TỔ CHỨC TRÒ CHƠI ĐÓNG VAI THEO CHỦ ĐỀ NHẰM GIÁO DỤC KỸ NĂNG HỢP TÁC CHO TRẺ MẪU GIÁO 5 – 6 TUỔI

TThực tiễn tổ chức trò chơi TCVĐ nhằm giáo dục kỹ năng hợp tác cho trẻ mẫu giáo 56 tuổi còn một số hạn chế. Nếu đề xuất được các biện pháp tổ chức trò chơi ĐVTCĐ nhằm giáo dục kỹ năng hợp tác cho trẻ và vận dụng linh hoạt các biện pháp giáo dục trong quá trình tổ chức hoạt động vui chơi sẽ giúp kỹ năng hợp tác của trẻ phát triển tốt hơn.

KHOA GIÁO DỤC MẦM NON

Tên học viên: HOÀNG THU THỦY

Lớp K11A

Tên đề tài

TỔ CHỨC TRÒ CHƠI ĐÓNG VAI THEO CHỦ ĐỀ NHẰM GIÁO DỤC KỸ NĂNG HỢP TÁC CHO TRẺ

MẪU GIÁO 5 – 6 TUỔI

Người hướng dẫn: PGS.TS Bùi Thị Lâm

MỤC LỤC

PHẦN MỞ ĐẦU

1 Lý do chọn đề tài ………6

2 Mục đích nghiên cứu……… 8

3 Khách thể và đối tượng nghiên cứu……… 8

3.1 Khách thể nghiên cứu……… 8

3.2 Đói tượng nghiên cứu……… 8

4 Giả thuyết khoa học……… 8

5 Nhiệm vụ nghiên cứu……… 8

6 Phạm vi nghiên cứu……… 9

7 Phương pháp tiến hành nghiên cứu……… 9

7.1 Nhóm phương pháp nghiên cứu lý luận……….9

7.2 Nhóm phương pháp nghiên cứu thực tiễn……… 9

7.2.1 Phương pháp quan sát……… 9

7.2.2 Phương pháp chuyên gia ……… 9

7.2.3 Phương pháp điều tra ……… 9

7.3.1 Phương pháp thống kê toán học……… 10

NỘI DUNG CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN CỦA TỔ CHỨC TRÒ CHƠI ĐÓNG VAI THEO CHỦ ĐỀ NHẰM GIÁO DỤC KỸ NĂNG HỢP TÁC CHO TRẺ MẦU GIÁO 5 – 6 TUỔI 1.1.Lịch sử nghiên cứu……… 11

1.1.1 Lịch sử nghiên cứu trên thế giới……… 11

1.1.2 Lịch sử nghiên cứu trong nước……… 12

1.2 Trò chơi đóng vai theo chủ đề……… 13

1.2.1 Khái niệm……… 13

1.2.2 Đặc thù của trò chơi đóng vai theo chủ đề của trẻ mẫu giáo lớn 5-6 tuổi

……….131.3 Kỹ năng hợp tác của trẻ mẫu giáo 5- 6 tuổi……… 131.3.1 Khái niệm kỹ năng hợp tác……… 131.3.2 Đặc điểm phát triển kỹ năng hợp tác của trẻ mẫu giáo 5- 6 tuổi ……… 141.3.3 Biểu hiện kỹ năng hợp tác của trẻ mẫu giáo 5- 6 tuổi……… 141.4 Tổ chức trò chơi đóng vai theo chủ đề với việc giáo dục kỹ năng hợp tác cho trẻ mẫu giáo 5- 6 tuổi ……… 141.4.1 Vai trò của trò chơi đóng vai theo chủ đề trong việc giáo dục kĩ năng hợp tác cho trẻ mẫu giáo 5- 6 tuổi ………141.4.2 Quá trình tổ chức trò chơi đóng vai theo chủ đề nhằm giáo dục kỹ năng hợp tác cho trẻ mẫu giáo 5 – 6 tuổi……… 15

1.4.2.1 Mục tiêu giáo dục kỹ năng hợp tác cho trẻ mẫu giáo 5 – 6 tuổi trong trò chơi đóng vai theo chủ đề……… 15 1.4.2.2 Nội dung giáo dục kỹ năng hợp tác cho trẻ mẫu giáo 5 – 6 tuổi trong trò chơi đóng vai theo chủ đề……… 16 1.4.2.3 Phương pháp giáo dục kỹ năng hợp tác cho trẻ mẫu giáo 5 – 6 tuổi trong trò chơi đóng vai theo chủ đề ……….16 1.4.2.4 Biện pháp giáo dục kỹ năng hợp tác cho trẻ mẫu giáo 5 – 6 tuổi trong trò chơi đóng vai theo chủ đề……… 17 1.4.2.5 Biểu hiện kỹ năng hợp tác của trẻ mẫu giáo 5-6 tuổi trong trò chơi Đóng vai theo chủ đề ………18

1.5 Các yếu tố ảnh hưởng đến việc tổ chức trò chơi đóng vai theo chủ đề nhằm giáo dục kỹ năng hợp tác cho trẻ 5-6 tuổi ……… 19TIỂU KẾT CHƯƠNG I ……….20

CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG TỔ CHỨC TRÒ CHƠI ĐÓNG VAI THEO CHỦ ĐỀ NHẰM GIÁO DỤC KỸ NĂNG HỢP TÁC CHO TRẺ MẪU GIÁO 5-6 TUỔI

2.1 Những vấn đề về khảo sát thực trạng……… 21

2.1.1 Mục đích khảo sát……… 21

2.1.2 Nội dung khảo sát……… 21

2.1.3 Phương pháp khảo sát……… 22

2.1.4 Địa bàn khảo sát……… 22

2.1.5 Khách thể khảo sát……… 22

2.1.6 Tiêu chí và thang đánh giá……… 22

2.2 Vài nét về địa bàn khảo sát……… 22

2.3 Kết quả khảo sát……… 22

2.3.1 Kết quả mức độ hợp tác của trẻ mẫu giáo 5-6 tuổi trong trò chơi đóng vai có chủ đề ……….25

2.3.2 Thực trạng tổ chức trò chơi đóng vai có chủ đề cho trẻ mẫu giáo 5-6 tuổi ở trường mầm non:……… 25

2.3.2.1 Những thuận lợi và khó khăn của giáo viên trong tổ chức trò chơi đóng vai có chủ đề: ……….25

2.3.2.2 Các biện pháp tổ chức trò chơi đóng vai theo chủ đề cho trẻ mẫu giáo 5-6 tuổi hiện nay :……… 27

2.3.3 Nhận xét chung về thực trạng:……… 28

KẾT LUẬN CHƯƠNG II………

30 CHƯƠNG 3: MỘT SỐ BIỆN PHÁP TỔ CHỨC TRÒ CHƠI ĐVTCĐ NHẰM GIÁO DỤC KỸ NĂNG HỢP TÁC CHO TRẺ MẪU GIÁO 5 – 6 TUỔI 3.1 Nguyên tắc đề xuất biện pháp ……….30

3.2 Đề xuất một số biện pháp tổ chức trò chơi ĐVTCĐ nhằm giáo dục kỹ năng hợp

tác cho trẻ mẫu giáo 5 – 6 tuổi ……… ………….30

KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ SƯ PHẠM……….……… 32

TÀI LIỆU THAM KHẢO……… ……… 33

PHỤ LỤC ……… ……… 34

PHẦN MỞ ĐẦU

1.Lý do chọn đề tài

Trong mỗi chúng ta, ai cũng đã trải qua thời tuổi thơ, liệu có ai chưa từng tham gia vào các trò chơi hay không? Liệu có ai khẳng định rằng tuổi thơ của mình không chơi bế em, chơi nấu ăn hay không? Các hoạt động vui chơi chiếm một vai trò quan trọng trong cuộc đời mỗi con người Đặc biệt là với trẻ mầm non thì hoạt động vui chơi đóng vai trò chủ đạo Trẻ cần chơi như cần cơm ăn nước uống, cần không khí để thở Nhờ có hoạt động vui chơi, trẻ thoả mãn được nhu cầu vui chơi

và nhận thức, nhu cầu khẳng định mình và muốn trở thành người lớn của trẻ Không phải ngẫu nhiên mà các nhà khoa học trong và ngoài nước nghiên cứu hoạt động vui chơi của trẻ để chỉ ra rằng: “Đối với trẻ nhỏ chơi là nhu cầu của một cơ thể đang phát triển, là trường học của cuộc sống”

