Giáo trình Vận hành cầu trục (Nghề Vận hành cần, cầu trục)

Sách cung cấp những khái niệm cơ bản về máy, thiết bị nâng, lựa chọn và khai thác máy, sử dụng, bảo dưỡng cầu trục an toàn hiệu quả.. - Ý nghĩa và vai trò của môn học/mô đun:Mô đun vận

Trang 1

1

BỘ NÔNG NGHIỆP VÀ PHÁT TRIỂN NÔNG THÔN

TRƯỜNG CAO ĐẲNG NGHỀ CƠ GIỚI NINH BÌNH

GIÁO TRÌNH MÔN H ỌC/MÔ ĐUN:VẬN HÀNH CẦU TRỤC NGÀNH/NGH Ề: VẬN HÀNH CẦN, CẦU TRỤC

TRÌNH ĐỘ: TRUNG CẤP

Ban hành kèm theo Quy ết định số: /QĐ-TCGNB ngày…….tháng….năm

c ủa Trường cao đẳng Cơ giới Ninh Bình

, năm

Trang 3

3

L ỜI GIỚI THIỆU

Trong sự nghiệp công nghiệp hoá hiện đại hoá đất nước, nhằm đáp ứng nhu cầu về quy mô, chất lượng và tiến độ thi công các công trình xây dựng dân

dụng và công nghiệp, yêu cổng xây dựng cổng đường sân bay bến cảng, bốc

xếp, vận chuyển hàng hoá, sản xuất để phát triển đất nước chúng ta đã áp dụng nhiều công nghệ, và thiết bị mới tiên tiến của các nước trên thế giới

Để đáp ứng nhu cầu học tập cho học viên của nhà trường, qui mô chất lượng đội ngũ công nhân kỹ thuật trong lĩnh vực khai thác thi công, khai thác kỹ thuật máy thi công Trường cao đẳng nghề Cơ Giới Ninh Bình biên soạn Nội dung bài giảng Môdul V ẬN HÀNH CẦU TRỤC

Sách cung cấp những khái niệm cơ bản về máy, thiết bị nâng, lựa chọn và khai thác máy, sử dụng, bảo dưỡng cầu trục an toàn hiệu quả

Quá trình biên soạn mặc dù cố gắng nhưng không tránh khỏi sai sót Chúng tôi chân thành cảm ơn và mong được sự đóng góp ý kiến của đồng nghiệp, các nhà chuyên môn, bạn đọc, để cuốn sách ngày càng hoàn thiện

… , ngày… tháng… năm……

Tham gia biên soạn

Trang 4

4

M ỤC LỤC

LỜI GIỚI THIỆU 2

Bài 1: An toàn – Nội quy thực tập 6

Bài 2: Giới thiệu chung về cổng trục 9

Bài 3: Bảo dưỡng cổng trục 17

Bài 4: Điều khiển cầu trục nâng hạ móc tại chỗ 21

Bài 5: Điều khiển cổng trục nâng hạ không tải kết hợp di chuyển không tải dừng đúng vị trí 23

Bài 6: Nâng hàng nhẹ di chuyển đặt đúng quy định 30

Bài 7: Nâng hạ vật nặng, di chuyển có tải trọng định mức 34

Bài 8: Cẩu hàng lên xuống phương tiện vận tải 37

Bài 9: Cẩu hàng bị che khuất 40

Trang 5

5

GIÁO TRÌNH MÔN H ỌC/MÔ ĐUN Tên môn h ọc/mô đun: VẬN HÀNH CẦU TRỤC

Mã môn h ọc/mô đun: MĐ21

Vị trí, tính chất, ý nghĩa và vai trò của môn học/mô đun:

- Vị trí: Được học sau các môn học chung, các môn học, mô đun kỹ thuật cơ sở

và các mô đun bảo dưỡng

- Tính chất: Là mô đun chuyên môn nghề bắt buộc

- Ý nghĩa và vai trò của môn học/mô đun:Mô đun vận hành cầu trục là mô đun chuyên nghành giúp cho người học kiến thức về cầu trục và vận hành cầu trục đảm bảo an toàn kỹ thuật

M ục tiêu của môn học/mô đun:

+ Lựa chọn được cầu phù hợp với điều kiện thi công khác nhau

+ Vận hành thành thạo một số cầu trục thông dụng

- Về năng lực tự chủ và trách nhiệm:

+ Đảm bảo an toàn cho người và máy khi vận hành

+ Rèn luyện tác phong làm việc khoa học, cẩn thận, chính xác

Trang 6

6

N ội dung của môn học/mô đun:VẬN HÀNH CẦU TRỤC

BÀI 1: AN TOÀN – NỘI QUY THỰC TẬP

Mã Bài:01

GI ỚI THIÊU:

Giới thiệu cho người học biết về an toàn khi vận hành máy Và nội quy thực tập

để đảm bảo an toàn lao động

M ỤC TIÊU:

- Trình bày được kỹ thuật an toàn trước khi vận hành máy;

- Phân tích được những trường hợp sự cố thường xảy ra trong quá trình thực

tập;

- Thực hiện thao tác an toàn cho người và phương tiện;

- Rèn luyện tác phong làm việc khoa học, cẩn thận, chính xác

N ỘI DUNG CHÍNH:

1 N ội quy thực tập

Để đảm bảo việc rèn luyện kỹ năng nghề và tác phong công nghiệp, yêu cầu giáo viên, h ọc sinh, sinh viên khi vào xưởng thực hành phải tuân thủ các quy định sau :

a Đối với giáo viên :

1 Chuẩn bị đầy đủ máy móc, thiết bị, dụng cụ, vật tư cho giờ dạy

2 Điểm danh, ổn định học sinh theo nhóm thực hành trước khi thực tập

3 Đảm bảo tuyệt đối an toàn lao động trong lúc thực tập, sản xuất

4 Trong quá trình giảng dạy, nếu máy móc, thiết bị hư hỏng thì phải lập biên

bản và báo cho trưởng xưởng

5 Kết thúc mỗi giờ dạy, giáo viên phải kiểm tra máy móc,thiết bị, dụng cụ, vật

tư thực tập

b Đối với học sịnh,sinh viên:

1 Sinh viên phải có mặt tại xưởng đúng giờ , nếu có mặt trễ sau 5 phút sẽ không được vào xưởng thực hành

2 Phải mặc đồng phục, mang giày và trang bị đầy đủ các phương tiện bảo hộ lao động theo quy định của trường

3 Cặp, nón và các vật dụng cá nhân khác phải để đúng nơi quy định Không được tự ý mang dụng cụ, vật tư từ bên ngoài vào trong xưởng hoặc từ trong xưởng ra bên ngoài

4 Chấp hành nội quy an toàn – PCCC của xưởng và điều kiện an toàn của từng môn học

Trang 7

7

5 Phải ở đúng vị trí thực tập đã được giáo viên phân công, không được tự tiện đi lại những vị trí khác trong xưởng Không được hút thuốc lá và sử dụng điện thoại trong khu vực thực tập

6 Khi cần ra vào xưởng, sinh viên phải được sự cho phép của giáo viên hướng dẫn

7.Không được tiếp xúc, vận hành thiết bị, máy móc khi chưa được hướng dẫn hoặc cho phép của giáo viên phụ trách

8 Không được đùa giỡn, làm mất trật tự hoặc làm việc riêng trong giờ thực tập

9 Khu vực thực tập phải được giữ gìn ngăn nắp, sạch sẽ Sinh viên phải vệ sinh máy móc, thiết bị, trả dụng cụ thực tập vào đúng nơi quy định

10 Ngắt tất cả các thiết bị điện trước khi ra khỏi xưởng thực hành

Nhiên liệu tiêu thụ………

Nhiên liệu còn lại………

Trang 8

8

3 Nh ững quy định về kỹ thuật an toàn khi sử dụng cầu trục

Đối với các thiết bị nâng, chuyển cần có các biện pháp an toàn sau:

 Việc vận chuyển nội bộ trong xí nghiệp và phân xưởng phải được hết sức coi trọng an toàn, đặc biệt là vận chuyển bằng cần cẩu, cầu trục Đối với việc vận chuyển mặt đất, các đường vận chuyển khi xây dựng phải để ý tới đặc điểm trọng lượng và kích thước của phôi liệu, sản phẩm và phải phù hợp với phương tiện vận chuyển cơ giới thô sơ Tất cả các vật liệu phải chuyên chở, nếu có trọng tâm cao thì phải được chằng buộc cẩn thận Các phôi hay sản phẩm hình tròn, hình ống khi chất hàng cần có giỏ hoặc thùng bao đựng Đối với các chi tiết cồng kềnh nên vận chuyển vào thời gian nghỉ làm việc của công nhân

