Bảo vệ môi trường tự nhiên trong hoạt động du lịch vịnh hạ long, quảng ninh

Vấn đề bảo vệ môi trường trong hoạt động du lịch Vịnh Hạ Long vừa là đòi hỏi cấp thiết cho bảo vệ Di sản thiên nhiên, vừa có ý nghĩa quan trọng trong chiến lược phát triển du lịch của kh

0

Bảo vệ môi trường tự nhiên trong hoạt động

du lịch Vịnh Hạ Long, Quảng Ninh

Hà Thị Phương Lan

Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn; Khoa Du lịch học

Chuyên ngành: Du lịch; Mã số: Chương trình đào tạo thí điểm

Người hướng dẫn khoa học: PGS-TS Nguyễn Thị Hải

Năm bảo vệ: 2012

Abstract Tổng quan cơ sở lý luận các vấn đề về du lịch biển, đảo và bảo vệ môi

trường tự nhiên trong hoạt động du lịch Trình bày thực trạng hoạt động du lịch và công tác bảo vệ môi trường tự nhiên trong hoạt động du lịch tại Vịnh Hạ Long, Quảng Ninh Đề xuất một số giải pháp nhằm bảo vệ môi trường tự nhiên trong hoạt động du lịch tại Vịnh Hạ Long, tỉnh Quảng Ninh

Keywords Du lịch; Môi trường tự nhiên; Quảng Ninh; Vịnh Hạ long

Content

1 Lý do chọn đề tài

Môi trường đóng vai trò quan trọng trong hoạt động phát triển du lịch Môi trường vừa là điều kiện vừa là tài nguyên cho phát triển du lịch Ngược lại, môi trường, đặc biệt là môi trường tự nhiên cũng chịu sự tác động sâu sắc của hoạt động

du lịch Mặc dù môi trường tự nhiên có khả năng tự phục hồi nhưng nếu du lịch phát triển ồ ạt sẽ gây lên những suy thoái môi trường trầm trọng Do vậy, bảo vệ môi trường là một trong những nhiệm vụ quan trọng của hoạt động du lịch

Do điều kiện thuận lợi về địa lý và sự hấp dẫn về tài nguyên hoạt động du lịch ở Vịnh Hạ Long phát triển nhanh chóng Sự phát triển của hoạt động du lịch đã ảnh hưởng tới môi trường tự nhiên tại Vịnh Hạ Long Tuy nhiên, công tác bảo vệ môi trường tự nhiên trong hoạt động du lịch Vịnh Hạ Long hiện nay vẫn còn nhiều hạn chế, hiệu quả còn chưa cao dẫn tới chất lượng môi trường chưa đảm bảo cho sự thành công của hoạt động du lịch Vấn đề bảo vệ môi trường trong hoạt động du lịch Vịnh Hạ Long vừa là đòi hỏi cấp thiết cho bảo vệ Di sản thiên nhiên, vừa có ý nghĩa quan trọng trong chiến lược phát triển du lịch của khu vực Vì vậy, các tổ chức du lịch, các nhà quản lý, các nhà khoa học, những người tham gia vào hoạt động du lịch phải có trách nhiệm đóng góp sức lực và trí tuệ vì sự tồn tại và phát triển Vịnh Hạ Long

1

Vì vậy tác giả lựa chọn đề tài “Bảo vệ môi trường tự nhiên trong hoạt động

du lịch Vịnh Hạ Long, Quảng Ninh” làm luận văn tốt nghiệp với hy vọng đề tài sẽ

tìm ra những giải pháp tích cực nhằm bảo vệ môi trường tự nhiên cho việc phát

triển bền vững

2 Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu

Luận văn được tiến hành nghiên cứu nhằm nâng cao hiệu quả của hoạt động bảo vệ môi trường tự nhiên trong hoạt động du lich Vịnh Hạ Long, Quảng Ninh, đảm bảo phát triển du lịch theo hướng bền vững

Từ đó, luận văn đặt ra các nhiệm vụ nghiên cứu chủ yếu sau đây:

 Cơ sở lý luận các vấn đề về du lịch biển, đảo và bảo vệ môi trường tự nhiên trong hoạt động du lịch