Nói đến hoạt động vui chơi của trẻ mẫu giáo là đề cập tới nhiều loại trò chơi phong phú đa dạng như: trò chơi đóng vai theo chủ đề, trò chơi xây dựng lắp ghép, trò chơi học tập, trò chơi vận động, trò chơi đóng kịch, trò chơi dân gian…Mỗi loại trò chơi có vai trò nhất định trong sự phát triển của trẻ, trong đó trò chơi ĐVTCĐ giữ vị trí trung tâm và mang đầy đủ nét đặc trưng nhất của hoạt động vui chơi Trò chơi ĐVTCĐ không chỉ đáp ứng nhu cầu bức thiết của trẻ mẫu giáo là được sống và làm việc như người lớn mà còn thoả mãn nhu cầu chơi cùng nhau với bạn

bè, nhu cầu khám phá thế giới xung quanh, qua đó trẻ học làm người Khi chơi, trẻ trở nên cao hơn chính mình và chúng có thể làm được nhiều việc mà trong thực tế

không làm được Chính vì vậy các nhà tâm lý học, giáo dục học đặc biệt đánh giá cao vị trí của trò chơi ĐVTCĐ đối với sự phát triển của trẻ và coi đó là bước chuẩn

bị quan trọng cho cuộc sống tương lai sau này của mỗi đứa trẻ A – X – Macarenco– nhà hoạt động lỗi lạc trong lĩnh vực giáo dục trẻ em những năm đầu khi nhà nước Xô viết mới thành lập đã từng viết: “Trò chơi có ý nghĩa rất quan trọng trong đời sống của trẻ, ý nghĩa này chẳng khác ý nghĩa của mọi hoạt động trong lao động

và phục vụ người lớn Đứa trẻ thể hiện như thế nào trong khi chơi, thì sau này lớn lên, trong phần lớn các trường hợp, nó cũng thể hiện ra như thế trong công việc Vìvậy, một người hoạt động trong tương lai trước tiên phải được giáo dục trong các trò chơi…”

Trong các lứa tuổi, chúng tôi đặc biệt quan tâm tới trẻ lứa tuổi 5-6 tuổi, Trẻ đã có ýthức về mình, biết phân biệt mình với người khác trong cộng đồng xã hội nhỏ (gia đình, lớp học ) Trẻ bắt đầu để ý người lớn, bắt chước người lớn về mọi mặt… Trẻ muốn tự khẳng định bản thân mình bằng cách tập làm người lớn, nhưng trẻ chưa

đủ khả năng về sức lực, chưa đủ các tri thức cần thiết để làm những công việc của người lớn, mâu thuẫn gay gắt diễn ra giữa nhu cầu và khả năng của trẻ 5-6tuổi Hoạt động vui chơi mà trung tâm là trò chơi ĐVTCĐ đã giải quyết được các mâu thuẫn trên của trẻ Khi chơi ĐVTCĐ, trẻ bắt chước hoạt động, các sinh hoạt hằng ngày, các mối quan hệ xã hội của người lớn Có thể nói trò chơi ĐVTCĐ là trò chơi tiêu biểu đặc trưng của trẻ 5-6 tuổi, nó góp phần giải quyết các mâu thuẫn giữa nhu cầu muốn bắt chước người lớn và khả năng chưa cho phép của trẻ trong giai đoạn này, tạo nên động lực phát triển các mặt tâm lý, xã hội của trẻ mẫu giáo Song trên thực tế, ở một số cơ sở giáo dục Mầm non, trò chơi ĐVTCĐ còn chưađược quan tâm phát triển đúng mức Điều này ảnh hưởng trực tiếp tới chất lượng trò chơi cũng như đối với sự phát triển của trẻ Ở một số lớp, nội dung chơi còn đơn điệu, sơ sài, lặp đi lặp lại trong khoảng thời gian dài Sự hạn chế này một mặt không thoả mãn được nhu cầu chơi, nhu cầu khám phá thế giới xung quanh của trẻ,

mặt khác không tạo ra được môi trường trải nghiệm để phát triển nhân cách toàn diện cho trẻ Với những lý do trên, chúng tôi chọn và nghiên cứu về đề tài “Thực trạng nội dung chơi trong góc Đóng vai theo chủ đề của trẻ mẫu giáo lớn”

-Vai trò của kỹ năng hợp tác

+ Thúc đẩy quá trình nhận thức và phát triển tư duy cho trẻ

+ Giúp hình thành và phát triển nhân cách cho trẻ

+ Tạo cơ hội để trẻ được chơi và rèn luyện các kĩ năng khác qua chơi

+ Giúp trẻ bước vào cuộc sống xã hội

-Vai trò của trò chơi ĐVTCĐ trong giáo dục kỹ năng hợp tác cho trẻ

+Phát triển toàn diện nhân cách cho trẻ mầm non

-Vai trò của giáo dục kỹ năng hợp tác cho trẻ 5-6 tuổi

+ Giáo dục kỹ năng hợp tác cũng là điều kiện thuận lợi cho sự phát triển tâm sinh lý như: trí tuệ, tư duy, ngôn ngữ, tính chủ định

- Thực tiễn giáo dục kỹ năng hợp tác cho trẻ mẫu giáo 5-6 tuổi

+ Cần phát triển kỹ năng cho trẻ là để thoả mãn nhu cầu được giao tiếp của trẻ+Phát triển kỹ năng hợp tác là tập cho trẻ thói quen để vào lớp một

3 Khách thể và đối tượng nghiên cứu

3.1 Khách thể nghiên cứu

- Quá trình tổ chức chơi TCVĐ nhằm giáo dục kỹ năng hợp tác cho trẻ mẫu giáo 5-6 tuổi

- Nghiên cứu về nội dung chơi trong góc ĐVTCĐ của trẻ mẫu giáo lớn (5 – 6 tuổi)

3.2 Đối tượng nghiên cứu

Các biện pháp tổ chức trò chơi ĐVTCĐ nhằm giáo dục kỹ năng hợp tác cho trẻmẫu giáo 5-6 tuổi

4.Giả thuyết khoa học

Thực tiễn tổ chức trò chơi TCVĐ nhằm giáo dục kỹ năng hợp tác cho trẻ mẫu giáo 5-6 tuổi còn một số hạn chế Nếu đề xuất được các biện pháp tổ chức trò chơi ĐVTCĐ nhằm giáo dục kỹ năng hợp tác cho trẻ và vận dụng linh hoạt các biện pháp giáo dục trong quá trình tổ chức hoạt động vui chơi sẽ giúp kỹ năng hợp tác của trẻ phát triển tốt hơn

5 Nhiệm vụ nghiên cứu

-Nghiên cứu cơ sở lý luận liên quan đến đề tai như : đặc điểm 5-6 tuổi, trò chơi ĐVTCĐ kỹ năng hợp tác, tổ chức trò chơi ĐVTCĐ, giáo dục kỹ năng hợp tác cho trẻ 5-6 tuổi

- Khảo sát thực trạng tổ chức trò chơi ĐVTCĐ nhằm giáo dục kỹ năng hợp tác cho trẻ mẫu giáo 5-6 tuổi ở trường mầm non

- Đề xuất và thực nghiêpmj một số biện pháp tổ chức trò chơi ĐVTCĐ nhằm phát triển kỹ năng hợp tác cho trẻ mẫu giáo 5-6 tuổi

6 Phạm vi nghiên cứu

- Kỹ năng hợp tác của trẻ mẫu giáo được biểu hiện ở mọi hoạt động Do khuôn khổ thời gian hạn hẹp, chúng tôi chỉ nghiên cứu hợp tác của trẻ mẫu giáo 5-6 tuổi trong trò chơi ĐVTCĐ và biện pháp tổ chức trò chơi ĐVTCĐ nhằm giáo dục kỹ năng hợp tác cho trẻ mầm non 5-6 tuổi

