Bình đẳng giới trong gia đình dân tộc thiểu số ở vùng đông bắc nước ta hiện nay

Bình đẳng giới trong gia đình dân tộc thiểu số ở vùng Đông Bắc nước ta hiện nay Nguyễn Lệ Thu Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn; Khoa Triết học Chuyên ngành: Chủ nghĩa xã hội

Bình đẳng giới trong gia đình dân tộc thiểu

số ở vùng Đông Bắc nước ta hiện nay

Nguyễn Lệ Thu

Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn; Khoa Triết học

Chuyên ngành: Chủ nghĩa xã hội khoa học; Mã số: 60 22 85

Người hướng dẫn khoa học: PGS.TS Đỗ Thị Thạch

Năm bảo vệ: 2012

Abstract Khái quát làm rõ một số vấn đề lý luận về bình đẳng giới và bình đẳng

giới trong gia đình Làm rõ thực trạng và một số vấn đề đặt ra đối với bình đẳng giới trong gia đình dân tộc thiểu số ở vùng Đông Bắc nước ta hiện nay, và đề xuất các giải pháp nhằm tăng cường bình đẳng giới trong gia đình dân tộc thiểu số vùng Đông Bắc

Keywords Chủ nghĩa xã hội khoa học; Bình đẳng giới; Gia đình; Dân tộc thiểu số;

Ngày nay khi nói đến phát triển, người ta không chỉ đề cập đến chỉ số phát triển con người HDI mà còn xem xét đến chỉ số phát triển liên quan đến giới GDI (Gender Devevelopment Index) Những nghiên cứu thực tế cho thấy đầu tư cho phụ nữ mang lại hiệu quả, lợi ích cao hơn bất kỳ sự đầu tư nào ở các nước đang phát triển Hay nâng cao khả năng và tạo cơ hội lựa chọn cho phụ nữ không chỉ đem lại lợi ích cho họ mà còn là cách chắc chắn nhất để đóng góp cho tăng trưởng kinh tế và phát triển chung [68] Những minh chứng đó chứng tỏ bình đẳng giới đã trở thành một trong những vấn đề của phát triển mang tính toàn cầu

Theo báo cáo của chương trình phát triển Liên hiệp quốc (UNDP) đến cuối thế kỷ XX, các quốc gia đều đạt được những thành tựu quan trọng về phát triển con người, nhưng vẫn còn có sự khác biệt trong các chỉ số phát triển giữa nam và

nữ Trong đó, người ta nhận thấy rằng sự phát triển năng lực của phụ nữ ở tất cả các quốc gia còn thấp hơn nam giới, đặc biệt tại các quốc gia chậm phát triển

Quan sát thực trạng bình đẳng giới cũng như sự phát triển kinh tế - xã hội ở các quốc gia, UNDP cũng thấy rằng bất bình đẳng giới thực sự vừa là một trong những nguyên nhân cơ bản của tình trạng đói nghèo, vừa là rào cản lớn đối với sự phát triển bền vững và tác động tiêu cực không chỉ đến phụ nữ mà đến tất cả các thành viên trong

xã hội

Trước thực tế đó, bình đẳng giới đã trở thành một trong tám mục tiêu phát triển thiên niên kỷ (MDG), được Đại hội đồng Liên hợp quốc đề ra vào đầu thiên niên kỷ mới

Ở nước ta, sự nghiệp giải phóng phụ nữ đã được Đảng và Nhà nước quan tâm ngay từ buổi đầu cách mạng Khẩu hiệu “nam nữ bình quyền” được khẳng định từ Hiến pháp đầu tiên của nước Việt Nam dân chủ cộng hòa (1946) Cho đến nay, Đảng và Nhà nước luôn coi con người vừa là mục tiêu, vừa là động lực của sự phát triển Việc chăm

lo phát triển nguồn lực con người là một nhân tố quyết định thành công của công cuộc đổi mới, trong đó các tiêu chí phát triển được hướng vào cả nam và nữ

