Giáo án Những vấn đề cơ bản về quản lý, tổ chức dự án Hộ gia đình trong kinh tế thị trường

Trong bài này chúng ta sẽ tìm hiểu: làm thế nào để quản lý, tổ chức dự án “hộ gia đình” thành công cũng như quy trình để tiến hành triển khai một dự án trong lĩnh vực nông, lâm, ngư nghiệp. Bởi vì trong thực tế với điều kiện nguồn lực của hộ gia đình có hạn, để đảm bảo mọi cuộc đầu tư được tiến hành thuận lợi, đạt được mục tiêu mong muốn, đem lại hiệu quả ktế cao thì trước khi tiến hành phải làm tốt công tác chuẩn bị. Có nghĩa là phải xem xét, tính toán toàn diện các khía cạnh thị trường, ktế kỹ thuật, ktế tài chính, điều kiện tự nhiên, môi trường xã hội, pháp lý... có liên quan. Mọi sự xem xét, tính toán và chuẩn bị này là kim chỉ nam, là cơ sở vững chắc, là tiền đề cho việc thực hiện cho việc đầu tư đạt hiệu quả ktế xã hội mong muốn.

GIÁO ÁN NHỮNG VẤN ĐỀ CƠ BẢN VỀ QUẢN LÝ, TỔ CHỨC DỰ ÁN

"HỘ GIA ĐÌNH" TRONG KINH TẾ THỊ TRƯỜNG

Trải qua hơn 20 năm đổi mới, việc thực hiện và đưa nghị quyết đại hội Đảnglần thứ VI vào cuộc sống (năm 1987) và đặc biệt là Nghị quyết 10 của Bộ chínhtrị (năm 1988) Kinh tế hộ nông dân nước ta đã đạt được những thành quả to lớn,góp phần quan trọng tạo lên sự phát triển vượt bậc của nền kinh tế đất nước Khaithác có hiệu quả các nguồn lực trong nông nghiệp - nông thôn, phát huy nhữnglợi thế vốn có của đất nước, tạo công ăn việc làm, từng bước làm tăng thu nhậpcho lao động làm nông nghiệp là những mục tiêu mà kinh tế hộ nông dân nướcnhà về cơ bản đã làm được trong thời gian qua Tuy nhiên, cũng từ những kết quảđạt được đó, trên con đường phát triển kinh tế hộ nông dân nước ta đã và đangđặt ra nhiều vấn đề trong thời gian tới như ruộng đất cho người nông dân, vốn, tíndụng cho hộ nông dân, chuyển dịch cơ cấu cây trồng vật nuôi thị trường cungứng vật tư đầu vào, đầu ra, nâng cao trình độ tay nghề, kiến thức cho người laođộng trong nông nghiệp nông thôn

Trong bài này chúng ta sẽ tìm hiểu: làm thế nào để quản lý, tổ chức dự án

“hộ gia đình” thành công cũng như quy trình để tiến hành triển khai một dự ántrong lĩnh vực nông, lâm, ngư nghiệp Bởi vì trong thực tế với điều kiện nguồnlực của hộ gia đình có hạn, để đảm bảo mọi cuộc đầu tư được tiến hành thuận lợi,đạt được mục tiêu mong muốn, đem lại hiệu quả ktế cao thì trước khi tiến hànhphải làm tốt công tác chuẩn bị Có nghĩa là phải xem xét, tính toán toàn diện cáckhía cạnh thị trường, ktế kỹ thuật, ktế tài chính, điều kiện tự nhiên, môi trường xãhội, pháp lý có liên quan Mọi sự xem xét, tính toán và chuẩn bị này là kim chỉnam, là cơ sở vững chắc, là tiền đề cho việc thực hiện cho việc đầu tư đạt hiệuquả ktế xã hội mong muốn

I KHÁI QUÁT VỀ DỰ ÁN VÀ NHÀ KINH DOANH

1 Tính tất yếu của sự phát triển dự án hộ gia đình trong nền kinh tế thị trường

Hộ nông dân là chủ thể quan trọng trong nền kinh tế quốc dân nói chung vànền nông nghiệp nói riêng Kể từ khi công cuộc đổi mới nông nghiệp được tiếnhành một cách toàn diện vào năm 1988 (sau Nghị quyết 10 của Bộ chính trị tháng4/1988), ruộng đất được giao cho các hộ nông dân canh tác ổn định lâu dài, côngviệc sản xuất kinh doanh hoàn toàn do các hộ tự chịu trách nhiệm, kinh tế hộ trởthành đơn vị kinh tế tự chủ Kinh tế nông hộ đã phát triển theo xu hướng sản xuấthàng hóa vận hành theo cơ chế thị trường; sự phân cực nông hộ giàu, nông hộnghèo đã tạo điều kiện cho nông hộ giàu từng bước phát triển thành những trang

trại sản xuất hàng hoá có quy mô kinh doanh hợp lý, nông hộ có điều kiện đểthực hiện các dự án sản xuất theo định hướng của địa phương và của chính mìnhnhằm thu lợi nhuận cao hơn.

1.1 Một số khái niệm cơ bản:

* Kinh tế thị trường là gì: là nền kinh tế mà trong đó người mua và ngườibán tác động với nhau theo quy luật cung cầu, giá trị để xác định giá cả và sốlượng hàng hoá, dịch vụ trên thị trường

Trong kinh tế thị trường, giá cả hoạt động như một tín hiệu đối với nhà SX

và người tiêu dùng Khi người tiêu dùng muốn mua nhiều HH hơn nữa, thì giá

HH tăng và lúc này nó phát tín hiệu cho người SX là cần cung ứng nhiều hơnnữa Tuy nhiên, khi một HH nào đó được SX quá nhiều, người tiêu dùng sẽ muốnmua nó với giá thấp hơn, nhưng vì giá thấp nên người SX lại muốn SX ít hơn.Kết quả trong cả hai trường hợp là sự cân bằng lượng mua và lượng SX được duytrì

