Chính sách thúc đẩy tiến bộ khoa học và công nghệ trên địa bàn huyện tại tỉnh Nam Định Mai Thanh Long Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn Luận văn Thạc sĩ ngành: Chính sách Khoa
Trang 1Chính sách thúc đẩy tiến bộ khoa học và công nghệ trên địa bàn huyện tại tỉnh Nam Định
Mai Thanh Long
Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn Luận văn Thạc sĩ ngành: Chính sách Khoa học và Công nghệ; Mã số: 60 34 70
Người hướng dẫn: TS Hồ Ngọc Luật
Năm bảo vệ: 2010
Abstract: Chương 1:Trình bày cơ sở lý luận chính sách thúc đẩy tiến bộ khoa học và
công nghệ Chương 2: Thực trạng chính sách thúc đẩy tiến bộ khoa học và công nghệ trên địa bàn huyện tại tỉnh Nam Định Chương 3: Định hướng chính sách thúc đẩy tiến
bộ khoa học và công nghệ trên địa bàn huyện tại tỉnh Nam Định
Keywords: Chính sách khoa học; Nam Định; Quản lý khoa học; Công nghệ
Content
MỞ ĐẦU
1 Tính cấp thiết của vấn đề nghiên cứu
Kết luận Hội nghị lần thứ 6 ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa IX về tiếp tục thực hiện Nghị quyết Trung ương 2 (khóa VIII) về phát triển khoa học và công nghệ (KH&CN) đã
đề ra nhiệm vụ trọng tâm đến 2010, trong đó có nêu: “Đổi mới và nâng cao trình độ công
nghệ trong toàn bộ nền kinh tế quốc dân nhằm nhanh chóng thoát khỏi tình trạng lao động thủ công, lạc hậu, tăng năng suất lao động, hiệu quả kinh doanh, nâng sức cạnh tranh của nền kinh tế, nâng cao đời sống nhân dân và sức mạnh quốc phòng - an ninh Chú trọng chuyển giao tiến bộ kỹ thuật và thành tựu KH&CN cho nông thôn, vùng sâu, vùng xa, vùng khó khăn.” 1
Nghị quyết Hội nghị lần thứ 5 Ban chấp hành Trung ương Đảng khóa IX về đẩy nhanh công nghiệp hóa, hiện đại hóa (CNH, HĐH) nông nghiệp, nông thôn thời kỳ 2001 - 2010 đã
nhấn mạnh: "Đẩy mạnh việc nghiên cứu ứng dụng và chuyển giao KH&CN cho sản xuất, coi
đây là khâu đột phá quan trọng nhất để thúc đẩy phát triển nông nghiệp và kinh tế nông thôn".2
Trang 2Tuy nhiên, trong tình hình thực tế của xã hội Việt Nam, nhất là trong điều kiện kinh tế
- xã hội (KT-XH) tại các địa phương còn chưa thực sự phát triển, thì “Chính sách thúc đẩy
tiến bộ KH&CN trên địa bàn huyện còn đang là vấn đề mới” Thực tế cho thấy, nghiệp vụ
quản lý KH&CN cấp huyện, chính sách thúc đẩy chuyển giao, ứng dụng tiến bộ KH&CN trên địa bàn huyện đang là một vấn đề ngay bản thân Bộ KH&CN cũng đang trong quá trình chỉ đạo thực hiện, rút kinh nghiệm và từng bước hoàn thiện
Tại các địa phương, việc xây dựng chính sách thúc đẩy chuyển giao, ứng dụng tiến bộ KH&CN trên địa bàn huyện của các tỉnh còn nhiều khó khăn, phức tạp và hiệu quả không cao
Tại tỉnh Nam Định, vấn đề đưa ra chính sách thúc đẩy chuyển giao, ứng dụng tiến bộ KH&CN trên địa bàn huyện hiện nay còn có một số vấn đề được đặt ra:
- Nhận thức của cán bộ lãnh đạo cấp huyện về vai trò, vị trí, cũng như tầm quan trọng của tiến bộ KH&CN trong việc phát triển KT-XH chưa đầy đủ
- Tiềm lực địa phương để thực hiện nhiệm vụ ứng dụng tiến bộ KH&CN cấp huyện rất hạn chế
