CÁC YẾU TỐ ẢNH HƯỞNG ĐẾN QUYẾT ĐỊNH TRƯỜNG ĐẠI HỌC CỦA HỌC SINH KHỐI 12 TẠI THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH Giáo viên hướng dẫn: ThS. Nguyễn Thị Xuân Khóa lớp: K59A Thuyết trình đề cương nghiên cứu khoa học Thành phố Hồ Chí Minh, ngày 01 tháng 05 năm 2021 MỤC LỤC PHẦN 1: ĐẶT VẤN ĐỀ 1 PHẦN 2: MỤC TIÊU NGHIÊN CỨU 3 PHẦN 3: PHẠM VI VÀ ĐỐI TƯỢNG NGHIÊN CỨU 4 PHẦN 4: TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU 5 4.1 Tình hình nghiên cứu trong nước 5 4.2 Tình hình nghiên cứu ngoài nước 11 PHẦN 5: PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU 17 PHẦN 6: TÍNH MỚI VÀ TÍNH ĐÓNG GÓP CỦA ĐỀ TÀI 20 PHẦN 7: KẾT CẤU DỰ KIẾN CỦA ĐỀ TÀI 21 DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO 22 Tài liệu tiếng Việt 22 Tài liệu tiếng Anh 23 Website 24 PHỤ LỤC 24 1. ĐẶT VẤN ĐỀ Trong nền kinh tế thị trường và xu hướng toàn cầu hoá hiện nay, lao động tri thức là một trong những động lực quan trọng nhất để phát triển kinh tế ở mỗi quốc gia. Sự vững mạnh của một nền kinh tế phụ thuộc nhiều vào chất lượng và số lượng nhân công qua đào tạo. Cụ thể, những học sinh sẽ là nguồn nhân công trong tương lai gần. Tuy nhiên, chất lượng nguồn lao động này phụ thuộc rất nhiều vào việc quyết định môi trường đào tạo, nói cách khác là lựa chọn trường đại học tác động trực tiếp đến chất lượng nhân công trong tương lai. Kéo theo nhu cầu đó, hàng loạt trường đại học ra đời bao gồm công lập, ngoài công lập, trung ương đến địa phương và có cả sự tham gia của các trường đại học nước ngoài. Điều này khiến công tác tuyển sinh không chỉ để hỗ trợ học sinh định hướng đúng đắn mà còn là cuộc cạnh tranh lượng sinh viên chỉ tiêu giữa các trường đại học. Về mặt số lượng là vậy nhưng về chất lượng của các hoạt động truyền thông này cần phải xem xét. Thực tế cho thấy, công tác tuyển sinh đối với hệ thống trường đại học ngoài công lập trong những năm gần đây gặp nhiều khó khăn, rất nhiều trường đại học ngoài công lập tuyển sinh không đạt chỉ tiêu. Ông Lê Trường Tùng, chủ tịch hội đồng quản trị trường Đại học FPT cũng có nhận định tại Hội nghị giáo dục 2019 với chủ đề “Định hướng tương lai” do Forbes Việt Nam tổ chức tại thành phố Hồ Chí Minh (ngày 10102019) rằng: “Tính đến năm 2019, Việt Nam mới chỉ có 68 trường đại học tư, trong khi có 170 trường đại học công lập. Riêng khối đại học, tỷ trọng ngoài công lập hiện nay chỉ chiếm 7% về số lượng trường và 6% số lượng sinh viên. Con số này ở cấp phổ thông còn thấp hơn nhiều”. Nguyên nhân công tác tuyển sinh gặp khó khăn tại tất cả các hệ đào tạo một phần do cơ chế, chính sách tuyển sinh chưa đủ hấp dẫn để thu hút người học hoặc tác động chưa chính xác vào những yếu tố quan trọng dẫn đến việc không tuyển đủ sinh viên về số lượng và chất lượng làm ảnh hưởng đến tình hình tài chính, đào tạo và nghiên cứu khoa học. Thành phố Hồ Chí Minh là nơi thể hiện rõ nhất các tính bất cập trong công tác tuyển sinh của các trường đại học bởi đây là một trong những điều khiến công tác tuyển sinh gặp khó khăn chính là sự gia tăng số lượng lớn các trường đại học. Theo thống kê của Bộ Giáo dục và Đào tạo, tính đến hết năm 2019, hệ thống hiện có 237 trường đại học, học viện (bao gồm 172 trường công lập, 65 trường tư thục và dân lập, 5 trường có 100% vốn nước ngoài), 37 viện nghiên cứu khoa học được giao nhiệm vụ đào tạo trình độ tiến sĩ, 33 trường cao đẳng sư phạm và 2 trường trung cấp sư phạm (Bộ Giáo dục và Đào tạo, 2020). Các trường đại học phân bố chủ yếu ở vùng Đồng bằng sông Hồng, vùng Đông Nam bộ xếp thứ 2 với số lượng là 55 trường. Hồ Chí Minh là thành phố lớn nhất Việt Nam (thuộc vùng Đông Nam Bộ) về dân số và quy mô đô thị hóa. Đây là trung tâm kinh tế, chính trị, văn hóa và giáo dục tại Việt Nam. Theo Niên giám thống kê 2019, trong khoảng từ 20152019, Hồ Chí Minh có từ hơn 4 triệu 2 trăm đến 4 triệu 7 trăm người lao động từ độ tuổi 15 trong khi chỉ nhận thấy tỷ lệ lao động đã qua đào tạo năm 2019 chiếm 37,3%, tăng 0,56 điểm phần trăm so với năm trước. Để tối ưu chất lượng nguồn lao động thì cần định hướng chính xác hơn cho các học sinh tốt nghiệp trung học phổ thông (THPT) để lựa chọn trường đại học phù hợp. Kết quả khảo sát của VnExpress ngày 612019 về đề tài trọng điểm cấp Bộ ở đại học Sư Phạm thành phố Hồ Chí Minh cho thấy việc học tập không định hướng dẫn đến hơn 50% sinh viên tốt nghiệp phải được đào tạo lại khi được tuyển dụng. Vậy nên việc chọn trường đại học là vô cùng quan trọng đối với mỗi học sinh nói riêng, và tiềm năng kinh tế nói chung. Quyết định đại học được đưa ra dựa trên nhiều yếu tố. Có thể kể đến tác động mới nhất gần đây, các trường đại học công lập có xu hướng chuyển dịch sang hướng tự chủ tài chính và điều này có tác động mạnh mẽ đến lựa chọn khi học phí là yếu tố được quan tâm của nhiều học sinh. Tuyển sinh khó khăn là một thực trạng chung của hầu hết các các trường đại học Việt Nam hiện nay, đặc biệt là trong bối cảnh sắp tới các trường thực hiện cơ chế tự chủ theo Nghị Định số 992019NÐCP (Lan Hạ, 2015; Nguyễn Hoài, 2017; Thủ tướng Chính phủ, 2020). Theo thống kê của bài “Danh sách các trường đại học công lập TP.HCM tự chủ tài chính” của Edu2Review được cập nhật vào tháng 32020, có 9 trường vừa chuyển hướng trong năm 20192021 tức là sẽ có sự thay đổi lớn về học phí ở các trường này trong năm 2021. Bên cạnh đó, thế giới và Việt Nam đang phải trải qua những tác động tiêu cực chưa từng có của dịch bệnh COVID19 (khởi phát từ thành phố Vũ Hán, Trung Quốc từ đầu tháng 1 năm 2020) (Worldometer, 2020). Tính đến sáng ngày 2392020, cả thế giới có gần 32 triệu ca nhiễm, trong đó có hơn 23,4 triệu ca đã được chữa trị khỏi, gần 1 triệu người tử vong. Số ca nhiễm và tử vong do virút SARSCOV2 gây ra chưa có dấu hiệu dừng lại mà vẫn tiếp tục tăng từng ngày trên thế giới. Tại Việt Nam, sau hơn 3 tháng không phát