Đề tài thảo luận giải pháp thu hút FDI trong bối cảnh khó khăn chung của nền kinh tế toàn cầu

Đề tài thảo luận giải pháp thu hút FDI trong bối cảnh khó khăn chung của nền kinh tế toàn cầu ( Môn Tài chính quốc tế)

Nhóm 8 :

Đề tài : giải pháp thu hút vốn FDI trong bối cảnh khó khăn chung của nền kinh tế toàn cầu.

Nội dung:

Chương 1: Tổng quan về thu hút vốn đàu tư nước ngoài tại Việt Nam

1.1.Khái niệm FDI:

1.2 tác động FDI nên nền kinh tế Việt Nam

1.2.1 tác động tích cực

1.2.2 tác động tiêu cực

Chương 2: tình hình thu hút vốn đầu tư FDI tại Việt Nam.

2.1.Tình hình FDI qua các năm gần đây

2.2.Tình hình FDI phân theo ngành kinh tế

2.3 Tình hình FDI phân theo khu vực

2.4 FDI phân theo đối tác

2.5 Những thuận lợi và khó khăn của Việt Nam trong việc thu hút và sử dụng vốn FDI

2.5.1 Một số thuận lợi

2.5.2 Một số khó khăn

Chương 3: Các giải pháp thu hút và sử dụng hiệu quả vốn FDI:

3.1.Nhóm giải pháp tăng cường thu hút FDI

3.2.Nhóm giải pháp tăng cường hiệu quả sử dụng vốn FDI tại Việt Nam

FDI đóng một vai trò rất quan trọng trong sự phát triển kinh tế của Việt Nam trên nhiều phương diện như: thúc đẩy tăng trưởng kinh tế, gia tăng nguồn vốn cho đầu tư và phát triển, chuyển giao công nghệ tiên tiến, giải quyết công ăn việc làm và nâng cao trình độ cho lực lượng lao động…Vậy, vấn

đề thu hút FDI tại Việt Nam hiện nay ra sao?Có những thuận lợi và khó khăn gì?Bài viết dưới đây

sẽ trình bày về những vấn đề đó.

Chương 1: Tổng quan về thu hút vốn đàu tư nước ngoài tại Việt Nam

1.1.Khái niệm FDI:

Theo IMF, FDI “là hoạt động đầu tư nhằm đạt lợi ích lâu dài của nhà đầu tư tại một doanh nghiệp ở nước khác với nước của nhà đầu tư, trong đó nhà đầu tư phải có vai trò có ý nghĩa quyết định trong quản lý doanh nghiệp.”

Nhưng dù được định nghĩa như thế nào thì bản chất của hình thức đầu tư trực tiếp nước ngoài là một hình thức đầu tư quốc tế trong đó chủ đầu tư nước ngoài đóng góp một số vốn

đủ lớn vào lĩnh vực đầu tư để họ có thể tham gia vào công tác điều hành đối tượng mà họ bỏ vốn đầu tư

1.2 tác động FDI nên nền kinh tế Việt Nam

1.2.1 tác động tích cực

- Đóng góp vào tăng trưởng GDP và đáp ứng nhu cầu

vốn cho nền kinh tế Vốn FDI là nguồn quan trọng để phát triển

kinh tế, từ năm 2000 cho đến nay FDI đã cung cấp 2.5 tỷ USD cho nền kinh tế

- Tiếp thu, chuyển giao công nghệ Thông qua các dự án

đầu tư FDI, nhiều công nghệ mới, hiện đại đã được đưa vào

sử dụng ở nước ta trong các ngành tìm kiếm thăm dò và khai thác dầu khí, bưu chính viễn thông, sản xuất vi mạch điện tử, sản xuất máy tính, hoá chất, sản xuất ô tô, thiết kế phần mềm FDI còn kích thích các doanh nghiệp nội địa phải đầu tư đổi mới công nghệ để tạo được những sản phẩm có khả năng cạnh tranh với sản phẩm của các doanh nghiệp có vốn nước ngoài trên thị trường nội địa và xuất khẩu

