Chính sách phát triển nhân lực khoa học và công nghệ để xây dựng trường đại học công nghiệp hà nội

Chính sách phát triển nhân lực khoa học và công nghệ để xây dựng Trường Đại học Công nghiệp Hà Nội Nguyễn Thị Hạnh Trường Đại học Khoa học xã hội và Nhân văn Luận văn ThS.. Đề xuất một

Chính sách phát triển nhân lực khoa học và công nghệ để xây dựng Trường Đại học Công

nghiệp Hà Nội Nguyễn Thị Hạnh

Trường Đại học Khoa học xã hội và Nhân văn Luận văn ThS ngành: Quản lý khoa học và công nghệ; Mã số: 60 34 72

Người hướng dẫn: TS Mai Hà

Năm bảo vệ: 2010

Abstract Hệ thống hóa cơ sở lý luận về nhân lực khoa học và công nghệ

(KH&CN) Phân tích thực trạng nhân lực KH&CN ở Trường Đại học Công nghiệp

Hà Nội trong thời điểm hiện nay Đánh giá những tác động của chính sách đào tạo, bồi dưỡng, tuyển dụng, sử dụng nguồn nhân lực KH&CN của trường ĐH Công nghiệp Hà Nội Đề xuất một số giải pháp nhằm phát triển nguồn nhân lực KH&CN thích hợp trong đó chú trọng việc xác định các ngành nghề mũi nhọn, các ngành nghề cần ưu tiên trước mắt, phù hợp với yêu cầu công nghiệp hóa và hiện đại hóa có khả năng đáp ứng yêu cầu phát triển kinh tế - xã hội của đất nước nói chung cũng

như Trường Đại học Công nghiệp Hà Nội nói riêng

Keywords Khoa học; Công nghệ; Nguồn nhân lực; Trường Đại học công nghiệp Hà

Nội

Content

1 Lý do chọn đề tài

Trong công cuộc xây dựng đất nước, quá trình công nghiệp hóa, hiện đại hóa ở nước

ta được thực hiện trên cơ sở đảm bảo sự kết hợp hài hòa giữa tăng trưởng kinh tế với tiến bộ

xã hội theo hướng phát triển bền vững, trong đó nhân tố con người là trung tâm Nguồn lực con người, đặc biệt là nguồn nhân lực trình độ cao đóng vai trò là cơ sở, nền tảng quyết định

sự thành công của CNH, HĐH

Quản lý và sử dụng có hiệu quả cán bộ khoa học (CBKH) là nhiệm vụ trọng tâm hàng đầu của các trường đại học Bởi vì nhân lực KH&CN trong trường đại học là một bộ phận quan trọng, chủ yếu của nguồn nhân lực trong nhà trường Đội ngũ này được coi là “nguồn nhân lực khoa học và công nghệ” của trường đại học, là lực lượng đóng vai trò quyết định chất lượng và hiệu quả của công tác đào tạo, nghiên cứu khoa học (NCKH) và các mặt hoạt động khác của nhà trường

Phương hướng để xây dựng cơ chế, chính sách khoa học và công nghệ, chúng ta nhất thiết phải thấy được bối cảnh của sự phát triển KH&CN trong nước và quốc tế, cũng như xu thế phát triển của thế giới hiện đại và năng lực hội nhập của đất nước Và trong xu thế cạnh tranh kinh tế thế giới hiện nay, sự cạnh tranh ở lĩnh vực KH&CN ngày càng thể hiện mạnh

mẽ hơn bao giờ hết, nhất là công nghệ cao Vì vậy việc coi con người là yếu tố trung tâm của

sự phát triển sẽ là tiền đề liên quan chặt chẽ đến việc coi KH&CN là yếu tố then chốt của

công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước Với điều kiện nước ta hiện nay, trước hết cần có những cơ chế, chính sách phù hợp để tạo lập môi trường thuận lợi cho sự phát triển của KH&CN nhằm phát huy năng lực sáng tạo và nâng cao hiệu quả hoạt động của nhân lực KH

& CN

Nhưng giải pháp nào có thể tạo nên hiệu quả tích cực nhất, đáp ứng được yêu cầu phát triển nguồn nhân lực KH&CN của Trường ĐH Công nghiệp Hà Nội Đó chính là lý do khiến

tôi chọn đề tài “Chính sách phát triển nhân lực khoa học và công nghệ để xây dựng trường Đại học Công nghiệp Hà Nội” để thực hiện luận văn tốt nghiệp Thạc sĩ của mình