- Hoạt động ứng dụng tiến bộ KH&CN tại địa bàn huyện phát triển chưa đồng đều Số lượng tiến bộ KH&CN triển khai không nhiều, hiệu quả không cao Trình tự thủ tục đưa các ứng dụng tiến bộ KH&CN vào ứng dụng trên địa bàn huyện còn phức tạp, phải qua nhiều khâu
- Việc triển khai chuyển giao những tiến bộ KH&CN trong sản xuất nông nghiệp cho nông dân đã được các cơ quan chuyên môn của huyện tích cực thực hiện, tuy nhiên hiệu quả
về ứng dụng chưa sâu rộng, chủ yếu dựa vào ngân sách nhà nước về sự nghiệp KH&CN, chưa huy động được các nguồn vốn từ bên ngoài của các doanh nghiệp, các tổ chức hoạt động KH&CN
- Chính sách, cơ chế phân cấp, phối hợp, hướng dẫn, kiểm tra trong công tác quản lý, triển khai tiến bộ KH&CN trên địa bàn huyện chưa thật sự mang lại hiệu quả như mong muốn
Trong Quy hoạch tổng thể phát triển KT-XH tỉnh Nam Định đến năm 2020, mục tiêu
tổng quát trong phát triển KT-XH của tỉnh là: “Phấn đấu duy trì tốc độ tăng trưởng kinh tế
nhanh, tạo chuyển biến mạnh về chất lượng phát triển và phát triển bền vững Đẩy mạnh chuyển dịch cơ cấu kinh tế, cơ cấu lao động, Nâng cao rõ rệt chất lượng giáo dục đào tạo
Trang 3và nguồn nhân lực Phát triển văn hoá xã hội đồng bộ với tăng trưởng kinh tế Xoá đói giảm nghèo, nâng cao đời sống vật chất, tinh thần cho nhân dân, thực hiện công bằng xã hội, ”.3
Trong bối cảnh đó, đề tài: Chính sách thúc đẩy tiến bộ KH&CN trên địa bàn huyện
tại tỉnh Nam Định đã được lựa chọn để nghiên cứu nhằm đáp ứng yêu cầu phát triển KT-XH
trên địa bàn huyện, thành phố của tỉnh Nam Định trong sự nghiệp CNH, HĐH
Đây là một đề tài vừa có ý nghĩa lý luận, vừa có ý nghĩa thực tiễn, và hy vọng rằng sẽ
có được những đóng góp thiết thực cho việc hoạch định các chính sách thúc đẩy tiến bộ KH&CN trên địa bàn huyện ở các địa phương nói chung, cũng như ở Nam Định nói riêng đồng thời tạo ra tiền đề phát triển KT-XH ở địa phương
2 Lịch sử vấn đề nghiên cứu
Trong thực tế, đã có nhiều chính sách được đưa ra nhằm thúc đẩy tiến bộ KH&CN tại các ngành và các địa phương
Tuy nhiên lý thuyết về chính sách thúc đẩy tiến bộ KH&CN trên địa bàn huyện là một vấn đề còn khá mới mẻ và cũng chưa có nhiều công trình khoa học nghiên cứu về vấn đề này
Tại tỉnh Nam Định vấn đề này lần đầu tiên được đặt ra và tiến hành nghiên cứu một cách cụ thể và có hệ thống
3 Mục tiêu nghiên cứu
Chính sách thúc đẩy tiến bộ KH&CN trên địa bàn huyện ở tỉnh Nam Định
4 Phạm vi nghiên cứu
- Nghiên cứu chính sách thúc đẩy tiến bộ KH&CN trên địa bàn huyện tại tỉnh Nam Định
- Địa bàn nghiên cứu bao gồm 9 huyện và thành phố Nam Định (Vụ Bản, ý Yên, Nam
Trực, Trực Ninh, Nghĩa Hưng, Xuân Trường, Hải Hậu, Giao Thuỷ, Mỹ Lộc và thành phố Nam Định)
5 Mẫu khảo sát
- Tỉnh uỷ, Uỷ ban nhân dân, các Sở thuộc UBND tỉnh Nam Định;
- Uỷ ban nhân dân các huyện;
- Các tổ chức KH&CN trên địa bàn;
- Các chủ trang trại, hộ nông dân;
- Các doanh nghiệp trên địa bàn
6 Vấn đề nghiên cứu