* Kn Hộ gia đình: - Trước hết, hộ là một tập hợp chủ yếu và phổ biếncủa những thành viên có chung huyết thống, tuy vậy cũng có cá biệt trườnghợp thành viên của hộ không phải cùng chung huyết thống (con nuôi, ngườitình nguyện và được sự đồng ý của các thành viên trong hộ công nhận cùngchung hoạt động kinh tế lâu dài )

- Hộ nhất thiết là một đơn vị kinh tế (chủ thể kinh tế), có nguồn lao động vàphân công lao động chung; có vốn và chương trình, kế hoạch sản xuất kinh doanhchung, là đơn vị vừa sản xuất vừa tiêu dùng, có ngân quỹ chung và được phânphối lợi ích theo thoả thuận có tính chất gia đình Hộ không phải là một thànhphần kinh tế đồng nhất, mà hộ có thể thuộc thành phần kinh tế cá thể, tư nhân, tậpthể, Nhà nước

- Hộ không đồng nhất với gia đình mặc dầu cùng chung huyết thống bởi vì hộ

là một đơn vị kinh tế riêng, còn gia đình có thể không phải là một đơn vị kinh tế (ví

dụ gia đình nhiều thế hệ cùng chung huyết thống, cùng chung một mái nhà nhưngnguồn sinh sống và ngân quỹ lại độc lập với nhau

* Kn hộ nông dân: Hộ nông dân là những hộ sống ở nông thôn, có ngànhnghề sản xuất chính là nông nghiệp, nguồn thu nhập và sinh sống chủ yếubằng nghề nông Ngoài hoạt động nông nghiệp, hộ nông dân còn tham giacác hoạt động phi nông nghiệp (như tiểu thủ công nghiệp, thương mại, dịchvụ ) ở các mức độ khác nhau

- Hộ nông dân là một đơn vị kinh tế cơ sở, vừa là một đơn vị sản xuấtvừa là một đơn vị tiêu dùng Như vậy, hộ nông dân không thể là một đơn vịkinh tế độc lập tuyệt đối và toàn năng, mà còn phải phụ thuộc vào các hệthống kinh tế lớn hơn của nền kinh tế quốc dân Khi trình độ phát triển lênmức cao của công nghiệp hoá, hiện đại hoá, thị trường, xã hội càng mở rộng

và đi vào chiều sâu, thì các hộ nông dân càng phụ thuộc nhiều hơn vào các

hệ thống kinh tế rộng lớn không chỉ trong phạm vi một vùng, một nước.Điều này càng có ý nghĩa đối với các hộ nông dân nước ta trong tình hìnhhiện nay

* Kinh tế hộ nông dân?: Kinh tế hộ nông dân là tế bào kinh tế - xã hội đượchình thành trên cơ sở các mối quan hệ: hôn nhân, huyết thống, phong tục, tâmlinh, tâm lý, đạo đức Là hình thức tổ chức kinh tế cơ sở của nông dân và nôngthôn Kinh tế hộ nông dân đã tồn tại từ rất lâu ở các nước nông nghiệp, tự chủtrong sản xuất - kinh doanh nông nghiệp, là pháp nhân kinh tế, bình đẳng trướcpháp luật và là chủ thể nền kinh tế thị trường

Còn Kinh tế trang trại: Kinh tế trang trại cũng là một hình thức của kinh tế

hộ gia đình, nhưng qui mô và tính chất sản xuất hoàn toàn khác hẳn Tínhchất sản xuất chủ yếu của trang trại chủ yếu là sản xuất hàng hoá, tức là sảnxuất nhằm mục đích để đáp ứng nhu cầu của thị trường Cũng chính vì vậy

mà qui mô sản xuất của trang trại thường lớn hơn nhiều so với kinh tế hộ

* Đặc điểm của kinh tế nông hộ nông dân

- Hộ nông dân là đơn vị kinh tế tự chủ đang quá độ sang sản xuất hàng hoáTrong kinh tế hộ nông dân, chủ thể sản xuất đồng thời là chủ thể lợi ích nên

đã tạo ra động lực kinh tế thúc đẩy nền nông nghiệp chuyển sang sản xuất hànghoá

Hiện nay ở nước ta có 3 loại kinh tế hộ nông dân tự chủ:

- Kinh tế hộ nông dân tự chủ của những người nông dân cá thể (đó là ngườinông dân chưa vào hợp tác xã) Loại kinh tế hộ nông dân tự chủ này khác vớikinh tế hộ nông dân cá thể trước đây ở hai điểm:

+ Ruộng đất thuộc quyền sở hữu toàn dân do nhà nước quản lý Họ đượcnhà nước giao quyền sử dụng ruộng đất lâu dài và ổn định

+ Hoạt động sản xuất kinh doanh của họ được sự quản lý của nhà nước

- Kinh tế hộ nông dân tự chủ của các thành viên trong các nông lâm trườngquốc doanh Ở đây hộ nông dân vừa là đơn vị kinh tế tự chủ vừa nằm trong mốiquan hệ khăng khít với kinh tế quốc dân

- Kinh tế hộ nông dân tự chủ của những người nông dân xã viên HTX Ởđây hộ nông dân vừa là đơn vị kinh tế tự chủ vừa có mối quan hệ với kinh tế vớiHTX để giải quyết cả đầu vào và đầu ra cho quá trình sản xuất kinh doanh

Tính chất tự chủ của hộ nông dân thể hiện ở việc họ được nhà nước giaoquyền sử dụng đất lâu dài, ổn định Dựa trên quy hoạch, hộ nông dân được quyềnlựa chọn phương hướng sản xuất gắn với chuyên canh và kinh doanh tổng hợ;được quyền lựa chọn quy mô, tổ chức, hình thức quản lý và nơi tiêu thụ sau khihoàn thành ghĩa vụ đóng góp cho nhà nước, thực hiện các hợp đồng Nói cách

khác, hộ nông dân vừa là người tổ chức, thực hiện, vừa là người chịu trách nhiệmtoàn bộ các khâu của quá trình tái sản xuất trong nông nghiệp Lợi ích kinh tế hộnông dân gắn liền với trách nhiệm và quyền tự chủ của hộ nông dân Đây chính làđộng lực thúc đẩy các hộ nông dân tự nguyện bỏ thêmcông sức, tiền của đầu tưvào thâm cạnh và tăng cường cơ sở vật chất kỹ thuật để phát triển sản xuất.