- Nâng cao năng lực sản xuất và kim ngạch xuất khẩu Cùng với tốc độ tăng trưởng trong tổng kim ngạch xuất khấu Việt Nam (ước đạt trung bình 21% mỗi năm) thì các doanh nghiệp FDI đóng góp trung bình 51.25% trong tổng kim ngạch này Xu hướng này tăng dần qua các năm, các doanh nghiệp FDI đóng góp ngày càng lớn hơn trong tổng kim ngạch xuất khẩu tại Việt Nam Nếu các doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài chỉ chiếm 4,6 tỷ USD trong tổng kim ngạch xuất khẩu (11,54 tỷ USD) trong năm 1999, thì sau 4 năm (năm 2003) con

số này đã tăng gấp đôi đạt 10,2 tỷ USD và 3 năm sau đó (năm 2006) đạt gần 23 tỷ USD (gấp đôi năm 2003), đạt mức 35 tỷ USD trong năm 2008

- Tạo ra công ăn việc làm và cải thiện nguồn nhân lực, góp phần thúc đẩy sự phát triển của thị trường lao động

- Tham gia mạng lưới sản xuất toàn cầu Khi thu hút FDI

từ các công ty này, các quốc gia không chỉ nhận được lợi ích

từ các xí nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài mà các doanh nghiệp trong nước có quan hệ làm ăn với các xí nghiệp đó

cũng sẽ tham gia vào quy trình sản xuất toàn cầu này Chính vì vậy, nước thu hút đầu tư sẽ có cơ hội tham gia mạng lưới toàn cầu, sẽ thuận lợi hơn cho đẩy mạnh xuất khẩu

- Đóng góp vào nguồn thu ngân sách và các cân đối vĩ mô

Bên cạnh đó, FDI đã góp phần quan trọng vào việc tăng thặng

dư của tài khoản vốn, góp phần cải thiện cán cân thanh toán nói chung Trong giai đoạn 2000 – 2007, các doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài đóng góp ước đạt 112 tỷ USD, chiếm 7.7% trong tổng thu ngân sách nhà nước và đang có xu hướng tăng có những năm tiếp theo

1.2.2 tác động tiêu cực

- Sự xuất hiện của dòng vốn FDI tạo áp lực cạnh tranh lớn đối với doanh nghiệp trong nước Sức ép cạnh tranh có tác động hai mặt, thứ nhất làm đối thủ cạnh tranh yếu hơn có nguy

cơ bị thu hẹp thị phần, giảm sản xuất, thậm chí phải rút lui khỏi thị trường Đây là mặt tiêu cực của cạnh tranh Tuy nhiên, cạnh tranh lại kích thích các đối thủ tự đầu tư đổi mới để vươn lên đứng vững trên thị trường, từ đó năng suất sản xuất được cải thiện

- Nguy cơ nhập khẩu công nghệ lạc hậu Về kênh chuyển giao và phổ biến công nghệ giữa doanh nghiệp FDI và doanh nghiệp trong nước cũng không hoặc ít diễn ra Ngoài các nguyên nhân khách quan như khuôn khổ luật pháp về sở hữu trí tuệ chưa đầy đủ, hiệu lực thấp, còn nguyên nhân chủ quan

từ phía các doanh nghiệp trong nước

- Mất cân đối giữa các ngành, lĩnh vực trong nền kinh tế FDI thường tập trung vào những ngành có khả năng sinh lợi cao như khai thác tài nguyên khoáng sản, dầu khí, công nghiệp nặng,… Trong khi những ngành như nông nghiệp lại thu hút

được rất ít nguồn FDI Điều này, dẫn tới sự mất cân đối giữa các ngành, các lĩnh vực trong nền kinh tế

