Tính khả thi của mô hình chăn nuôi trâu vỗ béo ở huyện Trùng Khánh, tỉnh Cao Bằng

Chăn nuôi trâu thịt vỗ béo là một mô hình sinh kế mới của các hộ nông dân người dân tộc thiểu số và đang có xu hướng phát triển ở một số tỉnh vùng biên giới phía bắc. Nghiên cứu sử dụng phương pháp tiếp cận có sự tham gia kết hợp với các công cụ đánh giá nhanh thị trường, đánh giá khả thi kỹ thuật, phân tích hiệu quả tài chính, phân tích rủi ro.

TÍNH KHẢ THI CỦA MƠ HÌNH CHĂN NUƠI TRÂU VỖ BÉO

Ở HUYỆN TRÙNG KHÁNH, TỈNH CAO BẰNG

Nguyễn Minh Đức1*, Trần Duy Tùng2

1 Khoa Kinh tế và Phát triển nơng thơn, Học viện Nơng nghiệp Việt Nam 2

Ban Khoa học và Cơng nghệ, Học viện Nơng nghiệp Việt Nam

*Tác giả liên hệ: nmduc@vnua.edu.vn

TĨM TẮT

Chăn nuơi trâu thịt vỗ béo là một mơ hình sinh kế mới của các hộ nơng dân người dân tộc thiểu số và đang cĩ

xu hướng phát triển ở một số tỉnh vùng biên giới phía bắc Trong thời gian đại dịch Covid-19 đang diễn biến phức tạp, giao thương ở vùng biên giới giữa Việt Nam và Trung Quốc trở nên khĩ khăn Liệu mơ hình chăn nuơi này cĩ khả thi để nhân rộng, đặc biệt với nhĩm hộ nghèo dân tộc thiểu số? Nghiên cứu sử dụng phương pháp tiếp cận cĩ

sự tham gia kết hợp với các cơng cụ đánh giá nhanh thị trường, đánh giá khả thi kỹ thuật, phân tích hiệu quả tài chính, phân tích rủi ro Lết quả nghiên cứu đã cho thấy rằng mơ hình này là khả thi và mang lại thu nhập cho người dân ngay cả trong giai đoạn khĩ khăn do Covid-19 gây ra

Từ khĩa: Chăn nuơi trâu thịt vỗ béo, hộ nghèo, dân tộc thiểu số, Covid-19

Feasibility of Buffalo Fattening Model in Trung Khanh District, Cao Bang Province

ABSTRACT

Buffalo fattening is a new livelihood model for ethnic minority farmers and tends to develop in some northern border provinces During the outbreak of Covid-19, the trade in the border areas between Vietnam and China has become difficult since 2020 Is this farming model feasible, especially for disadvantaged groups such as the poor, ethnic minorities? This study used a participatory approach combined with rapid market assessment, financial efficiency analysis and risk analysis tools The research results showed that this livelihood model is feasible and brings promissing income to farmers even during the current difficult period caused by Covid-19

Keywords: Buffalo fattening, poor household, ethnic minorities, Covid-19

1 ĐẶT VẤN ĐỀ

Nhìm hỗ trợ các cộng đồng nghèo câi thiịn

sinh kï, nâng cao khâ nëng Āng phĩ các rûi ro

khí hêu, nhiỵu mơ hình sinh kï phù hợp đþợc

xây dăng và chuyðn giao (Krantz, 2001) Trong

nhĂng nëm gỉn đåy, ć các tõnh phía bíc giáp

biên giĆi Trung Quốc cûa Viịt Nam, chính

quyỵn đ÷a phþĄng đang khuyïn khơch ngþąi dân

mć rộng quy mơ đàn tråu bìng viịc chuyðn đổi

tÿ hình thĀc chën nuơi tråu theo hĩnh thĀc chën

thâ truyỵn thống, chën nuơi lçy sĀc kéo sang

mơ hình nuơi nhốt, vỗ béo theo hþĆng thþĄng

phèm bán ra th÷ trþąng Mơ hĩnh này cù þu

điðm rút ngín đþợc thąi gian nuơi, phát huy đþợc lợi thï vỵ nguồn thĀc ën và lao động sẵn

cù, nhþng đøi húi chi phơ đỉu tþ lĆn Mơ hình này đang đþợc nhân rộng nhanh trong cộng đồng các dân tộc thiðu sổ phía bíc (Đào Thanh, 2019; Thiín HþĄng, 2019; Tuçn SĄn, 2021) Tuy nhiên, hiịn chþa cù nhĂng nghiên cĀu đánh giá vỵ tính khâ thi vỵ kỹ thuêt, tài chính đối vĆi mơ hình nuơi trâu vỗ béo này Các nghiên cĀu gỉn đåy chû yïu têp trung vào vçn

đỵ kỹ thuêt chën nuơi tråu (Tä Vën Cỉn, 2008; Trỉn Vën Thëng & cs., 2019; Nguyđn Th÷ Bích Liên & cs., 2021) hoặc nghiên cĀu vỵ quy hộch phát triðn đàn tråu (Nguyđn Quang Tuyên &

cs., 2006; Nguyđn Quỳnh HþĄng & cs., 2018) Vỵ

khía cänh hiịu quâ kinh tï, cĩ một vài nghiên

cĀu vỵ chën nuơi bø (Bùi Vën Quang & Nguyđn

Th÷ DþĄng Nga, 2020; Bùi Vën Quang & cs.,

2020), khơng cĩ nghiên cĀu vỵ hiịu quâ kinh tï

trong chën nuơi tråu nào đþợc xuçt bân gỉn

đåy Do vêy, viịc phân tích hiịu quâ và các điỵu

kiịn cỉn thiït đð phát triðn mơ hình này là rçt

cù ý nghưa vỵ mặt lý luên

Thím vào đù, trong điỵu kiịn d÷ch bịnh

Covid-19 đang xây ra hiịn nay, giao thþĄng

giĂa Viịt Nam và Trung Quốc trć nín khù khën

(Nguyen & Tran, 2021) ânh hþćng lĆn đïn sinh

kï cûa ngþąi dån, đặc biịt nơng dân dân tộc

thiðu số nghèo Đåy là một phép thā cho các mơ

hình sinh kï mĆi cho ngþąi dân ć các tõnh vùng

biên Chính vì vêy, nghiên cĀu này đþợc thăc

hiịn nhìm đánh giá tơnh khâ thi mơ hình trong

cộng đồng dân tộc thiðu số ć Trùng Khánh, Cao

Bìng trong giai độn tÿ đỉu nëm đïn cuối nëm

2020 Nghiên cĀu têp trung phân tích tính khâ

thi kỹ thuêt, tài chính, th÷ trþąng và phân tích

rûi ro cûa các hộ chën nuơi tråu vỗ béo, đặc biịt

là các hộ nghèo, ngþąi dân tộc thiðu số Các nội

dung nghiên cĀu cý thð bao gồm: i) Đánh giá

nhanh th÷ trþąng; ii) Đánh giá nguồn cung Āng

sẵn cĩ cûa các hộ; iii) Đánh giá tơnh khâ thi vỵ

kỹ thuêt, iv) Phân tích hiịu quâ tài chơnh đối

vĆi mơ hĩnh chën nuơi tråu vỗ béo và v) Phân

tích các rûi ro trong sân xuçt (bao gồm câ rûi ro

kỹ thuêt và rûi ro thiên tai) và rûi ro th÷ trþąng

2 PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU

2.1 Thu thập số liệu

2.1.1 Chọn điểm nghiên cứu

Nghiên cĀu đþợc tiïn hành ć 2 xã Quang Hán và Quang Vinh, huyịn Trùng Khánh, tõnh Cao Bìng Đåy là 2 xã mà hỉu hït ngþąi dân đỵu là ngþąi dân tộc thiðu số (dân tộc Tày, Nùng, H’Mơng) cù nhiỵu hộ dån đã tiín phong đỉu tþ chën nuơi tråu vỗ béo vĆi quy mơ nhú