 Thực trạng hoạt động du lịch và công tác bảo vệ môi trường tự nhiên trong hoạt động du lịch Vịnh Hạ Long, Quảng Ninh

 Đề xuất một số giải pháp bảo vệ môi trường tự nhiên trong hoạt động du lịch Vịnh Hạ Long, Quảng Ninh

3 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

 Đối tượng nghiên cứu của luận văn là công tác bảo vệ môi trường tự nhiên trong hoạt động du lịch Vịnh Hạ Long, Quảng Ninh

 Phạm vi nghiên cứu của luận văn: Do hạn chế về nguồn lực và thời gian, luận văn xác định phạm vi nghiên cứu:

- Phạm vi về vấn đề nghiên cứu: Mô tả hiện trạng một số thành phần tự nhiên có thể quan trắc được và có số liệu thống kê và nghiên cứu của các cơ quan chuyên môn; tác động của ngành du lịch đến môi trường tự nhiên; tập trung vào các hoạt động bảo

vệ môi trường tự nhiên trong hoạt động du lịch ở Vịnh Hạ Long

- Phạm vi về không gian: Tác giả lựa chọn nghiên cứu Vịnh Hạ Long là điểm du lịch đã và đang phát triển và đã thực hiện một số hoạt động bảo vệ môi trường tự nhiên ở đây

- Phạm vi về thời gian: Nghiên cứu về tình hình hiện tại, các số liệu được sử dụng chủ yếu được thống kê từ 2008- nay

4 Phương pháp nghiên cứu

* Phương pháp nghiên cứu và xử lý tài liệu

Thu thập số liệu, tài liệu của cơ quan quản lý nhà nước về qui định của hoạt động bảo vệ môi trường trong lĩnh vực du lịch (Báo cáo môi trường quốc gia năm

2007, Báo cáo môi trường Vịnh Hạ Long năm 2010, Tài liệu khóa tập huấn về bảo

vệ môi trường du lịch cho cán bộ quản lý về du lịch, Thông tư hướng dẫn bảo vệ môi trường Vịnh Hạ Long, Hướng dẫn lồng ghép bảo vệ môi trường trong chương trình đào tạo du lịch… )

2

Thu thập các số liệu, tài liệu tại cơ quan quản lý cấp địa phương phục vụ cho tìm hiểu, nhận định các hoạt động bảo vệ môi trường tại khu du lịch

 Phương pháp đánh giá nhanh có sự tham gia của người dân

Tác giả đã thực hiện phỏng vấn có sự tham gia thảo luận của người khách du lịch và người làm du lịch về các vấn đề liên quan tới môi trường tự nhiên tại một số điểm gần Vịnh Hạ Long Tác động của du lịch tới môi trường tự nhiên Nhận thức của khách du lịch và người làm du lịch về vai trò của môi trường với du lịch Hiệu quả của các hoạt động bảo vệ môi trường (tuyên truyền, giáo dục, đào tạo nâng cao nhận thức, hỗ trợ kinh phí thực hiện bảo vê môi trường…) cũng được tác giả và người làm du lịch tham gia thảo luận, trao đổi một cách khách quan

* Phương pháp khảo sát thực địa

Học viên trực tiếp đến Vịnh Hạ Long quan sát thực tế về tình hình hoạt động du lịch và hiện trạng môi trường tự nhiên tại đây (học viên đã đến các điểm như Hang Đầu Gỗ, Động Thiên Cung, Động Tam Cung, Hang Sửng Sốt, bãi tắm TitTop, Khu du lịch Bãi Cháy)

* Phương pháp phỏng vấn theo phiếu điều tra

Học viên xây dựng bảng hỏi tiến hành điều tra phỏng vấn các đối tượng là khách du lịch và người làm du lịch để có số liệu thông tin, đánh giá về môi trường và công tác bảo vệ môi trường trong hoạt động du lịch Vịnh Hạ Long

Chương 1 MỘT SỐ VẤN ĐỀ VỀ DU LỊCH BIỂN, ĐẢO VÀ BẢO VỆ MÔI

TRƯỜNGTỰ NHIÊN TRONG DU LỊCH 1.1.1 Du lịch biển, đảo

1.1.1.1 Khái niệm

Du lịch là các hoạt động có liên quan đến chuyến đi của con người ngoài nơi

cư trú thường xuyên của mình nhằm đáp ứng nhu cầu tham quan, tìm hiểu, giải trí, nghỉ dưỡng trong một khoảng thời gian nhất định.[50,tr.5]