Vùng Đông Bắc nước ta bao gồm 11 tỉnh, là địa bàn tụ cư của nhiều dân tộc thiểu số Khi đất nước chuyển sang nền kinh tế thị trường theo định hướng xã hội chủ nghĩa, sự chuyển đổi cơ cấu kinh tế cùng với hội nhập kinh tế thế giới đã tạo cho vùng Đông Bắc có bước khởi sắc mới, đời sống của người dân từng bước được cải thiện, nhưng đây vẫn là một trong những vùng kinh tế - xã hội phát triển chậm

so với các vùng khác trong cả nước Hạn chế này có nhiều nguyên nhân trong đó định kiến giới nặng nề là nguyên nhân khá nổi bật Do vậy chưa khai thác, phát huy được tiềm năng của lực lượng lao động nữ, đặc biệt là phụ nữ dân tộc thiểu số Đại

bộ phận các gia đình dân tộc thiểu số đang sống ở mức nghèo đói, nhất là ở vùng cao, vùng sâu, miền núi Trong bộ phận dân cư ấy, phụ nữ lại là nhóm xã hội cực khổ nhất

Họ là một lực lượng xã hội quan trọng có ảnh hưởng toàn diện đến sự phát triển của khu vực dân tộc và miền núi Họ vừa phải tham gia lao động sản xuất ngoài xã hội, cộng đồng; vừa trực tiếp chăm lo công việc gia đình nên cường độ lao động và thời gian lao động đối với họ là quá tải trong khi mức thu nhập lại thấp, thậm chí họ lao động vất vả nhưng ít được cộng đồng, xã hội đánh giá khách quan đầy đủ

Xuất phát từ lý do trên, hơn nữa được sinh ra và trưởng thành ở vùng đất này,

tác giả chọn đề tài “Bình đẳng giới trong gia đình dân tộc thiểu số ở vùng Đông Bắc

nước ta hiện nay” làm đề tài luận văn Thạc sỹ Triết học chuyên ngành chủ nghĩa xã

hội khoa học, mong muốn góp một phần nhỏ vào sự nghiệp giải phóng phụ nữ và thực hiện bình đẳng giới khu vực Đông Bắc hiện nay

2 Tình hình nghiên cứu đề tài

Đấu tranh cho mục tiêu bình đẳng giới bao gồm các hoạt động nghiên cứu khoa học và thực tiễn mang tính toàn cầu Tuy vậy, nghiên cứu khoa học về giới và bình đẳng giới được “phổ biến ” vào Việt Nam và chính thức trở thành một chuyên ngành khoa học độc lập chỉ trong khoảng hơn 20 năm trở lại đây (nhiều nhà khoa học coi sự kiện thành lập trung tâm nghiên cứu phụ nữ, nay là viện Nghiên cứu Gia đình và Giới, thuộc viện Khoa học xã hội Việt Nam vào năm 1987 như là cột mốc của sự ra đời và phát triển của khoa học này)

Các công trình nghiên cứu của cá nhân hoặc tổ chức đã góp phần luận giải nhiều

vấn đề thực tiễn đặt ra trong nghiên cứu về vai trò của phụ nữ trong gia đình và xã hội,

thực hiện bình đẳng giới trong gia đình

- Trần Thị Vân Anh và Lê Ngọc Hùng (1996), “Phụ nữ - giới và phát triển”,

Nxb Phụ nữ, Hà Nội Tác giả cuốn sách đã tiếp cận vấn đề nghiên cứu dựa trên mối quan hệ giữa phụ nữ - giới và phát triển Phân tích vị trí, vai trò của phụ nữ trong đổi mới kinh tế - xã hội gắn với vấn đề việc làm, thu nhập, sức khỏe, học vấn chuyên môn; phụ nữ quản lý kinh tế - xã hội; phụ nữ và gia đình; chính sách

xã hội đối với phụ nữ và ảnh hưởng của chính sách xã hội đối với phụ nữ và thực hiện bình đẳng giới