- Khách thể điều tra và thực nghiệm: Điều tra trên giáo viên và thực nghiệm trên trẻ mẫu giáo 5-6 tuổi của trường mầm non Sao Sáng

7 Phương pháp tiến hành nghiên cứu

7.1 Nhóm phương pháp nghiên cứu lý luận

- Để nghiên cứu về đề tài, chúng tôi lựa chọn phương pháp phân tích và tổng hợp lý thuyết để thu thập, xử lý thông tin và xây dựng cơ sở lý luận cho đề tài Chúng tôi đã đọc sách báo và các tài liệu liên quan tới trò chơi ĐVTCĐ để từ đó xây dựng hệ thống lý luận cho đề tài

7.2 Nhóm phương pháp nghiên cứu thực tiễn

7.2.1 Phương pháp quan sát

- Chúng tôi sử dụng phương pháp quan sát để tiến hành quan sát giáo viên, quan sát môi trường chơi do cô thiết kế để thu thập thông tin về nội dung chơi trong góc ĐVTCĐ của trẻ MGL; các biện pháp tổ chức và hướng dẫn trẻ chơi của giáo viên

7.2.2 Phương pháp chuyên gia

- Chúng tôi tiến hành trò chuyện với trẻ, trò chuyện với giáo viên để tìm hiểu về thái độ chơi của trẻ, nội dung chơi và các kĩ năng chơi của trẻ, các biểu hiện phát triển trên trẻ, công tác thiết kế môi trường chơi

7.2.3 Phương pháp điều tra

- Chúng tôi tiến hành điều tra giáo viên bằng hệ thống các câu hỏi được in trong phiếu điều tra nhằm thu thập thông tin cho đề tài

7.3 Phương pháp xử lý số liệu

7.3.1 Phương pháp thống kê toán học

- Thống kê số liệu và tính % nhằm sử dụng số liệu thu được vào phân tích kết quả nghiên cứu

NỘI DUNG CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN CỦA TỔ CHỨC TRÒ CHƠI ĐÓNG VAI THEO CHỦ ĐỀ NHẰM GIÁO DỤC KỸ NĂNG HỢP

TÁC CHO TRẺ MẦU GIÁO 5 – 6 TUỔI

1.1.Lịch sử nghiên cứu

1.1.1 Lịch sử nghiên cứu trên thế giới

Ở nước ngoài, trò chơi và nguồn gốc của trò chơi đã được nghiên cứu khá sớm trong tương quan với lịch sử phát triển của xã hội lòai người, như nghiên cứu của

G V Plekhanov về nguồn gốc nghê thuật năm 1925 Khi phân tích trò chơi của nhiều dân tộc khác nhau, ông cho rằng trong lịch sử loài người, trò chơi phản ánh hoạt động lao động của người lớn, bé trai thì bắt chước cha, bé gái thì bắt chước mẹ

Về phân loại trò chơi đóng vai, theo Lindsey và Colwell (2013), có hai loại cơ bản, đó là chơi tưởng tượng và chơi theo kịch bản Chơi tưởng tượng thường bắt đầu từ khoảng 2 tuổi và phát triển mạnh mẽ trong giai đoạn mẫu giáo khi trẻ bắt đầu tương tác với các trẻ khác tuổi và được tiếp xúc với nhiều đồ chơi, nhiều môi trường hơn Khoảng 10-17% hành vi chơi của tất cả các trẻ mẫu giáo có thể được nhóm lại theo hình thức này

Bên cạnh đó, phương pháp dạy học hợp tác đã sớm được hình thành và áp dụng trong mô hình giáo dục phương Tây từ cuối thế kỉ XVIII, đầu thế kỉ XIX bởi nhà giáo dục người Anh Andrew Bell (1789) và sau đó phát triển bởi Joseph Lancaster (1798) với hình thức dạy học tương trợ Dạy học hợp tác được tư tưởng hóa một cách hệ thống đầu tiên là trong lý thuyết của John Dewey (1940, 1966) Ông đã đề

ra và thực thi tư tưởng đề cao khía cạnh xã hội của việc học và vai trò của nhà giáodụctrong việc giáo dục trẻ một cuộc sống dân chủ Corsaro và Rizzo (1988) cho

rằng các hoạt động của trẻ luôn gắn liền với bối cảnh xã hội và liên quan đến khả năng sử dụng ngôn ngữ, diễn giải của trẻ, sự tham gia trẻ em vào các hoạt động tương tác hàng ngày góp phần hoàn chỉnh ngôn ngữ và các kiến thức văn hóa cho trẻ

Các chuyên gia giáo dục và tâm lí trẻ em đều nhất trí về vai trò quan trọng của trò chơi đóng vai theo chủ đề đối với sự phát triển của trẻ Bên cạnh các kỹ năng vận động, trò chơi đóng vai còn có thể giúp trẻ phát triển các kỹ năng xã hội, trong

đó có kỹ năng hợp tác với bạn bè cùng trang lứa hay với bố mẹ, GV và những người, những đồ vật xung quanh…

1.1.2 Lịch sử nghiên cứu trong nước

Ở Việt Nam, bàn về hành vi ký hiệu tượng trưng trong trò chơi đóng vai theo chủ đề của trẻ mẫu giáo, theo Trần Thị Nga, chức năng ký hiệu tượng trưng là một hành vi chơi thiết yếu của trò chơi đóng vai theo chủ đề Chính hành vi này làm cho vui chơi của trẻ mang đậm màu sắc mô phỏng và bản chất xã hội, giúp chúng

ta phân biệt hành vi chơi và các hành vi không phải là chơi của trẻ Nguyễn Xuân Thức và Nguyễn Thạc (2008) đã phân tích tâm lí các biểu hiện của tính tích cực vui chơi ở trẻ em mẫu giáo 5-6 tuổi qua TCĐVCCĐ tại các trường MN ở thành phố Hà Nội, bao gồm các thành tố: nhu cầu vui chơi của trẻ mẫu giáo qua

TCĐVCCĐ, tính chủ động khi chơi và sự nhập vai khi chơi trò chơi đóng vai … Việc dạy học hợp tác đã được nhiều nghiên cứu đề cập Hầu hết các nghiên cứu đều khẳng định sự thiết yếu của KNHT cũng như việc giáo dục KNHT cho trẻ ngay trong nhà trường mầm non (MN) như nghiên cứu của Đặng Thành Hưng (2002) về nhóm hợp tác và dạy hoc hợp tác, nghiên cứu theo hướng tâm lý học của

Lê Xuân Hồng(1966) phân tích đặc điểm giao tiếp và trò chơi trong nhóm chơi không cùng độ tuổi từ đó nhìn nhận về tinh thần hợp tác và tương trợ ở trẻ

Theo Nguyễn Ánh Tuyết (1994), trò chơi đóng vai theo chủ đề - trung tâm của các trò chơi - đã gây ra những biến đổi về chất trong tâm lí của trẻ, chi phối các dạng hoạt động khác làm cho chúng mang màu sắc độc đáo của trẻ mẫu giáo.