(2-3 con/lĀa), một số hộ bít đỉu mć rộng quy mơ lín đïn 5-6 con/lĀa Thêm vào đù chơnh quyỵn đ÷a phþĄng cüng đang xåy dăng kï hộch và giâi pháp phát triðn chën nuơi tråu vỗ béo täi 2

xã này (UBND huyịn Trùng Khánh, 2021)

2.1.2 Thảo luận nhĩm

Nghiên cĀu sā dýng các cuộc thâo luên nhĩm là cơng cý thu thêp thơng tin Mýc đơch chính cûa các cuộc thâo luên nhùm là đð đánh giá nhanh th÷ trþąng đỉu vào, đỉu ra, khâ nëng tiïp cên hỗ trợ kỹ thuêt, tiïp cên th÷ trþąng, xác đ÷nh các tác nhân tham gia chuỗi giá tr÷ trâu th÷t vỗ béo, đánh giá nhanh hiịu quâ và nëng lăc sân xuçt, đánh giá rûi ro trong sân xuçt

Bâng 1 Tĩm tắt đối tượng chọn mẫu, số lượng mẫu cho từng cơng cụ và theo địa bàn

Địa điểm Thu thập số liệu Tổng số mẫu và đặc điểm của mẫu khảo sát

Thơn: 2 thơn/xã, 2

xã Quang Hán và

Quang Vinh

Thảo luận nhĩm: Mỗi nhĩm thảo luận gồm cả các hộ đã chăn nuơi và các hộ đang cĩ ý định chăn nuơi trâu vỗ béo, thành phần gồm cả hộ nghèo, hộ cận nghèo, hộ trung bình

1 thảo luận nhĩm/thơn về chăn nuơi trâu vỗ béo

Tổng cĩ 4 cuộc thảo luận nhĩm được tiến hành với 34 người tham gia: xã Quang Hán 14 người (7 hộ nghèo, 4 hộ cận nghèo,

3 hộ trung bình, trong đĩ cĩ 6 hộ đã cĩ kinh nghiệm chăn nuơi trâu vỗ béo), xã Quang Vinh 20 người (7 hộ nghèo, 11 hộ cận nghèo, 2 hộ trung bình, trong đĩ cĩ 6 hộ cĩ kinh nghiệm chăn nuơi trâu vỗ béo)

Phỏng vấn sâu:

Xã: Quang Hán,

Quang Vinh

- Hộ cĩ kinh nghiệm chăn nuơi trâu vỗ béo điển hình

4 hộ cĩ kinh nghiệm chăn nuơi trâu vỗ béo, mỗi xã 2 hộ (hộ nghèo)

Huyện: Trùng

Khánh

Cán bộ phịng nơng nghiệp Cán bộ kỹ thuật

Đại lý, hộ kinh doanh vật tư đầu vào, Đại diện hộ/cơ sở kinh doanh, tiêu thụ trâu thịt

1 Phĩ trưởng phịng nơng nghiệp huyện

1 cán bộ Trung tâm kỹ thuật nơng nghiệp (cán bộ thú y)

3 cơ sở cung ứng thức ăn chăn nuơi gia súc (gồm cả thức ăn chăn nuơi trâu)

2 thương lái trâu thịt

Ghi chú: Các cuộc thâo luận nhĩm và phỏng vấn sâu được thực hiện trực tiếp bởi nhĩm tác giâ với các đối tượng cung cấp thơng tin bằng tiếng phổ thơng khơng thơng qua phiên dịch; các bên tham gia đều tự nguyện tham gia

và đồng ý cho nhĩm nghiên cứu ghi chép các thơng tin

2.1.3 Phỏng vấn sâu

Phúng vçn sâu nhìm mýc đơch thu thêp ý

kiïn và thơng tin chuyên sâu tÿ các bên liên

quan Các đối tþợng tham gia phúng vçn sâu

bao gồm: bên cung Āng đỉu vào (giống, vêt tþ,

tín dýng,…), bên hỗ trợ kỹ thuêt sân xuçt (cán

bộ khuyïn nơng, phịng nơng nghiịp), thu gom,

tiêu thý và các hộ chën nuơi tråu th÷t vỗ béo

Các cuộc phúng vçn sâu têp trung thu thêp các

thơng tin liín quan đïn să sẵn cĩ cûa các đỉu

vào cho sân xuçt (đçt đai, lao động, vốn, cung

Āng giống, vêt tþ), quy trĩnh kỹ thuêt, rûi ro

trong sân xuçt, tính mùa vý, quy mơ và giá câ

th÷ trþąng tiêu thý sân phèm và mĀc độ biïn

động cûa th÷ trþąng (giá câ, quy mơ tiêu thý)

Bên cänh đù, phúng vçn såu cüng đþợc tiïn

hành vĆi các hộ nghèo cĩ kinh nghiịm chën nuơi

trâu vỗ béo điðn hình täi đ÷a bàn 2 xã

2.2 Đánh giá nhanh cĩ sự tham gia (PRA)

PhþĄng pháp đánh giá cĩ să tham gia

(PRA) thþąng đþợc áp dýng trong đánh giá các

dă án vĆi să tham gia cûa các bín liín quan, đặc

biịt là các đối tác/ngþąi tham gia/ngþąi hþćng

lợi trong một dă án (Chambers, 1994a; b;

Babbie, 2015; Leavy, 2017) Trong nghiên cĀu

này, thơng qua thâo luên nhĩm và phúng vçn

sâu, các bên tham gia vào th÷ trþąng (cung cçp

đỉu vào, thu gom, tiêu thý sân phèm, hỗ trợ kỹ

thuêt sân xuçt, ngþąi chën nuơi), khơng chõ là

ngþąi cung cçp thơng tin mà cøn đþợc thúc đèy

đð đþa ra các đánh giá vỵ th÷ trþąng Cý thð,

trong thâo luên nhĩm một số cơng cý nhþ ma

trên cho điðm, vë bân đồ các tác nhân tham gia

vào th÷ trþąng chën nuơi tråu vỗ béo đþợc sā

dýng đð ngþąi dân vÿa cung cçp thơng tin vÿa

đánh giá vỵ khâ thi kỹ thuêt và đánh giá nhanh

th÷ trþąng Trong phúng vçn sâu các câu húi mć

đã khuyïn khích các bên tham gia vÿa cung cçp

thơng tin vÿa đþa ra các nhên xét vỵ quy mơ th÷

trþąng tiêu thý, th÷ trþąng cung cçp các yïu tố

đỉu vào cho sân xuçt, các mối liên kït giĂa

ngþąi sân xuçt vĆi các tác nhân tham gia vào

th÷ trþąng, tính thąi vý và să biïn động cûa quy

mơ, giá câ th÷ trþąng tiêu thý

Đánh giá khâ thi vỵ kỹ thuêt cüng đþợc

nhìn nhên tÿ nhên thĀc cûa ngþąi dân vĆi vai

trị là sân xuçt cüng nhþ tÿ quan điðm cûa cán

bộ kỹ thuêt Các nội dung liín quan đïn kỹ

thuêt sân xuçt së đþợc khâo sát tÿ cán bộ khuyïn nơng Nëng lăc áp dýng đúng kỹ thuêt chën nuơi tråu th÷t vỗ béo së đþợc khâo sát tÿ các hộ đã chën nuơi và cù dă đ÷nh tham gia vào th÷ trþąng Không cách vỵ nëng lăc sân xuçt cûa các hộ së đþợc phån tơch đð đánh giá tơnh khâ thi kỹ thuêt