3

Du lịch biển, đảo là loại hình du lịch sinh thái mà dựa vào thiên nhiên là bờ biển, đảo để tắm, vui chơi…kết hợp với văn hoá bản địa gắn với giáo dục môi trường, có sự đóng góp bảo tồn và phát triển bền vững của cộng đồng địa phương [6,tr.4]

Tóm lại du lịch biển chịu sự tác động mạnh của tự nhiên và khí hậu Biển, đảo có rất nhiều yếu tố tiềm năng để chúng ta có thể khai thác và phát huy được các loại hình du lịch khác nhau Từ tài nguyên bãi biển, trên biển, tài nguyên dưới đáy biển, các bãi san hô, các loại thủy hải sản rất phong phú… là một hệ sinh thái mà ít người được tận mắt nhìn thấy, nếu biết cách khai thác sẽ khơi dậy tính tò mò, tạo nên cầu du lịch rất lớn

1.1.2 Các loại hình du lịch biển, đảo

Du lịch tắm biển, nghĩ dưỡng

Du lịch tắm biển kết hợp với văn hóa ẩm thực, mua sắm

Du lịch tắm biển kết hợp tham quan di tích văn hóa, lịch sử, danh lam thắng cảnh, văn hóa lễ hội, phong tục tập quán bản địa

Du lịch sinh thái biển

Du lịch mạo hiểm, khám phá và trải nghiệm

1.1.3 Tiềm năng phát triển du lịch biển, đảo ở Việt Nam

Việt Nam có tiềm năng to lớn về phát triển du lịch biển, với trên 3000km bờ biển, hàng ngàn hòn đảo lớn nhỏ, hàng loạt những bãi tắm cát trắng, nước trong xanh trải dài trên ven biển Việt Nam đó tạo những điều kiện thuận lợi cho du lịch biển Việt Nam phát triển Việt Nam là 1 trong hơn 20 quốc gia có vịnh “đẹp nhất thế giới”, đó là: Vịnh Hạ Long (Quảng Ninh) và vịnh Nha Trang (Khánh Hòa) Vịnh Hạ Long (2 lần được UNESCO công nhận là Di sản thiên nhiên thế giới và là một trong 7 kỳ quan thiên nhiên thế giới), vịnh Nha Trang - một trong những vịnh đẹp nhất hành tinh, bãi biển Đà Nẵng được Tạp chí Forber bầu chọn là một trong 6 bãi tắm quyến rũ nhất hành tinh…

Lịch sử kiến tạo địa chất qua nhiều niên đại đã chạm khắc nên bộ mặt lãnh thổ nước ta nhiều đường nét hình khối độc đáo và không đơn điệu: núi trẻ và núi già, núi đất và núi đá, cao nguyên cổ, đồng bằng phù sa mới, các vết đứt gãy và hang động, thềm lục địa và hải đảo Đặc biệt địa hình Việt Nam là những tài nguyên

có giá trị Địa hình đá vôi phân bố rộng khắp từ vĩ tuyến 160 trở lên với nhiều hệ thống hang động như: Phong Nha, Hương Tích, Bích Động,

Đặc biệt hơn cả là địa hình núi và hang động ngập nước nhiệt đới điển hình ở Vịnh Hạ Long mà giá trị của nó đã góp phần làm cho địa danh này được ghi tên vào danh sách các di sản thiên nhiên thế giới, kỳ quan thiên nhiên thế giới Với 3/4 là đồi núi và địa hình bờ nước, nước ta nằm trong khu vực nhiệt đới gió mùa, có khí

4

hậu ổn định, chênh lệch nhiệt độ trong ngày và giữa các mùa không cao, dồi dào tiềm năng về du lịch chữa bệnh nên được du khách rất ưa thích Đặc biệt những du khách đến từ xứ lạnh hay đến Việt Nam để tránh rét, những du khách đến từ xứ nóng tìm đến các “phòng lạnh thiên nhiên” như: Đà Lạt, SaPa, Tam Đảo,…