Tác giả Bùi Thị Xuân Lụa (2013) đã bàn về một số biện pháp phát triển kỹ năng hợp tác cho trẻ mẫu giáo 5-6 tuổi trong trò chơi đóng vai theo chủ đề Như vậy, từ việc tổng quan về vấn đề nghiên cứu cho thấy Đã có các công trình nghiên về giáodục KNHT, về TCĐVCCĐ, về phát triển KNHT trong trò chơi đóng vai Tuy nhiên, chưa có công trình, luận án nào nghiên cứu sâu về biện pháp giáo dục

KNHT cho trẻ 5-6 tuổi trong TCĐVCCĐ Điều này cho thấy tính cấp thiết cần có một công trình nghiên cứu sâu về vấn đề này Mặc dù vậy, các công trình nghiên cứu kể trên ở trong và ngoài nước đều góp phần làm cơ sở quan trọng để kế thừa

và phát triển trong khi nghiên cứu về vấn đề này

1.2 Trò chơi đóng vai theo chủ đề

1.2.1 Khái niệm

Trò chơi đóng vai theo chủ đề là loại trò chơi mà trong đó trẻ đóng một vai chơi

cụ thể để tái tạo lại những ấn tượng, những cảm xúc mà trẻ thu nhận được từ một môi trường xã hội của người lớn nhờ trẻ tham gia tích cực của trí tưởng tượng 1.2.2 Đặc thù của trò chơi đóng vai theo chủ đề của trẻ mẫu giáo lớn 5-6 tuổi

- Trẻ mẫu giáo lớn đã có kĩ năng tổ chức trò chơi Trẻ chơi độc lập và sáng tạo hơn Nội dung chơi của trẻ phong phú, phản ánh cuộc sống sinh hoạt và giao lưu của người lớn xung quanh một cách tỉ mỉ, chi tiết và giống thật hơn

- Giai đoạn đầu tuổi mẫu giáo lớn, trẻ chơi theo tập thể chơi nhỏ trẻ cơ sở liên kếtcác nhóm chơi bền vững đã có ở lớp mẫu giáo nhỡ Sau đó, các tập thể chơi lớn được hình thành Đây là giai đoạn phát triển nhất của trò chơi đóng vai theo chủ đề

- Lúc này, trẻ đã biết chơi trong tập thể, tự thảo luận, bàn bạc, tổ chức chơi Trẻ biết phục tùng những quy định của tập thể, biết sử dụng nhiều đồ chơi và đồ dùng thay thế…

1.3 Kỹ năng hợp tác của trẻ mẫu giáo 5- 6 tuổi

1.3.1 Khái niệm kỹ năng hợp tác

- Kĩ năng hợp tác (KNHT) là năng lực phối hợp hoạt động có hiệu quả của các cá nhân dựa trên sự tác động tích cực qua lại nhằm đạt được mục đích của nhóm và mỗi cá nhân trên cơ sở nắm vững phương thức thực hiện và vận dụng tri thức, kinhnghiệm đã có phù hợp với những điều kiện nhất định

KNHT là sự phối hợp hành động của trẻ để cùng thực hiện có hiệu quả một nhiệm

vụ chung, dựa trên vốn tri thức và kinh nghiệm đã có trong những điều kiện nhất định

1.3.2 Đặc điểm phát triển kỹ năng hợp tác của trẻ mẫu giáo 5- 6 tuổi

- Kỹ năng hợp tác trong TCĐVTCĐ của trẻ mẫu giáo là sự phối hợp hành động chơi của một (hoặc nhiều) nhóm trẻ để cùng thực hiện có hiệu quả trò chơi dựa trên những tri thức và vốn kinh nghiệm đã có trong điều kiện nhất định, đặc điểm phát triển kỹ năng hợp tác của trẻ mẫu giáo 5- 6 tuổi này bao gồm những đặc điểm sau:

+ Đặc điểm thứ nhất: Trẻ biết lắng nghe ý kiến, trao đổi, thỏa thuận, chia sẻ kinh nghiệm với bạn Luôn biết tìm cách để giải quyết mâu thuẫn, chấp nhận nhường nhịn nhau

+ Đặc điểm thứ hai: Trẻ hiểu được hợp tác là cần thiết Biết phối hợp với bạn trong các hoạt động, biết thảo luận, thống nhất và cùng thực hiện hoạt động Biết quan tâm, chia sẻ, giúp đỡ bạn Biết nhận xét và tỏ thái độ với những hành động hợp tác chia sẻ đúng sai

1.3.3 Biểu hiện kỹ năng hợp tác của trẻ mẫu giáo 5- 6 tuổi

- Ở mỗi lứa tuổi khác nhau thì có những biểu hiện về kỹ năng hợp tác khác nhau.Đối với trẻ 3-4 tuổi, trẻ cùng chơi với các bạn trong các trò chơi trong cùng một nhóm nhỏ Đối với trẻ 4-5 tuổi, trẻ biết trao đổi với các bạn để cùng thực hiện cùngmột hoạt động chơi Còn đối với trẻ 5- 6 tuổi, trẻ có những biểu hiện như sau:+ Trẻ cùng nhau thảo luận đưa ra ý tưởng chơi, dự định chơi, phân công nhiệm vụ chơi.

+ Cùng phối hợp hành động chơi, thiết lập quan hệ chơi

+ Lắng nghe nhau và tuân thủ yêu cầu của nhóm chơi

+ Chia sẻ, giúp đỡ lẫn nhau, trải nghiệm cùng nhau trong khi chơi

+ Cùng nhau giải quyết xung đột

1.4 Tổ chức trò chơi đóng vai theo chủ đề với việc giáo dục kỹ năng hợp tác cho trẻ mẫu giáo 5- 6 tuổi

1.4.1 Vai trò của trò chơi đóng vai theo chủ đề trong việc giáo dục kĩ năng hợp tác cho trẻ mẫu giáo 5- 6 tuổi

- Trò chơi ĐVTCĐ là loại trò chơi trong đó trẻ đóng một vai chơi cụ thể để tái tạo lại những ấn tượng, những xúc cảm mà trẻ thu nhận được từ một môi trường xãhội của người lớn nhờ sự tham gia tích cực của trí tưởng tượng Bản chất của trò chơi ĐVTCĐ là một mô hình hoá những quan hệ xã hội, mà trẻ chịu sự chi phối của nó Đó là quan hệ giữa người lớn với nhau trong xã hội, cách ứng xử, hành vi ứng xử, văn minh được trẻ quan tâm và trở thành đối tượng hành động của nó

- Trò chơi ĐVTCĐ trong việc giáo dục kỹ năng hợp tác có vai trò hết sức quan trọng đối với sự phát triển của trẻ em Nó chỉ được hình thành khi trẻ được trực tiếp, chủ động tham gia vào các hoạt động, các mối quan hệ xã hội Sự phát triển của mỗi trẻ phụ thuộc rất nhiều vào khả năng hòa nhập cuộc sống xã hội của trẻ đó

Kỹ năng hợp tác giúp cho trẻ lĩnh hội những giá trị xã hội trong quá trình tham gia vào hoạt động chung

- Khi tham gia vào các hoạt động khác nhau sẽ giúp trẻ tìm hiểu, khám phá thế giới xung quanh, phát triển tính chủ động, sáng tạo, khơi gợi hứng thú cảm xúc củatrẻ

- Qua trò chơi đóng vai trẻ được thực hành các kĩ năng đa dạng từ khi cùng nhautạo lập nhóm chơi, thảo luận lựa chọn chủ đề chơi, thống nhất nội dung chơi, phân công vai chơi, chuẩn bị đồ dùng cho trò chơi, phối hợp trong quá trình chơi

- Trò chơi ĐVTCĐ luôn tạo cơ hội cho trẻ chơi và làm việc với trẻ khác, giúp trẻhọc cách tham gia vào trò chơi, tạo sự cảm nhận giúp trẻ tôn trọng những quyền lợicủa trẻ khác qua việc chia sẻ và thay phiên nhau chơi

- Trong TCĐVTCĐ trẻ được chơi theo nhóm tạo cơ hội cho trẻ làm việc cùng nhau Trước khi chơi trẻ phải thỏa thuận, thương lượng nhận vai chơi Trong khi chơi trẻ phải đoàn kết, lắng nghe ý kiến của nhau, cùng nhau hợp tác để tạo ra kết quả cuối cùng Qua trò chơi này giúp hình thành và rèn luyện kỹ năng hợp tác cho trẻ

1.4.2 Quá trình tổ chức trò chơi đóng vai theo chủ đề nhằm giáo dục kỹ năng hợp tác cho trẻ mẫu giáo 5 – 6 tuổi

1.4.2.1 Mục tiêu giáo dục kỹ năng hợp tác cho trẻ mẫu giáo 5 – 6 tuổi trong trò chơi đóng vai theo chủ đề

- Giáo dục kỹ năng hợp tác trong trò chơi đóng vai theo chủ đề cho trẻ 5 – 6 tuổi ở trường mầm non là một việc làm cần thiết trong giai đoạn đổi mới GDMN hiện nay ở nước ta