- Lê Thi (1998), “Phụ nữ và bình đẳng giới trong đổi mới ở Việt Nam”, Nxb

Phụ nữ, Hà Nội Công trình khoa học này chính là kết quả bước đầu của sự vận dụng quan điểm của Đảng và Nhà nước, cũng như quan điểm tiếp cận giới vào việc xem xét các vấn đề có liên quan đến bình đẳng giới, kết hợp với các hình thức thu thập thông tin qua các cuộc khảo sát đời sống phụ nữ công nhân, nông dân, trí thức trong quá trình đổi mới đất nước Từ đó đã nêu lên những vấn đề đáng quan tâm và

đề xuất ý kiến về một số chính sách xã hội cần thiết, nhằm xây dựng sự bình đẳng giới trong tình hình mới

- Chu Thị Thoa - Luận án tiến sĩ Triết học (2002), “Bình đẳng giới trong gia

đình ở nông dân đồng bằng sông Hồng hiện nay” Tác giả đã phân tích thực trạng

bình đẳng giới trong gia đình ở vùng đồng bằng sông Hồng trong công cuộc đổi mới và đề xuất những giải pháp nhằm từng bước xóa bỏ bất bình đẳng giới trong gia đình nông dân đồng bằng sông Hồng

- Nguyễn Linh Khiếu (2003), “Nghiên cứu phụ nữ, giới và gia đình”, Nxb

KHXH, Hà Nội Tác giả đã phân tích làm sáng rõ vai trò của phụ nữ cũng như quan hệ giới trong gia đình thể hiện trên tất cả các lĩnh vực như kinh tế, tiếp cận nguồn lực, giáo dục và chăm sóc sức khỏe Đặc biệt, tác giả nhấn mạnh hơn đối với phụ nữ nông thôn miền núi, vị thế của họ trong gia đình cũng như những rào cản văn hóa đang cản trở quá trình phát triển của họ Những kết luận mà tác giả khái quát cũng chính là những vấn đề đặt ra cho những nhà khoa học cũng như những nhà hoạch định chính sách đối với vấn đề phụ nữ - giới và gia đình

- Phan Thanh Khôi - Đỗ Thị Thạch (Đồng chủ biên) (2007), “Những vấn đề

giới - từ lịch sử đến hiện đại” Đây là công trình của tập thể các nhà khoa học của

Viện CNXHKH - Học viện CTQG Hồ Chí Minh Các tác giả của công trình đã nghiên cứu các vấn đề về giới từ tiếp cận trong các tác phẩm kinh điển của C.Mác, Ph.Ăngghen, V.I.Lênin và Hồ Chí Minh đến vấn đề giới trong đường lối, chính sách, pháp luật của Đảng và Nhà nước Việt Nam; vấn đề giới trong một số phương tiện thông tin đại chúng và trong sách giáo khoa Có thể nói, đây là một công trình

đã đề cập đến tương đối đầy đủ những vấn đề về giới Đó cũng chính là căn cứ lý luận và thực tiễn về thực trạng quan hệ giới ở nước ta hiện nay

- Trần Thị Vân Anh - Nguyễn Hữu Minh (Chủ biên), (2008),“Bình đẳng giới

ở Việt Nam”, (Phân tích số liệu điều tra) Nxb KHXH, Hà Nội Với mục tiêu chính

là điều tra cơ bản về bình đẳng giới, xác định thực trạng bình đẳng giới về cơ hội

và khả năng nắm bắt cơ hội của phụ nữ và nam giới và tương quan giữa hai giới trên lĩnh vực lao động - việc làm, giáo dục - đào tạo, chăm sóc sức khỏe và địa vị trong gia đình, cộng đồng và xã hội

- Trịnh Quốc Tuấn - Đỗ Thị Thạch (Đồng chủ biên) (2008), “Khoa học giới

- Những vấn đề lý luận và thực tiễn” Các tác giả của công trình này đã cung cấp

một bức tranh về lịch sử phát triển của khoa học giới; đồng thời nghiên cứu vấn đề

giới dựa trên cách tiếp cận các lĩnh vực của đời sống gia đình và xã hội: Vấn đề giới trong lĩnh vực kinh tế - lao động; giới trong chiến lược giảm nghèo; giới trong lĩnh vực lãnh đạo, quản lý; giới trong hoạch định và thực thi chính sách; giới trong lĩnh vực văn hóa; giới trong lĩnh vực giáo dục- đào tạo; giới trong gia đình và chiến lược dân số; lồng ghép giới trong các chương trình phát triển