hiện thêm ca lây nhiễm trong cộng đồng, thì những ngày cuối tháng 72020, những ca bệnh mới đã được phát hiện mà chưa tìm được nguồn lây bệnh. Tính cho đến ngày 2392020, Việt Nam ghi nhận 1.069 ca mắc COVID 19 (theo Tạp chí Cộng sản). Việt Nam mặc dù đang kiểm soát tốt dịch tuy nhiên các trường đại học vẫn tiếp tục đóng cửa, hoạt động học tập và giảng dạy vẫn chưa trở lại bình thường. Do đó, công tác tuyển sinh của các trường với mục tiêu làm thế nào để thu hút được sinh viên vốn đã không thuận lợi, giờ lại càng khó khăn hơn. Nhận thấy sự tác động của việc thay đổi này lên định hướng của nhiều bạn học sinh, câu hỏi đặt ra là: Các yếu tố nào sẽ ảnh hưởng đến việc lựa chọn ngành học của học sinh? Các yếu tố nào sẽ ảnh hưởng đến việc đưa ra quyết định trường đại học của họ? Từ những câu hỏi đó, nhóm chúng tôi quyết định lựa chọn đề tài nghiên cứu về: “Các yếu tố ảnh hưởng đến quyết định trường đại học của học sinh khối 12 tại thành phố Hồ Chí Minh” nhằm xác định mức độ ảnh hưởng của các nhân tố, từ đó tìm ra hướng cải tiến để lan tỏa những nhân tố tích cực và giảm thiểu những nhân tố tiêu cực, góp phần nâng cao định hướng đúng đắn tạo tiền đề cho phát triển toàn diện bản thân nói riêng và nguồn nhân lực nói chung. Bài nghiên cứu này có thể là bước đầu giúp hình thành nên nguồn lao động chất lượng cao, góp phần vào cuộc cách mạng 4.0 ở Việt Nam. 2. MỤC TIÊU NGHIÊN CỨU Nhìn nhận được tính cấp thiết của đề tài, bài nghiên cứu đặt mục tiêu tìm hiểu về: Minh Sự ra quyết định lựa chọn trường đại học của học sinh tại thành phố Hồ Chí Xác định và tìm hiểu tầm quan trọng của các yếu tố ảnh hưởng đến quá trình lựa chọn trường đại học của học sinh khối 12 qua khảo sát, phỏng vấn một nhóm đối tượng cụ thể trên địa bàn thành phố Hồ Chí Minh. Từ các yếu tố đã tìm hiểu để tạo nền tảng cho học sinh khi lựa chọn môi trường giáo dục đại học phù hợp. Đưa ra các phương pháp để nâng cao hiệu quả công tác tuyển sinh, thu hút sinh viên tại các trường đại học sao cho phù hợp hơn với nhu cầu, lựa chọn của học sinh và với xu hướng kinh tếxã hội. 3. PHẠM VI VÀ ĐỐI TƯỢNG NGHIÊN CỨU Khách thể nghiên cứu: học sinh khối 12 theo học tại 7 trường THPT đại diện cho nhóm các trường chuyên, trường công lập, trường ngoài công lập và trường quốc tế. Cụ thể là: Trường THPT chuyên Lê Hồng Phong, trường THPT chuyên Trần Đại Nghĩa, trường THPT Nguyễn Thị Minh Khai, trường THPT Bùi Thị Xuân, trường THPT Nguyễn Khuyến, trường THPT Gia Định và trường quốc tế tại thành phố Hồ Chí Minh. Đối tượng nghiên cứu: các yếu tố tác động đến quyết định lựa chọn trường đại học của học sinh khối 12 tại thành phố Hồ Chí Minh. Phạm vi nghiên cứu: Về không gian: Để nắm bắt được xu hướng thị trường lao động và chất lượng nguồn nhân lực, các trường đại học tại thành phố Hồ Chí Minh cần nỗ lực nắm bắt xu hướng lựa chọn ngành nghề, định hướng lựa chọn nghề nghiệp và xu hướng lựa chọn trường Đại Học từ đó nắm bắt xu hướng lựa chọn ngành nghề, tạo điều kiện cho công tác giảng dạy, góp phần nâng cao nguồn nhân lực, tạo điều kiện thúc đẩy kinh tế trong bối cảnh thị trường lao động chất lượng cao ngày càng mở rộng. Vì vậy, nhóm đã lựa chọn phạm vi thành phố Hồ Chí Minh để tìm hiểu các yếu tố ảnh hưởng đến quyết định lựa chọn trường đại học của học sinh khối 12 trên địa bàn từ đó xác định mức độ ảnh hưởng của các yếu tố để góp phần định hướng công tác giáo dục nghề nghiệp, nâng cao số lượng và chất lượng tuyển sinh đầu vào của các trường đại học trong địa bàn thành phố, đồng thời giúp học sinh lựa chọn những ngành nghề, môi trường giáo dục đại học phù hợp với định hướng phát triển và năng lực bản thân. Đề tài nghiên cứu và phân tích dựa trên các số liệu thu thập được từ các mẫu khảo sát học sinh viên khối 12 tại một số trường THPT đại diện cho nhóm các trường chuyên, trường công lập, trường ngoài công lập và trường quốc tế. Cụ thể quy mô khảo sát thực hiện tại 7 trường: Trường THPT chuyên Lê Hồng Phong, trường THPT chuyên Trần Đại Nghĩa,trường THPT Nguyễn Thị Minh Khai, trường THPT Bùi Thị Xuân, trường THPT Nguyễn Khuyến, trường THPT Gia Định và trường quốc tế tại thành phố Hồ Chí Minh. Về thời gian: Đề tài nghiên cứu chủ yếu sử dụng số liệu, thông tin thu thập được trong năm 2021 và các năm gần đây dựa trên các khảo sát học sinh khối 12 đang theo học tại các trường THPT trên địa bàn thành phố Hồ Chí Minh và thông tin được cung cấp bởi Bộ giáo dục và đào tạo và Sở giáo dục và đào tạo thành phố Hồ Chí Minh. Tiến hành nghiên cứu, khảo sát và thu thập dữ liệu về các yếu tố tác động đến quyết định lựa chọn trường đại học của học sinh khối 12 tại thành phố Hồ Chí Minh trong khoảng thời gian từ tháng 1 tháng đến 2 tháng. Việc gửi bảng hỏi và khảo sát dự kiến thực hiện trong tháng 4 và tháng 5 năm 2020, các câu hỏi sẽ được thiết kế phù hợp với vấn đề nghiên cứu. Về nội dung: Nội dung nghiên cứu và khảo sát sẽ được giới hạn kiến thức thông qua bảng khảo sát, với các câu hỏi trực tiếp liên quan đến nội dung nghiên cứu và mang yếu tố khách quan, phản ánh về mức độ của các yếu tố ảnh hưởng như thế nào đến quyết định lựa chọn trường đại học của học sinh khối 12 tại thành phố HCM từ đó làm cơ sở để lý giải về sự ảnh hưởng của các yếu tố trên. 4. TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU 4.1 Tình hình nghiên cứu trong nước Trong bài nghiên cứu “Các yếu tố ảnh hưởng đến quyết định chọn trường đại học của học sinh phổ thông trung học” của tác giả Trần Văn Quí, Cao Hào Thi (Trường Đại học Bách khoa, Đại Học Quốc Gia Hồ Chí Minh) đăng trên Tạp chí phát triển Khoa Học và Công Nghệ tập 12, số 15 năm 2009 đã đề cập hiện trạng nhiều học sinh cấp ba ở Việt Nam chưa xác định rõ ngành học, trường và định hướng tương lai. Cơ sở lý thuyết D.W.Chapman là cơ sở hình thành mô hình nghiên cứu của đề tài này. Căn cứ vào các nghiên cứu đã được