1.2 Bảo vệ môi trường tự nhiên trong du lịch

1.2.1 Một số khái niệm

Luật Bảo vệ Môi trường (2005) đã đưa ra khái niệm môi trường, theo đó:

“Môi trường bao gồm các yếu tố tự nhiên và vật chất nhân tạo bao quanh con người, có ảnh hưởng đến đời sống, sản xuất, sự tồn tại, phát triển của con người

và sinh vật”(Điều 3) Theo khái niệm này, môi trường được hiểu là sự tổng hòa của

các thành phần tự nhiên Nói cách khác, môi trường được hiểu là môi trường tự nhiên

Bảo vệ môi trường trong Luật Bảo vệ Môi trường (2005) được chỉ ra là những

hoạt động góp phần gìn giữ cho môi trường tự nhiên trong lành; phòng ngừa, hạn chế tác động xấu tới môi trường; phục hồi môi trường bị ô nhiễm, suy thoái; cải thiện, nâng cao chất lượng môi trường

Môi trường du lịch được hiểu theo nghĩa rộng là “các nhân tố về tự nhiên,

kinh tế - xã hội và nhân văn trong đó hoạt động du lịch tồn tại và phát triển” Do

đó, “Bảo vệ môi trường tự nhiên trong lĩnh vực du lịch là các hoạt động cải thiện

và tôn tạo môi trường du lịch; phòng ngừa, khắc phục suy thoái môi trường, ô nhiễm môi trường và sự cố môi trường xảy ra trong lĩnh vực du lịch” [41, tr.22]

Nói cách khác, theo quan điểm của Luật Bảo vệ Môi trường Quy chế BVMT trong lĩnh vực du lịch, bảo vệ môi trường đối với hoạt động du lịch là bảo vệ, ngăn ngừa, khắc phục các tác động tiêu cực từ hoạt động du lịch tới các thành phần môi trường tự

nhiên

1.2.2 Nội dung

Những nội dung cơ bản về BVMT ở Việt Nam đã được quy định trong Luật

Bảo vệ Môi trường (2005), điều 3, bao gồm:

Phòng chống ô nhiễm môi trường

Phòng chống, hạn chế tác động sự cố môi trường

Phòng chống, hạn chế tai biến môi trường

Hạn chế sự suy thoái và bảo vệ phát triển các hệ sinh thái, đặc biệt là hệ sinh thái rừng, biển

Bảo vệ đa dạng sinh học

Tuyên truyền nâng cao nhận thức về môi trường

Thực hiện những cam kết quốc tế về BVMT

5

1.2.3 Nguyên tắc

1 Bảo vệ môi trường phải gắn kết hài hòa với phát triển kinh tế và bảo đảm tiến bộ

xã hội để phát triển bền vững đất nước; bảo vệ môi trường quốc gia phải gắn với bảo vệ môi trường khu vực và toàn cầu

2 Bảo vệ môi trường là sự nghiệp của toàn xã hội, quyền và trách nhiệm của cơ quan nhà nước, tổ chức, hộ gia đình, cá nhân

3 Hoạt động bảo vệ môi trường phải thường xuyên, lấy phòng ngừa là chính kết hợp với khắc phục ô nhiễm, suy thoái và cải thiện chất lượng môi trường

4 Bảo vệ môi trường phải phù hợp với quy luật, đặc điểm tự nhiên, văn hóa, lịch

sử, trình độ phát triển kinh tế - xã hội của đất nước trong từng giai đoạn

5 Tổ chức, hộ gia đình, cá nhân gây ô nhiễm, suy thoái môi trường có trách nhiệm khắc phục, bồi thường thiệt hại và chịu các trách nhiệm khác theo quy định của pháp luật

1.3 Tác động giữa hoạt động du lịch với môi trường tự nhiên

1.3.1 Tác động tích cực

- Bảo tồn thiên nhiên

- Giảm sức ép do khai thác tài nguyên quá mức từ các hoạt động dân sinh, kinh tế tại các khu vực nhạy cảm (vườn quốc gia, khu bảo tồn thiên nhiên…)

- Góp phần đảm bảo chất lượng nước trong và ngoài khu vực phát triển du lịch nếu như các giải pháp kỹ thuật trong cấp thoát nước được áp dụng

