao trong kháng chiến chống Mỹ, cứu nước, hoặc về đường lối đối ngoại của Đảng, hay trực tiếp về quan hệ Việt Nam - Liên Xô Tuy nhiên, trong khuôn khổ của bài tạp chí, bài báo, các nội dung về quan hệ Việt Nam - Liên Xô được đề cập hoặc ở những khía cạnh đơn lẻ, hoặc hết sức tổng quát Tổng hợp nội dung các bài viết, bước đầu có thể thấy một bức tranh quan hệ Việt Nam - Liên Xô với những nét phác thảo Bức tranh toàn diện, đầy đủ về quan hệ Việt - Xô vẫn chưa được các nhà nghiên cứu khắc họa
- Nhóm công trình viết về cuộc kháng chiến chống Mỹ, cứu nước
“Mười tám năm chống Mỹ cứu nước thắng lợi” (Nxb Quân đội nhân dân, Hà
Nội, 1974); “Sức mạnh Việt Nam” (Nxb Quân đội nhân dân, Hà Nội, 1976); “Đại thắng
mùa xuân 1975 - Nguyên nhân và bài học” (Nxb Quân đội nhân dân, Hà Nội, 1995);
“Tổng kết cuộc kháng chiến chống Mỹ cứu nước; thắng lợi và bài học” (Nxb Chính trị
Quốc gia, Hà Nội, 1996); “Hậu phương chiến tranh nhân dân Việt Nam” (Nxb Chính trị Quốc gia, Hà Nội, 1997); “Chiến tranh cách mạng Việt Nam 1945-1975 - Thắng lợi và
bài học” (Nxb Chính trị Quốc gia, Hà Nội, 2000); “Việt Nam những chặng đường lịch sử (1954-1975), (1975-2005), (Nxb Giáo dục, thành phố Chí Minh, 2005)…
Những công trình này đi sâu nghiên cứu về cuộc kháng chiến chống Mỹ, cứu nước một cách tổng thể, tập trung vào những nội dung căn bản nhất của cuộc kháng chiến (xây dựng hậu phương miền Bắc; diễn biến đấu tranh quân sự trên chiến trường miền Nam; đấu tranh ngoại giao; nguyên nhân thắng lợi…) Trong nhóm công trình này, việc khái quát các quan điểm của Đảng về các vấn đề quốc tế, sự phát triển nhận thức của Đảng về quan hệ quốc tế trong kháng chiến chống Mỹ, cứu nước phải kể đến những đóng góp của
các tác giả Nguyễn Phúc Luân, Nguyễn Đình Bin, Lưu Văn Lợi với: “Ngoại giao Việt
Nam 1945-2000”; “Ngoại giao Việt Nam (1945-1995)”; “Ngoại giao Việt Nam hiện đại
vì sự nghiệp giành độc lập, tự do 1945-1975” Trong các công trình của mình, các tác
giả đã làm rõ nhiều vấn đề liên quan tới quá trình hoạch định đường lối đối ngoại của Đảng, đến tư duy đối ngoại, đến nhận thức về các vấn đề quốc tế Những nội dung liên quan đến chủ trương, quan điểm của Đảng trong quan hệ Việt Nam - Liên Xô từ năm
1954 đến năm 1964 cũng đã được đề cập đến, nhưng ở chừng mực nhất định, chủ yếu tiếp cận dưới góc độ tranh thủ sự ủng hộ quốc tế Diễn tiến của mối quan hệ trên mọi phương diện vẫn là khoảng trống trong mảng công trình này Phần tổng kết kinh nghiệm
Trang 5về việc đề ra chủ trương đối ngoại và chỉ đạo thực hiện nhằm củng cố, thúc đẩy quan hệ với Liên Xô của Đảng mới chỉ được nghiên cứu ở tầm mức vừa phải, chưa đầu tư dung lượng
và chiều sâu
- Nhóm công trình viết về tư tưởng đại đoàn kết của Hồ Chí Minh
“Chiến lược đại đoàn kết Hồ Chí Minh” (PGS Phùng Hữu Phú chủ biên, Nxb Chính trị quốc gia, Hà Nội, 1995); “Tư tưởng Hồ Chí Minh về đại đoàn kết dân tộc và