 Đường vận chuyển thường xuyên trong phân xưởng không được cắt đường công nghệ sản xuất theo dây chuyền và phải có đủ chiều rộng Việc điều khiển, ra tín hiệu vận chuyển và bốc dỡ hàng nặng phải do những người đã được huấn luyện chuyên môn về kỹ thuật và an toàn thực hiện

 Đối với các thiết bị nâng chuyển trên không như cầu trục, cẩu lăn, cẩu côngxôn vv phải được thường xuyên kiểm tra tình trạng kỹ thuật Các móc phải có các chốt hàm cáp hoặc xích Việc treo móc phải cân bằng, đúng trọng tâm của vật và không được treo móc lệch Khi các kiện hàng được móc cẩu phải treo tín hiệu, đèn báo cảnh giới Cấm cẩu móc hàng di chuyển trên khu vực có công nhân đang làm việc Việc chằng buộc cáp vào móc phải thực hiện đúng kỹ thuật

 Chọn cáp, dây xích, phanh, chọn vị trí đặt cẩu, chọn tải trọng và tầm với của cẩu cho phù hợp Chú ý tầm với và đường chuyển động của cẩu để không vướng các đường dây điện

 Đối với các thiết bị nâng chuyển chỉ cho phép những người chuyên trách

đã được huấn luyện mới được điều chỉnh Tất cả các phương tiện nâng hạ

cơ khí hoặc điện khí đều phải có lý lịch và quy định rõ quy trình vận hành

an toàn

 Thường xuyên kiểm tra máy, thử máy

4 Tham quan thi ết bị máy

- Tham quan thiết bị cầu trục Hồng Nam Q=2.5T

- Giới thiệu chung về cầu trục

- Bảng đặc tính tải trọng

- Cấu tạo, chức năng của các cơ cấu

Trang 9

- Trình bày được kết cấu chung của cầu trục

- Xác định được các đặc tính chung của cầu trục

- Nhận dạng và gọi tên các phụ tùng, thiết bị của cầu trục

NỘI DUNG CHÍNH:

1 Gi ới thiệu kết cấu chung của cầu trục

1.1 C ầu nâng

Cơ cấu nâng dùng để nâng hạ vật nặng theo phương thẳng đứng

Theo cách truyền lực theo phần chuyển động phân ra

+ Cơ cấu nâng là tời cáp hoặc tời xích với tang cuốn, đĩa xích hoặc puli ma sat + Cơ cấu nâng với truyền động thanh răng, truyền động vít

+ Cơ cấu nâng hạ nhờ xilanh thủy lực

− Cơ cấu nâng quan trọng và được dùng phổ biến là cơ cấu nâng với tời cáp: + Cấu tạo chung của cơ cấu nâng này gồm:Tời cáp với puli đổi hướng, palăng cáp cùng thiết bị mang vật

1.3 Cơ cấu di chuyển cầu

a C ấu tạo

- Cụm bánh xe di chuyển

Trang 11

1 : Hộp giảm tốc 2 Mô tơ điện 3 Bánh xe di chuyển 4 bộ puli và móc tải

5 Bàn đế xe con 6 Tang quấn cáp cà cáp

Trang 12

12

b Nguyên lý làm vi ệc

+ Khi được cấp điện mô tơ hoạt động truyền chuyển động cho hộp giảm tốc nhờ

bộ trục và ly hợp hộp gia,giảm tốc có thể có 2 đầu trục ra 1 đầu trục đùng dẫn động cho tang quấn cáp Một đầu dùng dẫn động cho bánh xe di chuyển

2 Gi ới thiệu tính năng tác dụng của các thiết bị

2.1 Động cơ điện

Sử dụng động cơ điện xoay chiều ba pha, là nguồn dẫn động cho các cơ cấu di chuyển cầu, di chuyển, xe con, cơ cấu nâng

2.2 Cơ cấu phanh

Dùng để hạn chế tốc độ di chuyển và dừng chuyển động của các cơ cấu, trên cầu trục thường sử dụng phanh điện từ

Phanh hai má có thể dùng như hai phanh một má được ghép với nhau bởi

cơ cấu dặc biệt, đảm bảo ép hay nhả đồng thời hai má phanh với bánh phanh Có nhiều loại phanh hai má, Phổ biến hiện nay trong các máy trục là loại phanh hai

má với nam châm điện

a C ấu tạo

Gồm:

Hìn h 1.30 Sơ đồ nguyên lý phanh 2 má

1 Má phanh; 2 Bánh phanh; 3 Cơ cấu tay đòn; 4 Nam châm điện;

5 Đối trọng;