- Góp phần cải thiện các điều kiện vi khí hậu nhờ các dự án thường có yêu cầu tạo thêm các vườn cây, công viên cảnh quan, hồ nước, thác nước nhân tạo…

- Góp phần làm tăng thêm mức độ đa dạng sinh học tại những điểm du lịch nhờ những dự án có các công viên cảnh quan, khu nuôi chim thú…hoặc bảo tồn đa dạng sinh học thông qua nuôi trồng nhân tạo phục vụ du lịch

- Tăng cường hiểu biết về môi trường của cộng đồng địa phương thông qua việc trao đổi và học tập với du khách

1.3.2 Tác động tiêu cực

- Hoạt động du lịch làm tăng áp lực chất thải sinh hoạt, đặc biệt ở các trung tâm du

lịch, góp phần làm tăng nguy cơ ô nhiễm môi trường đất, nước

- Ảnh hưởng tới nhu cầu và chất lượng nước Tăng mức độ suy thoái và ô nhiễm các nguồn nước ngầm do nhu cầu sử dụng nước sinh hoạt của du khách, đặc biệt ở các vùng ven biển do khả năng xâm nhập mặn cao khi áp lực các bể chứa giảm mạnh vì khai thác quá mức cho phép

- Tăng sức ép lên quỹ đất tại các vùng ven biển vốn đã rất hạn chế tại vùng ven biển, miền núi trung du…

6

- Các hệ sinh thái và môi trường đảo rất nhạy cảm và dễ bị tổn thương do sức ép của phát triển du lịch Tài nguyên thiên nhiên biến đổi theo chiều hướng xấu đi do phát triển du lịch không hợp lý Nhiều cảnh quan đặc sắc bị thay đổi hay suy giảm cùng với việc phát triển các khu du lịch mới

- Khu vực có tính đa dạng cao (khu rừng nhiệt đới, hang động, cảnh quan…cũng dễ

bị tổn thương do phát triển du lịch quá tải

- Ô nhiễm tiếng ồn Tiếng ồn từ các phương tiện giao thông và du khách gây phiền

hà cho người dân địa phương và du khách khác

1.4 Các nguồn tác động từ hoạt động du lịch đến môi trường tự nhiên

- Các nguồn tác động của dự kiến bố trí các công trình xây dựng trong dự án phát triển du lịch:

- Các nguồn tác động đầu vào của dự án phát triển du lịch:

- Nguồn tác động trong các giai đoạn phát triển:

- Các tác động đầu ra

1.5.1 Một số bài học kinh nghiệm về bảo vệ môi trường tự nhiên

1.5.1.1 Liên quan đến quản lý nhà nước

Tại Nepal, dự án bảo tồn khu vực Annapuna (ACAP) là một ví dụ điển hình

về việc xây dựng Quỹ bảo tồn từ các hoạt động du lịch, dự án được sử dụng tiền từ nguồn thu vé vào cổng khu bảo tồn Annapuna (15 USD/khách nước ngoài và 1,5 USD/khách từ các nước trong khu vực Nam Á) cho các chương trình bảo vệ tài nguyên, môi trường trong khu vực Trong dự án Upper Mustang (phần mở rộng của các chương trình ACAP), Chính phủ Vương quốc Nepal đã quyết định trích trả loại 60%lợi nhuận du lịch vào các hoạt động bảo vệ tài nguyên, môi trường trong khu vực [41,tr.107]

1.5.1.2 Liên quan đến việc quản lý khu, điểm du lịch

Một trong những kinh nghiệm được phổ biến cho lĩnh vực này là dự án Du lịch sinh thái bản địa ở Ryo Blanco tại Ecuador Dự án này đã có biện pháp xây dựng các điểm đón khách cách trung tâm cộng đồng khoảng 1km, để giảm bớt mật

độ xây dựng các cơ sở lưu trú tại các khu trung tâm nhằm hạn chế tác động tiêu cực xảy ra giữa khách du lịch và người dân địa phương Tại Senegan, dự án Du lịch Nông thôn tổng hợp ở Casamance lại chú ý đến vấn đề hạn chế công suất phục vụ của các nhà trọ, “khống chế công suất được đón tối đa 20-40 khách/lần và chỉ được xây dựng ở các làng có số dân bằng hoặc lớn hơn 1000 người” chứ không cho phép tăng công suất các cơ sở lưu trú cũ