- Cơ cấu sản xuất của hộ nông dân chủ yếu là sản xuất nông nghiệp

Do sản xuất nông nghiệp có những đặc điểm riêng khác với sản xuất côngnghiệp như đối tượng của sản xuất nông nghiệp là những cơ thể sống lại bị chiphối nhiều các yếu tố tự nhiên, sản xuất nông nghiệp mang tính thời vụ cao vớinhững khoảng thời gian trống cho phép tạo ra sự di chuyển nhân công nôngnghiệp theo thời vụ.Mặt khác, lực lượng lao động trong nông nghiệp nước ta cònchiếm đại bộ phận lao động xã hội,diện tích đất canh tác bình quân đầu người vàoloại thấp; sản xuất chủ yếu là độc cạnh cây lúa.Vì vậy khi chuyển sang sản xuấtnông nghiệp hàng hoá để tăng thu nhập thì hộ nông dân phải đổi mới cơ cấu sảnxuất của mình hướng tăng nhanh tỷ trọng hàng hoá phù hợp với nhu cầu thịtrường, chuyên cạnh kết hợp với đa cạnh để đa dạng sản phẩm, đa dạng hoángành nghề Hộ nông dân có thể tổ chức hoạt động sản xuất kinh doanh trongnhiều lĩnh vực kinh tế nông nghiệp, với nhiều loai hình sản xuất và mọi nguồnlực có được

- Kinh tế hộ nông dân có khả năng điều chỉnh theo sự vận động của cơ chếthị trường, dưới sự quản lý của nhà nước

Trong công nghiệp việc di chuyển tư bản và sức lao động từ lĩnh vực nàysang lĩnh vực khác khó khăn Ngược lại đối với nông nghiệp nếu việc sản xuất vàtiêu thụ một loại nông sản nào đó gặp khó khăn thì kinh tế hộ nông dân có thểchuyển nhanh sang loại nông sản khác Tuy nhiên khả năng điều chỉnh của kinh

tế hộ nông dân còn phụ thuộc vào các yếu tố tự nhiên (cây, con thời tiết, khíhậu…) của từng vùng, vào lực lượng lao động, vào tư liệu sản xuất, vốn và trình

độ kỹ thuật của từng hộ nông dân, mặt khác chi phí sản xuất sản phẩm tỷ lệnghịch với quy mô sản xuất, trình độ công nghệ và tổ chức sản xuất còn ở hộnông dân trình độ công nghệ sản xuất nhỏ bé và lạc hậu, tổ chức sản xuất khônghợp lý, quy mô sản xuất hạn hẹp nên chi phí sản xuất cao làm cho hiệu quả sảnxuất hạn chế cho nên kinh tế hộ nông dân chỉ mang tính chất sản xuất hàng hoánhỏ, để phù hợp với kinh tế thị trường hiện nay thì quá trình vận động từ sản xuấthàng hoá nhỏ sang sản xuất hàng hoá lớn (kinh tế trang trại) có quy mô sản xuấtlớn, trình độ công nghệ hiện đại và tổ chức sản xuất hợp lý

* Thực tế phát triển kinh tế hộ nông dân đã cho thấy nhiều ưu điểm màkhông một chủ thể nào có được, hơn nữa phát triển kinh tế hộ nông dân còn giúpphát triển lực lượng sản xuất, tạo công ăn việc làm và giải phóng lực lượng, nănglực sản xuất ở nông thôn Đây là việc làm thực sự có ý nghĩa với bất kỳ một nềnkinh tế nào, với bất kỳ một xã hội nào Việc phát triển lực lượng sản xuất, tạo

công ăn việc làm là điều cần thiết cho sự phát triển của xã hội, của con người.Năng lực sản xuất ở nông thôn, nhiều khi còn bị bó buộc, nhưng nay nó đã đượcgiải phóng, được phát huy tác dụng qua sự phát triển của kinh tế hộ nông dân.

- Phát triển kinh tế hộ nông dân sẽ giúp khai thác hết mọi tiềm năng, tiềmlực trong nông nghiệp nông thôn Khai thác sử dụng có hiệu quả những tư liệusản xuất như đất đai, công cụ lao động… những yếu tố mà chỉ có kinh tế hộ mới

sử dụng có hiệu quả nhất Sản xuất của hộ nông dân mang tính đa dạng, tính thíchứng cao Sự phân bố của kinh tế hộ mang tính rộng khắp Sản phẩm của nôngnghiệp mang tính liên tục, không phân chia thành các bán thành phẩm, khôngtính toán được kết quả ngay ở mỗi giai đoạn Kinh tế hộ nông dân tồn tại và pháttriển khắc phục được những khó khăn tưởng chừng không khắc phục nổi, khaithác được những tiềm năng mà không một chủ thể nào khác khai thác được Thực tế phát triển của mỗi nền kinh tế trong thời gian vừa qua đã chứngminh sự tồn tại và phát triển của kinh tế hộ nông dân là một tất yếu, khách quan,phù hợp với quy luật của sản xuất nông nghiệp Bằng những luận giải như đã nóitrên, chúng ta phải công nhận rằng kinh tế hộ nông dân có nững ưu điểm màkhông chủ thể kinh tế nào có được Điều này đặc biệt đúng trong lĩnh vực nôngnghiệp nông thôn - nơi mà những tiền đề cho sự phát triển vẫn còn khiêm tốn,đòi hỏi nhiều công sức đầu tư cũng như cần có sự quan tâm đúng mức của nhànước thì sự phát triẻen của hình thức kinh tế này là một tất yếu

Nông nghiệp là một trong ba ngành chính cấu thành lên toàn bộ nền kinh tếquốc dân, tuỳ từng thời kỳ và ở mỗi nước khác nhau nó có vị trí khong giốngnhau, tuy nhiên chúng ta phải nói rằng nông nghiệp luôn đóng một vai trò quantrọng trong đời sống của nhân dân mỗi nước Sự phức tạp của nông nghiệp chỉphù hợp với một loại hình sản xuất kinh doanh, mà ở đó mang lại hiệu quả kinh

tế cao đó là kinh tế hộ nông dân

Trong những năm đổi mới vừa qua, nền kinh tế và nông nghiệp nước ta đãkhởi sắc, đạt được những thành tựu to lớn, điều đó có được là có một sự đónggóp rất lớn của kinh tế hộ nông dân Điều này một lần nữa khẳng định sự tồn tại

và phát triển của kinh tế hộ nông dân là một tất yếu khách quan, phù hợp với quyluật của sản xuất nông nghiệp