Trang 4- Tư tưởng của chính sách: Phân tích và đánh giá chính sách thúc đẩy tiến bộ KH&CN trên địa bàn huyện ở tỉnh Nam Định Làm thế nào để mọi người, mọi thành phần kinh tế, mọi doanh nghiệp sẵn sàng, mong muốn chấp nhận, tìm kiếm cơ hội để có thể áp dụng, chuyển giao tiến bộ KH&CN vào hoạt động sản xuất kinh doanh
- Sử dụng biện pháp nào để thực hiện chính sách đó:
+ Xây dựng các biện pháp để thực hiện chính sách thúc đẩy tiến bộ KH&CN trên địa bàn huyện ở tỉnh Nam Định
+ Xem xét, lựa chọn các biện pháp phù hợp và hiệu quả từ biện pháp nâng cao nhận thức, tăng cường mối quan hệ, phối kết hợp, đến biện pháp hành chính, tổ chức, con người, bố trí các nguồn lực, để tăng cường các khâu hỗ trợ, điều tiết các mối quan hệ xã hội (về mặt lợi ích);
+ Hỗ trợ tài chính để tạo sự thu hút hiệu quả; khen thưởng, tôn vinh để nâng cao giá trị
xã hội, tạo uy tín trong cộng đồng; hoặc hỗ trợ các dịch vụ cần thiết, như SHTT, thông tin KH&CN,
7 Giả thuyết nghiên cứu
Xây dựng, định hướng chính sách thúc đẩy tiến bộ KH&CN trên địa bàn huyện ở tỉnh Nam Định là tiền đề cho việc: phát hiện, ứng dụng, nhân rộng các tiến bộ KH&CN trong sản xuất đem lại hiệu quả KT-XH
8 Phương pháp nghiên cứu
Các phương pháp nghiên cứu được sử dụng trong quá trình nghiên cứu đề tài bao gồm:
- Phương pháp nghiên cứu tài liệu: được sử dụng trong quá trình thu thập, tìm kiếm
các cơ sở lý luận; tổng hợp, và phân tích các nguồn tư liệu, số liệu sẵn có về chính sách thúc đẩy tiến bộ KH&CN
- Phương pháp nghiên cứu hiện trường - điền dã - là các phương pháp được sử dụng
trong quá trình nghiên cứu hiện trạng các tiến bộ KH&CN đã được ứng dụng và triển khai tại địa bàn huyện;
- Các phương pháp phân tích hệ thống và phân tích tổng hợp - được sử dụng trong
quá trình tiếp cận, thu thập, xử lý thông tin liên quan tới đối tượng nghiên cứu của đề tài
9 Kết cấu luận văn
Toàn bộ nội dung của đề tài ngoài phần mở đầu, kết luận và khuyến nghị sẽ được trình bày trong 03 chương:
Chương 1: Cơ sở lý luận chính sách thúc đẩy tiến bộ khoa học và công nghệ
Trang 5Chương 2: Thực trạng chính sách thúc đẩy tiến bộ khoa học và công nghệ trên địa bàn huyện tại tỉnh Nam Định
Chương 3: Định hướng chính sách thúc đẩy tiến bộ khoa học và công nghệ trên địa bàn huyện tại tỉnh Nam Định
References
1 Bộ Khoa học và công nghệ - Bộ Nội vụ, Thông tư số 5/2008/TTLT-BKHCN-BNV, Hướng
dẫn chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn và cơ cấu tổ chức của cơ quan chuyên môn về khoa học
và công nghệ thuộc Ủy ban nhân dân cấp tỉnh, cấp huyện
2 Bộ Khoa học và công nghệ, Thông tư số 10/2005/TT-BKHCN ngày 24/8/2005 của Bộ
trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ, hướng dẫn điều kiện thành lập và đăng ký hoạt động của
tổ chức khoa học và công nghệ
3 Bộ công thương, Quyết định số 07/2008/QĐ-BCT ngày 07/5/2008, ban hành hệ thống chỉ
tiêu theo dõi giám sát Chương trình Khuyến công quốc gia đến năm 2012 và Hệ thống tiêu chí, chỉ số đánh giá đề án, chương trình khuyến công
4 Chính phủ nước Cộng hòa Xã hội chủ nghĩa Việt Nam: Nghị định số 81/2002/NĐ-CP ngày
17/10/2002 của Chính phủ quy định chi tiết thi hành một số điều của Luật Khoa học công nghệ