Mặt trận dân tộc thống nhất” (Nxb Chính trị quốc gia, Hà Nội, 1996); “Tư tưởng Hồ Chí Minh về đại đoàn kết với vấn đề phát huy sức mạnh đại đoàn kết toàn dân tộc trong thời
kỳ mới” (Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh, Nxb Chính trị quốc gia, Hà Nội,
2004)…
Các công trình này tập trung làm rõ tư tưởng đại đoàn kết, đoàn kết quốc tế và xây dựng khối đại đoàn kết dân tộc theo tư tưởng Hồ Chí Minh qua các giai đoạn cách mạng Nhằm hoàn thành mục tiêu nghiên cứu nêu trên, các tác giả đã đề cập tới một số vấn đề của quan hệ Việt Nam - Liên Xô với tư cách một trong những nội dung thuộc về đoàn kết quốc tế trong tư tưởng đại đoàn kết Hồ Chí Minh
- Nhóm công trình viết về quan hệ Việt Nam - Liên Xô qua các thời kỳ
“Cách mạng Tháng Mười với độc lập dân tộc và chủ nghĩa xã hội ở Việt Nam” (Nxb Sự thật, Hà Nội, 1978); “Về Lê-nin và Cách mạng tháng Mười” (Nxb Sự thật, Hà Nội, 1980); “Thắng lợi của tình hữu nghị và sự hợp tác toàn diện Việt Nam- Liên Xô” (Nxb Sự thật, Hà Nội, 1981); “Đoàn kết và hợp tác toàn diện với Liên Xô là nguyên tắc,
là chiến lược và tình cảm của chúng ta (Nxb Sự thật, Hà Nội, 1982); “Tượng đài hùng vĩ của tình hữu nghị Việt- Xô” (Trường Chinh, Nxb Sự thật, Hà Nội, 1983); “Ngọn cờ của
Lê-nin và Bác Hồ sẽ được mang đến đích thắng lợi cuối cùng” (Nxb Sự thật, Hà Nội,
1983); “Việt Nam Liên Xô 30 năm quan hệ: Văn kiện và tài liệu” (Bộ Ngoại giao, Nxb Ngoại giao, Hà Nội, 1983); “Việt Nam-Liên Xô xa mà gần” (Nxb Ngoại văn, Hà Nội, 1983); “Về tình hữu nghị vĩ đại Việt- Xô” (Hồ Chí Minh, Nxb Sự thật, Hà Nội, 1985);
“Sự hợp tác quốc tế giữa Đảng Cộng sản Việt Nam và Đảng Cộng sản Liên Xô - lịch sử
và hiện tại” (Nxb Sự thật Hà Nội và Nxb Chính trị Matxcơva, 1987); “Cách mạng tháng Mười và tình hữu nghị Việt- Xô” (Nxb Sự thật, Hà Nội, 1987); “Quan hệ giữa cách mạng Việt Nam với cách mạng Liên Xô từ năm 1930-1954” (Lê Văn Thịnh, Luận án tiến sĩ lịch
sử, trường Đại học Khoa học xã hội và Nhân văn, ĐHQGHN, 1999); “Quan hệ Liên Xô -
Trang 6Việt Nam từ năm 1950 đến năm 1975” (Vũ Thị Hồng Chuyên, Luận văn thạc sĩ lịch sử,
trường Đại học Sư phạm Hà Nội, 2000); “Quan hệ Việt Nam - Liên bang Nga từ năm
1991-2000” (Vũ Thị Thu Phương, Luận văn thạc sĩ lịch sử, trường Đại học Sư phạm Hà
Nội, 2002); “Đảng lãnh đạo thiết lập và phát triển quan hệ Việt Nam- Liên Xô (1950-1975)
(Nguyễn Thị Mai Hoa, Đề tài nghiên cứu khoa học ĐHQGHN, 2004)
Đây là nhóm công trình phải nói là rất phong phú, đề cập trực tiếp tới quan hệ Việt Nam - Liên Xô trên nhiều khía cạnh Trong nhóm công trình này, có rất nhiều công trình
là của các nhà lãnh đạo Đảng và Nhà nước ta- những người vừa tham gia hoạch định, chỉ đạo thực hiện đường lối đối ngoại nói chung, với Liên Xô nói riêng; đồng thời cũng là những người đã từng tham dự trực tiếp, chứng kiến nhiều sự kiện lịch sử quan trọng trong quan hệ Việt Nam - Liên Xô Chính vì vậy, đây là nguồn tài liệu quý giá, cung cấp những
cứ liệu quan trọng cho tác giả luận văn triển khai các nhiệm vụ nghiên cứu Tuy nhiên, cũng chưa có công trình nào đề cập trực tiếp, đầy đủ, dưới góc độ lịch sử Đảng đến vấn