- Ở trẻ mẫu giáo, nhu cầu được cùng hoạt động với mọi người xung quanh phát triển rất mạnh mẽ Tất cả những hoạt động của cô giáo và các bạn đều có tác động rất lớn đến sự hình thành và phát triển kỹ năng hợp tác của trẻ Nếu thiếu những kỹnăng này trẻ sẽ trở nên thụ động trong mọi hoạt động, gặp khó khăn để hòa đồng vào tập thể, hay để chia sẻ, thông cảm, lắng nghe mọi người xung quanh Điều này dẫn đến hệ quả khi bước vào các môi trường học tập đa dạng, phong phú khác

nhau với rất nhiều hình thức học tập, đòi hỏi phải có sự cộng tác phức tạp hơn, trẻ

sẽ trở nên lúng túng, thụ động, không biết cách hòa nhập cùng tập thể Và điều nàyảnh hưởng trực tiếp tới hiệu quả công việc, tới cuộc sống trong xã hội của trẻ sau này Có thể thấy đối với trẻ mầm non, kỹ năng hợp tác là một trong những điều kiện quan trọng để hình thành khi trẻ được trực tiếp, chủ động tham gia vào các hoạt động, nhất là trong trò chơi đóng vai theo chủ đề

1.4.2.2 Nội dung giáo dục kỹ năng hợp tác cho trẻ mẫu giáo 5 – 6 tuổi trong trò chơi đóng vai theo chủ đề

- Phát triển nhân thức của trẻ về kỹ năng hợp tác trong trò chơi đóng vai theo chủ đề Trẻ có những hiểu biết cơ bản về kỹ năng hợp tác trong trò chơi đóng vai theo chủ đề

- Hình thành và phát triển ở trẻ các kĩ năng hợp tác cụ thể trong trò chơi đóng vai theo chủ đề cho trẻ

- Giáo dục thái độ và tình cảm của trẻ đối với kỹ năng hợp tác trong trò chơi đóng vai theo chủ đề

1.4.2.3 Phương pháp giáo dục kỹ năng hợp tác cho trẻ mẫu giáo 5 – 6 tuổi trong trò chơi đóng vai theo chủ đề

- Phương pháp và biện pháp giáo dục KNHT trong TCĐVCCĐ cho trẻ có mối quan hệ biện chứng với nhau, biện pháp chính là những thành tố cụ thể của phươngpháp, là mặt kĩ thuật của phương pháp Phương pháp hướng đến việc giải quyết trọn vẹn, toàn thể Chúng ta có những phương pháp giáo dục kỹ năng hợp tác cho trẻ mẫu giáo 5 – 6 tuổi trong trò chơi đóng vai theo chủ đề như sau:

1.4.2.4 Biện pháp giáo dục kỹ năng hợp tác cho trẻ mẫu giáo 5 – 6 tuổi trong trò chơi đóng vai theo chủ đề

Định nghĩa biện pháp:

- Để giải quyết một vấn đề cụ thể nào đó, chúng ta không thể không tìm hiểu những yếu tố xung quanh nó như nhiệm vụ, mục đích, hình thức, nội dung, phươngtiện và đặc biệt là biện pháp tiến hành Vậy biện pháp là gì? Theo định nghĩa của

“Từ điển Tiếng Việt” do tác giả Hoàng Phê - Viện khoa học xã hội nhân văn

(1992): “Biện pháp là cách làm, cách thức giải quyết một vấn đề cụ thể” Từ điển Giáo dục học cho rằng: “biện pháp giáo dục là cách tác động có định hướng, có chủ đích, phù hợp với tâm lý đến đối tượng giáo dục nhằm bồi dưỡng hoặc làm thay đổi những phẩm chất và năng lực của đối tượng” Trong biện pháp hàm chứa các yếu tố nội dung, phương pháp, phương tiện, hình thức tổ chức Những yếu tố này tác động qua lại với nhau Như vậy, biện pháp là một phạm trù mang tính biện chứng nhưng không phải bất biến mà nó có sự thay đổi phù hợp với tình huống, hoàn cảnh và nhu cầu thực tiễn Việc xác định đúng biện pháp sẽ góp phần nâng cao hiệu quả giải quyết công việc, đạt được mục đích đề ra Riêng về biện pháp giáo dục mầm non thì tác giả Nguyễn Thị Hòa định nghĩa: “Biện pháp giáo dục mầm non là cách làm cụ thể trong hoạt động hợp tác cùng nhau giữa cô và trẻ nhằm thực hiện mục tiêu, nhiệm vụ giáo dục đã đặt ra ở lứa tuổi mầm non” Vậy trong đề tài này, chúng tôi hiểu về biện pháp như sau: “Biện pháp là cách làm cụ thể, cách giải quyết một vấn đề cụ thể hay hướng tới giải quyết nhiệm vụ từng phần, cụ thể Trong một số trường hợp, biện pháp cũng có thể giải quyết được các nhiệm vụ khác nhau như một phương pháp”

- Biện pháp phát triển kỹ năng hợp tác của trẻ mẫu giáo 5-6 tuổi trong

TCĐVTC: Dựa vào cách hiểu trên, chúng tôi xác định khái niệm “Biện pháp phát triển kỹ năng hợp tác của trẻ mẫu giáo 5-6 tuổi trong trò chơi ĐVTCĐ” trong phạm vi đề tài như sau: “Biện pháp phát triển kỹ năng hợp tác của trẻ mẫu giáo 5-6

tuổi trong TCĐVTCĐ là cách thức tổ chức của giáo viên mầm non nhằm giúp trẻ biết, hiểu và hàng động hợp tác cùng nhau khi tham gia TCĐVTCĐ hiệu quả đến việc chơi TCĐVTCĐ hiệu quả hơn cũng như phát triển toàn diện” Việc lựa chọn, thiết kế và triển khai các biện pháp tổ chức TCĐVTCĐ nhằm phát triển kỹ năng hợp tác của trẻ MG 5-6 tuổi phải tuân theo quy luật tổ chức của quá trình giáo dục Điều đó có nghĩa là phải căn cứ vào mục đích, nội dung, các phương tiện giáo dục

và đặc điểm phát triển của trẻ Ở lứa tuổi này, nhờ có các biện pháp tổ chức của cô

mà trẻ lĩnh hội được những kỹ năng về sự hợp tác và vận dụng những hiểu biết đó vào trong các tình huống, các mối quan hệ khác nhau của trò chơi Vì thế, để phát huy vai trò của TCĐVTCĐ trong việc phát triển kỹ năng hợp tác của trẻ MG 5-6 tuổi đòi hỏi cần phải tìm ra các biện pháp tổ chức TCĐVTCĐ thích hợp nhất

1.4.2.5 Biểu hiện kỹ năng hợp tác của trẻ mẫu giáo 5-6 tuổi trong trò chơi Đóng vai theo chủ đề

- Kỹ năng hợp tác của trẻ mẫu giáo lớn trong trò chơi đóng vai theo chủ đề đượcbiểu hiện ra bên ngoài qua sự thỏa thuận với nhau về ý tưởng , dự định chơi, công việc được giao , tích cực chấp nhận sự phân công nhiệm vụ của nhóm chơi, cùng nhau chia sẻ ý tưởng, kinh nghiệm với các bạn cùng chơi , phối hợp hành động chơi với các bạn để thực hiện các trò chơi , có thái độ phù hợp trong khi chơi như biết chia sẻ, giúp đỡ lẫn nhau trải nghiệm khi chơi với các bạn cùng nhóm , có khả năng giải quyết xung đột trong khi chơi để hoàn thành công việc chung