Vấn đề khác liên quan đến việc quản lý khu, điểm du lịch là phải tiết kiệm nhiên liệu và năng lượng thay thế củi đốt Nhận thức được vấn đề này, tại Nepal dự

án ACAP đã đưa ra chương trình năng lượng thay thế củi đun, trước mắt là khuyến

7

khích việc sử dụng dầu hỏa trong các cơ sở lưu trú để phục vụ các nhu cầu của khách du lịch Trong đó ACAP đã cung cấp một khoản vay với lãi suất thấp cho những người có khi dầu chấp nhận cung cấp dầu với giá thấp nhất; chuyên chở các bếp dầu cũng như hỗ trợ việc sửa chữa và bảo dưỡng bếp [41,tr.112]

1.5.2 Liên quan đến cộng đồng địa phương

Trường Eco-Escuela de Espanol dạy tiếng Tây Ban Nha, được thành lập năm

1996 là một phần trong dự án bảo tồn quốc tế ở khu làng San Andes (Guatemala) là một ví dụ Trường nằm trong khu bảo tồn sinh quyển May, hàng năm đón 1.800 du khách, chủ yếu từ Mỹ và Châu Âu, tạo việc làm cho 100 cư dân, mà 60% trong số

đó là những người trước đây làm nghề khai thác gỗ trái phép, săn bắn, đốt nương, làm rẫy Báo cáo giám sát năm 2000 cho thấy trong số các gia đình được hưởng lợi

từ hoạt động kinh doanh này phần lớn đã giảm hoạt động săn bắn và đốt nương rẫy Thêm nữa các hộ gia đình trong làng phần lớn được hưởng lợi trực tiếp hoặc gián tiếp từ ngôi trường khiến cho áp lực của cộng đồng với việc săn bắt động thực vật ở đây giảm hẳn [41,tr.117]

1.5.3 Liên quan đến đơn vị và cá nhân kinh doanh du lịch

Tại Brazil, nơi có các hoạt động du lịch dựa vào thiên nhiên phát triển mạnh, công ty Aretic Edge Tour, chuyên tổ chức các tour du lịch mạo hiểm và du lịch sinh thái đã áp dụng một số biện pháp để tổ chức khai thác du lịch dựa vào thiên nhiên nhưng tích cực bảo vệ môi trường thiên nhiên như đặt ra các nguyên tắc tổ chức gồm: giới hạn lượng khách cho mỗi nhóm tham quan dưới 10 người; không sử dụng động thực vật tại điểm du lịch làm thức ăn; thực phẩm đem theo được chuẩn bị sẵn

và đóng gói; nước bẩn đổ xa nguồn nước sạch; rác đốt tại chỗ hoặc đem đi; đi hàng một trên đường mòn; không cắm trại tại những nơi tập trung những đàn thú hoang; dọn sạch nơi cắm trại trước khi rời đi [41,tr.123]

1.6 Lịch sử nghiên cứu vấn đề

Qua công tác tìm hiểu tài liệu liên quan tới công tác bảo vệ môi trường tự nhiên Vịnh Hạ Long trong phát triển kinh tế nói chung và trong hoạt động du lịch Vịnh Hạ Long nói riêng Tôi nhận thấy đã có rất nhiều nhà nghiên cứu quan tâm tới vấn đề này:

Năm 2002, báo cáo của Viện QHPT Nông thôn “Quy hoạch tổng thể bảo tồn

phát huy giá trị Vịnh Hạ Long đến năm 2020”

Năm 2002, NXB Văn hóa dân tộc đã cho ra Bộ tài liệu: “Giáo dục bảo tồn

Di sản thiên nhiên thế giới Vịnh Hạ Long” ở cả 3 cấp học: Tiểu học (5 cuốn), Trung

học Cơ sở (1 cuốn), Trung học Phổ thông (1 cuốn) dành cho giáo viên Sở Giáo dục

- Đào tạo Quảng Ninh, Ban quản lý Vịnh Hạ Long và Tổ chức Bảo tồn động thực vật quốc tế (FFI)

8

Năm 2003, Ban quản lý Vịnh Hạ Long đã có các “Văn bản pháp quy về quản

lý, bảo vệ và khai thác Vịnh Hạ Long”