thực hiện trước đây, kết hợp với các yếu tố đặc trưng của học sinh tại Việt Nam, nghiên cứu đã đề xuất 7 giả thuyết với 32 yếu tố đại diện ảnh hưởng đến quyết định chọn trường đại học của các học sinh. Nghiên cứu được tiến hành theo 2 bước, đầu tiên là nghiên cứu sơ bộ bằng định tính rồi nghiên cứu chính thức bằng định lượng. Thang đo và độ tin cậy của biến quan sát được đánh giá bằng hệ số Cronbach’s Alpha và phương pháp phân tích nhân tố khám phá EFA (exploratory factor analysis). Phương pháp lấy mẫu, phương pháp bảng hỏi cũng được áp dụng để thu thập dữ liệu được gửi trực tiếp đến đối tượng phỏng vấn tại 5 trường phổ thông tại tỉnh Quảng Ngãi. Nghiên cứu đã phát triển được 2 mô hình hồi quy. Cuối cùng, bài nghiên cứu đã xây dựng và kiểm chứng mô hình các yếu tố ảnh hưởng đến quyết định chọn trường đại học của học sinh với 5 nhân tố đại diện theo mức độ ảnh hưởng từ mạnh đến yếu, đồng thời khẳng định mối quan hệ đồng biến giữa 5 nhân tố này với biến lựa chọn trường đại học. Ảnh hưởng của nhân tố về cơ hội việc làm trong tương lai và nhân tố về cá nhân có ảnh hưởng đến quyết định của học sinh trong trường hợp học sinh nam sẽ yếu hơn trong trường hợp học sinh nữ. Tuy nhiên, bài nghiên cứu trên vẫn tồn tại nhiều hạn chế. Thứ nhất là hạn chế thuộc về mẫu nghiên cứu được chọn theo phương pháp thuận tiện, dữ liệu thu thập được có thể bị ảnh hưởng một phần bởi mẫu chưa mang ý nghĩa tổng quát cao khi chỉ thực hiện tại 5 trường THPT tại Quảng Ngãi. Thứ hai, mô hình chỉ mới giải thích được vấn đề nghiên cứu ở mức độ 21.5% khi nhân rộng ra tổng thể. Nguyên nhân ở kích thước mẫu còn nhỏ so với quy mô nghiên cứu và phạm vi nghiên cứu còn hẹp do chỉ lấy mẫu ở khu vực tỉnh Quảng Ngãi và nhiều yếu tố chưa được đưa vào khảo sát trong nghiên cứu này. Việc triển khai nghiên cứu với mẫu tổng quát hơn là hướng mở ra cho các nghiên cứu tiếp theo về lĩnh vực nghiên cứu giáo dục.
Trang 1TRƯỜNG ĐẠI HỌC NGOẠI THƯƠNG CƠ SỞ II TP.HCM
CHUYÊN NGÀNH QUẢN TRỊ KINH DOANH
-🙞🙞🙞🙞🙞 -ĐỀ CƯƠNG NGHIÊN CỨU KHOA HỌC
ĐỀ TÀI: CÁC YẾU TỐ ẢNH HƯỞNG ĐẾN QUYẾT
ĐỊNH TRƯỜNG ĐẠI HỌC CỦA HỌC SINH KHỐI
12 TẠI THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH
Giáo viên hướng dẫn: ThS Nguyễn Thị Xuân Khóa lớp: K59A
Thuyết trình đề cương nghiên cứu khoa học
Thành phố Hồ Chí Minh, ngày 01 tháng 05 năm 2021
Trang 2MỤC LỤC
PHẦN 1: ĐẶT VẤN ĐỀ 1
PHẦN 2: MỤC TIÊU NGHIÊN CỨU 3
PHẦN 3: PHẠM VI VÀ ĐỐI TƯỢNG NGHIÊN CỨU 4
PHẦN 4: TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU 5
4.1 Tình hình nghiên cứu trong nước 5
4.2 Tình hình nghiên cứu ngoài nước 11
PHẦN 5: PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU 17
PHẦN 6: TÍNH MỚI VÀ TÍNH ĐÓNG GÓP CỦA ĐỀ TÀI 20
PHẦN 7: KẾT CẤU DỰ KIẾN CỦA ĐỀ TÀI 21
DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO 22
Tài liệu tiếng Việt 22
Tài liệu tiếng Anh 23
Website 24
PHỤ LỤC 24
Trang 31 ĐẶT VẤN ĐỀ
Trong nền kinh tế thị trường và xu hướng toàn cầu hoá hiện nay, lao động trithức là một trong những động lực quan trọng nhất để phát triển kinh tế ở mỗi quốcgia Sự vững mạnh của một nền kinh tế phụ thuộc nhiều vào chất lượng và số lượngnhân công qua đào tạo Cụ thể, những học sinh sẽ là nguồn nhân công trong tươnglai gần Tuy nhiên, chất lượng nguồn lao động này phụ thuộc rất nhiều vào việcquyết định môi trường đào tạo, nói cách khác là lựa chọn trường đại học tác độngtrực tiếp đến chất lượng nhân công trong tương lai Kéo theo nhu cầu đó, hàng loạttrường đại học ra đời bao gồm công lập, ngoài công lập, trung ương đến địa phương
và có cả sự tham gia của các trường đại học nước ngoài Điều này khiến công táctuyển sinh không chỉ để hỗ trợ học sinh định hướng đúng đắn mà còn là cuộc cạnhtranh lượng sinh viên chỉ tiêu giữa các trường đại học Về mặt số lượng là vậynhưng về chất lượng của các hoạt động truyền thông này cần phải xem xét Thực tếcho thấy, công tác tuyển sinh đối với hệ thống trường đại học ngoài công lập trongnhững năm gần đây gặp nhiều khó khăn, rất nhiều trường đại học ngoài công lậptuyển sinh không đạt chỉ tiêu Ông Lê Trường Tùng, chủ tịch hội đồng quản trịtrường Đại học FPT cũng có nhận định tại Hội nghị giáo dục 2019 với chủ đề “Địnhhướng tương lai” do Forbes Việt Nam tổ chức tại thành phố Hồ Chí Minh (ngày10/10/2019) rằng: “Tính đến năm 2019, Việt Nam mới chỉ có 68 trường đại học tư,trong khi có 170 trường đại học công lập Riêng khối đại học, tỷ trọng ngoài cônglập hiện nay chỉ chiếm 7% về số lượng trường và 6% số lượng sinh viên Con sốnày ở cấp phổ thông còn thấp hơn nhiều” Nguyên nhân công tác tuyển sinh gặp khókhăn tại tất cả các hệ đào tạo một phần do cơ chế, chính sách tuyển sinh chưa đủhấp dẫn để thu hút người học hoặc tác động chưa chính xác vào những yếu tố quantrọng dẫn đến việc không tuyển đủ sinh viên về số lượng và chất lượng làm ảnhhưởng đến tình hình tài chính, đào tạo và nghiên cứu khoa học
Thành phố Hồ Chí Minh là nơi thể hiện rõ nhất các tính bất cập trong côngtác tuyển sinh của các trường đại học bởi đây là một trong những điều khiến côngtác tuyển sinh gặp khó khăn chính là sự gia tăng số lượng lớn các trường đại học.Theo thống kê của Bộ Giáo dục và Đào tạo, tính đến hết năm 2019, hệ thống hiện
có 237 trường đại học, học viện (bao gồm 172 trường công lập, 65 trường tư thục vàdân lập,
3
Trang 45 trường có 100% vốn nước ngoài), 37 viện nghiên cứu khoa học được giao nhiệm
vụ đào tạo trình độ tiến sĩ, 33 trường cao đẳng sư phạm và 2 trường trung cấp sưphạm (Bộ Giáo dục và Đào tạo, 2020) Các trường đại học phân bố chủ yếu ở vùngĐồng bằng sông Hồng, vùng Đông Nam bộ xếp thứ 2 với số lượng là 55 trường