- Ở trẻ 5-6 tuổi do vốn sống , vốn kinh nghiệm và khả năng nhận thức của trẻ đã phát triển hơn so với lứa tuổi khác nên TCĐVTCĐ cũng theo đó mà phát triển mạnh , sự thỏa thuận chơi, thiết lập mối quan hệ chơi, vai chơi trở nên thuần thục đối với trẻ Sự phối hợp hành động cũng trở nên nhịp nhàng hơn Ở độ tuổi này tính độc lập , tự nguyện và khả năng sáng tạo của trẻ trong khi chơi được thể hiện

rõ nét hơn bất kỳ giai đoạn nào trước đó Khi phân vai trẻ không chỉ dựa trên thiện cảm cá nhân mà còn dựa vào khả năng , phẩm chất của trẻ đó vì thế trò chơi trở

nên thú vị hơn Đồng thời trẻ biết cùng nhau lên kế hoạch cho trò chơi, biết thảo luận, bàn bạc về chủ đề chơi và phân vai chơi Trẻ có thể nhường vai chơi cho bạn

và đóng những vai mà trẻ không thích nhưng cần thiết cho trò chơi , trẻ biết điều chỉnh hành động của mình cho phù hợp với yêu cầu chung của vai chơi và của nhóm chơi , khi xảy ra mâu thuẫn trẻ biết tìm cách giải quyết xung đột mà không cần người lớn can thiệp Đây cũng là lúc trẻ bắt đầu chú ý đến luật chơi , mà luật ởđây chỉ là thỏa thuận giữa các trẻ với nhau , mang tính linh hoạt tùy theo nhóm chơi Chẳng hạn, trò chơi “bán hàng” thì người mua hàng phải trả tiền cho người bán , trò chơi “gia đình” thì bố mẹ phải biết chăm sóc con cái , con cái phải biết nghe lời bố mẹ … Biết xác định luật chơi và biết chơi theo luật cũng là điều kiện giúp duy trì trò chơi và thúc đẩy trẻ cùng hợp tác với nhau

- Trẻ tự tổ chức và điều khiển trò chơi không cần có sự hỗ trợ trực tiếp của người lớn Trẻ bắt đầu chú ý đến chất lượng đóng vai, từ đó yêu cầu cụ thể cho mỗi vai chơi , biết phân công vai nào cho ai hợp lý , tự lựa chọn “thủ lĩnh”, điều khiển trò chơi Giữa các nhóm chơi có mối quan hệ chặt chẽ với nhau , hướng theo cùng một chủ đề chung dưới sự điều khiển của “thủ lĩnh” Trong quá trình chơi trẻ biết nhận xét và đánh giá các bạn khác cũng như biết nhận xét về bản thân mình

Tóm lại , trẻ mẫu giáo lớn có những biểu hiện về sự hợp tác mặc dù ở mỗi lứa tuổiđược biểu hiện ở các mức độ khác nhau và phụ thuộc nhiều yếu tố Vì thế , người lớn không quan tâm , tổ chức, hướng dẫn , tạo điều kiện cho trẻ tham gia vào các hoạt động chung của tập thể với những nội dung , cách thức, phương pháp hấp dẫn thì sự hình thành và phát triển các kỹ năng hợp tác của trẻ sẽ bị hạn chế

1.5 Các yếu tố ảnh hưởng đến việc tổ chức trò chơi đóng vai theo chủ đề nhằm giáo dục kỹ năng hợp tác cho trẻ 5-6 tuổi

- Biểu hiện kỹ năng hợp tác của trẻ mẫu giáo 5-6 tuổi nảy sinh và phát triển dưới ảnh hưởng qua lại của tổ hợp những yếu tố chủ quan và những yếu tố khách quan nhất định Trong phạm vi luận án sẽ nghiên cứu các yếu tố về phía bản thân

trẻ, các yếu tố thuộc về hoạt động vui chơi, các yếu tố liên quan đến giáo viên, đến gia đình, bạn bè và bầu không khí lớp học của trẻ có ảnh hưởng đến kỹ năng giao tiếp của trẻ 5-6 tuổi trong hoạt động đóng vai theo chủ đề.

Những yếu tố chủ quan ảnh hưởng nhiều đến việc giáo dục kỹ năng hợp tác qua trò chơi ĐVTCĐ của trẻ 5-6 tuổi là sự phát triển tâm sinh lý và sự tích cực, chủ động của bản thân đứa trẻ như thích hành động ý chí, tính tự lập, ngôn ngữ, sức khỏe, nhu cầu chơi của trẻ Bản thân trẻ và hoạt động vui chơi mà trung tâm là trò chơi ĐVTCĐ có vai trò quan trọng trong việc phát triển kỹ năng hợp tác cho trẻ mẫu giáo 5-6 tuổi Việc trẻ được tham gia những nội dung chơi phù hợp với nhu cầu của trẻ sẽ giúp cho việc phát triển kỹ năng hợp tác của trẻ

Những yếu tố khách quan cũng ảnh hưởng lớn đến việc giáo dục kỹ năng hợp tác cho trẻ đó là biện pháp giáo dục của cô trong tổ chức hướng dẫn trẻ chơi đóng vai theo chủ đề và môi trường chơi

- Kỹ năng hợp tác của trẻ chịu ảnh hưởng của rất nhiều các yếu tố khác nhau, gồm các yếu tố: thuộc về bản thân trẻ, thuộc về hoạt động vui chơi, thuộc về gia đình, thuộc về bạn bè và không khí lớp học, thuộc về giáo viên Trong đó yếu thuộc về bản thân trẻ và yếu tố trò chơi có ảnh hưởng mạnh mẽ nhất đến biểu hiện

Kỹ năng hợp tác của trẻ trong mẫu nghiên cứu Kỹ năng hợp tác là một trong số những kỹ năng quan trọng cần được hình thành và phát triển cho trẻ mẫu giáo Vì vậy, rất cần có những nghiên cứu chuyên sâu về kỹ năng hợp tác cho trẻ mẫu giáo

TIỂU KẾT CHƯƠNG I

Kỹ năng hợp tác là một trong những kỹ năng sống quan trọng của mỗi con người , nó giúp con người giải quyết hiệu quả những vấn đề xẩy ra trong cuộc sống Vì thế phát triển kỹ năng hợp tác cho trẻ là việc làm cần thiết mà các nhà giáo dụccần quan tâm để tạo tiền đề giúp trẻ bước vào cuộc sống một cách vững vàng hơn

Kỹ năng hợp tác của trẻ 5-6 tuổi trong TCĐVTCĐ là khả năng tương tác cùng thực hiện có hiệu quả một hành động , một công việc nào đó của con người dựa trên tri thức và vốn kinh nghiệm đã có trong điều kiện nhất định.

Đối với trẻ mẫu giáo lớn , biểu hiện đơn giản của kỹ năng hợp tác chỉ là trẻ thích được cùng bạn vui chơi, chia sẻ ý tưởng với bạn , phối hợp hành động chơi với bạn Như vậy, kỹ năng hợp tác là kỹ năng vô cùng cần thiết của trẻ mẫu giáo, là một trong những tiêu chí đánh giá sự phát triển toàn diện nhân cách con người Kỹ năng hợp tác của trẻ được hiểu sự phối hợp hành động của trẻ để

cùng thực hiện có hiệu quả một nhiệm vụ chung, dựa trên những tri thức

và vốn kinh nghiệm đã có trong những điều kiện nhất định Như vậy, bản

chất của kỹ năng hợp tác là sự phối hợp hành động của các đối tác tham gia

nhóm, cùng nỗ lực để đạt được một mục đích chung Đối với trẻ MN,

kỹ năng hợp tác đã vốn phôi thai từ những nhiệm vụ chung được yêu cầu bởi giáo viên ,hay trong các hoạt động vui chơi cùng bạn bè

Biện pháp tổ chức TCĐVTCĐ có mối quan hệ chặt chẽ trong việc phát triển kỹ năng hợp tác của trẻ Biện pháp phát triển kỹ năng hợp tác trong TCĐVTCĐ chính

là phương tiện hiệu quả trong viễ giáo dục trẻ mẫu giáo nói chung và trẻ 5-6 tuổi nói riêng