2 Dự án SXKD:

2.1 Khái niệm: Dự án là một quá trình gồm các công tác, nhiệm vụ có liên

quan với nhau được thực hiện nhằm đạt được mục tiêu đã đề ra trong điều kiệnràng buộc về thời gian, nguồn lực và ngân sách

2.2 Những đặc trưng cơ bản của một dự án

- Có một hệ thống các mục tiêu cụ thể, rõ ràng và có thể lượng hoá được.Mục tiêu của dự án được đề ra dựa trên phạm vi công việc, kế hoạch tiến độ và

sự ràng buộc về chi phí và nguồn lực Tuy nhiên, nếu có sự biến đổi của hoàn

cảnh dự án (hoàn cảnh bên trong và hoàn cảnh bên ngoài) thì mục tiêu dự áncũng có thể thay đổi hoặc điều chỉnh theo

- Các hoạt động của dự án mang tính liên tục, nối tiếp nhau Một dự ánthường bao gồm nhiều công việc, các hoạt động này kế tiếp hoạt động khác vàkết quả của từng hoạt động là cơ sở cho triển khai các hoạt động khác Hoạt độngtrong một dự án có tính ràng buộc, lôgic với nhau Một khâu tắc, có thể làm cho

dự án không thành công

- Bị ràng buộc về nguồn lực (vốn, nhân lực, trang thiết bị cũng như tổ chức),

do đó đòi hỏi việc sử dụng nó cũng tuân thủ nghiêm ngặt theo kế hoạch đã duyệt

- Ràng buộc về thời gian Điểm bắt đầu và kết thúc sự thay đổi được xácđịnh trước và điều này cũng có nghĩa là sự thay đổi đó của tổ chức phải xảy ratrong khoảng thời gian đó mới đem lại hiệu quả cho tổ chức

- Dự án luôn có tính bất định và rủi ro, Một dự án bất kỳ nào cũng có thờiđiểm bắt đầu và kết thúc khác nhau, đôi khi là một khoảng cách khá lớn về thờigian Mặt khác, việc thực hiện Dự án luôn đòi hỏi việc tiêu tốn các nguồn lực 02vấn đề trên là ng/nhân của những bất định và rủi ro của Dự án

2.3 Phân loại dự án

- Theo thời gian:

+ Dự án dài hạn: kéo dài 5 năm trở lên, có quy mô lớn, đòi hỏi đầu tư lớn vàthu lợi ích lâu dài: VD Dự án Thủy điện Sơn La

+ Dự án ngắn hạn: Thực hiện dưới 5 năm Quy mô vừa phải hoặc nhỏ, đầu

tư không lớn, thu lợi ích nhanh và trước mắt như Dự án trồng giống đậu tươngmới ở xã A, thủy điện nhỏ ở xã B…

- Theo phạm vi tác động:

+ Dự án phát triển một sản phẩm cho địa phương hoặc doanh nghiệp

+ DA phát triển dịch vụ cụ thể: Tưới tiêu, bảo vệ thực vật, tín dụng … nhằmđáp ứng yêu cầu cho một địa phương, vùng

+ DA cho một đơn vị: là DA xây dựng hay cải tổ doanh nghiệp

- Theo quy mô:

+ Dự án quốc gia: Có quy mô lớn, do CP quản lý và điều hành

+ DA cấp ngành, đp hoặc vùng, miền: Là những DA do ngành hoặc đp quảnlý

+ DA cấp cơ sở: là DA có phạm vi tác động trên một huyện hoặc một số xã,thôn

- Theo mục đích:

+ DA mang tính chất vụ lợi: Là DA đặt mục tiêu tối đa hóa lợi nhuận (trongphát triển kinh tế thì DA này là chủ yếu)

+ DA phi lợi nhuận: là DA không lấy hiệu quả hoặc lợi nhuận của vốn đầu

tư làm mục đích, mà lấy những lợi ích khác: xã hội, môi trường… là chủ yếu.(VD DA nâng cao năng lực cho cán bộ Hội… )

+ DA mang tính chất trung gian: DA đặt cả 2 nhiệm vụ ktế và xã hội làmmục đích như DA giải quyết việc làm cho kvực nông thôn

3 Nhà kinh doanh nông nghiệp (chủ dự án)

- Là người có sự mong muốn tạo lập - làm chủ trang trại hoặc dự án

- Là người có những điều kiện tối thiểu về một số yếu tố cơ bản của kinhdoanh nhất là ruộng đất, vốn, kỹ thuật và lao động

- Là người tự tin, biết kinh doanh, có tri thức, biết học hỏi, có kinh nghiệm

Là người dám chấp nhận sự rủi ro trong những trường hợp có thể xảy ra

- Là người tự tin (họ có thể thấy trước những khó khăn, chấp nhận rủi rotrong kinh doanh nhưng họ tin rằng mình có khả năng vượt qua (kinh nghiệm chothấy những người đã thành công trong kinh doanh họ có một lòng tin rất cao…)Ngoài ra Chủ Dự án phải cần có các kỹ năng:

- Kỹ năng quản lý thời gian và lập tiến độ

- Kỹ năng kỹ thuật

- Kỹ năng quan hệ con người và quản lý nguồn lực

- knang truyền dạt

- Kỹ năng thương lượng

- Kỹ năng tiếp thị và kỹ hợp đồng với khách hàng

- Kỹ năng lập ngân sách

II KHÁI QUÁT NHỮNG KIẾN THỨC CHỦ YẾU CỦA QUẢN LÝ TRANG TRẠI - DỰ ÁN HỘ GIA ĐÌNH

1 Xác định được mục tiêu của dự án

Hiện nay, quá trình kinh doanh nông lâm, ngư nghiệp các vùng nông thônđang vận động theo cơ chế thị trường mà đặc trung của nó là sản xuất hàng hoá

và dịch vụ theo yêu cầu của nền kinh tế thị trường Do đó việc xác định phươnghướng, mục tiêu kinh doanh để xây dựng dự án là rất quan trọng và là điều kiệntiên quyết của trang trại

Xác định phương hướng gắn liền với xác định quy mô sản xuất hàng hoá vàdịch vụ là những vấn đề lớn và có quan hệ chặt chẽ với nhau

Như vậy, muốn xác định được phương hướng và quy mô sản xuất hàng hoácủa dự án hay phát triển của một trang trại gia đình phải giải quyết được 4 vấn đề

cơ bản

- Sản xuất và dịch vụ cái gì?