đề nghiên cứu của luận văn Bên cạnh đó, các nhà nghiên cứu khác đã trình bày, phân tích, luận giải những nội dung về quan hệ Liên Xô - Việt Nam, về quan hệ giữa cách mạng Việt Nam với cách mạng Liên Xô chủ yếu tiếp cận từ góc độ lịch sử thế giới, hoặc lịch sử Việt Nam, còn tiếp cận dưới góc độ lịch sử Đảng, thì chưa có công trình nào lựa chọn nghiên cứu quan hệ hai nước trong những năm 1954 - 1964; vì thế, quan hệ Việt Nam - Liên Xô giai đoạn này trong
những công trình được liệt kê còn sơ sài, chưa cụ thể
Các công trình nghiên cứu của các nhà khoa học nước ngoài
- Nhóm công trình viết về chiến tranh Việt Nam
“The real war” (Cuộc chiến tranh thực sự, Richard Nixon, Nxb Warner Books, New York, 1981); “Việt Nam, The Ten Thousand Day War” (Việt Nam, cuộc chiến tranh mười ngàn ngày, Micheal Maclear, Nxb, Sự thật Hà Nội, 1990); “Cuộc chiến tranh xâm
lược thực dân mới của Mỹ ở Việt Nam” (Bộ Quốc phòng - Viện Lịch sử quân sự, Hà Nội,
1991); "Những bí mật của cuộc chiến tranh Việt Nam" (Đavitson Ph, Nxb Chính trị quốc gia, Hà Nội, 1995); “Cuộc chiến tranh dài ngày nhất nước Mỹ” (G.C Herring, Nxb Chính trị quốc gia, Hà Nội, 1998); “Liên bang Xô-viết và chiến tranh Việt Nam” (V.I
Gaiđuk, Nxb Công an nhân dân, Hà Nội, 1998)
Cũng tương tự như nhóm công trình của các nhà nghiên cứu Việt Nam viết về cuộc kháng chiến chống Mỹ, cứu nước, các nhà nghiên cứu nước ngoài chủ yếu khảo về
Trang 7chiến tranh Việt Nam nói chung; sự quan tâm của các nhà nghiên cứu nước ngoài đến quan hệ Việt - Xô chủ yếu đặt trong sự xoay chuyển của tam giác chiến lược Mỹ - Xô -
Trung và các khía cạnh thuộc về viện trợ của Liên Xô cho Việt Nam
- Nhóm công trình viết về quan hệ Liên Xô - Việt Nam qua các thời kỳ
“Lịch sử quan hệ quốc tế và chính sách đối ngoại của Liên Bang Xô-viết từ năm
1917- 1985” (Nxb Quan hệ Quốc tế, M, 1980);“Lịch sử chính sách đối ngoại của Liên bang viết từ 1945-1980” (Nxb Quan hệ quốc tế, M, 1980); “Lịch sử quan hệ Liên Xô-Việt Nam 1917-1985” (M.P.Ixaep, A.X.Trecnưsep, Nxb Quan hệ quốc tế, M.1986);
“Cách mạng Việt Nam những vấn đề lý luận và thực tiễn” (X.A Mkhatarian, M, 1996);
“Xung đột và mâu thuẫn Trung Quốc -Liên Xô trong vấn đề viện trợ cho Việt Nam chống
Mỹ” (Lý Đan Tuệ, Tạp chí Nghiên cứu Liên Xô - Trung Quốc đương đại, số 3, Tài liệu
dịch từ tiếng Trung Quốc, lưu tại viện Sử học); “Kremlin và Hồ Chí Minh 1945-1969” (I.V.Bukharin, Nxb Quan hệ quốc tế, 1998); “Quan hệ Việt- Nga 50 năm một chặng
đường lớn” (Bùi Khắc Bút, Tạp chí Nghiên cứu quốc tế, số 3 (33)/2000); “Mỹ - Xô - Trung trong cuộc đối đầu lịch sử” (Lý Kiện, Nxb Thanh niên, 2008)