- Ý nghĩa lý thuyết:

Vấn đề nghiên cứu giúp chúng ta nhận thức được rằng, phát triển nguồn nhân lực KH&CN là nhiệm vụ khách quan và cần thiết Ban Giám hiệu cần có các chính sách phù hợp, tạo động lực cho sự phát triển Các nhà quản lý, các nhà khoa học từ phía xã hội và nhà trường cần phải chủ động và linh hoạt trong việc lựa chọn nguồn nhân lực cho tương lai

- Ý nghĩa thực tiễn:

Từ kết quả nghiên cứu lý thuyết về thực trạng chính sách phát triển nguồn nhân lực KH&CN của trường, đề tài đưa ra các giải pháp khắc phục các điểm yếu trong công tác phát triển nguồn nhân lực KH&CN nhằm góp phần phát triển trường Đại học Công nghiệp nói riêng và phát triển kinh tế - xã hội đất nước ta

Đề tài thành công trước hết sẽ góp phần tạo nên hiệu quả tích cực trong công tác phát triển nguồn nhân lực KH&CN của Trường, giúp tiết kiệm được kinh phí nhờ đào tạo nhân lực đúng mục tiêu và thực hiện kế hoạch đề ra

2 Tổng quan tình hình nghiên cứu

Việt Nam là một trong số những nước đang phát triển, đang từng bước tiến hành công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước Chúng ta đã tụt hậu rất xa so với các nước phát triển trên thế giới và các nước trong khu vực đặc biệt trong lĩnh vực khoa học kỹ thuật Tuy nhiên, chúng ta có lợi thế là đúc kết được kinh nghiệm quý báu của các nước đi trước, có thể nắm bắt được những tri thức, những thành tựu của thế giới để rút ngắn thời gian công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước Thế nhưng, điều đáng quan tâm hiện nay là chúng ta đang rất hạn chế

về chất lượng nguồn nhân lực Đây là điều thách thức rất lớn đối với chúng ta khi chỉ trong vòng 20 năm tới nhân loại sẽ bước vào nền kinh tế tri thức với những đổi thay rất lớn về kinh

tế - xã hội Cũng trong khoảng thời gian này, theo chiến lược phát triển kinh tế - xã hội mà Đại hội Đảng toàn quốc lần thứ VIII đã đề ra là nước ta về cơ bản sẽ trở thành một nước công nghiệp vào năm 2020 Để đáp ứng nhu cầu phát triển đất nước, Đảng ta đã khẳng định là chúng ta phải đi tắt, đón đầu, nếu không sẽ tụt hậu càng xa hơn nữa Chính vì thế chiến lược đầu tư phát triển nhân lực một cách đúng đắn và phù hợp là cần thiết

Đại hội Đảng lần thứ IX (2001) cũng đã nêu rõ: Chiến lược xây dựng con người và phát triển nguồn nhân lực cho sự nghiệp đẩy mạnh CNH, HĐH đất nước liên quan chặt chẽ với nhau Nguồn nhân lực là nhân tố quyết định việc sử dụng các nguồn lực khác như nguồn tài nguyên thiên nhiên, nguồn vốn, thành tựu KH & CN,…Vì vậy, trong lĩnh vực giáo dục và đào tạo cần tiếp tục đổi mới chương trình, nội dung, phương pháp giảng dạy và phương thức đào tạo đội ngũ lao động có chất lượng cao, đặc biệt là trong các ngành kinh tế, kỹ thuật mũi nhọn, công nghệ cao Gắn việc hình thành các khu công nghiệp, khu công nghệ cao với hệ thống các trường đào tạo nghề, mở rộng các hình thức đào tạo nghề đa dạng, linh hoạt

Bàn về vấn đề phát triển nhân lực khoa học và công nghệ đã có nhiều đề tài, công trình nghiên cứu đề cập đến, cụ thể:

Nguyễn Giao Long (2006), Đổi mới quản lý nhân lực KH&CN - Nghiên cứu trường

hợp Viên Khoa học và Công nghệ Việt Nam Đề tài đã đi vào phân tích, khảo sát thực trạng quản lý nhân lực ở Viện KH&CN Việt Nam, những yếu tố tích cực, đạt được trong quá trình phát triển và những hạn chế còn tồn tại