Hồ Chí Minh là thành phố lớn nhất Việt Nam (thuộc vùng Đông Nam Bộ) vềdân số và quy mô đô thị hóa Đây là trung tâm kinh tế, chính trị, văn hóa và giáodục tại Việt Nam Theo Niên giám thống kê 2019, trong khoảng từ 2015-2019, HồChí Minh có từ hơn 4 triệu 2 trăm đến 4 triệu 7 trăm người lao động từ độ tuổi 15trong khi chỉ nhận thấy tỷ lệ lao động đã qua đào tạo năm 2019 chiếm 37,3%, tăng0,56 điểm phần trăm so với năm trước Để tối ưu chất lượng nguồn lao động thì cầnđịnh hướng chính xác hơn cho các học sinh tốt nghiệp trung học phổ thông (THPT)
để lựa chọn trường đại học phù hợp Kết quả khảo sát của VnExpress ngày 6/1/2019
về đề tài trọng điểm cấp Bộ ở đại học Sư Phạm thành phố Hồ Chí Minh cho thấyviệc học tập không định hướng dẫn đến hơn 50% sinh viên tốt nghiệp phải được đàotạo lại khi được tuyển dụng Vậy nên việc chọn trường đại học là vô cùng quantrọng đối với mỗi học sinh nói riêng, và tiềm năng kinh tế nói chung Quyết định đạihọc được đưa ra dựa trên nhiều yếu tố Có thể kể đến tác động mới nhất gần đây,các trường đại học công lập có xu hướng chuyển dịch sang hướng tự chủ tài chính
và điều này có tác động mạnh mẽ đến lựa chọn khi học phí là yếu tố được quan tâmcủa nhiều học sinh Tuyển sinh khó khăn là một thực trạng chung của hầu hết cáccác trường đại học Việt Nam hiện nay, đặc biệt là trong bối cảnh sắp tới các trườngthực hiện cơ chế tự chủ theo Nghị Định số 99/2019/NÐ-CP (Lan Hạ, 2015; Nguyễn
Hoài, 2017; Thủ tướng Chính phủ, 2020) Theo thống kê của bài “Danh sách các
trường đại học công lập TP.HCM tự chủ tài chính” của Edu2Review được cập nhật
vào tháng 3/2020, có 9 trường vừa chuyển hướng trong năm 2019-2021 tức là sẽ có
sự thay đổi lớn về học phí ở các trường này trong năm 2021
Bên cạnh đó, thế giới và Việt Nam đang phải trải qua những tác động tiêucực chưa từng có của dịch bệnh COVID-19 (khởi phát từ thành phố Vũ Hán, TrungQuốc từ đầu tháng 1 năm 2020) (Worldometer, 2020) Tính đến sáng ngày 23-9-
2020, cả thế giới có gần 32 triệu ca nhiễm, trong đó có hơn 23,4 triệu ca đã đượcchữa trị khỏi, gần 1 triệu người tử vong Số ca nhiễm và tử vong do vi-rút SARS-COV-2 gây ra
Trang 5chưa có dấu hiệu dừng lại mà vẫn tiếp tục tăng từng ngày trên thế giới Tại ViệtNam, sau hơn 3 tháng không phát hiện thêm ca lây nhiễm trong cộng đồng, thìnhững ngày cuối tháng 7-2020, những ca bệnh mới đã được phát hiện mà chưa tìmđược nguồn lây bệnh Tính cho đến ngày 23-9-2020, Việt Nam ghi nhận 1.069 camắc COVID- 19 (theo Tạp chí Cộng sản) Việt Nam mặc dù đang kiểm soát tốt dịchtuy nhiên các trường đại học vẫn tiếp tục đóng cửa, hoạt động học tập và giảng dạyvẫn chưa trở lại bình thường Do đó, công tác tuyển sinh của các trường với mụctiêu làm thế nào để thu hút được sinh viên vốn đã không thuận lợi, giờ lại càng khókhăn hơn Nhận thấy sự tác động của việc thay đổi này lên định hướng của nhiềubạn học sinh, câu hỏi đặt ra là: Các yếu tố nào sẽ ảnh hưởng đến việc lựa chọnngành học của học sinh? Các yếu tố nào sẽ ảnh hưởng đến việc đưa ra quyết địnhtrường đại học của họ?
Từ những câu hỏi đó, nhóm chúng tôi quyết định lựa chọn đề tài nghiên cứu
về: “Các yếu tố ảnh hưởng đến quyết định trường đại học của học sinh khối 12 tại
thành phố Hồ Chí Minh” nhằm xác định mức độ ảnh hưởng của các nhân tố, từ đó
tìm ra hướng cải tiến để lan tỏa những nhân tố tích cực và giảm thiểu những nhân tốtiêu cực, góp phần nâng cao định hướng đúng đắn tạo tiền đề cho phát triển toàndiện bản thân nói riêng và nguồn nhân lực nói chung Bài nghiên cứu này có thể làbước đầu giúp hình thành nên nguồn lao động chất lượng cao, góp phần vào cuộccách mạng 4.0 ở Việt Nam
2 MỤC TIÊU NGHIÊN CỨU
Nhìn nhận được tính cấp thiết của đề tài, bài nghiên cứu đặt mục tiêu tìm hiểuvề:
- Từ các yếu tố đã tìm hiểu để tạo nền tảng cho học sinh khi lựa chọn môitrường giáo dục đại học phù hợp
Trang 6- Đưa ra các phương pháp để nâng cao hiệu quả công tác tuyển sinh, thu hútsinh viên tại các trường đại học sao cho phù hợp hơn với nhu cầu, lựa chọn của họcsinh và với xu hướng kinh tế-xã hội.
3 PHẠM VI VÀ ĐỐI TƯỢNG NGHIÊN CỨU
Khách thể nghiên cứu: học sinh khối 12 theo học tại 7 trường THPT đại
diện cho nhóm các trường chuyên, trường công lập, trường ngoài công lập vàtrường quốc tế Cụ thể là: Trường THPT chuyên Lê Hồng Phong, trường THPTchuyên Trần Đại Nghĩa, trường THPT Nguyễn Thị Minh Khai, trường THPT BùiThị Xuân, trường THPT Nguyễn Khuyến, trường THPT Gia Định và trường quốc tếtại thành phố Hồ Chí Minh
Đối tượng nghiên cứu: các yếu tố tác động đến quyết định lựa chọn trường
đại học của học sinh khối 12 tại thành phố Hồ Chí Minh
Phạm vi nghiên cứu:
- Về không gian:
Để nắm bắt được xu hướng thị trường lao động và chất lượng nguồn nhânlực, các trường đại học tại thành phố Hồ Chí Minh cần nỗ lực nắm bắt xu hướng lựachọn ngành nghề, định hướng lựa chọn nghề nghiệp và xu hướng lựa chọn trườngĐại Học từ đó nắm bắt xu hướng lựa chọn ngành nghề, tạo điều kiện cho công tácgiảng dạy, góp phần nâng cao nguồn nhân lực, tạo điều kiện thúc đẩy kinh tế trongbối cảnh thị trường lao động chất lượng cao ngày càng mở rộng Vì vậy, nhóm đãlựa chọn phạm vi thành phố Hồ Chí Minh để tìm hiểu các yếu tố ảnh hưởng đếnquyết định lựa chọn trường đại học của học sinh khối 12 trên địa bàn từ đó xác địnhmức độ ảnh hưởng của các yếu tố để góp phần định hướng công tác giáo dục nghềnghiệp, nâng cao số lượng và chất lượng tuyển sinh đầu vào của các trường đại họctrong địa bàn thành phố, đồng thời giúp học sinh lựa chọn những ngành nghề, môitrường giáo dục đại học phù hợp với định hướng phát triển và năng lực bản thân
Đề tài nghiên cứu và phân tích dựa trên các số liệu thu thập được từ các mẫukhảo sát học sinh viên khối 12 tại một số trường THPT đại diện cho nhóm cáctrường chuyên, trường công lập, trường ngoài công lập và trường quốc tế Cụ thểquy mô khảo sát thực hiện tại 7 trường: Trường THPT chuyên Lê Hồng Phong,trường THPT chuyên Trần Đại Nghĩa,trường THPT Nguyễn Thị Minh Khai, trườngTHPT Bùi Thị
Trang 7Xuân, trường THPT Nguyễn Khuyến, trường THPT Gia Định và trường quốc tế tạithành phố Hồ Chí Minh.