2.3 Phân tích hiệu quâ tài chính và phân tích rủi ro

PhþĄng pháp phån tơch hiịu quâ tài chính trong chën nuơi cüng đþợc sā dýng Thơng tin vỵ chi phí, doanh thu cûa chën nuơi tråu th÷t vỗ béo đþợc khâo sát nhanh tÿ thâo luên nhùm sau đù đþợc thu thêp chi tiït tÿ các hộ đã cù kinh nghiịm sân xuçt (hộ chën nuơi trâu vỗ béo điðn hĩnh) đð tơnh tốn và đánh giá hiịu quâ tài chính Các chõ tiíu đánh giá hiịu quâ tài chính đþợc sā dýng cho nhiịm vý này bao gồm: Tổng giá tr÷ sân xuçt, tổng chi phí sân xuçt, giá tr÷ gia tëng, thu nhêp hỗn hợp, lợi nhuên và tỷ suçt lợi nhuên Phäm vi tính tốn cûa các chõ tiêu này là cho một lĀa nuơi (tính tÿ khi bít đỉu hột động sân xuçt cho đïn khi tiêu thý xong sân phèm) và tính trung bình trong một nëm cho một hộ chën nuơi điðn hĩnh Đồng thąi phþĄng pháp phån tơch rûi ro vĆi các k÷ch bân rûi ro trong sân xuçt và th÷ trþąng đþợc đþa đð đánh giá mĀc độ ch÷u đăng rûi ro cûa mơ hĩnh chën nuơi này

3 KẾT QUÂ VÀ THÂO LUẬN

3.1 Thị trường và tiếp cận thị trường

Th÷ trþąng tiêu thý trâu th÷t cù dþ đ÷a rçt lĆn Lý do bći vì th÷ trçn Trà Lưnh (huyịn Trà Lưnh trþĆc đåy và huyịn Trùng Khánh hiịn nay) cĩ chợ đỉu mối trâu bị Theo thơng tin tÿ thâo luên nhĩm vĆi ngþąi chën nuơi, phúng vçn såu các đäi lý cung cçp thĀc ën gia súc, các thþĄng lái buơn tråu thĩ chợ Tråu Trà Lưnh là một trong nhĂng chợ trâu bị lĆn nhçt cûa các tõnh vùng biên giĆi vĆi Trung Quốc vĆi quy mơ tiêu thý thþąng xuyín vài trëm con một ngày vào ngày chơnh phiín thĩ lþợng trâu bị, giao d÷ch cĩ thð lín đïn không 1.000 con Chợ đỉu mối này là nĄi trung chuyðn trâu bị cûa nhiỵu tõnh miỵn Bíc bán sang th÷ trþąng Trung Quốc

Tÿ đỉu nëm 2020, do ânh hþćng cûa d÷ch Covid-19, chợ này täm thąi dÿng hột động, viịc

tiêu thý trâu trăc tiïp khù khën hĄn do giao

thþĄng vĆi th÷ trþąng Trung Quốc b÷ thít chặt

Cüng do ânh hþćng cûa Covid-19, viịc thu gom,

vên chuyðn trâu tÿ các tõnh khác vỵ đåy gặp

nhiỵu khù khën dén đïn nguồn cung trâu th÷t

cüng khan hiïm hĄn trþĆc

Trong bối cânh chợ khơng đþợc họp nhþng

nhu cỉu giao thþĄng vén lĆn, th÷ trþąng điịn tā

tă phát đã xuçt hiịn thay thï cho chợ trăc tiïp

Đåy cüng chơnh là một xu hþĆng mĆi trong tiêu

thý sân phèm täi Viịt Nam (Đỗ Th÷ Vân Dung,

2020; Nguyđn Viịt Liín HþĄng, 2020) Các

thþĄng lái mua tråu (þĆc tơnh trín đ÷a bàn

huyịn cù hĄn 100 thþĄng lái trín đ÷a bàn huyịn

Trà Lưnh cü, nay thuộc huyịn Trùng Khánh)

vén tích căc tìm kiïm nguồn hàng trên các

nhĩm mäng xã hội (Zalo, Facebook, Youtube) và

đïn tên chuồng đð mua Các hộ muốn bán trâu

phỉn lĆn đỵu cĩ thành viên sā dýng thiịn thội

thơng minh (chiïm tĆi 80% hộ tham gia thâo

luên nhĩm) và họ cüng nhanh chùng bít k÷p vĆi

xu thï sā dýng mäng xã hội đð đþa thơng tin

sân phèm Viịc giĆi thiịu thơng tin vỵ sân phèm

chõ đĄn giân là đëng ânh hoặc clip ngín vỵ con

trâu mà họ muốn bán vào nhĩm mua - bán trâu

ThþĄng lái së liên hị thơng qua điịn thội/zalo

húi mua và đïn tên nhà đð xem trâu nïu thăc

să quan tâm, trâ giá và mua nïu hai bên chốt

đþợc giá Cĩ thð nĩi nhĂng tác nhân tham gia

chuỗi giá tr÷ trâu th÷t vỗ béo, bao gồm câ nhĂng

ngþąi nơng dån chën nuơi tråu đã cù phân Āng

nhanh trong viịc Āng dýng các nỵn tâng mäng

xã hội đð thăc hiịn các giao d÷ch mua bán

Vỵ giá câ, nhu cỉu lĆn chû yïu là bán sang

th÷ trþąng Trung Quốc trong khi nguồn cung hän

chï, một phỉn do ânh hþćng cûa Covid-19, một

phỉn do nguồn cung trâu th÷t tÿ các tõnh miỵn

trung b÷ cän kiịt sau đợt lü l÷ch sā cuối nëm 2020

và khơng thð khơi phýc đþợc trong thąi gian

ngín Dén đïn giá trâu th÷t hĄi cù xu hþĆng tëng,

giá tråu hĄi trung bĩnh tÿ 80 nghĩn đồng/kg đỉu

nëm 2020 lín 90 nghĩn đồng/kg cuối nëm 2020

Th÷ trþąng cung Āng các yïu tố đỉu vào khá

ổn đ÷nh, cänh tranh Ở trung tâm th÷ trçn Trà

Lưnh cù 6 đäi lý, cāa hàng cung cçp thĀc ën

chën nuơi (gồm câ thĀc ën cho tråu, bø) Các đäi

lý chû yïu cung cçp sân phèm cûa Cơng ty Cổ

phỉn Nam Viịt đåy là cơng ty cung cçp thĀc ën

cho tråu bø trín đ÷a bàn hĄn 10 nëm và đþợc

khách hàng tin dùng Thím vào đù, hiịn nay cĩ

thêm một số cơng ty thĀc ën chën nuơi cù đäi lý cçp 1 ć thành phố Cao Bìng (CP Viịt Nam, Vinafeed) mĆi tham gia vào th÷ trþąng cung cçp thĀc ën cho tråu, bø th÷t vỗ béo trín đ÷a bàn huyịn Đội ngü nhån viín th÷ trþąng đi đïn tên các bân đð chào hàng và bán hàng trăc tiïp cho các hộ, nhĩm hộ chën nuơi vĆi các þu đãi vỵ giá nïu khối lþợng mua trên 1 tçn