Nguyễn Thị Hoàng (2006), Giải pháp phát triển nhân lực KH & CN trên địa bàn tỉnh

Đồng Nai Đề tài đã làm cụ thể hóa một số giải pháp phát triển nhân lực trên địa bàn tỉnh

Đồng Nai, từ các giải pháp này, nhân rộng và làm hình mẫu về phát triển nhân lực KH&CN cho một số vùng lân cận

- Chu Chí Thắng, (2002), Hợp tác quốc tế về đào tạo nguồn nhân lực Khoa học &

Công nghệ sau đại học - Nghiên cứu trường hợp Trung tâm Khoa học Tự nhiên và Công

nghệ quốc gia Đề tài đã đi sâu vào phân tích những yếu tố đã đạt được trong quá trình hợp tác với các trường liên kết đào tạo, làm rõ những yếu điểm, phân tích quá trình hợp tác và định hướng phát triển cho trung tâm trong những giai đoạn tiếp theo

Các đề tài trên đã nêu lên những thực trạng chung và đã đưa ra những giải pháp khái quát nhằm phát triển nhân lực KH&CN trong điều kiện hội nhập, song chưa đáp ứng cụ thể trong quá trình xây dựng, hình thành phát triển nhân lực quản lý của một đơn vị cụ thể, hình thành và một số giải pháp tối ưu trong thời điểm hiện nay

3 Mục tiêu nghiên cứu

- Đánh giá thực trạng nhân lực KH&CN ở trường ĐH Công nghiệp Hà Nội trong thời điểm hiện nay

- Trên cơ sở phân tích, đánh giá tác động của những chính sách đào tạo, bồi dưỡng, tuyển dụng, sử dụng nguồn nhân lực KH&CN của trường ĐH Công nghiệp Hà Nội

- Đề xuất giải pháp phát triển nguồn nhân lực KH&CN thích hợp trong đó chú trọng việc xác định các ngành nghề mũi nhọn, các ngành nghề cần ưu tiên trước mắt, phù hợp với yêu cầu CNH, HĐH có khả năng đáp ứng yêu cầu phát triển kinh tế - xã hội của đất nước nói chung cũng như Trường Đại học Công nghiệp nói riêng

4 Phạm vi nghiên cứu

Phạm vi nội dung:

- Nguồn nhân lực,

- Nhu cầu nhân lực KH&CN trong giai đoạn hiện nay

- Phát triển nguồn nhân lực KH&CN tại trường Đại học Công nghiệp Hà Nội

Phạm vi thời gian: từ 2006 đến 2010

5 Mẫu khảo sát

Đề tài lựa chọn mẫu khảo sát là một số Khoa, Trung tâm, Phòng tổ chức cán bộ, Phòng quản lý khoa học, Phòng đào tạo, bộ môn chuyên ngành của Trường đại học Công nghiệp Hà Nội

6 Câu hỏi nghiên cứu

- Liệu trường Đại học Công nghiệp Hà Nội có thể tồn tại và phát triển trong điều kiện

mà nhân lực KH&CN ở tình trạng yếu kém? (thiếu chất lượng và số lượng nhân lực KH&CN)

- Nếu thực sự cần phát triển trong điều kiện hiện nay, các giải pháp chính sách nào phù hợp để phát triển nguồn nhân lực KH&CN của trường ĐH Công nghiệp Hà Nội?

7 Giả thuyết nghiên cứu

- Trường Đại học Công nghiệp chỉ có thể tồn tại và phát triển khi xây dựng những chính sách phát triển nhân lực khoa học và công nghệ cả về chất lượng và số lượng

- Giải pháp về chính sách phát triển nhân lực KH&CN:

+ Chính sách đào tạo, bồi dưỡng

+ Chính sách tuyển dụng, sử dụng

+ Chính sách khuyến khích, đãi ngộ

8 Phương pháp nghiên cứu

+ Nghiên cứu tài liệu:

Nhóm các phương pháp nghiên cứu lý thuyết: lý thuyết hệ thống để xem xét những vấn đề liên quan và có ảnh hưởng, tác động đến nhân lực KH&CN

