Giáo trình Vận hành cầu trục (Nghề Vận hành cần, cầu trục)

- Ý nghĩa và vai trò của môn học/mô đun:Mô đun vận hành cầu trục là mô đunchuyên nghành giúp cho người học kiến thức về cầu trục và vận hành cầu trụcđảm bảo an toàn kỹ thuật Mục tiêu của

Trang 1

BỘ NÔNG NGHIỆP VÀ PHÁT TRIỂN NÔNG THÔN

TRƯỜNG CAO ĐẲNG NGHỀ CƠ GIỚI NINH BÌNH

GIÁO TRÌNH

MÔN HỌC/MÔ ĐUN:VẬN HÀNH CẦU TRỤC NGÀNH/NGHỀ: VẬN HÀNH CẦN, CẦU TRỤC

TRÌNH ĐỘ: TRUNG CẤP

Ban hành kèm theo Quyết định số: /QĐ-TCGNB ngày…….tháng….năm

của Trường cao đẳng Cơ giới Ninh Bình

Trang 2

, năm

Trang 3

TUYÊN BỐ BẢN QUYỀN

Tài liệu này thuộc loại sách giáo trình nên các nguồn thông tin có thể đượcphép dùng nguyên bản hoặc trích dùng cho các mục đích về đào tạo và thamkhảo

Mọi mục đích khác mang tính lệch lạc hoặc sử dụng với mục đích kinhdoanh thiếu lành mạnh sẽ bị nghiêm cấm

Trang 4

LỜI GIỚI THIỆU

Trong sự nghiệp công nghiệp hoá hiện đại hoá đất nước, nhằm đáp ứngnhu cầu về quy mô, chất lượng và tiến độ thi công các công trình xây dựng dândụng và công nghiệp, yêu cổng xây dựng cổng đường sân bay bến cảng, bốcxếp, vận chuyển hàng hoá, sản xuất để phát triển đất nước chúng ta đã áp dụngnhiều công nghệ, và thiết bị mới tiên tiến của các nước trên thế giới

Để đáp ứng nhu cầu học tập cho học viên của nhà trường, qui mô chấtlượng đội ngũ công nhân kỹ thuật trong lĩnh vực khai thác thi công, khai thác kỹthuật máy thi công Trường cao đẳng nghề Cơ Giới Ninh Bình biên soạn Nội

dung bài giảng Môdul VẬN HÀNH CẦU TRỤC

Sách cung cấp những khái niệm cơ bản về máy, thiết bị nâng, lựa chọn vàkhai thác máy, sử dụng, bảo dưỡng cầu trục an toàn hiệu quả

Quá trình biên soạn mặc dù cố gắng nhưng không tránh khỏi sai sót.Chúng tôi chân thành cảm ơn và mong được sự đóng góp ý kiến của đồngnghiệp, các nhà chuyên môn, bạn đọc, để cuốn sách ngày càng hoàn thiện

… , ngày… tháng… năm……

Tham gia biên soạn

Trang 5

LỜI GIỚI THIỆU 2

Bài 1: An toàn – Nội quy thực tập 6

Bài 2: Giới thiệu chung về cổng trục 9

Bài 3: Bảo dưỡng cổng trục 17

Bài 4: Điều khiển cầu trục nâng hạ móc tại chỗ 21

Bài 5: Điều khiển cổng trục nâng hạ không tải kết hợp di chuyển không tải dừng đúng vị trí 23

Bài 6: Nâng hàng nhẹ di chuyển đặt đúng quy định 30

Bài 7: Nâng hạ vật nặng, di chuyển có tải trọng định mức 34

Bài 8: Cẩu hàng lên xuống phương tiện vận tải 37

Bài 9: Cẩu hàng bị che khuất 40

Trang 6

GIÁO TRÌNH MÔN HỌC/MÔ ĐUN Tên môn học/mô đun: VẬN HÀNH CẦU TRỤC

Mã môn học/mô đun: MĐ21

Vị trí, tính chất, ý nghĩa và vai trò của môn học/mô đun:

- Vị trí: Được học sau các môn học chung, các môn học, mô đun kỹ thuật cơ sở

và các mô đun bảo dưỡng

- Tính chất: Là mô đun chuyên môn nghề bắt buộc

- Ý nghĩa và vai trò của môn học/mô đun:Mô đun vận hành cầu trục là mô đunchuyên nghành giúp cho người học kiến thức về cầu trục và vận hành cầu trụcđảm bảo an toàn kỹ thuật