Do th÷ trþąng cung Āng thĀc ën tþĄng đối cänh tranh, các cơng ty, đäi lý, cāa hàng đỵu phâi cänh tranh khơng chõ vỵ giá mà cịn phâi cänh tranh vỵ chçt lþợng Vỵ phơa ngþąi chën nuơi, viịc mua thĀc ën hỗn hợp cho nuơi trâu vỗ béo cüng rçt thuên tiịn, vĆi số lþợng mua mỗi lỉn 2-3 bao (tùy vào số lþợng đỉu con/lĀa cûa tÿng hộ) hộ cĩ thð tă ra th÷ trçn đð mua Thêm nĂa, vĆi các cāa hàng quen, ngþąi dân cĩ thð mua trâ sau vĆi mĀc chi phơ tëng thím 20.000 đồng/bao (không 6% so vĆi giá bán)

Vỵ con giống: Trong chën nuơi tråu vỗ béo thì

hộ chën nuơi khơng tă cung con giống mà mua con giống trên th÷ trþąng TrþĆc đåy, khi chợ trâu,

bị ć Th÷ trçn Trà Lưnh chþa b÷ täm dÿng hột động, hộ chën nuơi mua con giống tÿ chợ rçt dđ dàng Tuy nhiên, tÿ khi cĩ d÷ch Covid-19, các bãi trung chuyðn trâu tă phát đã hình thành thay thï cho chợ Các chû thþĄng lái trþĆc khi giao bán trâu sang th÷ trþąng Trung Quốc cüng mć bán tråu cho ngþąi dån đ÷a phþĄng täi các bãi trung chuyðn này Đåy chơnh là nguồn cung con giống chơnh cho ngþąi dån đ÷a phþĄng Bín cänh đù, ngþąi chën nuơi cüng cù thð tìm nguồn giống tÿ các hộ chën nuơi khác täi đ÷a phþĄng Các giao d÷ch mua bán con giống cüng đþợc hỗ trợ bći các nỵn tâng giao d÷ch điịn tā (các nhĩm mua bán trâu trên Zalo, Facebook, Youtube)

Tÿ đánh giá ć trên cĩ thð thçy viịc tiïp cên th÷ trþąng câ đỉu vào và đỉu ra là tþĄng đối thuên lợi, các hộ chën nuơi trâu vỗ béo là hộ nghèo, ngþąi dân tộc thiðu số cüng khơng gặp khù khën trong tiïp cên th÷ trþąng Mặc dù do ânh hþćng cûa d÷ch bịnh Covid-19, viịc giao thþĄng cù khù khën hĄn, nhþng bù läi, vĆi să phát triðn cho hä tỉng internet, điịn thội thơng minh, các nỵn tâng mäng xã hội (Zalo, Youtube)

đã giúp các giao d÷ch mua bán giĂa các bín tþĄng đối thuên lợi Thím vào đù să câi thiịn cûa điỵu kiịn đþąng xá, phþĄng tiịn vên chuyðn cüng giúp viịc vên chuyðn vêt tþ, vêt nuơi khá thuên tiịn, nhanh chĩng, chi phí hợp lý

Hộp 1 Nguồn cung thức ăn chăn nuơi trâu vỗ béo ở thị trấn Trà Lĩnh

Hình 1 Các tác nhân tham gia vào thị trường chăn nuơi trâu vỗ béo

3.2 Nguồn lực sẵn cĩ của hộ chăn nuơi

Nhìn chung, các hộ dân hiịn cĩ nhiỵu

nguồn lăc sẵn cù đð cĩ thð thăc hiịn mơ hình

chën nuơi tråu vỗ béo Cý thð nhþ sau:

Chuồng träi: Phỉn lĆn các hộ cĩ kï hộch

bít đỉu chën nuơi hoặc mć rộng quy mơ chën

nuơi theo mơ hĩnh này đỵu đã cù sẵn chuồng

träi cĩ thð sā dýng đð chën nuơi tråu vỗ béo

Một số hộ cỉn đỉu tþ tu sāa chuồng träi đð bâo

đâm điỵu kiịn chën nuơi theo phþĄng thĀc nuơi

nhốt, vỗ béo; một số ít hộ thì cỉn đỉu tþ xåy

dăng mĆi Chi phí tu sāa chuồng träi dao động

tÿ 3 đïn 4 triịu đð nuơi đþợc 2 con, chi phơ đỉu

tþ chuồng träi mĆi đð nuơi trâu vỗ béo vĆi 4 đïn

5 ơ nuơi không tÿ 15 triịu đïn 25 triịu tùy thuộc vào mĀc độ kiên cố cûa chuồng nuơi Theo thơng tin tÿ thâo luên nhĩm, hỉu hït các hộ nghèo, cên nghèo khi cỉn đỉu tþ xåy dăng chuồng träi đð nuơi trâu vỗ béo thĩ đỵu phâi vay vốn tÿ ngân hàng Hiịn täi, các hộ cĩ thð tiïp cên vốn tÿ hai nguồn tín dýng chính ThĀ nhçt

là gĩi tín dýng þu đãi phát triðn chën nuơi tÿ Ngân hàng NN&PTNT vĆi vĆi mĀc vay trung bình 50 triịu đồng, lãi suçt 0,6%/nëm, thąi gian vay 36 tháng ThĀ hai là gĩi tín dýng þu đãi cûa Ngân hàng Chính sách xã hội cho hộ nghèo và cên nghèo vay vốn phát triðn kinh tï (mĀc vay

Sân phèm thĀc ën cho chën nuơi tråu vỗ béo là thĀc ën hỗn hợp, ngþąi dân ć đåy khơng sā dýng thĀc ën đêm đặc mà thþąng trộn một ít thĀc ën hỗn hợp vĆi bột ngơ đð cho tråu ën Nguồn cung cçp là các đäi lý, cāa hàng thĀc ën chën nuơi trín đ÷a bàn huyịn là đäi lý cçp 1 cûa Cơng ty

CP Nam Viịt täi thành phố Cao Bìng Lþợng hàng bán ra täi mỗi cĄ sć dao động tÿ 6-8 tçn/tháng Viịc nhêp hàng rçt thuên lợi, đäi lý cûa cơng ty thþąng chuyðn hàng sau một ngày chốt đĄn Bín cänh đù, cüng cù nhiỵu nhân viên th÷ trþąng cûa các cơng ty thĀc ën chën nuơi khác đïn chào hàng giĆi thiịu sân phèm nhþng sân phèm chþa đþợc ngþąi chën nuơi tin dùng

(Nguồn: Tổng hợp từ phỏng vấn sâu 3 cơ sở cung cấp thức ăn chăn nuơi tại thị trấn Trà Lĩnh, huyện Trùng Khánh)

Thức ăn hỗn

hợp:

Doanh

nghiệp/

Đại lý thức

ăn chăn nuơi

Thương lái trâu tự do (xấp xỉ 100 người)

Hộ chăn nuơi trâu vỗ béo

Thị trường xuất khẩu sang Trung Quốc

Con giống:

(thương lái

ngoại tỉnh)