- Đỗ Thị Thạch (2010): “Tác động của toàn cầu hóa đối với thực hiện bình

đẳng giới ở Việt Nam hiện nay” (đề tài khoa học cấp cơ sở của viện Chủ nghĩa xã

hội khoa học, Học viện Chính trị - Hành chính quốc gia Hồ Chí Minh) Trên cơ sở phân tích làm rõ sự tác động của toàn cầu hóa đến việc thực hiện bình đẳng giới trong các mặt đời sống xã hội và gia đình, đề tài đề xuất một số giải pháp để phát huy tác động tích cực và hạn chế tác động tiêu cực của toàn cầu hóa tới thực hiện bình đẳng giới ở Việt Nam hiện nay

Đối với gia đình dân tộc thiểu số và vai trò của người phụ nữ dân tộc thiểu số

trong gia đình và xã hội, chúng ta có thể kể đến một số công trình sau:

- Đỗ Thị Bình (2001), “Mấy vấn đề về vai trò giới trong gia đình nông thôn

hiện nay” (Nghiên cứu trường hợp các xã miền núi phía Bắc), Khoa học về phụ

nữ, số 3, tr 20-33 Từ phân tích vai trò giới trong gia đình dân tộc Thái, Mông, Dao, tác giả đã chỉ ra sự biến đổi vai trò giới trong gia đình ở đây theo cả hai xu hướng tích cực và tiêu cực

- Đặng Thị Hoa (2001), “Vị thế của người phụ nữ H’Mông trong gia đình và

xã hội”, (Nghiên cứu ở bản Hang Kia, xã Hang Kia, huyện Mai Châu, Hòa Bình),

Khoa học về phụ nữ, số 1, tr 33-36 Tác giả phân tích vai trò, vị thế của phụ nữ H’mông trong gia đình trước đây cũng như hiện nay và kết luận: Người phụ nữ H’mông là người phụ thuộc trong gia đình lại càng trở nên bị cách biệt trong xã hội khi họ không có trình độ học vấn, ngôn ngữ phổ thông, không thể hòa nhập vào cộng đồng và càng không thể chủ động tham gia công tác xã hội Những ràng buộc về phong tục tập quán, thói quen trong suy nghĩ, cách làm của họ bị khép kín trong cộng đồng và chưa thể hòa nhập với nhịp độ phát triển của xã hội trong quá trình công nghiệp hóa, hiện đại hóa hiện nay

- Nguyễn Linh Khiếu (2002), “Khía cạnh quan hệ giới trong gia đình nông

thôn miền núi” (Nghiên cứu trường hợp xã Cát Thịnh, Văn Chấn, Yên Bái), Khoa

học về phụ nữ, số 1, trang 25- 29 Trong khuôn khổ một cuộc khảo sát tiền dự án tại một xã nghèo miền núi phía Bắc, tác giả đã chỉ ra những thành tựu đã đạt được, những hạn chế cần phải khắc phục, cũng như những xu hướng vận động và phát triển trong tương lai của nông thôn miền núi phía Bắc Việt Nam trong điều kiện toàn cầu hóa hiện nay

- Đặng Thị Ánh Tuyết (2005) “Thực hiện bình đẳng giới các tỉnh miền núi

phía Bắc nước ta hiện nay”, Luận văn thạc sĩ Xã hội học Trên cơ sở phân tích

thực trạng thực hiện bình đẳng giới trên các lĩnh vực của đời sống xã hội và gia đình (Qua khảo sát ở Yên Bái và Hà Giang), tác giả đã đề xuất phương hướng cơ bản và giải pháp chủ yếu nhằm thực hiện bình đẳng giới ở một số tỉnh miền núi phía Bắc Việt Nam