5 Chính phủ nước Cộng hòa Xã hội chủ nghĩa Việt Nam, Nghị định số 115/2005/NĐ-CP
ngày 05 tháng 9 năm 2005 về Quy định cơ chế tự chủ, tự chịu trách nhiệm của tổ chức khoa học và công nghệ công lập
6 Chính phủ nước Cộng hòa Xã hội chủ nghĩa Việt Nam, Nghị định số 80/2007/NĐ-CP ngày
19/5/2007 của Chính phủ về doanh nghiệp khoa học công nghệ
7 Chính phủ nước Cộng hòa Xã hội chủ nghĩa Việt Nam, Nghị định số 133/2008/NĐ-CP
ngày 31/12/2008 của Chính phủ quy định chi tiết và hướng dẫn thi hành một số điều của Luật chuyển giao công nghệ
8 Chính phủ nước Cộng hòa Xã hội chủ nghĩa Việt Nam, Nghị định số 02/NĐ-CP ngày
08/01/2010 của Chính phủ ban hành về khuyến nông
9 Chính phủ nước Cộng hòa Xã hội chủ nghĩa Việt Nam, Nghị định số 134/2004/NĐ-CP
ngày 09 tháng 6 năm 2004 của Chính phủ về khuyến khích phát triển công nghiệp nông thôn
10 Chính phủ nước Cộng hòa Xã hội chủ nghĩa Việt Nam, Đề án đổi mới cơ chế quản lý
Trang 612 Vũ Cao Đàm, Hệ thống pháp luật Khoa học và Công nghệ Việt Nam 50 năm hình thành
và phát triển, Tạp chí Hoạt động khoa học, số tháng 9/2009
13 Vũ Cao Đàm, Phương pháp luận Nghiên cứu Khoa họcghiên cứu Khoa học, NXBGD,
2009
14 Hiến pháp năm 1992
15 Quốc hội nước Cộng hòa Xã hội chủ nghĩa Việt Nam, Luật Khoa học và Công nghệ Việt
Nam (2000)
16 Quốc hội nước Cộng hòa Xã hội chủ nghĩa Việt Nam, Luật chuyển giao công nghệ
(2006)
17 Sở KH&CN Nam Định, Báo cáo kết quả hoạt động KH&CN 9 tháng đầu năm 2010 Tỉnh
Nam Định
18 Sở KH&CN Nam Định, Báo cáo kết quả hoạt đông KH&CN tỉnh Nam Định giai đoạn
2006-2010 - Sở KH&CN Nam Định, Nam Định 8/2010
19 Đặng Duy Thịnh, Chính sách khoa học và công nghệ quốc gia, bài giảng chuyên đề, Hà
Nội 1998
20 Thủ tướng chính phủ, Quyết định số 136/2007/QĐ-TTg Về việc phê duyệt Chương trình
khuyến công quốc gia đến năm 2012
21 Thủ tướng chính phủ, Quyết định số 122/2004/QĐ-TTg ngày 05 tháng 7 năm 2004, Phê
duyệt Chương trình Xây dựng mô hình ứng dụng và chuyển giao khoa học và công nghệ phục
vụ phát triển kinh tế - xã hội nông thôn và miền núi giai đoạn từ nay đến năm 2010
22 Trung tâm Ứng dụng tiến bộ khoa học và công nghệ, Báo cáo kết quả hoạt động của
Trung tâm ứng dụng tiến bộ KH&CN tỉnh Nam Định giai đoạn 2006-2010, Nam Định 8/2010
23 Trung tâm Khuyến nông, khuyến ngư, Báo cáo kết quả hoạt động của Trung tâm Khuyến
nông, khuyến ngư tỉnh Nam Định giai đoạn 2006-2010, Nam Định 8/2010
24 Trung tâm khuyến công, Báo cáo kết quả hoạt động của Trung tâm khuyến công tỉnh Nam
Định giai đoạn 2006-2010, Nam Định 8/2010
25 UBND Tỉnh Nam Định, Quyết định số 2615/2005/QĐ-UBND ngày 23/8/2005, Ban hành
Quy định quản lý và sử dụng kinh phí sự nghiệp kinh tế đối với hoạt động khuyến công của tỉnh Nam Định
26 UBND Tỉnh Nam Định, Quyết định số 03/2010/QĐ-UBND ngày 01/2/2010, ban hành quy
định việc xác định, tổ chức thực hiện và quản lý các nhiệm vụ KH&CN cấp tỉnh
27 UBND Tỉnh Nam Định, Quyết định số 07/2008/QĐ-UBND, ngày 14/5/2008 định mức xây
dựng và phân bổ dự toán kinh phí đối với các đề tài, dự án khoa học và công nghệ có sử dụng ngân sách Nhà nước