Dịch vụ thú

y: Cán bộ

thú y cơ sở

trung bình là 50 triịu đồng, lãi suçt 0,55% cho

hộ nghèo và 0,65% cho hộ cên nghèo)

Nguồn thĀc ën tă cung, tă cçp: Trong thąi

gian tÿ tháng 3 đïn tháng 10 hàng nëm, nguồn

cú đð làm thĀc ën thơ xanh cho tråu khá dồi

dào VĆi quy mơ chën nuơi 3 đïn 4 con/hộ thì cú

đð làm thĀc ën cho tråu khơng khan hiïm, bên

cänh đù hộ cĩ thð dành ít diịn tơch đçt nhú

trong vþąn quanh nhà, trên réy ngơ đð trồng cú

nuơi tråu đð bâo đâm nguồn thĀc ën và giâm

thąi gian cít cú Thím vào đù, vĆi đ÷nh hþĆng

phát triðn đàn tråu vỗ béo, xã Quang Hán đã cù

kï hộch chuyðn đổi hĄn 30ha diịn tích tÿ diịn

tích trồng ngơ khơng thuên lợi và các cây trồng

cĩ giá tr÷ kinh tï thçp sang trồng cú voi đð nuơi

trâu vỗ béo thþĄng phèm (UBND huyịn Trùng

Khánh, 2021) VĆi thĀc ën tinh, các hộ đỵu cĩ

lþợng ngơ dồi dào (trung bình mỗi hộ cĩ sân

lþợng ngơ hàng nëm trín 1 tçn, đåy là ngơ

thþĄng phèm, hộ cĩ thð bán ra th÷ trþąng hoặc

sā dýng cho chën nuơi) Nhþ vêy, vĆi quy mơ

chën nuơi nhú (dþĆi 6 con/lĀa) thì hộ cĩ thð chû

động đþợc nguồn thĀc ën tinh khơng phâi mua

đð chën nuơi vỗ béo trâu

Lao động gia đĩnh: Kït quâ khâo sát nhanh

tÿ thâo luên nhùm cüng nhþ phúng vçn sâu các

hộ chën nuơi cho thçy các hộ cĩ kï hộch nuơi

trâu theo hình thĀc vỗ béo đỵu cĩ 1 tÿ đïn 2 lao

động làm nơng nghiịp Đåy là nhĂng lao động

cĩ thð thu xïp thąi gian đð chëm sùc đïn 3 con

trâu nuơi vỗ béo mà khơng ânh hþćng đïn các

cơng viịc sân xuçt khác cûa gia đĩnh Mặc dù

khơng mçt nhiỵu thąi gian, nhþng nuơi tråu vỗ

béo cỉn luơn cù ngþąi chëm sùc hàng ngày Thąi

gian trung bình một ngày đð chëm nuơi cho 3-4

con trâu nuơi vỗ béo là 1 đïn 1,5 gią cho cít cú,

chuèn b÷ thĀc ën, dọn dìp chuồng träi, tím mát,

tím níng cho trâu

Con giống: VĆi hình thĀc chën nuơi tråu vỗ béo, ngþąi chën nuơi phỉn lĆn khơng tă cung con giống mà mua trên th÷ trþąng Con giống là tråu đã cù trọng lþợng khá lĆn, tÿ không trên

300 kg đïn 450kg, ngþąi dân chõ nuơi vỗ béo đð tëng trọng lþợng trong thąi gian ngín VĆi đặc thù nhþ vêy, vốn đỉu tþ mua con giống là khá lĆn, dao động tÿ 30-38 triịu đồng/con (nhþ đþợc trình bày ć mýc 3.4 dþĆi đåy)

Vốn đỉu tþ con giống lĆn chính là một rào cân lĆn nhçt đối vĆi các hộ nghèo, dân tộc thiðu

số khi muốn tham gia vào mơ hĩnh chën nuơi này Do vêy, nïu muốn nhân rộng mơ hình cỉn

cù các chơnh sách đð cho ngþąi dân cĩ thð tiïp cên đþợc nguồn vốn

3.3 Tính khâ thi về kỹ thuật

Kỹ thuêt nuơi trâu vỗ béo khơng mĆi ć täi đ÷a bàn nghiên cĀu Một số hộ dån đã cù trín 5 nëm kinh nghiịm chën nuơi tråu vỗ béo Đåy là điỵu thuên lợi đð các hộ mĆi nuơi cĩ thð học húi

kỹ thuêt chën nuơi tÿ các hộ đã cù kinh nghiịm trong trong thơn

Thím vào đù chën nuơi tråu vỗ béo cüng khơng đøi húi cao vỵ kỹ thuêt Kït quâ thâo luên nhĩm kït hợp vĆi tham vçn cán bộ thú y cho thçy các khâu kỹ thuêt quan trọng nhçt là xây dăng chuồng träi, chuèn b÷ khèu phỉn ën, chëm sùc, phịng bịnh, phát hiịn vêt nuơi cĩ biðu hiịn cĩ bịnh, đa số hộ ngþąi dån đã cù chút kiïn thĀc, nhiỵu hộ đã thăc hành trong quá trĩnh chën nuơi

và một số hộ cĩ kinh nghiịm chën nuơi cù thð hþĆng dén và chia sê cho các hộ khác Vỵ chĂa tr÷ bịnh, một số hộ cĩ một chút kinh nghiịm chĂa bịnh lć mồm long mùng cho tråu, nhþng hỉu hït đỵu cỉn cĩ să chõ dén và cung cçp d÷ch vý cûa cán bộ chën nuơi thú y (Bâng 2)

Bâng 2 Kiến thức, kỹ năng chăn nuơi trâu vỗ béo, xĩm Pú Zơ, xã Quang Hán

Các kỹ thuật chăn nuơi

Kiến thức, kỹ năng chăn nuơi trâu vỗ béo (%) Chưa biết một chút Đã biết Đã hiểu rõ Biết cách làm Đã làm tốt Cĩ thể hướng dẫn người khác