- Sản xuất và dịch vụ như thế nào?

- Sản xuất và dịch vụ cho ai?

- Lợi thuận thu được bao nhiêu

Có xác định rõ mục tiêu thì mới thấy được cái đích mình phải đến, conđường cần phải đi và công việc cần phải làm (đối với hộ nông dân tức là phảixác định trồng cây gì và nuôi con gì)

Thưa các đ/c là có nhiều cách để tìn ra ý tưởng Sxkdoanh Ý tưởng SXKD

có thể xphat từ:

- Trong nhà chúng tư: các đồ dùng, vật dụng …

- Từ vườn, ruộng: cây trồng, con vật nuôi

- Từ đi lại tìm thấy ở nơi khác

- Từ giao tiếp học hỏi bạn bè (VD như các đ/c đc đi tập huấn tại lớp này códịp giao lưu, học hỏi, chia sẻ kinh nghiệm …)

- Từ Tivi đài báo

- Từ những khó khăn của điều kiện tự nhiên

- Từ những người đã làm ngành nghề này

- Từ tay nghề của chính bản thân họ

- khó khăn của chính gdinh và XH

Trong cuộc sống xuất hiện nhiều ý tưởng SXKD, tuy nhiên 01 ý tưởng KDtốt phải được xphat tu 02 khía cạnh:

- Khía cạnh theo hướng bản thân hoặc gia đình mình

Nếu chúng ta hay gdinh có ko hay đã từng SXKD thành công một sphamhay 01 loại hình dịch vụ nào đó, thì chúng ta nên chọn SXKD các loại đó

- Khía cạnh theo hướng người mua (khách hàng): Tức là nhu cầu của thịtrường

* Ngoài ý tưởng SXKD cta cần phải xác định được cơ hội để làm giàu

- Nếu như một nông sản nào đó mà khan hiếm ở chợ thí dụ những đặc sảncủa hộ của địa phương thì đây chính là một cơ hội của hộ Nếu hộ biết lợi dụng

cơ hội này tranh thủ sản xuất đưa ra thị trường thì sẽ có thu nhập cao, vì đang ítngười bán, nhiều người mua Thí dụ một số hộ trước đây đã nắm bắt cơ hội rau

xà lách song và mướp đắng được thành phố ưa chuộng nên họ đã nhanh chóngtrồng và bán loại này mang lại thu nhập lớn

- Chính sách của chính phủ (những chính sách ưu tiên cho vùng và hộ) thídụ: Nhà nước hỗ trợ vốn phát triển đường sá, cho vay vốn ưu đãi, hoặc xây dựngcác trung tâm công nghiệp trong vùng, như vậy các hộ này sẽ có cơ hội để vậnchuyển sản phẩm dễ dàng, có vốn đầu tư cho sản xuất, có thị trường (người mua)nên nông sản dễ dàng tiêu thụ hơn và họ có cơ hội tăng thu nhập

- Nếu Tỉnh ký được hộp đồng bán sản phẩm sang Châu âu và đang có kếhoạch ký hợp đồng mua hàng hoá đó từ các hộ (tìm kiếm giới thiệu thị trường)chẳng hạn như mặt hàng Tôm trong trường hợp này chung ta các hộ có tiềmnăng vốn, lao động và mặt nước sẽ có cơ hội phát triển nghề nuôi tôm.

Hoặc như hiện nay Chính phủ có Nghị quyết về xây dựng nông thôn mới cónhiều chính sách hỗ trợ cho nông dân phát triển SXKD như Cs dồn điền đổi thửa,cho vay vốn ko cần thế chấp

Những ghi nhớ trước khi tiến hành SXKD: Phải xác định sản phẩm phục

vụ cho đối tượng nào? So với thu nhập kinh tế của người dân địa phương thì họ

có thể mua được sản phẩm của mình không? Sản phẩm của mình có thể bán rangoài vùng cư trú không? Sản phẩm có phải cạnh tranh với ai không? Có cầngiúp đỡ, hướng dẫn, tư vấn về kỹ thuật, quản lý không?

* Tiếp tới là tính tới các yếu tố nguồn lực cơ bản của hộ:

Nguồn lực cơ bản của hộ là những yếu tố sản xuất cơ bản mà hộ có như:

- Lao động (nhiều hay ít): Lao động của gia đình là nguồn lực cơ sở củacác hộ gia đình và nông trại, là yếu tố cơ bản nhằm phân biệt kinh tế hộ gia đìnhvới các doanh nghiệp, công ty

Lao động gia đình của nông hộ được xác định là tất cả những người tronggia đình có khả năng lao động và sẵn sàng tham gia lao động sản xuất sản phẩmhàng hoá hay dịch vụ để cung cấp cho gia đình và xã hội Lao động gia đình củanông hộ gồm những người trong độ tuổi lao động và cả những người ngoài độtuổi lao động có thể tham gia lao động khi cần thiết