Trang 13

13

b Nguyên lý truy ền động

Khi đóng điện vào động cơ của cơ cấu thì cuộn cảm 4 của nam châm cũng

có điện, nó hút phần ứng nam châm điện đẩy cần 3 về phía trái đồng thời kéo đẩy 2 má phanh đỡ 1 tách ra khỏi bánh phanh 2

c Ưu nhược điểm

+ Ưu điểm:

- Không làm cho trục của hai má phanh bị uốn

- Đóng mở phanh nhanh, nhẹ, độ tin cậy cao

+ Nhược điểm:

- Khi cần mô men mở phanh lớn thì giá thành nam châm phanh hai má với nam châm điện hành trình ngắn được dùng trên các cơ cấu nâng có mô men hãm không lớn

- Trong máy nâng người ta dùng phanh hai má có cần đẩy điện

2.3 Tang, cáp, móc

Là cụm chi tiết chính của cơ cấu nâng

Tang cuốn cáp dùng để cuốn, nhả cáp biến chuyển động quay thành chuyển động tịnh tiến

Cáp thép dùng để nâng hạ vật, neo cần và nâng hạ cần, chằng buộc vật nâng trên móc treo …

1 2 d

C¸p bÖn

1- Sîi thÐp 2- Lâi h÷u c¬

d - §uêng kÝnh d©y c¸p

Trang 15

15

3.2 Tay điều khiển nâng - hạ vật

a Nâng móc:

b H ạ móc:

3.3 Tay điều khiển di chuyển xe con:

Di chuyển xe con đi ra

Di chuyển xe con đi vào:

Trang 16

16

3.4 N út ấn điều khiển di chuyển cầu

a Di chuy ển cần trục sang phải

b Di chuy ển cần trục sang trái

Trang 17

thực hiện bảo dưỡng

M ỤC TIÊU:

- Trình bày nội dung bảo dưỡng các cấp cầu trục

- Thực hiện bảo dưỡng ca trên máy thực tập đảm bảo yêu cầu và kỹ thuật

NỘI DUNG CHÍNH:

1 B ảo dưỡng ca

1.1 Công tác chu ẩn bị

Để làm tốt công việc bảo dưỡng ca cho cầu trục chung ta cần phải chuẩn

bị dụng cụ vật tư gồm: khay đựng, giẻ lau, dầu mỡ bổ sung cho máy, bộ cle

1.2 N ội dung bảo dưỡng ca

* Để làm tốt công việc bảo dưỡng kỹ thuật phải tiến hành trên hai nội dung là kiểm tra và bảo dưỡng kỹ thuật được thể hiện theo các trình tự sau:

- Công việc vệ sinh

- Công việc kiểm tra bổ sung dầu mỡ,

- Công việc kiểm tra siết chặt

- Công việc kiểm tra an toàn

- Công việc kiểm tra tín hiệu

- Thời gian làm bảo dưỡng theo đúng quy định của từng chu kỳ bảo dưỡng đảm bảo tốt chất lượng kỹ thuật

Trang 18

18

- Đối với Cầu trục ngoài bảo dưỡng ca còn có chu kỳ bảo dưỡng các cấp gồm : Bảo dưỡng cấp 1, Bảo dưỡng 2, Bảo dưỡng cấp 3, bảo dưỡng cấp 4 và bảo dưỡng cấp 4 tăng cường nhằm khôi phục tình trạng kỹ thuật của máy toàn diện hơn so với các cấp bảo dưỡng nêu trên

- Chu kỳ bảo dưỡng cầu trục được căn cứ vào giờ máy do đồng hồ ghi giờ máy báo Điều kiện đặc biệt do điều kiện sản xuất thì chỉ được làm xê dịch trong phạm vi : làm sớm 10% hoặc muộn 5% so với tổng quỹ thời gian của chu

* Nội dung bảo dưỡng ca

Trước khi bảo dưỡng ca, phải để máy ở vị trí quy định Cắt điện nguồn

* Vệ sinh bảo dưỡng ca:

- Lau sạch kính ca bin, bảng tín hiệu,động cơ, khung, dầm

* Công việc kiểm tra bổ sung gồm:

- Kiểm tra dầu hộp giảm tốc cơ cấu di chuyển xe con, mức dầu tốt nhất ở vạch trên của thước đo Nếu thiếu bổ sung thêm dầu đúng chủng loại vào lỗ thước kiểm tra dầu