Mục tiêu của môn học/mô đun:

+ Lựa chọn được cầu phù hợp với điều kiện thi công khác nhau

+ Vận hành thành thạo một số cầu trục thông dụng

- Về năng lực tự chủ và trách nhiệm:

+ Đảm bảo an toàn cho người và máy khi vận hành

+ Rèn luyện tác phong làm việc khoa học, cẩn thận, chính xác

Trang 7

Nội dung của môn học/mô đun:VẬN HÀNH CẦU TRỤC

BÀI 1: AN TOÀN – NỘI QUY THỰC TẬP

Mã Bài:01 GIỚI THIÊU:

Giới thiệu cho người học biết về an toàn khi vận hành máy Và nội quy thực tập

để đảm bảo an toàn lao động

MỤC TIÊU:

- Trình bày được kỹ thuật an toàn trước khi vận hành máy;

- Phân tích được những trường hợp sự cố thường xảy ra trong quá trình thực

tập;

- Thực hiện thao tác an toàn cho người và phương tiện;

- Rèn luyện tác phong làm việc khoa học, cẩn thận, chính xác.

NỘI DUNG CHÍNH:

1 Nội quy thực tập

Để đảm bảo việc rèn luyện kỹ năng nghề và tác phong công nghiệp, yêu cầu giáo viên, học sinh, sinh viên khi vào xưởng thực hành phải tuân thủ các quy định sau :

a Đối với giáo viên :

1 Chuẩn bị đầy đủ máy móc, thiết bị, dụng cụ, vật tư cho giờ dạy

2 Điểm danh, ổn định học sinh theo nhóm thực hành trước khi thực tập

3 Đảm bảo tuyệt đối an toàn lao động trong lúc thực tập, sản xuất

4 Trong quá trình giảng dạy, nếu máy móc, thiết bị hư hỏng thì phải lập biênbản và báo cho trưởng xưởng

5 Kết thúc mỗi giờ dạy, giáo viên phải kiểm tra máy móc,thiết bị, dụng cụ, vật

tư thực tập

b Đối với học sịnh,sinh viên:

1 Sinh viên phải có mặt tại xưởng đúng giờ , nếu có mặt trễ sau 5 phút sẽkhông được vào xưởng thực hành

2 Phải mặc đồng phục, mang giày và trang bị đầy đủ các phương tiện bảo hộlao động theo quy định của trường

3 Cặp, nón và các vật dụng cá nhân khác phải để đúng nơi quy định Khôngđược tự ý mang dụng cụ, vật tư từ bên ngoài vào trong xưởng hoặc từ trongxưởng ra bên ngoài

4 Chấp hành nội quy an toàn – PCCC của xưởng và điều kiện an toàn của từngmôn học

Trang 8

5 Phải ở đúng vị trí thực tập đã được giáo viên phân công, không được tự tiện đilại những vị trí khác trong xưởng Không được hút thuốc lá và sử dụng điệnthoại trong khu vực thực tập

6 Khi cần ra vào xưởng, sinh viên phải được sự cho phép của giáo viên hướngdẫn

7.Không được tiếp xúc, vận hành thiết bị, máy móc khi chưa được hướng dẫnhoặc cho phép của giáo viên phụ trách

8 Không được đùa giỡn, làm mất trật tự hoặc làm việc riêng trong giờ thực tập

9 Khu vực thực tập phải được giữ gìn ngăn nắp, sạch sẽ Sinh viên phải vệ sinhmáy móc, thiết bị, trả dụng cụ thực tập vào đúng nơi quy định

10 Ngắt tất cả các thiết bị điện trước khi ra khỏi xưởng thực hành

Nhiên liệu tiêu thụ………

Nhiên liệu còn lại………

….Ngày…tháng….năm

Phòng quản lý xe máy Chủ xe máy

Thứ Ngày Nội dụng hoặt

động học tập

Số km (số giờ)

Nhiên liệu tiêu thụ Tình

trạng kỹ thuật Xăng Điezen Dầu phụ Mỡ

Trang 9

3 Những quy định về kỹ thuật an toàn khi sử dụng cầu trục

Đối với các thiết bị nâng, chuyển cần có các biện pháp an toàn sau:

 Việc vận chuyển nội bộ trong xí nghiệp và phân xưởng phải được hết sứccoi trọng an toàn, đặc biệt là vận chuyển bằng cần cẩu, cầu trục Đối vớiviệc vận chuyển mặt đất, các đường vận chuyển khi xây dựng phải để ýtới đặc điểm trọng lượng và kích thước của phôi liệu, sản phẩm và phảiphù hợp với phương tiện vận chuyển cơ giới thô sơ Tất cả các vật liệuphải chuyên chở, nếu có trọng tâm cao thì phải được chằng buộc cẩn thận.Các phôi hay sản phẩm hình tròn, hình ống khi chất hàng cần có giỏ hoặcthùng bao đựng Đối với các chi tiết cồng kềnh nên vận chuyển vào thờigian nghỉ làm việc của công nhân

 Đường vận chuyển thường xuyên trong phân xưởng không được cắtđường công nghệ sản xuất theo dây chuyền và phải có đủ chiều rộng Việcđiều khiển, ra tín hiệu vận chuyển và bốc dỡ hàng nặng phải do nhữngngười đã được huấn luyện chuyên môn về kỹ thuật và an toàn thực hiện

 Đối với các thiết bị nâng chuyển trên không như cầu trục, cẩu lăn, cẩucôngxôn vv phải được thường xuyên kiểm tra tình trạng kỹ thuật Cácmóc phải có các chốt hàm cáp hoặc xích Việc treo móc phải cân bằng,đúng trọng tâm của vật và không được treo móc lệch Khi các kiện hàngđược móc cẩu phải treo tín hiệu, đèn báo cảnh giới Cấm cẩu móc hàng dichuyển trên khu vực có công nhân đang làm việc Việc chằng buộc cápvào móc phải thực hiện đúng kỹ thuật

 Chọn cáp, dây xích, phanh, chọn vị trí đặt cẩu, chọn tải trọng và tầm vớicủa cẩu cho phù hợp Chú ý tầm với và đường chuyển động của cẩu đểkhông vướng các đường dây điện

 Đối với các thiết bị nâng chuyển chỉ cho phép những người chuyên trách

đã được huấn luyện mới được điều chỉnh Tất cả các phương tiện nâng hạ

cơ khí hoặc điện khí đều phải có lý lịch và quy định rõ quy trình vận hành

an toàn

 Thường xuyên kiểm tra máy, thử máy

4 Tham quan thiết bị máy

- Tham quan thiết bị cầu trục Hồng Nam Q=2.5T

- Giới thiệu chung về cầu trục

- Bảng đặc tính tải trọng

- Cấu tạo, chức năng của các cơ cấu

Trang 10

BÀI 2: GIỚI THIỆU VỀ CẦU TRỤC

Giới thiệu cho người học biết biết về kết cấu chung của cầu trục, và tínhnăng tác dụng của thiết bị động cơ điện, cơ cấu phanh, tang, cáp móc, bánh xecủa cầu trục

MỤC TIÊU:

- Trình bày được kết cấu chung của cầu trục

- Xác định được các đặc tính chung của cầu trục

- Nhận dạng và gọi tên các phụ tùng, thiết bị của cầu trục

1 Giới thiệu kết cấu chung của cầu trục

1.1 Cầu nâng

Cơ cấu nâng dùng để nâng hạ vật nặng theo phương thẳng đứng

Theo cách truyền lực theo phần chuyển động phân ra

+ Cơ cấu nâng là tời cáp hoặc tời xích với tang cuốn, đĩa xích hoặc puli ma sat+ Cơ cấu nâng với truyền động thanh răng, truyền động vít

+ Cơ cấu nâng hạ nhờ xilanh thủy lực

− Cơ cấu nâng quan trọng và được dùng phổ biến là cơ cấu nâng với tời cáp:+ Cấu tạo chung của cơ cấu nâng này gồm:Tời cáp với puli đổi hướng, palăngcáp cùng thiết bị mang vật

1.3 Cơ cấu di chuyển cầu

a Cấu tạo

- Cụm bánh xe di chuyển

Trang 12

1 : Hộp giảm tốc 2 Mô tơ điện 3 Bánh xe di chuyển 4 bộ puli và móc tải

5 Bàn đế xe con 6 Tang quấn cáp cà cáp

Trang 13

b Nguyên lý làm việc

+ Khi được cấp điện mô tơ hoạt động truyền chuyển động cho hộp giảm tốc nhờ

bộ trục và ly hợp hộp gia,giảm tốc có thể có 2 đầu trục ra 1 đầu trục đùng dẫnđộng cho tang quấn cáp Một đầu dùng dẫn động cho bánh xe di chuyển