Đây là nhóm công trình chủ yếu là của các nhà nghiên cứu Liên Xô, Trung Quốc, trong đó các nhà nghiên cứu Liên Xô có số lượng công trình nghiên cứu phong phú, đa dạng Khai thác những công trình này giúp chúng ta hiểu được mối quan hệ Việt Nam - Liên Xô từ góc nhìn những nhà nghiên cứu nước ngoài, cung cấp cho chúng ta nhiều thông tin quý báu Song, các tác giả chủ yếu tiếp cận vấn đề từ khía cạnh sự giúp đỡ của Liên Xô đối với sự nghiệp cách mạng Việt Nam, nhưng chưa đề cập đến sự ảnh hưởng hai chiều của mối quan hệ này tới cách mạng hai nước
Bên cạnh đó, còn rất nhiều công trình nghiên cứu của những nhà nghiên cứu người Nga về quan hệ Liên Xô - Việt Nam bằng tiếng Nga đã được công bố, song do những khó khăn khách quan, chủ quan, tác giả luận văn vẫn chưa có điều kiện tiếp cận trực tiếp
Tựu chung lại, tổng quan các công trình nghiên cứu có liên quan đến đề tài luận văn, có thể nhận thấy: các công trình nghiên cứu trên chỉ đi vào một số khía cạnh của quan hệ hai nước, chưa đề cập đến mối quan hệ này một cách toàn diện; vẫn còn rất nhiều vấn đề liên quan trực tiếp, hoặc gián tiếp đến quá trình Đảng lãnh đạo củng cố quan hệ với Liên Xô trong những năm 1954-1964 chưa được làm sáng tỏ - những yếu tố quốc tế tác động đến quan hệ Việt Nam - Liên Xô; những dấu mốc quan trọng trong quan hệ Việt
Trang 8- Xô; những chủ trương cơ bản, chính yếu nhất của Đảng nhằm củng cố quan hệ Việt Nam - Liên Xô vừa thiết lập; những hạn chế, tồn tại trong quan hệ Việt - Xô; so sánh quan hệ Việt Nam - Liên Xô đặt trong so sánh với quan hệ Việt Nam - Trung Quốc
Như vậy, ngoài những nội dung chính được xác định trong mục đích nghiên cứu, những khoảng trống trong nghiên cứu mà chúng tôi vừa liệt kê cũng là những nội dung
mà đề tài chúng tôi sẽ nghiên cứu bổ sung, làm rõ thêm
3 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
Đối tượng nghiên cứu
Đối tượng nghiên cứu của luận văn là các chủ trương do Đảng Cộng sản Việt Nam
đề ra nhằm củng cố, thúc đẩy quan hệ Việt Nam - Liên Xô
Tuy nhiên, để có cơ sở kiểm chứng những chủ trương đó, chỉ ra thành công và hạn chế, luận văn còn nghiên cứu quá trình Đảng chỉ đạo thực hiện những chủ trương trong quan hệ Việt Nam - Liên xô, song ở chừng mực nhất định
Phạm vi nghiên cứu
Luận văn nghiên cứu những chủ trương cơ bản, quan trọng nhất mà Đảng đề ra trong quan hệ Việt Nam - Liên Xô với giới hạn thời gian từ năm 1954 -1964
Trang 94 Mục đích, nhiệm vụ nghiên cứu
Mục đích nghiên cứu
Làm sáng tỏ những chủ trương của Đảng trong quan hệ Việt Nam - Liên Xô những năm 1954-1964; trên cơ sở đó rút ra những kinh nghiệm lịch sử phục vụ hiện tại
Nhiệm vụ nghiên cứu
Phân tích những nội dung cơ bản trong đường lối đối ngoại của Đảng những năm 1954-1964, trong đó đặt trọng tâm làm sáng tỏ chủ trương của Đảng trong quan hệ với Liên Xô
Dựng lại một cách khách quan bức tranh quan hệ Việt Nam - Liên Xô những năm 1954-1964 thông qua việc làm sáng tỏ quá trình Đảng chỉ đạo củng cố, thúc đẩy quan hệ với Liên Xô trong khoảng thời gian trên
Phân tích thành tựu, hạn chế trong chủ trương và sự chỉ đạo thực hiện quan hệ với Liên
Xô của Đảng những năm 1954-1964; nêu lên ý nghĩa của mối quan hệ đối với cách mạng Việt
Nam