Bên cạnh đó còn có rất nhiều bài viết trong tạp chí DLVN về môi trường Vịnh Hạ Long trong phát triển du lịch như: Tạp chí DL số 01/2006 “ Tích cực đầu

tư mở thêm các tuyến điểm du lịch mới”;Tạp chí số 03/2007 “ Bảo vệ môi trường

cảnh quan tại các khu, tuyến, điểm du lịch”; Tạp chí 10/2010 “Khai trương dự án bảo vệ môi trường vịnh Hạ Long”; Tờ gấp Bảo vệ môi trường Vịnh Hạ Long của

Ban Quản lý Vịnh Hạ Long, năm 2010

Ngoài ra còn có các thông tư của Bộ Khoa học, Công nghệ và Môi trường về

công tác bảo vệ môi trường Vịnh Hạ Long như: “Thông tư hướng dẫn bảo vệ môi

trường Vịnh Hạ Long’’, 12/1996; Viện nghiên cứu phát triển du lịch (2008), “Báo cáo tổng hợp nhiệm vụ môi trường 2009”; Tổng cụ Du lịch Thông tư số

10/2006/TT- BTNMT (2006), “Hướng dẫn xây dựng cơ chế phát triển sạch trong

khuôn khổ Nghị định thư Kyoto” Bộ tài nguyên và môi trường

Năm 2008, TS Dương Thanh Nghị, báo cáo cấp bộ “ Nghiên cứu sự tích tụ

chất thải ô nhiễm hữu cơ dạng vết (PAHs, PCBs) trong môi trường nước, trầm tích, sinh vật vùng biển ven bờ, đề xuất giải pháp quản lý và ngăn ngừa nguy cơ tích tụ trong môi trường biển (3 vùng trọng điểm Bắc, Trung, Nam)”

Năm 2008, Nguyễn Văn Trường, “Nghiên cứu tổng hợp điều kiện địa lý phục

vụ sử dụng hợp lý tài nguyên thiên nhiên và bảo vệ môi trường khu vực Đông Triều – Uông Bí, tỉnh Quảng Ninh”

Tiểu kết chương 1

Bảo vệ môi trường tự nhiên là một nội dung quan trọng của chiến lược và kế hoạch phát triển kinh tế xã hội nói chung và du lịch nói riêng của quốc gia Nếu không đặt vị trí bảo vệ môi trường lên hàng đầu thì không thể đạt được mục tiêu phát triển ngành du lịch tại địa phương hay một vùng

Du lịch và môi trường có mối quan hệ chặt chẽ với nhau, ngành du lịch đang chịu ảnh hưởng nhiều nhất từ sự biến đổi khí hậu, môi trường sinh thái…Môi trường là tiền đề, cơ sở phát triển du lịch và ngược lại du lịch tác động đến môi trường trên hai khía cạnh tích cực và tiêu cực

Muốn bảo vệ môi trường tự nhiên bởi sự tác động của du lịch và các ngành khác thì phải nhận thức được tính chất hoạt động của du lịch và đặc điểm các vùng

du lịch có liên quan ảnh hưởng bởi hoạt động của các ngành kinh tế khác

Do vậy, bảo vệ môi trường luôn là vấn đề có tầm quan trọng đối với phát triển kinh tế - xã hội và đặc biệt đối với hoạt động du lịch, bảo vệ môi trường tự nhiên không chỉ mang nội dung trong quản lý nhà nước mà còn mang nội dung chính trị, kinh tế, xã hội