2 Giới thiệu tính năng tác dụng của các thiết bị

2.1 Động cơ điện

Sử dụng động cơ điện xoay chiều ba pha, là nguồn dẫn động cho các cơcấu di chuyển cầu, di chuyển, xe con, cơ cấu nâng

2.2 Cơ cấu phanh

Dùng để hạn chế tốc độ di chuyển và dừng chuyển động của các cơ cấu, trên cầu trục thường sử dụng phanh điện từ

Phanh hai má có thể dùng như hai phanh một má được ghép với nhau bởi

cơ cấu dặc biệt, đảm bảo ép hay nhả đồng thời hai má phanh với bánh phanh Cónhiều loại phanh hai má, Phổ biến hiện nay trong các máy trục là loại phanh hai

má với nam châm điện

a Cấu tạo

Gồm:

Hình 1.30 Sơ đồ nguyên lý phanh 2 má

1 Má phanh; 2 Bánh phanh; 3 Cơ cấu tay đòn; 4 Nam châm điện;

5 Đối trọng;

Trang 14

b Nguyên lý truyền động

Khi đóng điện vào động cơ của cơ cấu thì cuộn cảm 4 của nam châm cũng

có điện, nó hút phần ứng nam châm điện đẩy cần 3 về phía trái đồng thời kéođẩy 2 má phanh đỡ 1 tách ra khỏi bánh phanh 2

c Ưu nhược điểm

+ Ưu điểm:

- Không làm cho trục của hai má phanh bị uốn

- Đóng mở phanh nhanh, nhẹ, độ tin cậy cao

+ Nhược điểm:

- Khi cần mô men mở phanh lớn thì giá thành nam châm phanh hai má vớinam châm điện hành trình ngắn được dùng trên các cơ cấu nâng có mô men hãmkhông lớn

- Trong máy nâng người ta dùng phanh hai má có cần đẩy điện

2.3 Tang, cáp, móc

Là cụm chi tiết chính của cơ cấu nâng

Tang cuốn cáp dùng để cuốn, nhả cáp biến chuyển động quay thànhchuyển động tịnh tiến

Cáp thép dùng để nâng hạ vật, neo cần và nâng hạ cần, chằng buộc vậtnâng trên móc treo …

1 2 d

C¸p bÖn

1- Sîi thÐp 2- Lâi h÷u c¬

d - §uêng kÝnh d©y c¸p

Trang 16

3.2 Tay điều khiển nâng - hạ vật

a Nâng móc:

b Hạ móc:

3.3 Tay điều khiển di chuyển xe con:

Di chuyển xe con đi ra

Di chuyển xe con đi vào:

Trang 17

3.4 Nút ấn điều khiển di chuyển cầu

a Di chuyển cần trục sang phải

b Di chuyển cần trục sang trái

Trang 18

BÀI 3: BẢO DƯỠNG CẦU TRỤC

Giới thiệu cho người học biết được công tác chuẩn bị, nội dung của quátrình bảo dưỡng ca, bảo dưỡng cấp 1, bảo dưỡng cấp 2 của cầu trục, và thực hiệnđược bảo dưỡng ca đúng yêu cầu kỹ thuật và bảo đảm an toàn trong quá trìnhthực hiện bảo dưỡng

MỤC TIÊU:

- Trình bày nội dung bảo dưỡng các cấp cầu trục

- Thực hiện bảo dưỡng ca trên máy thực tập đảm bảo yêu cầu và kỹ thuật

1 Bảo dưỡng ca

1.1 Công tác chuẩn bị

Để làm tốt công việc bảo dưỡng ca cho cầu trục chung ta cần phải chuẩn

bị dụng cụ vật tư gồm: khay đựng, giẻ lau, dầu mỡ bổ sung cho máy, bộ cle

1.2 Nội dung bảo dưỡng ca

* Để làm tốt công việc bảo dưỡng kỹ thuật phải tiến hành trên hai nộidung là kiểm tra và bảo dưỡng kỹ thuật được thể hiện theo các trình tự sau:

- Công việc vệ sinh

- Công việc kiểm tra bổ sung dầu mỡ,

- Công việc kiểm tra siết chặt

- Công việc kiểm tra an toàn

- Công việc kiểm tra tín hiệu

- Thời gian làm bảo dưỡng theo đúng quy định của từng chu kỳ bảodưỡng đảm bảo tốt chất lượng kỹ thuật

Trang 19

- Đối với Cầu trục ngoài bảo dưỡng ca còn có chu kỳ bảo dưỡng các cấpgồm : Bảo dưỡng cấp 1, Bảo dưỡng 2, Bảo dưỡng cấp 3, bảo dưỡng cấp 4 vàbảo dưỡng cấp 4 tăng cường nhằm khôi phục tình trạng kỹ thuật của máy toàndiện hơn so với các cấp bảo dưỡng nêu trên.