Tổ chức trò chơi ĐVTCĐ nhằm giáo dục kỹ năng hợp tác cho trẻ là cách thức của giáo viên mầm non nhằm giúp trẻ hiểu biết về hành động hợp tác cùng nhau khi tham gia TCĐVTCĐ hiệu quả đến việc chơi TCĐVTCĐ hiệu quả hơn cũng như phát triển toàn diện

CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG TỔ CHỨC TRÒ CHƠI ĐÓNG VAI THEO CHỦ ĐỀ NHẰM GIÁO DỤC KỸ NĂNG HỢP TÁC CHO

TRẺ MẪU GIÁO 5-6 TUỔI

2.1 Những vấn đề về khảo sát thực trạng

2.1.1 Mục đích khảo sát

-Việc khảo sát thực trạng cho thấy mức độ phát triển kỹ năng hợp tác của trẻ 5-6tuổi và các biện pháp tổ chức trò chơi đóng vai theo chủ đề của giáo viên

2.1.2 Nội dung khảo sát

- Khảo sát mức độ hợp tác của trẻ mẫu giáo 5-6 tuổi trong trò chơi đóng vai theochủ đề

- Khảo sát thực trạng tổ chức trò chơi đóng vai theo chủ đề cho trẻ mẫu giáo 5-6 tuổi

2.1.6 Tiêu chí và thang đánh giá

Đánh giá KNHT của trẻ bằng tiêu chí:

- Phân công công việc theo nhóm và tuân theo nhiệm vụ được phân công

- Tiêu chí chỉ ra mức độ là thang đánh giá:

+ Mức độ rất cao

+ Mức độ cao

+ Mức độ trung bình

+ Mức độ thấp

+ Mức độ rất thấp

2.2 Vài nét về địa bàn khảo sát

- Trường mầm non Sao Sáng được thành lập năm 1991, tiền thân là nhà trẻ Trần Hưng Đạo và trường Măng non 5 Trường đạt chuẩn quốc gia mức độ 1 năm 2021 Nhà trường liên tục đạt danh hiệu “Tập thể lao động tiên tiến” cấp Quận; Chi bộ trong sạch vững mạnh; Công đoàn vững mạnh xuất sắc; tổ dạy, tổ nuôi đạt danh hiệu “Tổ lao động giỏi”

- Trường có tổng diện tích: 631 m2, gồm 6 tầng nổi và 1 tầng hầm Thiết kế nhà trường với 10 phòng học đạt chuẩn, 4 phòng chức năng dành cho học sinh, 1 khu vui chơi, 3 sân vườn

Các biểu hiện

Mức độ Tần số/Tỉ lệ %

Rất cao Cao Trung

Rất thấp

1

Thỏa thuận với nhau

về vai chơi và nội

dung chơi

321.4%

750%

214.3%

214.3%

00%

642.9%

321.4%

17.1%

00%

3 Phối hợp với các bạn

trong khi chơi

428.6%

535.7%

321.4%

214.3%

00%

857.2%

321.4%

17.1%

00%

5 Tỏ thái độ phù hợp

trong khi chơi

535.7%

642.9%

214.3%

17.1%

00%

642.9%

214.2%

00%

00%

214.3%

964.3%

214.3%

00%

535.7%

321.4%

214.3%

00%

Những biểu hiện liên quan đến kỹ năng hợp tác của trẻ MG 5 – 6 tuổi trong

TCĐVTCĐ qua khảo sát ý kiến GV thu được kết quả đạt ở mức tương đối cao Đa

số GVMN nhận định rằng biểu hiện: Trẻ biết phối hợp với nhau trongkhi chơi có tới 35.7% cho là cao và 28.6% cho là rất cao Điều đó cho thấy trong quá trình chơitrẻ cũng có biết phối hợp với nhau trong quá trình chơi Tuy nhiên vẫn còn một số lượng không nhỏ GVMN cho rằng biểu hiện này chỉ ở mức trung bình với tỉ lệ tìm được 21.4%.

Tiếp theo là biểu hiện trẻ chấp nhận sự phân công nhiệm vụ của nhóm chơi Có tới 42.9% GV nhận định là cao và rất cao Với yếu tố này đạt được ở mức như vậy cũng rất dễ hiểu vì trong khi chơi TCĐVTCĐ trẻ muốn tham gia trò chơi thì phải chấp nhận sự phân công của nhóm chơi, đặc biệt là trẻ đóng vai trò “thủ lĩnh” Dù đôi lúc không muốn nhưng sức hấp dẫn của TCĐVTCĐ nên vai nào trẻ cũng muốntham gia và trong khi chơi trẻ cũng sẵn sàng đóng những vai phụ nhưng cần thiết cho trò chơi đó để cuộc chơi trọn vẹn hơn

Biểu hiện Trẻ “nhập vai” và thể hiện “sự hợp tác của các vai chơi” trong quá trình chơi và biểu hiện Trẻ chia sẻ ý tưởng, kinh nghiệm với các bạn khi chơi Với biểu hiện thứ nhất, có tới 42.9% GV nhận định là cao, 28.6% nhận định là rất cao, 21.4% là trung bình, 7.1% là thấp và biểu hiện thứ 2, có tới 57.2% GV nhận định làcao, 14.3% nhận định là rất cao, 21.4% là trung bình, 7.1% là thấp

Biểu hiện Trẻ biết thỏa thuận với nhau về vai chơi và nội dung chơi có tới 50% GVMN cho rằng ở mức độ cao và 21.4% là rất cao Bên cạnh đó vẫn còn 14.3%

GV cho rằng trung bình và thấp Biểu hiện Trẻ có thái độ phù hợp trong khi chơi được 42.9% GV cho là cao; Biểu hiện Trẻ biết nhận xét, góp ý với hành vi “đúng” – “sai”, “tốt” – “xấu” cao là 35.7% và thấp là 14.3%

Cuối cùng là các biểu hiện Trẻ biết thương lượng, giải quyết xung đột Ở biểu hiện này, kỹ năng thương lượng, giải quyết xung đột của trẻ với nhau được giáo viên đánh giá khá thấp Có 78.6% GV cho rằng biểu hiện này ở trẻ ở mức trung bình và thấp, 22.4% GVMN đánh giá là cao và rất cao

2.3.2 Thực trạng tổ chức trò chơi đóng vai có chủ đề cho trẻ mẫu giáo 5-6 tuổi ở trường mầm non:

2.3.2.1 Những thuận lợi và khó khăn của giáo viên trong tổ chức trò chơi đóng vai

có chủ đề:

* Thuận lợi:

- Thuận lợi từ phía nhà trường: Được sự quan tâm chỉ đạo của ban giám hiệu nhà trường, đội ngũ giáo viên nhiệt tình

- Thuận lợi về phía trẻ:

+ Trẻ 5-6 tuổi đã có một lượng vốn từ phong phú, và thể

hiện tương đối tốt khả năng giao tiếp

Thứ hạng

1 Chương trình giảng dạy nặng tạo áp lực

4 Trẻ còn ít vốn sống và đồ dùng, đồ chơi

5 Trẻ có thói quen làm theo yêu cầu của cô 5 35.7% 4

Trong quá trình tổ chức TCĐVTCĐ cho trẻ, GVMN gặp không ít những khó khăn về mặt khách quan lẫn chủ quan Sau khi tổng hợp thông tin từ bản hỏi, có thể phân tích kết quả như sau: Có đến 85.7% GVMN cho rằng số trẻ trong lớp quá đông là khó khăn lớn nhất mà họ đang gặp phải Chúng ta dễ nhận thấy đây là vấn

đề chung của hầu hết các trường MN đang gặp phải

Khó khăn về Chương trình giảng dạy nặng tạo áp lực cho GV chiếm tỷ lệ khá cao 50% Ở khó khăn này có thể thấy không có sự đồng nhất giữa các câu trả lời của