Phát hiện vật nuơi bị ốm, bệnh 17,6 41,2 11,8 11,8 5,9 11,8

Ngồi ra, tråu cüng là gia súc cù sĀc đỵ

kháng tốt, ít bịnh Các bịnh thþąng gặp cûa

trâu là lć mồm long mĩng, tý huyït trùng, ký

sinh trùng Ngþąi dân cĩ thð phịng tránh bịnh

hiịu quâ thơng qua tiêm phịng, tèy ký sinh

trùng vĆi chi phí khơng quá cao, chõ 300.000

đồng/con/lĀa Trong các nëm vÿa qua, các bịnh

này cüng ơt khi xuçt hiịn, một số trþąng hợp

trâu, bị trong vùng b÷ nhiđm bịnh phỉn lĆn đỵu

đþợc phát hiịn k÷p thąi và chĂa tr÷ khúi, chõ cĩ

một vài con b÷ chït

Thím vào đù, các hộ chën nuơi cù thð dđ

dàng và nhanh chĩng nhên đþợc să hỗ trợ kỹ

thuêt chën nuơi, thú y tÿ cán bộ thú y xã, trung

tâm d÷ch vý kỹ thuêt nơng nghiịp, tÿ các hộ cĩ

kinh nghiịm sân xuçt trong thơn VĆi kinh

nghiịm chọn trâu giống, kinh nghiịm chï biïn

thĀc ën, chëm sùc tråu, các hộ học húi tÿ các hộ

chën nuơi cù kinh nghiịm VĆi kỹ thuêt phịng,

chĂa bịnh, hộ cĩ thð tiïp cên d÷ch vý thú ý dđ

dàng Theo ý kiïn cûa các hộ trong thâo luên

nhĩm: Khi trâu cĩ dçu hiịu ốm, bú ën ngþąi dân

cĩ thð gọi điịn thội cho cán bộ thú y đ÷a bàn đïn

khám, chĂa vĆi mĀc chi phí một lỉn khám chĂa

trung bĩnh 250 nghĩn đồng MĀc phơ này ngþąi

dân sẵn lịng chi trâ vì trâu là tài sân lĆn, mà cán

bộ thú y cüng sẵn sàng cung cçp d÷ch vý

3.4 Hiệu quâ tài chính mơ hình chăn nuơi

trâu thị vỗ béo

Hiịn täi trín đ÷a bàn cĩ hai hình thĀc chën

nuơi trâu vỗ béo ThĀ nhçt là hình thĀc chën

nuơi sā dýng tối đa nguồn thĀc ën mà hộ tă cung

cçp đþợc áp dýng phổ biïn ć các hộ chën nuơi

ngþąi Nùng ThĀ hai là hình thĀc vỗ béo nhanh

bìng cách tëng cþąng sā dýng thĀc ën hỗn hợp

và thĀc ën tinh Câ hai hình thĀc hiịn đang

mang läi thu nhêp tốt cho ngþąi chën nuơi

Hộ nuơi theo hình thĀc sā dýng nguồn thĀc

ën sẵn cĩ là bột ngơ phối trộn thêm thĀc ën hỗn

hợp kït hợp vĆi và thĀc ën thơ xanh (cú, thân

ngơ) thì thąi gian chën nuơi trung bĩnh tÿ 2,5

đïn 3 tháng Theo hình thĀc này, chi phí mua

con giống xung quanh 38 triịu đồng/con (trọng

lþợng con giống không 450kg, giá bình quân 84

nghĩn đồng/kg), thĀc ën trung bĩnh 1,1 triịu

đồng/con/lĀa VĆi trọng lþợng xuçt chuồng trung

bình là 550kg, giá bán bình quân 90 nghìn

đồng/kg, hộ thu đþợc lợi nhuên trung bình 6,8

triịu đồng/con/lĀa, tỷ suçt lợi nhuên là 13,7%

Do chën nuơi tråu vỗ béo tên dýng lao động gia đĩnh, mỗi ngày không 1 đïn 1,5 tiïng, do vêy tính gộp chi phơ cơng lao động gia đĩnh vào thu nhêp cûa hộ thì thu nhêp hỗn hợp một lĀa nuơi trung bình là 8,3 triịu đồng/con/lĀa VĆi quy mơ chën nuơi vĆi các hộ mĆi bít đỉu thþąng là 2 con/lĀa thì thu nhêp mà hộ cĩ thð cù đþợc là 16,6 triịu đồng/lĀa (Bâng 3) Theo hình thĀc này, trung bình một nëm hộ nuơi đþợc 3 lĀa, thu nhêp trung bình một nëm tÿ nuơi trâu vỗ béo là 49,8 triịu đồng/nëm.VĆi nhĂng hộ cĩ sẵn nguồn rau xanh, cám gäo thì hộ cĩ thð nçu cháo cám rau xanh, thay cho thĀc ën hỗn hợp Hiịu quâ kinh tï cüng đät mĀc tþĄng tă

Theo hình thĀc thĀ hai, hộ cĩ thð rút ngín thąi gian chën nuơi cho một lĀa nuơi xuống cịn 1,5 đïn 2 tháng bìng cách tëng cþąng thĀc ën hỗn hợp và thĀc ën tinh Theo hĩnh thĀc này thì

cĩ thð giâm đþợc chi phí mua con giống (mua con giống nhú hĄn, chi phơ thçp hĄn) nhþng chi phơ cho thĀc ën tëng lín đáng kð, do thĀc ën hỗn hợp

và thĀc ën tinh đþợc sā dýng nhiỵu hĄn Cý thð, chi phí con giống cịn 30 triịu đồng, chi phí thĀc

ën trung bĩnh 2,5 triịu đồng/con/lĀa VĆi trọng lþợng xuçt chuồng bình quân là 450kg, giá bán bình quân 84 nghìn/kg, lợi nhuên hộ thu đþợc là 2,43 triịu đồng/con/lĀa, tỷ suçt lợi nhuên là 6,4% Tính gộp chi phơ lao động vào thu nhêp thì thu nhêp bình quân là 3,63 triịu đồng/con/lĀa (Bâng 4) Do rút ngín đþợc thąi gian, mỗi nëm hộ

cĩ thð nuơi đþợc 4 lĀa đïn 5 lĀa, mỗi lĀa nuơi hai con thì thu nhêp mà hộ thu đþợc tþĄng Āng là 29 triịu đồng/nëm và 36,3 triịu đồng/nëm

So sánh giĂa 2 hình thĀc chën nuơi thĩ hĩnh thĀc nuơi thĀ nhçt cĩ hiịu quâ cao hĄn so vĆi hình thĀc thĀ hai Hình thĀc này cüng phù hợp vĆi điỵu kiịn sẵn cĩ vỵ nguồn thĀc ën và têp quán chën nuơi cûa ngþąi dån đ÷a phþĄng Trong khi đù, hĩnh thĀc thĀ hai cù þu điðm là thąi gian một lĀa nuơi ngín, vốn đỉu tþ con giống ơt hĄn đáng kð phù hợp vĆi điỵu kiịn kinh

tï cûa hộ nghèo thiïu vốn đỉu tþ

3.5 Rủi ro trong chăn nuơi trâu vỗ béo

Rûi ro trong chën nuơi tråu vỗ béo khơng cao Một số rûi ro cĩ thð xác đ÷nh đþợc đù là rûi

ro vỵ con giống, rûi ro vỵ d÷ch bịnh, rûi ro vỵ th÷ trþąng và rûi ro thąi tiït Các rûi ro thþąng gặp

và mĀc độ rûi ro cý thð nhþ sau:

Bâng 3 Hạch toán hiệu quâ chăn nuôi trâu vỗ béo tiết kiệm chi phí thức ăn

(tính bình quân cho 1 con/lĀa)

Chi phí Đơn vị Số lượng (nghìn đồng/đơn vị) Chí phí/đơn vị (nghìn đồng) Tổng chi phí

Ghi chú: a : Chi phí lao động gia đình là chi phí cơ hội, nếu hộ đi làm thuê thì mức tiền công trung bình cho lao động phổ thông tại địa phương là 150.000 đồng/ngày

Bâng 4 Hạch toán hiệu quâ chăn nuôi trâu vỗ béo tăng cường thức ăn

(tính bình quân cho 1 con/lĀa)

Hạng mục đầu tư Đơn vị Số lượng (nghìn Đồng/đơn vị) Chí phí/đơn vị (nghìn Đồng) Tổng chi phí

Công cắt cỏ Công lao động (gia đình) a

Ghi chú: a : Chi phí lao động gia đình là chi phí cơ hội, nếu hộ đi làm thuê thì mức tiền công trung bình cho lao động phổ thông tại địa phương là 150.000 đồng/ngày