- Đất đai (nhiều hay ít, mấy thửa, tốt hay xấu): Bất kỳ hộ nông dân nàocũng đều có quyền sở hữu đất đai hoặc được nhà nước phân chia đất đai để sảnxuất Sự cần thiết đối với hộ nông dân là phải hiểu rõ từng loại ruộng đất cụ thể,diện tích, chất đất, vị trí địa lý, địa hình, điều kiện các yếu tố phục vụ như thuỷlợi, giao thông, thời tiết khí hậu, quản lý Xác định rõ từng thửa đất mà hộ nôngdân đang và sẽ sử dụng là rất quan trọng trong việc bố trí sản xuất kinh doanh của

hộ

- Tiền vốn và trang thiết bị phục vụ sản xuất kinh doanh (nhiều hay ít):Tiền vốn và trang thiết bị phục vụ sản xuất kinh doanh là một trong 3 yếu tốnguồn lực quan trọng trong sản xuất kinh doanh của nông hộ Tuy nhiên, đối vớicác hộ nông dân, việc phân biệt rõ ràng lượng tiền vốn và trang thiết bị phục vụsản xuất kinh doanh và phục vụ tiêu dùng gia đình là rất khó, đặc biệt là việc xácđịnh lợi nhuận trong sản xuất kinh doanh của các hộ gia đình do sự khó xác địnhcông lao động của gia đình bỏ vào sản xuất kinh doanh Đây là một đặcđiểm nữa để phân biệt hộ nông dân với các doanh nghiệp hoặc công ty Cần phảixác định rõ lượng tiền vốn và trang thiết bị phục vụ sản xuất kinh doanh của hộ.Trên cơ sở đó, xác định chính xác và đầy đủ các yếu tố nguồn lực phục vụ sản

xuất, từ đó xây dựng được kế hoạch sản xuất kinh doanh chính xác và hợp lý

- Kỹ thuật tay nghề (bằng cấp được đào tạo, nghề truyền thống hoặc giatruyền )

Rồi các loại chi phí sản xuất chính cần phải có được kê ra là:

+ Vật liệu: Cây, con, nguyên liệu, vật tư gì cần cho sản xuất? Mua ở đâu,gần hay xa, chất lượng ra sao, số lượng bao nhiêu, giá cả, vận chuyển như thếnào?

+ Sử dụng lao động: Hoàn toàn là lao động của gia đình hay có cần thuê laođộng không, thuê mướn ở đâu, thuê thời gian bao lâu, giá ngày công bao nhiêu,

có khoán sản phẩm được không? Nơi ăn nghỉ của lao động làm thuê thế nào?Thuê người có tay nghề hay lao động giản đơn?

+ Kỹ thuật sản xuất: có cần bổ xung kiến thức, cần được hướng dẫn, học tập

về kỹ thuật, kinh nghiệm, cách thức làm như thế nào? Học ở đâu, thời gian baonhiêu ngày, học ai, có mất tiền không, có phải mua tài liệu gì không hay vùa làmvừa học là được Người lao động sản xuất trực tiếp, lao động phụ học như thếnào?

+ Cách thu hoạch, đóng gói, vận chuyển, chế biến, đem bán như thế nào?Cần làm ở khâu nào? Cách sẽ bán hàng ra sao?

Do đó: Phải xem xét khả năng của gia đình, tìm hiểu quy trình kỹthuật, nơi cung cấp giống tốt, thị trường và khả năng tiêu thụ sản phẩm, cân nhắctính thị hiếu tiêu dùng nhất thời, khả năng số đông sẽ sản xuất sản phẩm đó,tính cạnh tranh sản phẩm, sản phẩm thiết yếu, sản phẩm truyền thống cóthể tiêu thụ thường xuyên, lâu dài

2 Các nhân tố cần quan tâm trong phát triển kinh tế hộ nông dân (trang trại)

2.1 Thị trường

Cần tập trung trả lời các câu hỏi chủ yếu:

- Có những thị trường nào trong nước?

- Có những thị trường nào ngoài nước?

- Giá cả lên xuống của các thị trường trong và ngoài nước ra sao? Vì sao?Nhu cầu thị trường sẽ quyết định hộ sản xuất sản phẩm gì? với số lượngbao nhiêu và theo tiêu chuẩn chất lượng như thế nào? Trong cơ chế thịtrường, các hộ nông dân hoàn toàn tự do lựa chọn loại sản phẩm mà thịtrường cần trong điều kiện sản xuất của họ Từ đó, kinh tế hộ nông dân mới

có điều kiện phát triển

- Hình thức và mức độ liên kết hợp tác trong mối quan hệ sản xuất kinhdoanh:

Để đáp ứng yêu cầu của thị trường về sản phẩm hàng hoá, các hộ nông dân phảiliên kết hợp tác với nhau để sản xuất, hỗ trợ nhau về vốn, kỹ thuật và giúp nhau tiêu thụsản phẩm Nhờ có các hình thức liên kết, hợp tác mà các hộ nông dân có điều kiện ápdụng các thành tựu khoa học kỹ thuật và công nghệ mới vào sản xuất nhằm nâng caonăng suất cây trồng, con gia súc và năng suất lao động.

- Thị trường cạnh tranh không hoàn hảo:

Là thị trường mà trong đó số lượng các sản phẩm trên thị trường không domột công ty nào có khả năng có mức ảnh hưởng lớn hay chi phối Tuy nhiên một

số công ty nào đó liên kết với nhau, vì vậy nó cũng có khả năng điều chỉnh lượngcung hoặc lượng cầu trên thị trường ở một mức độ nhất định nào đó

- Thị trường cạnh tranh hoàn hảo:

Là thị trường mà các sản phẩm ở trên thị trường là tương đối đồng nhất vàkhông một nhà sản xuất nào có mức tác động lớn đến lượng cung hoặclượng cầu của thị trường

+ Nếu phân loại thị trường theo quan hệ với quá trình sản xuất thì gồm hailoại:

- Loại thị trường đầu vào: Là loại thị trường cung cấp các yếu tố đầuvào cho các quá trình sản xuất Ví dụ: Thị trường vốn, Là nơi người ta tiếnhành hoán đổi một loại hàng hoá khá đặc biệt: đó là TIỀN, giá cả của vốn là gì ?