Những công trình trên bước đầu đặt cơ sở lý luận cho việc nghiên cứu phụ nữ - gia đình theo phương pháp tiếp cận giới - một phương pháp nghiên cứu mới nhưng rất hiệu quả, đã phác họa bức tranh đa dạng, nhiều vẻ về địa vị người phụ nữ trong sự nghiệp đổi mới ở nước ta hiện nay Qua đó tác động đến suy nghĩ, quan niệm, thái độ

và hành vi của mọi người đối với gia đình và bình đẳng giới ở Việt Nam thời gian qua,

do vậy đây là những tư liệu hết sức quý cho việc triển khai đi sâu nghiên cứu của tác giả

Tuy nhiên hiện nay chưa có công trình nào nghiên cứu sâu về thực trạng thực hiện bình đẳng giới trong gia đình dân tộc thiểu số vùng Đông Bắc nước ta

Đề tài “Bình đẳng giới trong gia đình dân tộc thiểu số ở vùng Đông Bắc nước

ta hiện nay” trên cơ sở kế thừa có chọn lọc những thành quả nghiên cứu trước đây về

gia đình, vai trò phụ nữ nói chung, góp phần đưa ra cái nhìn đầy đủ hơn về thực trạng bình đẳng giới trong môi trường sinh hoạt gia đình dân tộc thiểu số vùng Đông Bắc

3 Mục đích, nhiệm vụ nghiên cứu

Mục đích

Trên cơ sở làm rõ thực trạng, những vấn đề đặt ra đối với vấn đề bình đẳng giới trong gia đình dân tộc thiểu số ở vùng Đông Bắc nước ta, luận văn đề xuất những giải pháp cơ bản nhằm khắc phục sự bất bình đẳng về giới, nâng cao vị thế người phụ nữ trong gia đình, góp phần xây dựng gia đình văn hóa và phát triển kinh tế - xã hội

Nhiệm vụ

+ Khái quát làm rõ một số vấn đề lý luận về bình đẳng giới và bình đẳng giới trong gia đình

+ Làm rõ thực trạng và một số vấn đề đặt ra đối với bình đẳng giới trong gia đình dân tộc thiểu số ở vùng Đông Bắc nước ta hiện nay, và đề xuất các giải pháp nhằm tăng cường bình đẳng giới trong gia đình dân tộc thiểu số vùng Đông Bắc

4 Đối tượng, phạm vi nghiên cứu

Đối tượng: Luận văn tập trung nghiên cứu bình đẳng giới (mối quan hệ giới)

trong gia đình dân tộc thiểu số vùng Đông Bắc nước ta hiện nay

Phạm vi: Dưới góc độ lý luận của chủ nghĩa xã hội khoa học, luận văn tập trung

nghiên cứu làm rõ thực trạng việc thực hiện bình đẳng giới trong gia đình dân tộc thiểu

số chủ yếu ở một số tỉnh: Hà Giang, Cao Bằng với các dân tộc thiểu số là Mông, Tày trong giai đoạn hiện nay

5 Cơ sở lý luận và phương pháp nghiên cứu

- Luận văn dựa trên cơ sở lý luận là chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh, quan điểm của Đảng và chính sách của Nhà nước Việt Nam về bình đẳng giới, gia đình và vị thế, vai trò của phụ nữ

- Trên cơ sở phương pháp luận là chủ nghĩa duy vật biện chứng, chủ nghĩa duy vật lịch sử, luận văn sử dụng tổng hợp các phương pháp nghiên cứu là: phân tích, tổng hợp, khái quát, điều tra xã hội học, so sánh, thống kê, đối chiếu…

6 Đóng góp mới về mặt khoa học của luận văn

- Luận văn góp phần làm rõ thực trạng bình đẳng giới trong gia đình dân tộc thiểu số ở Đông Bắc, nguyên nhân và những vấn đề đặt ra

- Bước đầu luận văn nêu lên một số giải pháp nhằm hạn chế bất bình đẳng giới trong gia đình dân tộc thiểu số vùng Đông Bắc, góp phần thực hiện công cuộc giải phóng phụ nữ, xây dựng gia đình văn hóa ở miền núi