- Xuất hiện nguy cơ rửa tiền Theo cảnh báo của WB thì Việt Nam sẽ bị các tổ chức rửa tiền quốc tế chọn làm mục tiêu

vì hệ thống thanh tra, giám sát, hệ thống kế toán và tìm hiểu khách hàng ở nước ta còn kém phát triển, mức độ sử dụng tiền mặt và các luồng chuyển tiền không chính thức còn cao Bên cạnh đó, Việt Nam đang trên con đường mở cửa kinh tế và được đánh giá là nền kinh tế có tính chất mở hàng đầu thế giới Việc kiểm soát lỏng lẻo các dòng tiền vào ra đã tạo điều kiện thuận lợi để tội phạm thực hiện hoạt động rửa tiền Nguồn vốn FDI có thể là một kênh thuận lợi cho việc tổ chức hoạt động rửa tiền Các tổ chức phi pháp có thể tiến hành đầu tư vào nước ta với hình thức doanh nghiệp 100% vốn nước ngoài nhưng thực chất không phải để hoạt động mà nhằm hợp pháp hóa các khoản tiền bất hợp pháp

Chương 2: tình hình thu hút vốn đầu tư FDI tại Việt Nam.

Tình hình thu hút FDI tại Việt Nam:

Trải qua hơn 20 năm FDI không ngừng biến động qua từng thời kì, đặc biệt là sau khi Việt Nam gia nhập tổ chức thương mại thế giới WTO, FDI đã tăng trường một cách mạnh mẽ.Năm

2009, dù "cơn bão" khủng hoảng kinh tế thế giới gây nhiều

"sóng gió" cho nền kinh tế Việt Nam, nhưng Việt Nam vẫn là nơi "đặt niềm tin", đầu tư làm ăn lâu dài của các nhà đầu tư.

2.1.Tình hình FDI qua các năm gần đây:

- Từ năm 1988- 1990: Đây là giai đoạn đầu tiên nên dòng

FDI vào Việt Nam còn nhỏ và chưa có tác động rõ rệt đến nền kinh tế- xã hội Việt Nam

- Từ năm 1991- 1996: Đây là giai đoạn FDI tăng trưởng

nhanh góp phần quan trọng vào việc thực hiện các mục tiêu xã hội.Năm 1991, tổng vốn FDI mới chỉ là 213 triệu đô-la Mỹ.Con

số FDI đăng ký đã tăng mạnh từ 1992 và đạt đỉnh điểm vào

1996 với tổng vốn đăng ký lên đến 8,6 tỷ đô-la Mỹ

- Từ năm 1997- 1999: Đây là thời kỳ suy thoái của FDI do ảnh

hưởng của cuộc khủng hoảng tài chính tiền tệ năm 1997.Việt Nam đã trải qua một giai đoạn tụt dốc của nguồn FDI đăng ký,

cụ thể là 49% năm 1997, 16% năm 1998 và 59% năm 1999.

- Từ năm 2000-2002: Giá trị FDI đăng ký tăng trở lại vào năm

2000 với mức 25,8% và 2001 với mức 22,6%, nhưng vẫn chưa được hai phần ba so với năm 1996 FDI đăng ký tăng vào năm

2001 và 2002 là kết quả của dự án đường ống Nam Côn Sơn (2000) và Dự án XD-KD-CG Phú Mỹ (2001) Năm 2002, FDI đăng ký lại giảm xuống còn khoảng 1,4 tỷ đô-la Mỹ, đạt khoảng

54,5% của mức năm 2001.