Thị Trường đầu ra, là thị trường tiêu thụ các sản phẩm của các nhà sản xuất

Ví dụ thị trường gạo đối với người trồng lúa, thị trường thịt bò đối với ngườichăn nuôi bò

Tóm lại: Sự phân loại thị trường chỉ có tính tương đối Điều quan trọng làphải chú ý đến đặc điểm của thị trường các nông sản phẩm sau này

Sự cần thiết phải nghiên cứu thị trường: Hướng sản xuất đến đáp ứng nhucầu thị trường thì khả năng mang lại lợi ích cho hộ từ các hoạt động sản xuấtcàng lớn Hướng sản xuất đến đáp ứng nhu cầu thị trường thì khả năng mang lạilợi ích cho hộ từ các hoạt động sản xuất càng lớn

• Khi tiến hành sản xuất hàng hoá (Sản xuất để bán), thì nghiêncứu thị trường sẽ giúp hộ dễ dàng tiêu thụ các sản phẩm của mình sản xuất ra.Nghiên cứu thị trường sẽ giúp hộ nắm bắt được các cơ hội kinh doanh mới

• Thị trường là nhân tố quyết định hướng khai thác các tiềm năng của hộ.+ Các đặc điểm của thị trường nông sản hàng hoá Thị trường nông sảnphẩm thường có các đặc điểm chính sau:

- Thông thường đó là thị trường cạnh tranh hoàn hảo Tức là các nhà sảnxuất đều có qui mô rất nhỏ so với tổng cung của thị trường và các sản phẩmtrên thị trường là tương đối đồng nhất Ví dụ: Thị trường gạo, Heo, Gà.v.v

- Thị trường nông sản phẩm thường có sự biến động lớn và phụ thuộc nhiềuvào sự thay đổi của thời tiết và khí hậu Nhiều khi được mùa nhưng mất giá

2.2 Sản phẩm

Sau khi tiếp thị nắm được nhu cầu và thị hiếu của khách hàng, chủ dự án(nhà kinh doanh) phải quyết định chiến lược sản phẩm trên cơ sở xác địnhchuyên môn hoá, tập trung hoá sản xuất sản phẩm hàng hoá ở một quy mô hợp

lý, đồng thời phải xác định các <sản phẩm> ngành phối hợp phù hợp với tàinguyên, với những yếu tố kinh doanh của dự án như đã nêu ở trên (gồm các yếu

tố nguồn lực cơ bản của hộ gdinh mình như: ldong, đất đai, ….) để bảo đảm kinh

doanh thu đựơc lợi nhuận cao Một điểm cần lưu ý là Các nông sản là các sản

phẩm của cây và con vì vậy nó chịu tác động mạnh của các điều kiện sống của

nó

- Các nông sản phẩm thường có những đòi hỏi khá nghiêm ngặt trong quátrình đưa ra thị trường đặc biệt là các sản phẩm tươi sống chưa qua chế biến (nuôitôm, cá tra và ba sa, cà phê, hạt điều…)

Chính những đặc điểm này mà dẫn đến các nhà nông hộ thường gặp rủi rolớn trong quá trình sản xuất của mình

- Vốn đầu tư và kinh doanh phải sinh lời.

- Đầu tư vốn phải xuất phát từ yêu cầu thị trường để lựa chọn và tập trungcao cho chuyên môn hoá

- Vốn dự án bao gồm: vốn tự có; vốn vay; vốn góp của các cổ đông (nếu có)Vốn gốm 2 loại là vốn cố định và vốn lưu động:

* Vốn cố định là biểu hiện bằng tiền của toàn bộ tài sản cố định Tài sản cốđịnh là tài sản có giá trị lơn và thời gian sử dụng lâu dài từ một năm trở lên Tiêuchuẩn về giá trị: Phải có giá trị tối thiểu ở một mức nhất định do Nhà nước quyđịnh phù hợp với tình hình kinh tế của từng thời kỳ (theo chế độ kế toán ban hànhtheo quyết định 15/2006/BTC thì TSCĐ có giá từ 10.000.000 trở lên) Bao gồm:

• Đất đai, nhà xưởng:

Đất đai, nhà xưởng là địa điểm chúng ta tiến hành hoạt động sản xuất kinhdoanh tại đó Có thể có các trường hợp sau:

- Xây dựng nhà xưởng mới để kinh doanh

- Mua nhà xưởng đã có sẵn, sửa chữa để kinh doanh

- Thuê nhà xưởng để kinh doanh

- Kinh doanh ngay tại nhà ở của chúng ta

Trong 4 trường hợp trên, đối với chúng ta là những người sản xuấtkinh doanh nhỏ và mới bắt đầu sản xuất kinh doanh thì đơn giản, hiệu quả nhất

là ta nên chọn sản xuất kinh doanh tại nhà ở chúng ta Như vậy chúng ta

có thể tiết kiệm được tiền, thuận tiện trong việc sản xuất kinh doanh và quản

lý, đồng thời khi cần thiết ta có thể nhờ người nhà giúp đỡ dễ dàng

• Máy móc, trang thiết bị:

Máy móc, trang thiết bị là toàn bộ máy móc, dụng cụ, xe cộ, đồ dùng nhỏ…chúng ta cần để sản xuất kinh doanh ra sản phẩm Khi sản xuất kinhdoanh, thường thì máy móc, trang thiết bị chúng ta phải mua sắm

* Vốn lưu động là biểu hiện bằng tiền của toàn bộ tài sản lưu động Khisản xuất kinh doanh, ngoài tiền vốn chi cho việc đầu tư nhà xưởng, máy móctrang thiết bị, chúng ta còn cần tiền để mua vật tư, hàng hoá để là rasản phNm mới để sản xuất kinh doanh Những loại này gọi là tài sản lưuđộng Tài sản lưu động là các loại tài sản tạm thời, sử dụng hết trong một, hailần sản xuất như tiền mặt, vật tư, hàng hoá…

Các khoản chi cho tài sản lưu động:

- Mua hàng hoá về bán lại hay mua nguyên vật liệu về sản xuất,

- Trả tiền điện, nước, trả lãi vay, chi vận chuyển, tiếp khách, sửa chữa…

- Trả tiền thuê người làm và các chi phí lặt vặt khác

+ Tài sản cố định được được đầu tư một lần nhưng sử dụng nhiều lần,nên cần số tiền nhiều một lúc để mua sắm