Rûi ro vî con giống gặp phâi khi hộ mua

phâi con giống không tốt, có mæm bònh, nuôi

chêm lĆn Khi gặp rûi ro vî con giống, thì hộ

chën nuôi mçt chi phí thĀc ën, mçt thêm chi phí

chĂa bònh và công lao động Ngþąi dân xā lý rûi

ro này bìng cách nhanh chóng bán ngay sau khi

vêt nuôi đþợc chĂa tr÷, hồi phýc đð thu hồi đþợc

vốn đæu tþ con giống, thþąng là trong vøng dþĆi một tháng sau khi mua giống Thiòt häi bình quân nïu rûi ro con giống xây ra là khoâng 1 triòu đồng cho chi phí thĀc ën và thú y, nïu tính

câ chi phô công lao động gia đónh, khçu hao chuồng träi, chi phí vốn vay thì thiòt häi làm giâm thu nhêp cûa hộ khoâng gæn 2 triòu

đồng/con/lĀa Kït quâ thâo luên nhĩm, phúng

vçn såu ngþąi chën nuơi, phúng vçn sâu cán bộ

thú y thì tỉn suçt xây ra rûi ro con giống không

5% VĆi mĀc rûi ro này thì thiịt häi chung do rûi

ro con giống là 100.000 đồng/con Nïu giâ đ÷nh

xác suçt xây ra tëng lín đïn 10%, thì thiịt häi do

rûi ro con giống là 200.000 đồng/con/lĀa

Rûi ro vỵ d÷ch bịnh vĆi trâu vỗ béo cüng

khơng cao Các lội d÷ch bịnh cûa trâu là tý

huyït trùng và lć mồm, long mĩng, kí sinh

trùng và tiêu chây Khi xây ra rûi ro d÷ch bịnh,

hộ đþợc cán bộ thú y xã chĂa tr÷ cho trâu vĆi chi

phí tÿ 200.000 đồng đïn 300.000 đồng tùy thuộc

vào lội và tình träng bịnh, chþa cù trþąng hợp

nào trâu nuơi vỗ béo b÷ chït do d÷ch bịnh đþợc

ghi nhên täi đ÷a bàn nghiên cĀu trong vịng 3

nëm trć läi đåy Khi gặp rûi ro d÷ch bịnh hộ

cüng së nhanh chĩng bán trâu sau khi chĂa tr÷

đð thu hồi vốn đỉu tþ Khi xây ra rûi ro d÷ch

bịnh thì hộ chën nuơi khơng cù thu nhêp,

nhþng hộ thu hồi đþợc vốn đỉu tþ con giống, chi

phí thĀc ën và chi phơ thú y Theo đánh giá cûa

ngþąi chën nuơi và cán bộ thú y thì tỉn suçt xây

ra rûi ro d÷ch bịnh vào không 10% (số liịu này

cüng tþĄng đồng vĆi số liịu vỵ tỉn suçt xây ra

d÷ch bịnh cûa đàn tråu/bø trong Báo cáo cûa

UBND huyịn Trùng Khánh nëm 2020) VĆi tỉn

suçt này thì thiịt häi cho hộ chën nuơi þĆc tính

là 830.000 đồng/con/lĀa Rûi ro này chû yïu do

ngþąi dân khơng tiêm phịng do thąi gian nuơi

trâu vỗ béo ngín Theo ý kiïn cûa cán bộ thú y

thì rûi ro vỵ d÷ch bịnh giâm xuống rõ rịt nïu hộ

chën nuơi tiím phøng, tr÷ ký sinh sau khi mua

giống và vị sinh chuồng träi säch së

Rûi ro vỵ th÷ trþąng rçt nhú Thăc tï trong

nhiỵu nëm trć läi đåy giá tråu tþĄng đối ổn đ÷nh

và cù xu hþĆng tëng, tiíu thý dđ vì cỉu tiêu thý

rçt lĆn Thím vào đù, rûi ro giá giâm do dþ cung

rçt ít vì khâ nëng mć rộng sân xuçt hän chï do

vốn đỉu tþ xåy dăng chuồng träi, đỉu tþ con

giống lĆn Rûi ro vỵ giá giống tëng, vĆi hình thĀc

chën nuơi vỗ béo, thąi gian cûa một lĀa nuơi

ngín thu hồi vốn nhanh, nïu giá mua con giống

tëng thĩ giá bán tråu thành phèm cüng tëng do

vêy hộ chën nuơi khơng b÷ thiịt häi Rûi ro vỵ giá

thĀc ën cüng khơng nhiỵu, hiịn täi cĩ nhiỵu cơng

ty cung cçp thĀc ën, nguồn cung dồi dào và giá câ

chõ tëng nhì khơng cĩ ânh hþćng đáng kð đïn chi

phí thĀc ën cûa hộ Mặt khác, do hình thĀc chën nuơi cûa hộ khơng phý thuộc vào thĀc ën hỗn hợp, nïu nguồn cung thĀc ën hỗn hợp khan hiïm, giá câ gia tëng thĩ hộ vén cĩ nguồn thĀc ën thay thï là bột ngơ mà hộ tă cung cçp đþợc

Vỵ rûi ro thąi tiït là khá cao nhþng cù thð tránh đþợc hồn tồn Rûi ro thąi tiït thþąng xây

ra trong điỵu kiịn thąi tiït länh giá trong mùa đơng Thąi tiït giá länh ânh hþćng rçt lĆn đïn sĀc khúe cûa vêt nuơi, cĩ thð gây chït Nhþng vào mùa đơng thĩ các hộ chën nuơi cüng thþąng khơng chën nuơi do vào mùa đơng nguồn cú làm thĀc ën thơ xanh cho tråu cüng khan hiïm

Cĩ thð thçy rìng chën nuơi tråu vỗ béo cüng đối mặt vĆi một số rûi ro Nhþng mĀc độ rûi ro khơng cao và đỵu cĩ thð chû động phịng, tránh đþợc Điỵu quan trọng là tëng cþąng tëng cþąng kiïn thĀc chọn giống cho ngþąi mĆi chën nuơi và thăc hiịn tiím phøng đỉy đû

4 KẾT LUẬN VÀ ĐỀ XUẤT

Câ th÷ trþąng tiêu thý sân phèm và th÷ trþąng các yïu tố đỉu vào đỵu thuên lợi cho mơ hĩnh chën nuơi tråu th÷ vỗ béo Th÷ trþąng tiêu thý thuên lợi do nhu cỉu sân phèm lĆn và ổn đ÷nh, giá sân phèm cüng tþĄng đối ổn đ÷nh HĄn nĂa, khi Covid-19 kït thúc, giao thþĄng vĆi th÷ trþąng Trung Quốc khơng cịn b÷ hän chï thì th÷ trþąng tiêu thý cĩ nhiỵu triðn vọng phát triðn Th÷ trþąng cung Āng đỉu vào thĀc ën chën nuơi vĆi nhiỵu nhà cung cçp, tþĄng đối cänh tranh và đþợc cung cçp bći các cāa hàng, đäi lý cĩ uy tín Thím vào đù các hộ dån đã cù các nguồn lăc sẵn

cù đặc biịt là chuồng träi và thĀc ën cỉn thiït

đð thăc hiịn mơ hình sinh kï này Hiịu quâ kinh tï cûa mơ hĩnh tþĄng đối cao vĆi thu nhêp hỗn hợp tÿ 29 triịu đồng/nëm đïn 50 triịu đồng/nëm cho hộ nuơi quy mơ 2 con/lĀa, một nëm 3 đïn 5 lĀa nuơi Thím vào đù phån tích rûi ro cho thçy các rûi ro đþợc xác đ÷nh cûa mơ hình khơng ânh hþćng đïn tiỵm nëng sinh ląi Khi tơnh đïn các k÷ch bân rûi ro, thĩ ngþąi sân xuçt vén cĩ lợi nhuên/thu nhêp và cao hĄn so vĆi thăc träng sân xuçt hiịn täi cûa hộ Tuy nhiên, rào cân lĆn nhçt hiịn nay đối vĆi ngþąi nghèo, dân tộc thiðu số khi tham gia vào mơ