- Từ năm 2003- 2006: Đây là giai đoạn FDI phục hồi và phát

triển Năm sau tăng gấp đôi so với năm trước.Năm 2004 chỉ mới đạt 2,084 tỷ USD thì năm 2006 lên tới 10,200 tỷ USD tăng 400% so với 2004.FDI năm 2006 đã vượt rất nhanh, cao hơn năm 1996 và cao nhất trong 19 năm gần nhất

- Từ năm 2007- đến nay: Sau khi Việt Nam gia nhập tổ chức

thương mại thế giới WTO các chính sách ngoại thương cởi mở hơn, tạo điều kiện thuận lợi cho các nhà đầu tư.Năm 2007 Việt Nam đã thu hút 1544 dự án và 21,3 tỷ USD, tăng gần 2 lần năm 2006.Qua năm 2008 Việt Nam đã thu hút một con số cực

kỳ ấn tượng với 64 tỷ USD gấp gần 3 lần so với năm 2007.Qua

đó lọt vào top 10 nền kinh tế hấp dẩn vốn đầu tư FDI nhất.

2.2.Tình hình FDI phân theo ngành kinh tế:

Cơ cấu vốn FDI (%) năm 2012

Tỉ trọng vốn FDI vào các ngành kinh tế là không đều

nhau.Dịch vụ lưu trú và ăn uống vẫn là lĩnh vực thu hút sự

quan tâm lớn nhất của các nhà đầu tư nước ngoài với 8,8 tỷ USD vốn cấp mới và tăng thêm

Kinh doanh bất động sản đứng thứ 2 với 7,6 tỷ USD vốn đăng

ký mới và tăng thêm.(1)Trong đó một số dự án có quy mô lớn được cấp phép trong năm như Khu du lịch sinh thái bãi biển

rồng tại Quảng Nam, dự án Công ty TNHH thành phố mới

Nhơn Trạch Berjaya tại Đồng Nai

2.3Tình hình FDI phân theo khu vực:

Mặc dù các doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài đã có mặt tại tất cả 64 tỉnh thành của Việt nam, FDI chính vẫn tập trung vào các khu vực kinh tế trọng điểm ở phía Nam như TP Hồ Chí Minh, Đồng Nai, Bình dương, Bà Rịa-Vũng Tàu và một số trọng điểm ở phía Bắc như Hà Nội, Hải Dương, Hải Phòng và Quảng

Ninh

Chính phủ đã nhận ra khoảng cách biệt ngày càng lớn giữa các khu vực duyên hải và khu vực nội địa, cũng như sự chênh lệch về kinh tế giữa nông thôn và thành thị và đã cố gắng khuyến khích các nhà đầu tư nước ngoài vào các khu vực trung tâm và các vùng sâu, vùng xa của Việt Nam.Các hình thức ưu đãi đặc biệt như được miễn thuế và miễn trong thời gian dài hơn, miễn thuế nhập khẩu đối với các nguyên liệu thô, giảm tiền thuê đất, đã được áp dụng để thu hút đầu tư

nước ngoài vào các vùng có điều kiện kinh tế xã hội khó khăn.Tuy nhiên, thành công còn hạn chế

Những điểm bất lợi chính để cạnh tranh của những khu vực trung tâm này bao gồm cả sự thiếu thốn về cơ sở hạ tầng,

mô hình thị trường hẹp và thiếu lao động có tay nghề.Do vậy

mà những ưu đãi của Chính phủ cũng không thể làm giảm đi những chi phí phát sinh

2.4 FDI phân theo đối tác:

Nền kinh tế có tính chất mở hàng đầu thế giới Việc kiểm soát lỏng lẻo các dòng tiền vào ra đã tạo điều kiện thuận lợi để tội phạm thực hiện hoạt động rửa tiền Nguồn vốn FDI có thể là một kênh thuận lợi cho việc tổ chức hoạt động rửa tiền Các tổ chức phi pháp có thể tiến hành đầu tư vào nước ta với hình thức doanh nghiệp 100% vốn nước ngoài nhưng thực chất không phải để hoạt động mà nhằm hợp pháp hóa các khoản tiền bất hợp pháp

Số dự

án

Tổng vốn đầu tư đăng

ký (USD)