7 Ý nghĩa lý luận và thực tiễn của luận văn

- Bằng những đóng góp mới về mặt khoa học nêu trên, luận văn góp phần làm

cơ sở lý luận cho hoạch định các chủ trương, chính sách của địa phương nhằm tạo điều kiện và cơ hội cho phụ nữ phát triển, xây dựng gia đình văn hóa

- Luận văn có thể sử dụng làm tài liệu tham khảo cho cán bộ Hội Phụ nữ nói chung và Hội Phụ nữ Hà Giang, Cao Bằng nói riêng, làm tài liệu giảng dạy chủ nghĩa

xã hội khoa học, các chuyên đề về gia đình và giới

1.1 Quan niệm về giới và bình đẳng giới trong gia đình

1.1.1 Quan niệm về giới

Giới là khái niệm mới xuất hiện trong khoa học về giới ở các nước nói tiếng Anh vào cuối những năm 60 và ở nước ta vào những năm 80 của thế kỉ XX Cho đến nay, có rất nhiều định nghĩa khác nhau về giới

Tóm lại, khi nói về giới có thể hiểu là nói về vai trò, trách nhiệm và quyền lợi mà xã hội quan niệm hay quy định cho nam và nữ Vai trò, trách nhiệm và quyền lợi đó thể hiện trước hết ở sự phân công lao động, phân chia các nguồn của cải vật chất và tinh thần, tức là cách đáp ứng nhu cầu của nam và nữ trong xã hội

1.1.2 Quan niệm về bình đẳng giới

Khái niệm bình đẳng giới

có thể hiểu bình đẳng giới là sự đối xử ngang quyền giữa hai giới nam và nữ

có xét đến những đặc điểm giống nhau và khác nhau của mỗi giới, thậm chí sự cả sự khác biệt trong giới nữ, và được điều chỉnh bởi các chính sách đối với từng giới một cách hợp lí

Nội dung của bình đẳng giới

Theo tinh thần của công ước CEDAW, nội dung bình đẳng giới bao gồm các lĩnh vực:

+ Bình đẳng về chính trị

+ Bình đẳng trong kinh tế, việc làm

+ Bình đẳng trong lĩnh vực giáo dục

+ Bình đẳng trong lĩnh vực chăm sóc sức khỏe

+ Bình đẳng trong vấn đề hôn nhân và gia đình

Theo Luật Bình đẳng giới (2007) của nước ta, nội dung của bình đẳng giới gồm có:

+ Bình đẳng về chính trị

+ Bình đẳng về kinh tế, việc làm

+ Bình đẳng trong lĩnh vực lao động

+ Bình đẳng trong lĩnh vực giáo dục và đào tạo

+ Bình đẳng trong lĩnh vực khoa học và công nghệ

+ Bình đẳng trong lĩnh vực văn hóa, thông tin, thể dục thể thao

+ Bình đẳng trong lĩnh vực y tế

+ Bình đẳng trong gia đình

Như vậy, bình đẳng giới trong gia đình là một trong tám lĩnh vực thực hiện bình đẳng giới được luật hóa ở nước ta hiện nay

1.1.3 Bình đẳng giới trong gia đình

Quan niệm về gia đình

Có khá nhiều định nghĩa về gia đình, trong phạm vi luận văn, gia đình được hiểu: “ Là tập hợp những người gắn bó với nhau do quan hệ hôn nhân, quan hệ huyết thống, hoặc do quan hệ nuôi dưỡng, làm phát sinh các nghĩa vụ và quyền lợi giữa họ với nhau theo luật định” [55]

Bình đẳng giới trong gia đình

Điều 18, Luật Bình đẳng giới (2007) nêu rõ nội dung bình đẳng giới trong gia đình qua các khía cạnh sau:

1.1.4 Tầm quan trọng của bình đẳng giới trong gia đình đối với sự phát triển kinh tế xã hội

Thứ nhất: Bình đẳng giới trong gia đình tạo điều kiện cho người phụ nữ hoàn thành tốt vai trò làm vợ, làm mẹ, tạo nguồn nhân lực ngày càng có chất lượng cao