- Chu kỳ bảo dưỡng cầu trục được căn cứ vào giờ máy do đồng hồ ghi giờmáy báo Điều kiện đặc biệt do điều kiện sản xuất thì chỉ được làm xê dịchtrong phạm vi : làm sớm 10% hoặc muộn 5% so với tổng quỹ thời gian của chu

* Nội dung bảo dưỡng ca

Trước khi bảo dưỡng ca, phải để máy ở vị trí quy định Cắt điện nguồn

* Vệ sinh bảo dưỡng ca:

- Lau sạch kính ca bin, bảng tín hiệu,động cơ, khung, dầm

* Công việc kiểm tra bổ sung gồm:

- Kiểm tra dầu hộp giảm tốc cơ cấu di chuyển xe con, mức dầu tốt nhất ở vạchtrên của thước đo Nếu thiếu bổ sung thêm dầu đúng chủng loại vào lỗ thước kiểmtra dầu

- Kiểm tra, xiết chặt các tiếp điểm

Trang 20

- Bơm mỡ vào các vú mỡ bôi trơn từ 8-10h.

* Công việc kiểm tra siết chặt

- Kiểm tra siết chặt các bulông khớp nối

* Công việc kiểm tra an toàn

- Kiểm tra các thiết bị an toàn trên máy như phanh, cáp, khoá cáp, cáptreo hàng

- Kiểm tra dây điện

- Kiểm tra bình cứu hoả

* Công việc kiểm tra tín hiệu

- Bật cầu dao, aptomat, chìa khoá sang vị trí ON ấn nút ấn, tay cần điềukhiển tất cả tín hiệu đèn đều sáng

- Kiểm tra còi báo, đèn báo khi cầu trục làm việc.

- Kiểm tra mức dầu bôi

trơn không chuẩn xác

- Cầm thước kiểm trakhông đúng cách, đầuthước bị hướng lên trên

-Hướng đầu thước xuốngdưới để dầu không bị chảyloang ra vị trí khác

1.3 Thực hiện bảo dưỡng ca

2.2 Bảo dưỡng cấp 1

2.2 Nội dung bảo dưỡng cấp 1

Làm công việc bảo dưỡng ca và làm thêm:

Trang 21

- Kiểm tra nếu cần thì phải điều chỉnh lại phanh và các xích truyền động.

- Thực hiện tra dầu mở theo bảng hướng dẫn bôi trơn bảo dưỡng cṍp 1

2.3 Thực hiện bảo dưỡng cấp 1

3 Bảo dưỡng cấp 2

2.2 Nội dung bảo dưỡng cấp 2

Làm cụng việc bảo dưỡng ca và làm thờm:

- Kiểm tra siết chặt cỏc bộ phận truyền động

- Kiểm tra nếu cần thỡ phải điều chỉnh lại phanh và cỏc xớch truyền động

Trang 22

BÀI 4: ĐIỀU KHIỂN CẦU TRỤC NÂNG HẠ MÓC TẠI CHỖ

Mã Bài: 04 GIỚI THIỆU:

Giới thiệu cho người học biết được các thao tác nâng, hạ móc của cầu trục Thực hiện được các thao tác nâng hạ móc đúng yêu cầu kỹ thuật , và đảm bảo an toàn trong quá trình vận hành cầu trục

MỤC TIÊU:

- Trình bày được kỹ thuật an toàn khi điều khiển thiết bị công tác;

- Thao tác điều khiển nâng-hạ móc tại chỗ đảm bảo yêu cầu kỹ thuật;

- Vận hành an toàn cho người và phương tiện;

1 Thao tác điều khiển nâng móc lên

- Đóng cầu dao

- Bật apt mat tổng

- Bật chía khóa điện

- Quan sát khu vực bãi tập

- Bấm còi báo hiệu máy làm việc

Trang 23

- Quan sát khu vực bãi tập

- Bấm còi báo hiệu máy làm việc

- Quyên không bật attomat

- Xác định đúng vị trí gạt tay cần điều khiển móc lên, móc xuống

Định dạng
Số trang	45
Dung lượng	5,76 MB