- Về thời gian:
Đề tài nghiên cứu chủ yếu sử dụng số liệu, thông tin thu thập được trong năm
2021 và các năm gần đây dựa trên các khảo sát học sinh khối 12 đang theo học tạicác trường THPT trên địa bàn thành phố Hồ Chí Minh và thông tin được cung cấpbởi Bộ giáo dục và đào tạo và Sở giáo dục và đào tạo thành phố Hồ Chí Minh
Tiến hành nghiên cứu, khảo sát và thu thập dữ liệu về các yếu tố tác độngđến quyết định lựa chọn trường đại học của học sinh khối 12 tại thành phố Hồ ChíMinh trong khoảng thời gian từ tháng 1 tháng đến 2 tháng Việc gửi bảng hỏi vàkhảo sát dự kiến thực hiện trong tháng 4 và tháng 5 năm 2020, các câu hỏi sẽ đượcthiết kế phù hợp với vấn đề nghiên cứu
sở để lý giải về sự ảnh hưởng của các yếu tố trên
4 TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU
4.1 Tình hình nghiên cứu trong nước
Trong bài nghiên cứu “Các yếu tố ảnh hưởng đến quyết định chọn trường
đại học của học sinh phổ thông trung học” của tác giả Trần Văn Quí, Cao Hào Thi
(Trường Đại học Bách khoa, Đại Học Quốc Gia - Hồ Chí Minh) đăng trên Tạp chíphát triển Khoa Học và Công Nghệ tập 12, số 15 năm 2009 đã đề cập hiện trạngnhiều học sinh cấp ba ở Việt Nam chưa xác định rõ ngành học, trường và địnhhướng tương lai Cơ sở lý thuyết D.W.Chapman là cơ sở hình thành mô hình nghiêncứu của đề tài này Căn cứ vào các nghiên cứu đã được thực hiện trước đây, kết hợpvới các yếu tố đặc trưng của học sinh tại Việt Nam, nghiên cứu đã đề xuất 7 giảthuyết với 32 yếu tố đại diện ảnh hưởng đến quyết định chọn trường đại học của cáchọc sinh Nghiên cứu được tiến hành theo 2 bước, đầu tiên là nghiên cứu sơ bộ bằngđịnh tính rồi nghiên cứu chính thức bằng định lượng Thang đo và độ tin cậy củabiến quan sát được đánh
Trang 8giá bằng hệ số Cronbach’s Alpha và phương pháp phân tích nhân tố khám phá EFA(exploratory factor analysis) Phương pháp lấy mẫu, phương pháp bảng hỏi cũng được
áp dụng để thu thập dữ liệu được gửi trực tiếp đến đối tượng phỏng vấn tại 5 trườngphổ thông tại tỉnh Quảng Ngãi Nghiên cứu đã phát triển được 2 mô hình hồi quy.Cuối cùng, bài nghiên cứu đã xây dựng và kiểm chứng mô hình các yếu tố ảnhhưởng đến quyết định chọn trường đại học của học sinh với 5 nhân tố đại diện theomức độ ảnh hưởng từ mạnh đến yếu, đồng thời khẳng định mối quan hệ đồng biếngiữa 5 nhân tố này với biến lựa chọn trường đại học Ảnh hưởng của nhân tố về cơhội việc làm trong tương lai và nhân tố về cá nhân có ảnh hưởng đến quyết định củahọc sinh trong trường hợp học sinh nam sẽ yếu hơn trong trường hợp học sinh nữ.Tuy nhiên, bài nghiên cứu trên vẫn tồn tại nhiều hạn chế Thứ nhất là hạn chế thuộc
về mẫu nghiên cứu được chọn theo phương pháp thuận tiện, dữ liệu thu thập được
có thể bị ảnh hưởng một phần bởi mẫu chưa mang ý nghĩa tổng quát cao khi chỉthực hiện tại 5 trường THPT tại Quảng Ngãi Thứ hai, mô hình chỉ mới giải thíchđược vấn đề nghiên cứu ở mức độ 21.5% khi nhân rộng ra tổng thể Nguyên nhân ởkích thước mẫu còn nhỏ so với quy mô nghiên cứu và phạm vi nghiên cứu còn hẹp
do chỉ lấy mẫu ở khu vực tỉnh Quảng Ngãi và nhiều yếu tố chưa được đưa vào khảosát trong nghiên cứu này Việc triển khai nghiên cứu với mẫu tổng quát hơn làhướng mở ra cho các nghiên cứu tiếp theo về lĩnh vực nghiên cứu giáo dục
Theo bài nghiên cứu “Các nhân tố ảnh hưởng đến quyết định chọn trường
đại học của học sinh trung học phổ thông tỉnh Bà Rịa Vũng Tàu” (2019) của tác giả
Nguyễn Thị Ánh Hoa và Nguyễn Thị Hồng Hạnh cho thấy quyết định chọn trườngcủa học sinh THPT trên địa bàn tỉnh Bà Rịa Vũng Tàu chịu tác động của 3 yếu tố:bản thân cá nhân, định hướng cá nhân và chương trình đào tạo Trong 3 nhân tố ảnhhưởng đến quyết định chọn trường đại học mà nhóm tác giả đã nghiên cứu thì nhân
tố bản thân cá nhân là nhân tố có tác động mạnh nhất Bài nghiên cứu dựa vào haiphương pháp chính: Nghiên cứu sơ bộ sử dụng phương pháp định tính và nghiêncứu chính thức sử dụng phương pháp định lượng Phương pháp nghiên cứu địnhtính được tiến hành thông qua kỹ thuật thảo luận nhóm để khám phá các nhân tố ảnhhưởng đồng thời thẩm định lại các câu hỏi trong bảng câu hỏi phỏng vấn thông quaquá trình phỏng vấn thử Nghiên cứu định lượng được thực hiện thông qua hìnhthức phỏng
Trang 9vấn trực tiếp với bảng câu hỏi chi tiết nhằm đánh giá các thang đo và kiểm định môhình lý thuyết của đề tài Toàn bộ dữ liệu hồi đáp sẽ được xử lý với sự hỗ trợ củaphần mềm SPSS 20.0 Thang đo sau khi được đánh giá bằng phương pháp hệ số tincậy Cronbach’s Alpha, phân tích nhân tố khám phá EFA và phân tích hồi quy tươngquan được sử dụng để kiểm định mô hình nghiên cứu Tuy nhiên bài nghiên cứu vẫn
có một số vấn đề cần cải thiện Đầu tiên, độ phù hợp giữa mô hình đã chọn và dữ liệukhảo sát chưa cao với mức ý nghĩa < 0,05 Thứ hai, mô hình đã đưa ra chưa thực sựphù hợp khi kết quả nghiên cứu cho thấy chỉ có 3 yếu tố: bản thân cá nhân; địnhhướng cá nhân; chương trình đào tạo ảnh hưởng tới quyết định chọn trường, còn cácnhân tố cơ sở vật chất và chi phí học tập; nỗ lực giao tiếp; danh tiếng; sự định hướngcủa các cá nhân có ảnh hưởng thì không ảnh hưởng đến quyết định chọn trường Và
do đây là dạng nghiên cứu ứng dụng được nhóm thực hiện dành riêng cho trường Đạihọc Bà Rịa Vũng Tàu nên không thể áp dụng kết quả với các nghiên cứu đã công bố
Bài nghiên cứu “Các nhân tố ảnh hưởng đến quyết định chọn theo học
chương trình đào tạo có yếu tố nước ngoài ở trường đại học Kinh tế, đại học Huế”
của tác giả Phan Thị Thanh Thuỷ và Nguyễn Thị Minh Hoà (2017) đã kết hợp phântích hồ sơ sinh viên và khảo sát bằng bảng hỏi 206 trong tổng số 382 sinh viên đangtheo học chương trình về mức độ ảnh hưởng của các nhân tố đến quyết định theohọc chương trình Dữ liệu khảo sát đã được xử lý bằng phương pháp thống kê mô