Thứ hai: Bình đẳng giới trong gia đình góp phần tăng trưởng kinh tế, giảm nghèo

Thứ ba: Bình đẳng giới trong gia đình là nền tảng thúc đẩy bình đẳng và tiến

bộ xã hội

1.2 Tư tưởng Hồ Chí Minh, quan điểm của Đảng và chính sách của Nhà nước Việt Nam về bình đẳng giới

1.2.1 Tư tưởng Hồ Chí Minh về bình đẳng giới

1.2.2 Quan điểm của Đảng Cộng sản Việt Nam về bình đẳng giới

1.2.3 Chính sách của Nhà nước Việt Nam về bình đẳng giới

1.3 Một số yếu tố tác động đến quan hệ giới trong gia đình dân tộc thiểu

số ở vùng Đông Bắc

1.3.1 Điều kiện tự nhiên

Đông Bắc nằm ở địa đầu của Tổ quốc có một vị trí hết sức quan trọng Như vậy, yếu tố tự nhiên đã có tác động hai mặt tới việc phát huy vai trò của người phụ

nữ trong phát triển kinh tế gia đình và địa phương Hạn chế tối đa sự tác động tiêu

cực của yếu tố tự nhiên là một trong những giải pháp nhằm thúc đẩy sự phát triển kinh tế - xã hội của vùng, tiến tới nâng cao vị thế của người phụ nữ và thực hiện bình đẳng giới trong gia đình của người dân tộc thiểu số

1.3.2 Tình hình kinh tế

Vấn đề chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông nghiệp, nông thôn theo hướng sản xuất hàng hóa ở vùng Đông Bắc có nhiều tiềm năng thế mạnh lớn về điều kiện tự nhiên, song cũng bao hàm những khó khăn hết sức to lớn kể cả về điều kiện tự nhiên cũng như mặt xã hội, đó là địa hình rừng núi hiểm trở, con người với trình độ dân trí thấp, phong tục, tập quán lạc hậu

Có thể thấy rất rõ các tỉnh miền núi Đông Bắc nước ta là những tỉnh kinh tế chậm phát triển

1.3.3 Điều kiện văn hóa xã hội

Các tỉnh vùng núi Đông Bắc là vùng đa văn hóa nổi bật trong các vùng của

cả nước Nơi đây hội tụ của nhiều dòng văn hóa, nhiều bản sắc văn hóa tộc người, tiêu biểu nhất là bề dày lịch sử, tác động đến văn hóa vùng là văn hóa của các tộc người Mông, TàyVùng núi Đông Bắc là nơi tụ cư của nhiều cư dân tộc người, đây

là vùng có số lượng các dân tộc nhiều nhất ở nước ta, trong số 54 dân tộc của cả nước thì vùng có trên 30 dân tộc anh em Sự đa dạng của các dân tộc đồng nghĩa với

sự đa dạng về ngôn ngữ, phong tục, tập quán, lối sống Nhiều quan hệ xã hội đa dạng và phức tạp cho đến nay vẫn còn tồn tại Đáng chú ý là trong nhiều tộc người còn lưu giữ những tàn dư của thiết chế xã hội cũ (thiết chế bản) cùng với nhiều phong tục, tập quán, hủ tục lạc hậu gây cản trở sự phát triển của phụ nữ Vì vậy mà

ở một số tộc người ở khu vực này đang gặp khó khăn trên con đường phát triển

Chương 2 BÌNH ĐẲNG GIỚI TRONG GIA ĐÌNH DÂN TỘC THIỂU SỐ Ở VÙNG

ĐÔNG BẮC NƯỚC TA - THỰC TRẠNG VÀ GIẢI PHÁP

2.1 Thực trạng và một số vấn đề đặt ra đối với việc thực hiện bình đẳng giới trong gia đình dân tộc thiểu số ở vùng Đông Bắc nước ta hiện nay

2.1.1 Một vài nét về gia đình dân tộc thiểu số vùng Đông Bắc

Vài nét khái quát về dân tộc Mông và dân tộc Tày