+ Tài sản lưu động được mua sắm theo hàng ngày, hàng tháng hayvài ba tháng, sử dụng hết rồi mua tiếp, nên chỉ cần một lượng tiền banđầu sau đó để quay vòng

ra chất lượng nông sản tốt hơn Ngược lại, nếu giống cây trồng và vật nuôi khôngtốt, thái hoá, bệnh tật thì sẽ gây khó khăn cho sự phát triển sản xuất kinh doanhnông nghiệp Như vậy công nghệ giống có ảnh hưởng trực tiếp đến sự phát triểnsản xuất kinh doanh nông sản

Công nghệ sau thu hoạch là công nghệ chế biến bảo quản và vận chuyểnnông sản cũng ảnh hưởng đến giá trị nông sản Nếu trình độ và quy mô côngnghệ sau thu hoạch lớn hiện đại thì sẽ nâng cao được giá trị nông sản và đa dạnghoá nông sản phẩm đáp ứng phong phú nhu cầu của thị trường Như vậy tạo điềukiện cho sản xuất nông sản hàng hoá phát triển Nếu trình độ và quy mô của côngnghệ sau thu hoạch nhỏ bé và lạc hậu thì sản lượng nông sản cũng như chất lượngkhông đáp ứng yêu cầu của thị trường làm không khuyến khích sản xuất nông sảnphát triển, khi công nghệ chế biến kém phát triển thì sản phẩm nông sản làm rađơn thuần

Hiện nay sản xuất của hộ nông dân không thể tách rời những tiến bộ khoahọc kỹ thuật, vì nó đã tạo ra cây trồng vật nuôi có năng suất cao, chất lượng tốt.Thực tế cho thấy những độ nhạy cảm với tiến bộ kỹ thuật về giống, công nghệsản xuất, hiểu biết thị trường, dám đầu tư lớn và chấp nhận những rủi ro trong sảnxuất nông nghiệp, họ giàu lên rất nhanh Nhờ có công nghệ mà các yếu tố sảnxuất như lao động, đất đai, sinh vật, máy móc và thời tiết khí hậu kinh tế kết hợpvới nhau để tạo ra sản phẩm nông nghiệp Như vậy, ứng dụng các tiến bộ kỹthuật mới vào sản xuất nông nghiệp có tác dụng thúc đẩy sản xuất hàng hoá pháttriển, thậm chí những tiến bộ kỹ thuật làm thay đổi hẳn bằng sản xuất hàng hoá

2.5 Nguồn tài nguyên thiên nhiên

Các nguồn tài nguyên thiên nhiên của dự án trước hết là đất, nguồn nước,thời tiết, khí hậu Như:

Vị trí địa lý và đất đai: Vị trí địa lý có ảnh hưởng trực tiếp đến sản xuấtnông nghiệp và sự phát triển của kinh tế hộ nông dân Những hộ nông dân có

vị trí thuận lợi như: gần đường giao thông, gần các cơ sở chế biến nông sản,

gần thị trường tiêu thụ sản phẩm, gần trung tâm các khu công nghiệp, đô thịlớn sẽ có điều kiện phát triển kinh tế.

Sản xuất chủ yếu của hộ nông dân là nông nghiệp, đất đai là tư liệu sản xuấtđặc biệt và không thể thay thế trong quá trình sản xuất Do vậy quy mô đất đai,địa hình và tính chất nông hoá thổ nhưỡng có liên quan mật thiết tới từng loạinông sản phẩm, tới số lượng và chất lượng sản phẩm, tới giá trị sản phẩm và lợinhuận thu được

- Khí hậu thời tiết và môi trường sinh thái

Khí hậu thời tiết có ảnh hưởng trực tiếp đến sản xuất nông nghiệp Điều kiệnthời tiết, khí hậu, lượng mưa, độ ẩm, nhiệt độ, ánh sáng có mối quan hệ chặt chẽđến sự hình thành và sử dụng các loại đất Thực tế cho thấy ở những nơi thời tiết khíhậu thuận lợi, được thiên nhiên ưu đãi sẽ hạn chế những bất lợi và rủi ro, có cơ hội

để phát triển kinh tế

Môi trường sinh thái cũng ảnh hưởng đến phát triển hộ nông dân, nhất lànguồn nước Bởi vì những loại cây trồng và gia súc tồn tại theo quy luật sinh học,nếu môi trường thuận lợi cây trồng, con gia súc phát triển tốt, năng suất cao, cònngược lại sẽ phát triển chậm, năng suất chất lượng giảm từ đó dẫn đến hiệu quảsản xuất thấp kém

2.6 Quản lý lao động, tiền lương

Trong dự án ngoài việc sử dụng lao động sẵn có của gia đình chủ dự án (haynhà kinh doanh) còn phải thuê mướn một số lao động làm việc cả năm hoặc từngthời vụ Vì vậy, việc quản lý sử dụng lao động và thù lao lao động có một vị tríquan trọng, phải chú ý đầy đủ và đảm bảo lợi ích kinh tế của mỗi người gắn lợiích kinh tế với thành quả lao động của họ để tạo ra động lực cá nhân Làm saophải hạch toán đúng và đủ bởi vì thường ldong của gdinh không tính công vàogiá trị sản phẩm (lấy công làm lãi)

2.7 Thực hiện việc hạch toán kinh doanh

Hạch toán kinh doanh trong các dự án nông nghiệp có những đặc điểm khácvới các ngành kinh doanh khác (mùa vụ, thời tiết, dịch bệnh…) nhưng nó cónhững điều chung:

- Phải tự bù đắp chi phí và có lãi

- Có quyền độc lập tự chủ hoàn toàn về tài chính và nghiệp vụ <tự chủ về >kinh doanh

- Thực hiện giám đốc bằng tiền đối với các hoạt động kinh doanh của dự án

- Khuyến khích bằng lợi ích vật chất và trách nhiệm vật chất

Để thực hiện hạch toán kinh doanh trong dự án (hoặc nhà kinh doanh) phải:

- Hiểu biết và có năng lực nghiệp vụ hạch toán, biết sử dụng các quan hệhàng hoá - tiền tệ và các quy luật khác của nền kinh tế thị trường, thực hiện tiết