tả, ước lượng giá trị trung bình tổng thể bằng khoảng tin cậy đối xứng và kiểm địnhgiá trị trung bình hai mẫu độc lập Kết quả nghiên cứu cho thấy: những nhân tố cóảnh hưởng lớn nhất đến quyết định theo học chương trình liên kết Rennes vàchương trình tiên tiến Sydney là cơ hội du học, cơ hội học tập trong môi trườngngoại ngữ, được học với giảng viên nước ngoài và cơ hội việc làm Từ kết quả phântích, một số hàm ý nghiên cứu liên quan đến hoạt động tuyển sinh và đào tạo đốivới các chương trình có yếu tố nước ngoài đã được thảo luận Tuy nhiên bài nghiêncứu vẫn có một số vấn đề cần cải thiện Đó là do đây là dạng nghiên cứu dành riêngcho trường đại học tại đại học Kinh tế hay đại học Huế nên kết quả thiếu chính xácvới các nghiên cứu đã công bố Ngoài ra, không trình bày được kết quả nghiên cứu
dự kiến sẽ có
Bài nghiên cứu “Phân tích các nhân tố ảnh hưởng đến ý định chọn trường
đại học của học sinh lớp 12 trên địa bàn tỉnh Kiên Giang” của Nguyễn Tiến Thịnh
(2017)
Trang 10được tiến hành qua hai giai đoạn là nghiên cứu định tính và định lượng Dựa trênthông tin thu thập được từ nghiên cứu định tính và việc khảo sát thử, nghiên cứuđịnh lượng chính thức đã được thực hiện trên mẫu phân bố theo tỷ lệ học sinh cáctrường với 21 biến quan sát sử dụng thang đo 5 điểm Kết quả phân tích hồi quy chothấy, có 4 nhân tố ảnh hưởng đến ý định chọn trường của học sinh lớp 12 trên địabàn tỉnh Kiên Giang gồm năng lực và tài chính, tư vấn tuyển sinh, cơ hội trúngtuyển, cơ hội tương lai Trong đó, nhân tố cơ hội trúng tuyển có ảnh hưởng mạnhnhất đến ý định chọn trường đại học của học sinh Từ đó, tác giả đề xuất các giảipháp nhằm nâng cao hiệu quả chọn trường đại học của học sinh lớp 12 trên địa bàntỉnh Kiên Giang Kết quả nghiên cứu là nhằm đưa ra các mô hình nghiên cứu banđầu gồm 6 yếu tố ảnh hưởng đến việc chọn trường của học sinh THPT tỉnh KiênGiang bao gồm: (1) Năng lực và tài chính, (2) Tư vấn tuyển sinh, (3) Định hướngnghề nghiệp, (4) Cơ hội trúng tuyển, (5) Cơ hội tương lai Tuy nhiên bài nghiên cứuvẫn tồn tại một số hạn chế Đề tài chỉ xem xét đến một số yếu tố ảnh hưởng đếnquyết định chọn trường đại học của học sinh 12 trên địa bàn tỉnh Kiên Giang nhữngvẫn còn các yếu tố khác tác động mà đề tài chưa khảo sát đến Trên cơ sở kết quảtìm thấy, đề tài có thể khảo sát tới nhóm đối tượng rộng hơn, đa dạng hơn, số lượngmẫu nhiều hơn, phạm vi nghiên cứu đa dạng hơn thì độ tin cậy sẽ cao.
Bài nghiên cứu “Các nhân tố ảnh hưởng đến ý định chọn trường Cao đẳng
Kinh tế - Kỹ thuật Cần Thơ của học sinh trung học phổ thông” của Nguyễn Thị
Hoàng Yến (2018) dựa vào hệ thống hoá cơ sở lý luận cơ bản về ý định chọn trườngcủa sinh viên đưa ra mô hình nghiên cứu bao gồm 7 biến độc lập là đặc điểm cố đin
hoc
sinh, điều kiện trúng tuyển, danh tiếng
của trường, nỗ lực giao tiếp, đặc điểm cố đin h trườ ng Kết quả cho thấy không có sựkhác biệt giữa các nhóm học sinh khác nhau về Giới tính, Học lực và Khu vực giađình đang sinh sống Tuy nhiên, những nhóm học sinh khác nhau về Lĩnh vực yêu
Trang 11thích lại có sự khác biệt trong ý định Quyết định chọn trường Từ đó, tác giả sẽ kiếnnghị với Trường Cao đẳng Kinh tế - Kỹ thuật Cần Thơ những nội dung nên thựchiện để thu hút học sinh THPT, thực hiện hiệu quả quá trình công tác tuyển sinh.Tuy nhiên, bài nghiên cứu vẫn tồn tại một số điểm hạn chế như điển hình là quátrình nghiên cứu chỉ mang tính cục bộ vì chỉ đề cập đối đối tượng nghiên cứu chỉtập trung tại tỉnh Cần Thơ Đề tài chưa tổng quan được các nghiên cứu trong, ngoàinước có liên quan, từ đó nêu bật những điều còn khuyết rỗng hoặc những điều mâuthuẫn chưa được giải quyết triệt để trong lý thuyết hay thực hành (đây chính lànguyên nhân dẫn dắt tác giả đến việc thực hiện nội dung của đề tài).
Trong bài “Nghiên cứu các yếu tố ảnh hưởng đến việc sinh viên chọn trường
đại học mở TP.HCM”, Nguyễn Minh Hà, Huỳnh Gia Xuyên và Huỳnh Thị Kim Tuyết
(2011) đặt ra mục tiêu là xác định các yếu tố ảnh hưởng đến việc sinh viên chọntrường Đại học Mở thành phố Hồ Chí Minh Với mẫu nghiên cứu 1894 sinh viênnăm thứ nhất hệ chính quy, sử dụng phân tích nhân tố EFA tạo thành 7 nhân tố ảnhhưởng đến việc sinh viên chọn trường Đại học Mở thành phố Hồ Chí Minh: Nỗ lựccủa nhà trường để đưa thông tin đến học sinh sắp tốt nghiệp THPT; khả năng vào đượctrường; chất lượng dạy – học; công việc trong tương lai; đặc điểm của bản thân sinhviên; người thân trong gia đình; người thân ngoài gia đình Kết quả kiểm định giảthuyết về giá trị trung bình của hai tổng thể - trường hợp mẫu độc lập cho thấy:những sinh viên có hộ khẩu thường trú tại tỉnh đánh giá “việc tham dự các buổi giớithiệu về trường” quan trọng hơn những sinh viên có hộ khẩu thường trú tại thànhphố Hồ Chí Minh Ngoài ra, sinh viên đăng ký thi vào trường nguyện vọng 1 đánhgiá “khả năng vào được trường” quan trọng hơn sinh viên đăng ký thi vào trườngnguyện vọng 2 Bên cạnh đó, sinh viên học khối ngành Kinh tế - Quản trị kinhdoanh đánh giá công việc trong tương lai quan trọng hơn sinh viên học khối ngànhKhoa học kỹ thuật và Khoa học xã hội nhân văn Kết quả nghiên cứu chỉ ra các yếu
tố quan trọng nhất khi lựa chọn trường Đại Học Mở bao gồm: truyền thông, khảnăng vào được trường Kết quả nghiên cứu góp phần giúp cho lãnh đạo nhà trườngxây dựng các chiến lược marketing đúng hướng nhằm hoạch định chính sách tuyểnhọc viên, học sinh tốt nghiệp THPT Bên cạnh đó, bài nghiên cứu vẫn nổi lên một sốđiểm hạn chế như sau Do sự chênh lệch về chất lượng giảng dạy so với một sốtrường đại học khác trong
Trang 12địa bàn thành phố, nghiên cứu chưa thể đưa ra kết luận về yếu tố chất lượng học của nhà tường Bên cạnh đó, bài nghiên cứu chưa đề cập đến số liệu để chứngminh chất lượng giảng dạy là yếu tố quan trọng để học sinh lựa chọn trường đại học(điểm chuẩn, tỉ lệ chọi, tỉ lệ tốt nghiệp, tỷ lệ có việc làm).