- Kiểm tra, xiết chặt các tiếp điểm

Trang 19

19

- Bơm mỡ vào các vú mỡ bôi trơn từ 8-10h

* Công việc kiểm tra siết chặt

- Kiểm tra siết chặt các bulông khớp nối

* Công việc kiểm tra an toàn

- Kiểm tra các thiết bị an toàn trên máy như phanh, cáp, khoá cáp, cáp treo hàng

- Kiểm tra dây điện

- Kiểm tra bình cứu hoả

* Công việc kiểm tra tín hiệu

- Bật cầu dao, aptomat, chìa khoá sang vị trí ON ấn nút ấn, tay cần điều khiển tất cả tín hiệu đèn đều sáng

- Kiểm tra còi báo, đèn báo khi cầu trục làm việc

- Kiểm tra mức dầu bôi

trơn không chuẩn xác

- Cầm thước kiểm tra không đúng cách, đầu thước bị hướng lên trên

-Hướng đầu thước xuống dưới để dầu không bị chảy loang ra vị trí khác

1.3 Th ực hiện bảo dưỡng ca

2.2 B ảo dưỡng cấp 1

2.2 N ội dung bảo dưỡng cấp 1

Làm công việc bảo dưỡng ca và làm thêm:

- Kiểm tra siết chặt các bộ phận truyền động

Trang 20

20

- Kiểm tra nếu cần thì phải điều chỉnh lại phanh và các xích truyền động

- Thực hiện tra dầu mở theo bảng hướng dẫn bôi trơn bảo dưỡng cṍp 1

2.3 Th ực hiện bảo dưỡng cấp 1

3 B ảo dưỡng cấp 2

2.2 N ội dung bảo dưỡng cấp 2

Làm cụng việc bảo dưỡng ca và làm thờm:

- Kiểm tra siết chặt cỏc bộ phận truyền động

- Kiểm tra nếu cần thỡ phải điều chỉnh lại phanh và cỏc xớch truyền động

Trang 21

21

BÀI 4: ĐIỀU KHIỂN CẦU TRỤC NÂNG HẠ MÓC TẠI CHỖ

Mã Bài: 04

GI ỚI THIỆU:

Giới thiệu cho người học biết được các thao tác nâng, hạ móc của cầu

trục Thực hiện được các thao tác nâng hạ móc đúng yêu cầu kỹ thuật , và đảm bảo an toàn trong quá trình vận hành cầu trục

M ỤC TIÊU:

- Trình bày được kỹ thuật an toàn khi điều khiển thiết bị công tác;

- Thao tác điều khiển nâng-hạ móc tại chỗ đảm bảo yêu cầu kỹ thuật;

- Vận hành an toàn cho người và phương tiện;

NỘI DUNG CHÍNH:

1 Thao tác điều khiển nâng móc lên

- Đóng cầu dao

- Bật apt mat tổng

- Bật chía khóa điện

- Quan sát khu vực bãi tập

- Bấm còi báo hiệu máy làm việc

Trang 22

22

- Quan sát khu vực bãi tập

- Bấm còi báo hiệu máy làm việc

- Quyên không bật attomat

- Xác định đúng vị trí gạt tay cần điều khiển móc lên, móc xuống

Trang 23

23

BÀI 5: ĐIỀU KHIỂN CẦU TRỤC NÂNG HẠ KHÔNG TẢI KẾT HỢP

DI CHUY ỂN KHÔNG TẢI DỪNG ĐÚNG VỊ TRÍ

- Vận hành an toàn cho người và phương tiện;

Cáp thường dùng buộc hàng là loại 6x37; 6x61; đường kính ≤ 39 mm

Tuỳ thuộc hình dạng, khối lượng kích cỡ của hàng mà có các cách buộc khác nhau

1.1.1 Quang treo

Để thuận tiện cho việc sử dụng, trong trục lắp còn dùng quang treo buộc hàng Quang treo chuyên dùng là quang cáp, quang xích, cáp làm quang thường dùng 6*37, 6*61

Xích làm quang là xích hàn mắt ngắn (hình 3.1) giới thiệu một số quang treo chuyên dùng bằng cáp thép

Tiêu đề	Giáo Trình Vận Hành Cầu Trục
Trường học	Trường Cao Đẳng Nghề Cơ Giới Ninh Bình
Chuyên ngành	Vận Hành Cần, Cầu Trục
Thể loại	giáo trình

Định dạng
Số trang	44
Dung lượng	0,96 MB