9

Chương 2 THỰC TRẠNG HOẠT ĐỘNG DU LỊCH VÀ CÔNG TÁC BẢO

VỆ MÔI TRƯỜNG TỰ NHIÊN TRONG HOẠT ĐỘNG DU LỊCH VỊNH HẠ

LONG, QUẢNG NINH 2.1 Khái quát khu vực nghiên cứu

2.1.1 Vị trí địa lý

Thành phố Hạ Long có diện tích 27.195,03 ha, bờ biển dài 50km là trung tâm văn hóa, kinh tế, chính trị của tỉnh Quảng Ninh đồng thời được xác định là một trung tâm của tiểu vùng duyên hải Bắc Bộ Thành phố nằm hai bên Cửa Lục, phía đông là Thị xã Cẩm Phả, khu vực phát triển công nghiệp và tập trung hầu hết các cơ quan quản lý của tỉnh; phía tây là khu du lịch Bãi Cháy; phía nam là Vịnh Hạ Long với bờ biển dài trên 20 km, diện tích 21.430,58 ha tự nhiên; phía bắc giáp huyện Hoành Bồ Vịnh Hạ Long nổi tiếng trong và ngoài nước, được công nhận là Di sản Thiên nhiên Thế giới với hàng nghìn hòn đảo được làm nên bởi tạo hoá kỳ vĩ và sống động Hạ Long còn có những đền, miếu, di tích lịch sử văn hoá (núi Bài Thơ, đền Đức Ông, chùa Long Tiên ) làm cho phong cảnh hữu tình, nên thơ bởi cảnh quan thiên nhiên lại càng thêm hấp dẫn ở đây [13, tr.9]

Thành phố Hạ Long nằm trong tam giác phát triển kinh tế Bắc Bộ Hà Nội - Hải Phòng - Quảng Ninh, có quan hệ mật thiết về các hoạt động kinh tế, khoa học

và văn hoá xã hội với Thủ đô Hà Nội, thành phố Hải Phòng, các tỉnh đồng bằng sông Hồng và ven biển Có mối quan hệ kinh tế với thị trường quốc tế và khu vực rộng lớn Thông qua khu kinh tế cửa khẩu Móng Cái đã tạo nên mối liên quan giao lưu, gần gũi giữa Việt Nam và Trung Quốc Bên cạnh đó là mạng lưới đường bộ, cảng biển lớn đang được mở rộng và phát triển Đặc biệt là cảng nước sâu Cái Lân giữ vai trò mở cửa ra biển cho cả nước ở phía Bắc để chuyển hàng hoá xuất nhập khẩu, đẩy mạnh giao lưu kinh tế với các vùng trong và ngoài nước Đồng thời còn

có khả năng thiết lập mối quan hệ hàng hải và hàng không với các nước trong khu

vực Đông Nam Á, Đông Á và thế giới

2.1.2 Giá trị du lịch

- Giá trị cảnh quan

- Giá trị địa chất – địa mạo

- Giá trị về đa dạng sinh học

- Giá trị văn hóa lịch sử

- Tiềm năng khác tạo điều kiện phát triển du lịch

2.2 Thực trạng hoạt động du lịch ở Vịnh Hạ Long

2.2.1 Cơ sở hạ tầng

- Hệ thống giao thông

2.2.4 Các tuyến, điểm du lịch có ý nghĩa với môi trường tự nhiên Vịnh Hạ Long

- Tuyến du lịch tổng hợp (3-4 ngày): Đi qua tất cả các điểm tham quan trong khu vực Vịnh Hạ Long: đảo đầu Gõ- Đảo Bồ Hòn- Đảo Đầu Bê- Đảo Hang Trai- Đảo Cống Đỏ

- Tuyến du lịch Tâm linh- Huyền thoại (1-2 ngày): Với các điểm du lịch: Động Thiên Long, động Thiên Cung, Hang Đầu Gỗ- Hang Sửng Sốt- động Tam Cung- Hang Trinh nữ- Đảo Đầu Bê

- Tuyến du lịch liên tưởng (1 ngày): đi qua các đảo có hình thù kỳ lạ như: Hòn Gà chọi, Hòn Con chó, Hòn Thiên Nga,

- Tuyến du lịch hoài niệm (1-2 ngày): đi qua các khu vực Hang Luồn, làng chài Cửa Vạn

2.2.5 Khách du lịch và doanh thu từ du lịch

Theo thống kê của Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch Quảng Ninh tính đến hết tháng 9-2011 tổng khách du lịch đến Quảng Ninh đạt hơn 5,8 triệu lượt Trong đó, khách quốc tế gần 2,4 triệu lượt, khách lưu trú đạt hơn 3,4 triệu lượt và tổng doanh thu ước tính đạt hơn 3.300 tỷ đồng Để có được những kết quả trên đó là do ngành

du lịch Quảng Ninh đã đẩy mạnh công tác tuyên truyền, nâng cao chất lượng dịch

vụ, đa dạng hóa các sản phẩm du lịch