dạy-Với nghiên cứu “Các yếu tố ảnh hưởng tới quyết định chọn trường đại học
của học sinh THPT tại Việt Nam – Bằng chứng khảo sát năm 2020”, Lê Thị Mỹ
Linh, Khúc Văn Quý Khoa Kinh tế - Kinh doanh, trường Đại học Phenikaa đã xácđịnh và đánh giá mức độ ảnh hưởng của các yếu tố trong việc đưa ra quyết địnhchọn trường đại học của học sinh THPT Phương pháp phỏng vấn trực tuyến(online) kết hợp với bảng hỏi được sử dụng để thu thập dữ liệu từ 200 sinh viên nămnhất của các trường đại học ở Hà Nội và ngoài khu vực Hà Nội, trong thời giantháng 2 và tháng 3 năm 2020 Phương pháp phân tích khám phá nhân tố và phươngpháp hồi quy tuyến tính được ứng dụng để phân tích số liệu Kết quả cho thấy sinhviên khá hài lòng và khá chắc chắn với quyết định lựa chọn trường đại học củamình, trong khi đó có 4 yếu tố quan trọng ảnh hưởng đến việc quyết định chọntrường đại học Các yếu tố có độ lớn giảm dần theo thứ tự là: yếu tố thông tin,quảng cáo, yếu tố thương hiệu và việc làm, yếu tố bản thân học sinh, và yếu tố họcphí và cơ sở vật chất Từ kết quả nghiên cứu, tác giả đã đề xuất một số giải phápnhằm giúp học sinh tìm được trường phù hợp và hỗ trợ các trường đại học cải thiện
sự hiệu quả của công tác tuyển sinh trong tương lai Tuy nhiên bài nghiên cứu vẫntồn tại một số hạn chế như sau Nhiều yếu tố chưa được đưa vào khảo sát trong cácnghiên cứu Đề tài dùng dung mẫu điều tra khiêm tốn, đối tượng nghiên cứu mớidừng lại ở các bạn sinh viên năm thứ nhất, chưa đáp ứng được yêu cầu của đề tàivới đối tượng là học sinh THPT nên chỉ đến từ phía sinh viên sau khi trải nghiệmtrường trình giáo dục đại học Bên cạnh đó, phạm vi nghiên cứu chỉ tập trung cáckhảo sát sinh viên ở Hà Nội, chưa phản ánh được kết quả của học sinh ở khu vựcmiền Nam và miền Trung, chưa phù hợp với mục tiêu nghiên cứu
Nhìn chung, có nhiều nghiên cứu trong nước về vấn đề chọn trường đại học
của học sinh ở Việt Nam và chỉ ra rằng có rất nhiều yếu tố ảnh hưởng đến quyếtđịnh chọn trường đại học của học sinh khối 12 Tuy nhiên, các nghiên cứu đều chỉtập trung đối tượng nghiên cứu ở một khu vực hoặc một trường cụ thể nên mangtính cục bộ và chưa có sự phản ánh chung, bao quát về các yếu tố dẫn đến quá trìnhviệc lựa
Trang 13chọn trường đại học và nhiều yếu tố chưa được đưa vào khảo sát trong các nghiêncứu.
4.2 Tình hình nghiên cứu ngoài nước
Bài nghiên cứu “Characteristics of Secondary Students who have Intentions
to Choose a STEM major in College: Findings from a Three-Year Study” năm 2020
của hai tác giả Alpaslan Sahin và Hersh C Waxman dựa một phần vào “Lý thuyết
nhận thức xã hội đến nghề nghiệp” (Bandura, 1986) để nghiên cứu yếu tố quyết
định nghề nghiệp, ngành học và tác động đến quyết định chọn trường đại học liênquan đến Khoa Học, Công Nghệ, Kỹ Thuật và Toán Học của các học sinh lớp 9 đến
11 ở Harmony Public Schools (HPS) tại Texas Theo “Lý thuyết nhận thức xã hội
đến nghề nghiệp”, quyết định nghề nghiệp được ảnh hưởng bởi bốn yếu tố chính,
theo tác giả các yếu tố này không phải tất cả đều tác động đến quyết định ngành học
ở trường đại học về Khoa Học, Công Nghệ, Kỹ Thuật và Toán Học, nên tác giả tậptrung cụ thể vào một số biến số nhất định Trong suốt quá trình thực hiện nghiêncứu, tác giả đã dùng 4 phương pháp, bao gồm: phương pháp khảo sát và kỹ thuật lập
mô hình phương trình cấu trúc, phương pháp đo lường định hướng, thu thập dữ liệuthông qua phương pháp khảo sát, phương pháp điều tra bảng hỏi, phương pháp phântích dữ liệu SPSS Sau cùng, tác giả kết luận rằng các hoạt động ở trường đại họcảnh hưởng đến nguyện vọng ngành học của các học sinh Cụ thể, đối với các hoạtđộng câu lạc bộ tác động tích cực đến lựa chọn trường trong khi chương trình khácnhư hội chợ Khoa học đã không được nhắc đến trong quyết định nguyện vọng.Đánh giá có hệ thống về các chương trình này hình dung được cách thức và lý do tạisao chúng có thể ảnh hưởng đến nguyện vọng nghề nghiệp của học sinh Tầm quantrọng của cha mẹ và kỳ vọng của giáo viên đối với việc thúc đẩy sự nghiệp học tậpcủa học sinh, nguyện vọng ở các trường cũng được đề cập Điều này có ý nghĩaquan trọng với giáo viên và phụ huynh để họ có thể tiếp tục và tăng cường sựkhuyến khích của họ đến các học sinh Ngoài ra, nghiên cứu còn chứng minh rằngnhững sinh viên có các biện pháp toán học và khoa học hiệu quả hơn có khả năngxem xét một lĩnh vực Khoa Học, Công Nghệ, Kỹ Thuật và Toán Học cho chuyênngành đại học của họ so với học sinh có số điểm toán học thấp hơn và hiệu quảkhoa học Điều này hỗ trợ cho tầm quan trọng của lý thuyết nhận thức xã hội tậptrung vào cách các khía cạnh của hiệu quả bản thân
Trang 14gắn liền với sự lựa chọn nghề nghiệp Tuy nhiên, có những hạn chế có thể được chỉ
ra trong bài nghiên cứu này Trước tiên, đối tượng khảo sát của nghiên cứu này “ýđịnh” của học sinh đối với chuyên ngành ở các đại học về Khoa Học, Công Nghệ,
Kỹ Thuật và Toán Học chứ không phải là sinh viên “thực sự” học các chuyên ngànhnày Thứ hai, liên quan đến đo lường các biến, có một số lo ngại về việc sử dụng các
dữ liệu do sự không chắc chắn về tính hợp lệ và độ tin cậy của công cụ xây dựng.Cuối cùng, nghiên cứu được tiến hành ở một khu vực nhất định khi các chươngtrình giảng dạy về Khoa Học, Công Nghệ, Kỹ Thuật và Toán Học đang được triểnkhai mạnh mẽ nên tính ứng dụng của nghiên cứu này chưa cao
Bài nghiên cứu “Economics of education review” (2004) của tác giả Joseph
L Bast và Herbert J Walberg thực hiện ở Arizona dựa một phần vào “Lý thuyếtkinh tế” và nghiên cứu thực nghiệm để chứng minh rằng: Phụ huynh có khả năngđánh giá các trường học tốt, thậm chí có thể đưa ra các quyết định về trường đại họctốt hơn những tư vấn từ chuyên gia chính phủ Các quyết định của người thân có thểảnh hưởng trực tiếp hoặc gián tiếp đến quyết định trường đại học hay nói cách khác,đây là tác nhân đáng xem xét khi đề cập đến các yếu tố tác động đến lựa chọntrường đại học của các học sinh Cuối cùng, tác giả khẳng định rằng phụ huynh cócách tiếp nhận thông tin cần phù hợp, cho phép các trường đại học cạnh tranh côngbằng với nhau nhằm đưa ra lựa chọn tốt nhất với con họ trong khi các chính sáchchính phủ bị chi phối bởi nhiều yếu tố dẫn đến về lợi ích lâu dài của con họ khôngđược đảm bảo Tuy nhiên, vẫn tồn tại hạn chế trong bài nghiên cứu này: Các quyếtđịnh của cha mẹ là một trong rất nhiều yếu tố tác động đến quyết định học đại học