Rút ra những kinh nghiệm lịch sử phục vụ hiện tại
5 Phương pháp nghiên cứu, nguồn tài liệu và hướng sử dụng
Phương pháp nghiên cứu
Để thực hiện mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu, dựa trên cơ sở lý luận chung của chủ nghĩa Mác- Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh về các vấn đề quốc tế, về quan hệ quốc tế, ngoài việc sử dụng rộng rãi các phương pháp phổ quát của khoa học lịch sử như phương
pháp lịch sử, phương pháp logic, luận văn còn sử dụng các phương pháp khác như phương pháp phân tích; tổng hợp; đối chiếu, thống kê; so sánh, hệ thống hóa
Nguồn tài liệu và hướng sử dụng
- Các tác phẩm kinh điển của chủ nghĩa Mác- Lênin và Hồ Chí Minh về chủ nghĩa quốc tế XHCN; về mối quan hệ giữa các vấn đề dân tộc và quốc tế, dân tộc và thời đại,
về quan hệ quốc tế là cơ sở lý luận cho luận văn
- Các văn kiện, nghị quyết, chỉ thị, sắc lệnh, thông tư của hai Đảng và hai Nhà nước về ngoại giao nói chung, quan hệ Việt Nam - Liên Xô nói riêng, cũng như các hiệp định, thư, điện, bài phát biểu của các nguyên thủ quốc gia hai nước; các báo cáo, văn bản tiếp xúc của các cơ quan, phái đoàn hai nước; các báo cáo của các bộ ngành hai nước hiện đang được lưu giữ tại Trung tâm lưu trữ Quốc gia, Văn phòng lưu trữ Trung ương
Trang 10Đảng, Phòng lưu trữ của Bộ Ngoại giao, Trung tâm lưu trữ Bộ Quốc phòng là những tài liệu gốc của luận văn
- Các công trình nghiên cứu khoa học, các bài báo, sách có liên quan do các cơ quan nghiên cứu uy tín đã công bố như Viện Lịch sử Đảng, Viện Lịch sử quân sự, Viện Sử học, Học viện quan hệ quốc tế là nguồn tư liệu quan trọng
- Các tư liệu, sách báo về lịch sử Việt Nam, Liên Xô, lịch sử quan hệ quốc tế, lịch
sử phong trào cộng sản, phong trào công nhân thế giới là nguồn tài liệu bổ trợ dùng để làm sáng
tỏ các khía cạnh khác nhau của quan hệ Việt Nam - Liên Xô
- Tài liệu thống kê của Tổng cục thống kê được sử dụng để làm rõ một số nội dung
có liên quan
6 Đóng góp của luận văn
Góp phần làm sáng tỏ chủ trương và sự chỉ đạo của Đảng trong quan hệ Việt Nam
- Liên Xô những năm 1954-1964; tái hiện lại bức tranh lịch sử về quan hệ giữa Việt Nam với Liên Xô những năm 1954-1964
Làm rõ những thành công, hạn chế của quá trình Đảng hoạch định chủ trương và chỉ đạo thực hiện quan hệ với Liên Xô qua hai giai đoạn: 1954-1959; 1960-1964
Luận văn có thể sử dụng làm tài liệu tham khảo để nghiên cứu hay phục vụ công tác giảng dạy lịch sử, hoặc những môn học có liên quan
7 Kết cấu của luận văn
Ngoài phần Mở đầu, Kết luận, Danh mục tài liệu tham khảo và Phụ lục, luận văn gồm 3 chương:
Chương 1 Chủ trương củng cố quan hệ Việt Nam - Liên Xô của Đảng những năm
1954-1959
Chương 2 Chủ trương thúc đẩy quan hệ Việt Nam - Liên Xô của Đảng những
năm 1960-1964
Chương 3 Nhận xét và kinh nghiệm
References
TÀI LIỆU THAM KHẢO BẰNG TIẾNG VIỆT
[1.] Nguyễn Am - Đặng Quang Minh (1987), Bác Hồ với Cách mạng tháng Mười
Lê-nin và tình hữu nghị Việt - Xô, Hội hữu nghị Việt - Xô, Hà Nội