Tham khảo các tài liệu sách báo, kỷ yếu hội thảo khoa học về phát triển nguồn nhân lực

+ Phỏng vấn sâu:

Một số cán bộ quản lý của trường, cán bộ Khoa, trung tâm, phòng ban trực thuộc trường,…(số lượng 15 người)

+ Điều tra bảng hỏi:

Điều tra bằng phiếu hỏi, khảo sát thực tế tại trường Đại học Công nghiệp Hà Nội (số lượng 50 người)

+ Phương pháp xử lý thông tin

Xử lý số liệu định lượng bằng phần mềm ứng dụng MS Excel

Xử lý thông tin định tính giữa các cán bộ được phỏng vấn sâu và thông tin định lượng các cán bộ được điều tra bằng bảng hỏi, với mục đích tìm kiếm những những giải pháp thích hợp trong hình thành và xây dựng phát triển nhân lực KH&CN của nhà trường

9 Kết cấu của luận văn

1 Khảo sát phân tích thực trạng của nhà trường

2 Đề xuất một số giải pháp về chính sách phát triển nhân lực KH &CN

3 Đánh giá các giải pháp

LUẬN VĂN BAO GỒM NHỮNG NỘI DUNG CHÍNH NHƯ SAU:

Phần mở đầu, 3 chương, phần kết luận và khuyến nghị, danh mục tài liệu tham khảo

và phần phụ lục

PHẦN MỞ ĐẦU

Chương 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN

1.1 Các khái nhiệm cơ bản

1.2 Nhân lực khoa học và công nghệ

Chương 2 THỰC TRẠNG NHÂN LỰC KHOA HỌC VÀ CÔNG NGHỆ CỦA TRƯỜNG ĐẠI HỌC CÔNG NGHIỆP HÀ NỘI

2.1 Trường đại học Công nghiệp Hà Nội

2.2 Thực trạng nguồn nhân lực KH & CN của trường Đại học Công nghiệp Hà Nội

Chương 3 MỘT SỐ GIẢI PHÁP VỀ CHÍNH SÁCH PHÁT TRIỂN NHÂN LỰC KHOA HỌC VÀ CÔNG NGHỆ CỦA TRƯỜNG ĐẠI HỌC CÔNG NGHIỆP HÀ NỘI

3.1 Chính sách đào tạo, bồi dưỡng nhân lực KH & CN

3.2 Chính sách tuyển dụng, sử dụng cán bộ

3.3 Chính sách khuyến khích, đãi ngộ

PHẦN KẾT LUẬN

PHẦN KHUYẾN NGHỊ

References

1 Bộ khoa học-Công nghệ và môi trường (2008): Chiến lược phát triển khoa học &

công nghệ Việt Nam đến năm 2020, Hà Nội, tháng 10/2008

2 Bộ giáo dục và Đào tạo (2004): Giáo dục đại học Việt Nam, Nxb Giáo dục, Hà Nội,

2004

3 Bộ giáo dục và Đào tạo (2005): Đề án đổi mới giáo dục đại học Việt Nam giai đoạn

2006-2020, Hà Nội, tháng 11/2005

4 Bộ giáo dục và Đào tạo (2006): Đổi mới cơ bản và toàn diện giáo dục đại học Việt

Nam giai đoạn 2006-2020, đáp ứng yêu cầu công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước

(báo cáo tóm tắt của lãnh đạo bộ giáo dục và đào tạo tại hội nghị hiệu trưởng các trường đại học, cao đẳng, Hà Nội, tháng 5/2006)

5 Chính phủ (2001): Chiến lược phát triển giáo dục 2001-2010 (ban hành kèm theo

Quyết định số 201/2001/QĐ-TTg ngày 28/12/2001 của Thủ tướng Chính phủ)

6 Chính phủ (2005): Nghị quyết số 14/2005/NQ-CP ngày 02/11/2005 về đổi mới cơ bản

và toàn diện giáo dục đại học Việt Nam giai đoạn 2006-2020

7 Đảng Cộng sản Việt Nam (2001): Văn kiện đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ IX, Nxb