GV Khó khăn về vốn sống của trẻ, đồ dùng, đồ chơi còn nghèo nàn, thiếu thốn được các GV đánh giá với tỷ lệ cũng khá cao 42.9% Cũng tương đối với tỉ lệ trên

là khó khăn trẻ có thói quen làm theo cô chiếm tỉ lệ 35.7% Đây cũng là hệ lụy của việc GV cũng như phụ huynh không tin tưởng và hay áp đặt trẻ Điều đó làm hạn chế việc phát huy tính chủ động sáng tạo của trẻ, làm cho trẻ trở nên phụ thuộc vàongười lớn Cuối cùng là khó khăn: Trình độ chuyên môn, nghiệp vụ của GV còn hạn chế chiếm tỷ lệ tương đối thấp hơn là 26%

2.3.2.2 Các biện pháp tổ chức trò chơi đóng vai theo chủ đề cho trẻ mẫu giáo 5-6 tuổi hiện nay :

Bảng 1.3 Các biện pháp GV sử dụng tổ chức TCĐVTCĐ nhằm giáo dục kỹ năng hợp tác cho trẻ MG 5 – 6 tuổi

1 Xây dựng môi trường thân thiện trong lớp giữa giáo

2 Giúp trẻ biết thỏa thuận, thương lượng trong khi

đề và nội dung chơi phong phú (64.2%) được GVMN sử dụng thường xuyên hơn

cả Theo đánh giá của GV thì đây là những biện pháp quen thuộc, phù hợp, thuận tiện và dễ sử dụng nhất Bên cạnh đó, một số biện pháp như: Giúp trẻ biết thỏa thuận, thương lượng trong khi chơi (50%); Tạo tình huống chơi mang tính hợp tác

và ứng xử theo hướng hợp tác (42.8%); Khuyến khích trẻ chia sẻ kinh nghiệm, ý tưởng chơi cùng nhau (35.7%) cũng có khá nhiều GV mầm non quan tâm sử dụng, tuy nhiên mức độ sử dụng thường xuyên chưa cao

Nhìn trên bình diện chung, có hai biện pháp GV sử dụng trên một phần hai mẫu nghiên cứu Các biện pháp còn lại dao động từ 35.7% đến 50% ứng với hơn một phần ba mẫu đến một phần hai mẫu nghiên cứu sử dụng Điều này cho thấy các biện pháp: Xây dựng môi trường thân thiện trong lớp giữa GV với trẻ và các trẻ với nhau; Theo dõi việc chơi và kịp thời giải quyết những xung đột là chủ yếu; tạo

trẻ chia sẻ kinh nghiệm, ý tưởng chơi cùng nhau được sử dụng mang tính dàn trải chứ không được GV sử dụng thường xuyên Điều đó đồng nghĩa với việc thực trạng sử dụng biện pháp để phát triển kỹ năng hợp tác cho trẻ MG 5-6 tuổi trong TCĐVTCĐ là: GVMN thường lựa chọn và sử dụng những biện pháp nhằm truyền đạt nội dung kiến thức cho trẻ hơn là những biện pháp liên quan đến phát triển kỹ năng nói chung và kỹ năng hợp tác cho trẻ nói riêng Khi tổ chức TCĐVTCĐ nếu trẻ gặp khó khăn, GV thường làm thay trẻ, nói cho trẻ kết quả hoặc tỏ thái độ không hài lòng mà không chú ý đến việc gợi ý, tạo cơ hội để trẻ nói lên ý kiến và cho trẻ thời gian được cùng bạn thực hiện nhiệm vụ chung Số liệu thống kê này giúp đề tài có thêm định hướng để lựa chọn những biện pháp phù hợp khi thực hiệnviệc phát triển kỹ năng hợp tác cho trẻ MG 5-6 tuổi trong TCĐVTCĐ.

2.3.3 Nhận xét chung về thực trạng:

Quá trình nghiên cứu thực trạng cần xác định rõ thực trạng sử dụng cách tổ chứcTCĐVTCĐ nhằm giáo dục kỹ năng hợp tác của trẻ MG 5-6 tuổi của GV và biểu hiện kỹ năng hợp tác của trẻ MG 5 - 6 tuổi trong TCĐVTCĐ Trên cơ sở đó, sẽ xâydựng cách tổ chức TCĐVTCĐ nhằm giáo dục kỹ năng hợp tác cho trẻ MG 5 – 6 tuổi phù hợp

Trong quá trình khảo sát thực trạng, chúng tôi cũng gặp một số khó khăn xin phép các lớp được dự giờ, quan sát các hoạt động vui chơi của trẻ MG 5 – 6 tuổi trong đó có TCĐVTCĐ Đa số GVMN cho rằng, số lượng trẻ trong lớp khá đông nên họ thường “né” không tổ chức cho trẻ hoặc tổ chức qua loa, không bày nhiều

đồ dùng đồ chơi GV chỉ đầu tư chuẩn bị chu đáo khi có lịch dự giờ, thao giảng hay có khách tham quan, quan sát Và lúc đó, GV mới chịu đầu tư, o ép, hối thúc,

“luyện trẻ” GV có mong muốn rằng họ “luôn cần phải có thời gian vì bình

thường trẻ chơi không tốt”…Điều này cho thấy rằng, việc tổ chức TCĐVTCĐ của trẻ có một thực trạng là không được tổ chức thường xuyên, dẫn đến nội dung chơi của trẻ ngày càng nghèo nàn và trở nên đơn điệu Cho nên, kỹ năng hợp tác của trẻ

càng có ít cơ hội được rèn luyện và phát triển Nguyên nhân từ việc số trẻ trong lớpquá đông là một phần của thực trạng này Chắc chắn rằng, sẽ còn một số nguyên nhân khác cũng ảnh hưởng không kém.

GV được phỏng vấn cũng cho rằng họ gặp khó khăn về Chương trình giảng dạy nặng tạo áp lực cho GV Khi tìm hiểu thực tế chúng tôi thấy chương trình hiện nay

ở bậc học mầm non đã giảm tải nhiều, nếu GV cảm thấy áp lực là do chưa hiểu rõ

và biết cách linh hoạt trong việc sắp xếp tổ chức và lên kế hoạch giảng dạy của mình Về mặt chủ quan GVMN chưa đầu tư cho việc tự bồi dưỡng kiến thức về Chương trình và cách tổ chức TCĐVTCĐ nhằm giáo dục kỹ năng cho trẻ 5- 6 tuổi qua sách, tài liệu chính thống Về mặt khách quan do cấp trên chưa bồi dưỡng chuyên môn thường xuyên cho GVMN nên cũng góp phần tăng thêm phần hạn chếcủa GV Và khi bồi dưỡng thì có trường hợp mỗi người truyền đạt khác nhau, mỗi người hiểu khác nhau và dẫn đến mỗi người có cách làm khác nhau Khó khăn về vốn sống của trẻ, đồ dùng, đồ chơi còn nghèo nàn thiếu thốn được các GV cũng được GV nhắc đến nhưng không nhiều Nguyên nhân dẫn đến khó khăn này theo chúng tôi chủ yếu từ GV, vì họ ít chịu khó đầu tư cho trẻ về vốn sống và đồ dùng

đồ chơi cho trẻ

Khi khảo sát thực trạng tại trường mầm non, chúng tôi thấy rằng đa số GVMN đều là những người có nhiều năm kinh nghiệm, yêu nghề, mến trẻ; một số GV trẻ thì năng động, nhiệt huyết, thân thiện với trẻ nên khó khăn này không cản trở nhiều

GV trong việc tổ chức TCĐVTCĐ nhằm giáo dục kỹ năng hợp tác cho trẻ MG 5-6 tuổi Khi dự giờ các hoạt động, chúng tôi ghi nhận được sự than vãn của khá nhiều

GV cho rằng họ thật sự rất bận rộn và mệt mỏi, rất ít GV cảm thấy yêu nghề nhưngkhi nhận nhiệm vụ họ đều cố gắng trong mọi hoàn cảnh Cho nên vấn đề là, bản thân GV dù có trình độ, kinh nghiệm nhưng họ “ngại” tổ chức TCĐVTCĐ cũng như các hoạt động khác vì nhiều lí do khác nhau nên dẫn đến thực trạng việc tổ chức TCĐVTCĐ bị ảnh hưởng, đôi lúc không đạt được mục tiêu đề ra