Vốn điều lệ (USD)

21,344,405,807

8,628,729,342

20,572,892,316

6,933,403,450

18,064,514,601

3,871,213,032

17,816,524,080

5,157,821,224

17,003,489,911

5,448,066,282

14,539,123,313

2,627,224,710

BritishVirginIslands 13,194,840,649 4,345,974,936

7,718,774,719

2,660,042,606

6,630,072,851

1,226,052,618

5,773,990,708

2,471,157,622

2.5 Những thuận lợi và khó khăn của Việt Nam trong việc thu hút và sử dụng vốn FDI:

2.5.1 Một số thuận lợi:

- Môi trường xã hội và chính trị ổn định: Sự ổn định về chính

trị và xã hội là yêu cầu đầu tiên quan trọng nhất, quyết định đối với việc thu hút FDI.Dưới sự lãnh đạo của Đảng, sự quản lý của nhà nước, nền chính trị xã hội của nước ta luôn ổn định, không tiềm ẩn xung đột về tôn giáo và sắc tộc.Nước ta cần tiếp tục giữ vững ổn định chính trị, bảo đảm môi trường ổn định cho nhà đầu tư

- Đường lối đối ngoại mở rộng và tích cực:Việt Nam có

đường lối đối ngoại mở rộng, đẩy mạnh việc thực hiện chiến lược mở cửa hướng về xuất khẩu, mở rộng quan hệ hợp tác đầu tư nước ngoài.Chính việc mở rộng quan hệ kinh tế đối ngoại của Đảng và Nhà nước đã tạo điều kiện cần thiết và thuận lợi để thu hút FDI

- Có những lợi thế so sánh:Việt Nam có điều kiện tự nhiên

và trí địa lý đặc biệt thuận lợi.Nằm ở vị trí trung tâm của vùng Đông Nam Á.Các tuyến đường hàng không và hàng hải trên thế giới đều rất gần Việt Nam tạo điều kiện cho giao thương buôn bán với các nước trong khu vực và trên thế giới.Việt Nam

có nguồn tài nguyên vô cùng đa dạng và một lợi thế lớn nhất của Việt Nam chính là giá lao động rẻ.Những lợi thế của Việt Nam sẽ là điều kiện để các nhà đầu tư khai thác, mở rộng thị trường, tìm kiếm lợi nhuận cao

2.5.2 Một số khó khăn:

- Nền kinh tế thị trường còn sơ khai:Trình độ sơ khai của nền

kinh tế thị trường của Việt Nam chưa đủ đảm bảo cho một môi trường đầu tư thuận lợi, chưa thực sự có sức hấp dẫn mạnh

mẽ đối với các nhà đầu tư nước ngoài

- Thể chế và luật pháp còn nhiều nhược điểm:Tính minh

bạch, nhất quán và ổn định của của luật pháp là nhược điểm lớn nhất, đồng thời cũng là đòi hỏi của nhà đầu tư nước ngoài.Các văn bản quy phạm pháp luật thiếu tính nhất quán về nội dung và thời hiệu thi hành

- Cơ sở hạ tầng kỹ thuật chưa cao:Kết cấu hạ tầng của Việt

Nam chưa phù hợp với nhu cầu phát triển kinh tế về chi phí và chất lượng.Hầu hết các nhà đầu tư nước ngoài được phỏng vấn đều chỉ trích hệ thống vận tải nghèo nàn là một trở ngại lớn trong kinh doanh.Họ còn cho biết, chi phí vận tải của Việt Nam

cao hơn nhiều so với bình quân chung trong khu vực và hầu hết các nước quanh vùng

Chương 3: Các giải pháp thu hút và sử dụng hiệu quả vốn FDI:

3.1.Nhóm giải pháp tăng cường thu hút FDI:

- Nhóm giải pháp về pháp luật: Tạo lập môi trường đầu tư

thông thoáng, hấp dẫn để thu hút vốn đầu tư cao hơn, có chất lượng hơn.Muốn vậy chúng ta cần xây dựng được một hệ

thống chính sách pháp luật rõ ràng, cụ thể

- Nhóm giải pháp về tài chính, ngoại hối: Trong chính sách

thu hút đầu tư nước ngoài của các nước, khuyến khích về tài chính luôn chiếm vị trí quan trọng.Đây là những công cụ quan trọng không chỉ tạo nên sức hấp dẫn cho các nhà đầu tư nước ngoài mà còn hướng dẫn họ đầu tư theo định hướng phát triển của nước chủ nhà

-Nhóm giải pháp về cơ sở hạ tầng: Bằng mọi nguồn vốn tiếp

tục phát triển kết cấu hạ tầng, cần sớm khắc phục tình trạng lạc hậu quá xa so với khu vực và thế giới

-Nhóm giải pháp về quy hoạch: Quy hoạch rõ ràng, môi

trường đầu tư ổn định, minh bạch, không phân biệt đối xử.Điều chỉnh quy hoạch ngành kết hợp xây dựng quy hoạch theo vùng lãnh thổ.Các công tác quy hoạch phát triển vùng, lãnh thổ, ngành phải đi trước một bước làm cơ sở để có chiến

-Nhóm giải pháp về xúc tiến đầu tư: Việc giới thiệu,quảng

cáo môi trường đầu tư rộng rãi ra bên ngoài là rất cần thiết và được nhiều nước chú trọng

- Khuyến khích cả FDI lẫn đầu tư trong nước trong các lĩnh vực mới như y tế, giáo dục, giải trí, bảo hiểm, viễn thông,

ngân hàng…

3.2.Nhóm giải pháp tăng cường hiệu quả sử dụng vốn FDI tại Việt Nam:

- Xử lý linh hoạt hơn nữa hình thức đầu tư: Khuyến khích

hình thức doanh nghiệp 100% vốn nước ngoài đối với những

dự án sử dụng công nghệ cao , thời gian hoàn vốn dài, độ rủi

ro cao, tỷ lệ lợi nhuận thấp.

- Nhóm giải pháp về nguồn nhân lực: Đẩy nhanh việc triển

khai tiến hành tổng thể về đào tạo nhằm nâng cao tỷ lệ lao động qua đào tạo lên 40% vào năm 2010.Nghiên cứu điều chỉnh chuyển dịch cơ cấu lao động theo tốc độ chuyển dịch cơ cấu kinh tế

- Giải pháp về ngoại hối và hỗ trợ vốn: Ban hành văn bản

hỗ trợ và đảm bảo cân đối ngoại tệ đối với các dự án cơ sở hạ tầng và dự án quan trọng đầu tư theo chương trình của Chính

phủ.

-Tạo điều kiện thuận lợi để các dự án triển khai hoạt

động mở rộng tăng công suất hiện có: Công bố công khai

quy hoạch phát triển đối với các sản phẩm công nghiệp cần hạn chế công suất hoặc ưu tiên cho các doanh nghiệp trong nước đầu tư.Thực hiện cơ chế đăng kí tăng vốn đầu tư để mở rộng

- Nhóm giải pháp về giải phóng mặt bằng: Chính quyền

địa phương cần tiến hành các thủ tục thu hồi đất và thu hồi giấy chứng nhận đầu tư đối với các dự án đầu tư nước ngoài không có khả năng triển khai hoặc chưa có kế hoạch sử dụng hết diện tích đất để chuyển cho các dự án đầu tư mới có hiệu quả hơn.Chủ động tổ chức việc đền bù giải toả và giao đất cho chủ đầu tư theo đúng cam kết, đặc biệt là các dự án quy mô

lớn mà chủ đầu tư sẵn sàng giải ngân thực hiện dự án.

Một số hình ảnh về các dự án, các công trình có vốn đầu tư FDI