vì vậy tác động của yếu tố này lên quyết định trường là có nhưng vẫn chưa được đặt
Trong nghiên cứu “Those Who Choose and Those Who Don’t: Social
Background and College Orientation” (2010) của Eric Grodsky và Catherine
Riegle- Crumb, các tác giả chủ yếu hướng đến yếu tố hoàn cảnh xã hội trong việctác động đến lựa chọn theo học đại học nào của sinh viên Nghiên cứu được xâydựng dựa trên các học thuyết của Bourdieu (1984, 1990) và mô hình “Sự tiếp cận vàlựa chọn theo học đại học” của Perna (2006) Grodsky và Riegle-Crumb lập luậnrằng các nghiên cứu trước đây về quyết định theo học đại học của sinh viên chủ yếudựa trên giả định rằng các sinh viên đã đưa ra các quyết định một cách tối ưu và cóchủ đích Tuy nhiên,
Trang 15điều đó có thể không đúng với thực trạng ngày nay Thực tế, một phần lớn học sinhmặc định từ khi còn nhỏ rằng họ sẽ theo học đại học như một phần tự nhiên trongquá trình phát triển của họ, không hề đặt nặng lợi và hại của đại học nhiều hơn sovới việc chúng cân nhắc việc học tiểu học hoặc trung học cơ sở, tạo thành một thóiquen mặc định theo học đại học Bài nghiên cứu của Grodsky và Riegle-Crumb đãchỉ ra được mặt thiếu sót trong việc cho rằng các sinh viên đã nhận thức rõ việc theohọc đại học của mình và có ý thức quyết định về giáo dục của họ ở bậc đại học Tuynhiên, nghiên cứu này vẫn còn một số hạn chế lớn Dù các phát hiện khẳng địnhđược tầm quan trọng của thói quen có tổ chức trong giáo dục sau phổ thông, cácchứng cứ lại thiếu chắc chắn Tác giả cũng nhận thấy rằng họ có tương đối ít cácnghiên cứu thực nghiệm về nền tảng xây dựng lên để hiểu cách thói quen hình thànhnên các kết quả giáo dục sau phổ thông Bài viết cũng chỉ dựa trên một chỉ số duynhất về thói quen học đại học của sinh viên, giả sử chỉ số là hợp lệ, nó vẫn kém tincậy hơn nhiều so với việc sử dụng nhiều chỉ số hơn Ngoài ra, việc đánh giá tầm ảnhhưởng của thói quen có tổ chức chỉ dựa trên một mẫu nhỏ các trường (77 trường),nếu có mẫu lớn hơn thì sẽ có dữ liệu chắc chắn hơn để xác định sự liên kết giữa thóiquen có tổ chức và kết quả của cá nhân.
Năm 2017, Johnson nghiên cứu về các yếu tố tác động đến việc lựa chọn cáctrường đại học HBCUs (các trường đại học dành cho người da màu) của người Mỹ
gốc Phi, nhấn mạnh ở các yếu tố về văn hóa và chủng tộc trong “Choosing HBCUs:
Why African Americans Choose HBCUs in the Twenty-First Century” Việc nghiên
cứu động lực lựa chọn đại học của các sinh viên HBCU có thể cung cấp 1 góc nhìnmới để cho ra các chính sách tuyển sinh thích hợp cho sinh viên thế kỷ 21 Bài viết
sử dụng phương pháp nghiên cứu định tính và thu thập dữ liệu thông qua việc khảosát 51 người Mỹ gốc Phi đến từ nhiều bang khác nhau Cách tiếp cận này cung cấpthêm góc nhìn về cách những yếu tố tác động được hình thành như thế nào bởi hoàncảnh gia đình, kinh nghiệm giáo dục và xã hội cũng như sự tương tác với nhữngngười khác trong quá trình chọn trường đại học Tác giả chỉ ra ba yếu tố góp phầnvào quyết định theo học tại HBCU của sinh viên người Mỹ gốc Phi trong thế kỷXXI: mong muốn được học tại môi trường chủ yếu là người da đen, các chươngtrình học phù hợp với sở thích học tập của sinh viên và có nguồn tài chính dồi dào,với bài viết này
Trang 16tập trung vào nhân tố thứ nhất Bài viết cung cấp cái nhìn sâu sắc về cách cáctrường cao đẳng, đại học làm gì để thu hút sinh viên đến với môi trường học thuật
và xã hội của trường Đặc biệt, trái với các nhận định trước đây rằng yếu tố chủngtộc không ảnh hưởng đến lựa chọn đại học, nghiên cứu của Johnson chỉ ra rằng cáctrải nghiệm liên quan đến sắc tộc có sự tác động lớn đến lựa chọn của sinh viên.Việc hiểu được động cơ lựa chọn đại học của những sinh viên chọn theo học tạiHBCUs và những trải nghiệm giúp hình thành quyết định của họ có thể cung cấpthêm biện pháp thúc đẩy các chính sách và thực tiễn thể chế để tuyển dụng và giữchân sinh viên thế kỷ XXI và hơn thế nữa Tuy nhiên, bài viết vẫn còn tồn tại một
số hạn chế do chỉ nghiên cứu dựa trên yếu tố chủng tộc là chính, đặc biệt ở người damàu nên chưa thể dùng để tổng quát hết với các cá thể khác Và tình hình thế giớicũng đã có nhiều thay đổi mới, nhất là các vấn đề sắc tộc nên số liệu nghiên cứu,đánh giá có thể sai sót, lỗi thời Nhưng chúng ta vẫn có thể dựa trên bài viết củaJohnson để phát triển thêm các yếu tố mới
Bài nghiên cứu “A Model of University Choice: An Exploratory Approach”
của tác giả Mario Raposo và Helena Alves (2007) đã xác định những yếu tố ảnhhưởng nhiều nhất đến quá trình lựa chọn trường đại học của sinh viên, bằng cáchkết hợp với một yếu tố mô hình đã được cho là có liên quan trong tài liệu Mô hìnhnày có ưu điểm là tận dụng đồng thời ảnh hưởng của tất cả các yếu tố, bao gồm cả
sự tương tác của chúng Nghiên cứu được thực hiện tại Đại học Nội vụ Beira, mộttrong những trường Đại học trẻ nhất ở Bồ Đào Nha, nằm ở Nội vụ của đất nước vàđược coi là một dự án phát triển khu vực, xem xét nhu cầu thu hút những người trẻtuổi và nguồn nhân lực có trình độ, để thúc đẩy phát triển kinh tế xã hội của vùng
Dữ liệu được thu thập thông qua một cuộc khảo sát, từ một mẫu gồm 1024 sinh viênnăm nhất toàn thời gian, những người bắt đầu học Đại học, ngay sau kỳ thi trunghọc dự bị đại học, năm học 2006 Mô hình cho thấy khả năng giải thích khác nhautùy theo lĩnh vực nghiên cứu, bởi vì trọng số của các biến hình thành mỗi cấu trúckhác nhau nếu xét đến lĩnh vực nghiên cứu của sinh viên Nghiên cứu này cũng chỉ
ra rằng chiến lược tiếp thị của các trường đại học không thể giống nhau đối với tất
cả sinh viên Các trường đại học cần sử dụng các chiến lược phân đoạn thị trường và ápdụng chúng vào các chiến lược truyền thông của họ Tuy nhiên, bài nghiên cứu vẫncòn tồn tại