Chính trị Quốc gia, Hà Nội, 2001

8 Phân Viện Báo chí & Tuyên truyền, Bộ môn khoa học luận: Danh từ, thuật ngữ khoa

học-công nghệ & khoa học về khoa học, Nxb Khoa học Kỹ thuật, Trung tâm văn hóa

ngôn ngữ Đông Tây, Hà Nội, 2002

9 Quốc hội (2005): Luật Giáo dục năm 2005

10 Quốc hội (2001): Luật khoa học và công nghệ năm 2001

11 Quốc hội (1992): Hiến pháp nước cộng hoà xã hội chủ nghĩa Việt Nam năm 1992

12 Thủ tướng Chính phủ (2005): Quyết định số 315/2005 QD/TTg thành lập trường Đại học Công nghiệp Hà Nội trên cơ sở trường cao đẳng Công nghiệp Hà Nội

13 Trường Đại học Công nghiệp (2008): Đào tạo theo hệ thống tín chỉ ở trường đại học

Công nghiệp - Lộ trình và giải pháp, 5/2008

14 Trường Đại học Công nghiệp (2009): Chuẩn đầu ra các chương trình đào tạo,

8/2009

15 Trường Đại học Công nghiệp (2009): Những giải pháp nâng cao chất lượng nguồn

nhân lực cho sự nghiệp công nghiệp hoá, hiện đại hoá đất nước và hội nhập kinh tế quốc tế, (Báo cáo tham luận hội nghị), tháng 12/2009

16 Trường Đại học Công nghiệp (2009), Phát triển nguồn nhân lực kỹ thuật, Dự án do

Chính phủ Nhật Bản tài trợ thông qua Cơ quan Hợp tác Quốc tế Nhật Bản tại Việt Nam

17 Trường Đại học Công nghiệp (2009): Báo cáo tổng kết 4 năm hoạt động KH&CN

Trường Đại học Công nghiệp, tháng 12/2009

18 Đặng Ngọc Dinh (2005): Chiến lược phát triển khoa học & công nghệ (giáo trình),

Trường Đại học KHXH&NV - Đại học Quốc gia Hà Nội, Hà Nội, 2005

19 Vũ Cao Đàm (2002): Phương pháp luận nghiên cứu khoa học, Nxb Khoa học và Kỹ

thuật, Hà Nội, 2002 (xuất bản lần thứ bảy)

20 Vũ Cao Đàm (2004): Xã hội học khoa học và công nghệ (giáo trình), Trường đại học

KHXH&NV - Đại học Quốc gia Hà Nội, Hà Nội,, 2004

21 Vũ Cao Đàm & Nguyễn Thanh Tuấn (1998) : Nhập môn khoa học luận (giáo trình),

Trường đại học KHXH&NV - Đại học Quốc gia Hà Nội, Hà Nội, 1998

22 Đặng Bá Lâm – Trần Khánh Đức (2002): Phát triển nhân lực công nghệ ưu tiên ở

nước ta trong thời kỳ công nghiệp hóa - hiện đại hóa, Nxb Giáo dục, Hà Nội, 2002

23 Hoàng Phê (1992) : Từ điển Tiếng Việt (in lần thứ hai, có sửa chữa và bổ sung), Trung

tâm từ điển ngôn ngữ xuất bản, Hà Nội, 1992

24 Bùi Thanh Quất (2005): Logic nghiên cứu khoa học (giáo trình), Trường Đại học

KHXH&NV - Đại học Quốc gia Hà Nội, Hà Nội, 2005

25 Trịnh Ngọc Thạch, (2003), Nâng cao hiệu quả sử dụng nhân lực khoa học và công nghệ

trong trường đại học, Trường ĐHKHXH&NV-ĐHQGHN

26 Nguyễn Thị Anh Thu (2004): Phát triển nguồn nhân lực khoa học và công nghệ (giáo

trình), Trường Đại học KHXH&NV- Đại học Quốc gia Hà Nội, Hà Nội, 2004

27 Phạm Huy Tiến (2004): Tổ chức khoa học và công nghệ (giáo trình), Trường Đại học

KHXH&NV- Đại học Quốc gia Hà Nội, Hà Nội, 2004

28 Nguyễn Như Ý chủ biên (2008): Đại từ điển Tiếng Việt, Nxb Văn hoá – Thông tin

29 OECD (2002), Fracasti manual proposed standard practice for serveys on research

and experimental development, 2002

30 OECD (1995) Manual on the measurement of human resources devoted to s&t

“canberra manual”, Paris, 1995