hình này là vốn đæu tþ mua con giống và chi phí

đæu tþ xåy dăng mĆi chuồng nuôi khá lĆn

Dăa trên các kït quâ nghiên cĀu, các đî xuçt

chính sách nhìm phát triðn mô hónh chën nuôi

trâu th÷t vỗ béo cho các hộ dân tộc thiðu số nghèo

ć các tõnh miîn núi phía bíc bao gồm các chính

sách hỗ trợ sau: i) täo điîu kiòn cho ngþąi dân

tiïp cên vĆi nguồn vốn tín dýng þu đãi đð đæu tþ;

ii) khuyïn khôch ngþąi chën nuôi tham gia vào

các nhóm hộ chën nuôi trâu vỗ béo mà hät nhân

là hộ có nhiîu kinh nghiòm chia sê, trao đổi kiïn

thĀc, kinh nghiòm vî chï biïn thĀc ën, vò sinh

chuồng träi, chëm nom phøng bònh và sā dýng

mäng xã hội đð tìm hiðu thông tin vî trâu giống,

th÷ trþąng tiêu thý Thím vào đù, cæn có thêm

các chính sách hỗ trợ cho các hộ mĆi bít đæu nuôi

nhìm giâm thiðu các rûi ro nhþ: tëng cþąng kỹ

thuêt chọn mua con giống đð tránh rûi ro vî con

giống; khuyïn khích các hộ chën nuôi phâi tiêm

phòng sau khi mua con giống và thú ý đ÷a bàn

bâo đâm chçt lþợng d÷ch vý thú y Các chính

sách hỗ trợ này là cæn thiït vÿa bâo đâm sinh kï

bîn vĂng cho ngþąi dån, đặc biòt các hộ nghèo,

vÿa tëng cþąng bâo đâm khâ nëng thu hồi, quay

vòng các khoân vốn tín dýng þu đãi

TÀI LIỆU THAM KHÂO

Babbie E.R (2015) The practice of social research

Nelson Education

Bùi Văn Quang & Nguyễn Thị Dương Nga (2020)

Nghiên cứu chuỗi giá trị thịt bò tại huyện Tuần

Giáo, tỉnh Điện Biên Tạp chí Khoa học Nông

nghiệp Việt Nam 18(1): 73-80

Bùi Văn Quang, Trần Thế Cường & Nguyễn Thọ

Quang Anh (2020) Vai trò của chăn nuôi bò thịt

theo hướng hàng hóa đối với sinh kế của hộ tại

huyện Điện Biên, tỉnh Điện Biên Tạp chí Kinh tế

Châu Á - Thái Bình Dương 560: 108-110

Chambers R (1994a) The origins and practice of

participatory rural appraisal World development

22(7): 953-969

Chambers R (1994b) Participatory rural appraisal

(PRA): Challenges, potentials and paradigm

World development 22(10): 1437-1454

Đào Thanh (2019) Đàn đại gia súc miền núi phía Bắc

tăng nhanh Báo Nông nghiệp Việt Nam Truy cập

từ

https://nongnghiep.vn/dan-dai-gia-suc-mien-nui-phia-bac-tang-nhanh-d248560.html ngày 1/5/2021

Đỗ Thị Vân Dung (2020) Lợi ích của thương mại điện

tử ở Việt Nam trong giai đoạn hiện nay Tạp chí

Kinh tế Châu Á - Thái Bình Dương (568): 22-23

Krantz L (2001) The sustainable livelihood approach

to poverty reduction SIDA Division for Policy

and Socio-Economic Analysis

Leavy P (2017) Research design: Quantitative, qualitative, mixed methods, arts-based, and community-based participatory research

approaches Guilford Publications

Nguyễn Quang Tuyên, Phan Đình Thắm, Dương Mạnh Hùng, Nguyễn Thị Liên & Hồ Thị Bích Ngọc (2006) Nghiên cứu đánh giá thực trạng và đề xuất giải pháp phát triển đàn trâu tại tỉnh Thái Nguyên

Tạp chí Nông nghiệp và Phát triển nông thôn

(3): 88-90

Nguyễn Quỳnh Hương, Nguyễn Xuân Cự & Trần Thị Tuyết Thu (2018) Một số giải pháp về quy hoạch

sử dụng đất và phát triển trồng cỏ làm thức ăn xanh cho trâu bò ở tỉnh Hà Giang Tạp chí Khoa học

Công nghệ Việt Nam (10): 29-33

Nguyễn Thị Bích Liên, Nguyễn Thanh Thuỷ & Phạm Văn Tiềm (2021) Thực trạng chăn nuôi trâu ở Quảng Nam và khả năng sinh trưởng trâu lai F1 (murrah  bản địa) và ngố  bản địa Tạp chí Khoa

học Kỹ thuật Chăn nuôi (262): 55-60

Nguyen T.K & Tran N.T (2021) Vietnam - China Relations in the Context of the Covid-19: Situation and Prospect Trong: The Reshaping of China-Southeast Asia Relations in Light of the Covid-19 Pandemic Peng N (ed.) Springer Singapore Singapore pp 111-122

Nguyễn Việt Liên Hương (2020) Ứng dụng các mô hình kinh doanh thương mại điện tử tại Việt Nam hiện nay Tạp chí Công thương (14): 286-289

Tạ Văn Cần, Nguyễn Hữu Trà, Vũ Văn Tý, Nguyễn Đức Chuyên & Mai Văn Sánh (2008) Nghiên cứu lai tạo giữa trâu đực Murrah với trâu cái địa phương và đánh giá khả năng sinh trưởng của con lai F1 nuôi trong nông hộ Tạp chí Nông nghiệp và Phát triển nông thôn (9): 41-46

Thiên Hương (2019) Nuôi đại gia súc ở miền núi phía Bắc: Cần giống tốt, kỹ thuật tốt Báo Dân Việt điện

tử Truy cập từ https://danviet.vn/nuoi-dai-gia-suc- o-mien-nui-phia-bac-can-giong-tot-ky-thuat-tot-77771003848.htm ngày 1/5/2021

Trần Văn Thăng, Nguyễn Thị Lan, Tạ Văn Cần & Nguyễn Văn Đại (2019) Xác định giá trị dinh dưỡng của một số loại thức ăn phổ biến nuôi trâu bằng phương pháp in vitro gas production Tạp chí Khoa học và Công nghệ Đại học Thái Nguyên (9): 99-106

Tuấn Sơn (2021) Bắc Kạn chuyển hướng phát triển chăn nuôi đại gia súc Báo Nhân Dân điện tử Truy cập từ https://nhandan.vn/chuyen-lam-an/bac-kan- chuyen-huong-phat-trien-chan-nuoi-dai-gia-suc-640731/ ngày 1/5/2021

UBND Huyện Trùng Khánh (2021) Báo cáo Tổng kết ngành nông nghiệp năm 2020 và triển khai kế hoạch, nhiệm vụ giải pháp năm 2021 Huyện Trùng Khánh, tỉnh Cao Bằng