Giáo trình Lắp dựng cần trục tháp (Nghề Vận hành cần, cầu trục)

Để xây dựng nhà cao tầng và các tháp có độ cao lớn, người ta dùng cácloại cần trục tháp cố định neo vào công trình, cần trục tháp tự nâng, có chiều caonâng đến 150m bằng chốt bản lề.. Do

BỘ NÔNG NGHIỆP VÀ PHÁT TRIỂN NÔNG THÔN

TRƯỜNG CAO ĐẲNG NGHỀ CƠ GIỚI NINH BÌNH

GIÁO TRÌNH

MÔN HỌC/MÔ ĐUN:LẮP DỰNG CẦN TRỤC THÁP

NGÀNH/NGHỀ: VẬN HÀNH CẦN, CẦU TRỤC

TRÌNH ĐỘ: TRUNG CẤP

Ban hành kèm theo Quyết định số: /QĐ-TCGNB ngày…….tháng….năm

2017 của Trường cao đẳng Cơ giới Ninh Bình

, năm

LỜI GIỚI THIỆU

Trong sự nghiệp công nghiệp hoá hiện đại hoá đất nước, nhằm đáp ứngnhu cầu về qui mô, chất lượng và tiến độ thi công các công trình xây dựng dândụng và công nghiệp, yêu cầu xây dựng cầu đường sân bay bến cảng, bốc xếp,vận chuyển hàng hoá, sản xuất để phát triển đất nước chúng ta đã áp dụng nhiềucông nghệ, và thiết bị mới tiên tiến của các nước trên thế giới

Để đáp ứng nhu cầu học tập cho học viên của nhà trường, qui mô chấtlượng đội ngũ công nhân kỹ thuật trong lĩnh vực khai thác thi công, khai thác kỹthuật máy thi công Trường cao đẳng Cơ Giới Ninh Bình biên soạn nội dung bài

… , ngày… tháng… năm…… Tham gia biên soạn

TUYÊN BỐ BẢN QUYỀN

Tài liệu này thuộc loại sách giáo trình nên các nguồn thông tin có thể đượcphép dùng nguyên bản hoặc trích dùng cho các mục đích về đào tạo và thamkhảo

Mọi mục đích khác mang tính lệch lạc hoặc sử dụng với mục đích kinhdoanh thiếu lành mạnh sẽ bị nghiêm cấm

MỤC LỤC

LỜI GIỚI THIỆU 2

Bài 1: Giới thiệu về cần trục tháp 6

Bài 2: Cấu tạo các loại cần trục tháp 14

Bài 3: Công tác chuẩn bị trước khi lắp cần trục tháp 26

Bài 4: Lắp dựng cần trục tháp 35

Bài 5: Thao tác di chuyển cần trục tháp 45

GIÁO TRÌNH MÔ ĐUNLẮP DỰNG CẦN TRỤC THÁP

Tên môn học/mô đun:Lắp dựng cần trục tháp

Mã môn học/mô đun: MĐ 24

Vị trí, tính chất, ý nghĩa và vai trò của môn học/mô đun:

- Vị trí: Được học sau các môn học chung, các môn học, mô đun kỹ thuật cơ sở

- Tính chất: Là mô đun chuyên môn nghề tự chọn

- Ý nghĩa và vai trò của môn học/mô đun: Giúp cho người học có kiến thức cơbản về lắp dựng và vận hành cần trục tháp

Mục tiêu của môn học/mô đun:

- Về kiến thức: Trình bày được phương pháp lắp dựng cần cẩu tháp và quy địnhthử tải cần cẩu sau lắp dựng;

- Về kỹ năng: Sử dụng đúng kỹ thuật và thành thạo các thiết bị, dụng cụ tronglắp dựng

+ Tháo lắp được cần trục tháp đúng yêu cầu kỹ thuật;

+ Thực hiện được công tác kiểm tra, thử tải sau khi lắp dựng hoàn thành;

- Về năng lực tự chủ: Rèn luyện tính tỉ mỉ chính xác, đảm bảo an toàn cho người

và thiết bị trong quá trình thực tập

+ Tuân thủ những quy trình bảo dưỡng, nội quy thực tập;

- Về thái độ:

trong công việc

Nội dung của môn học/mô đun: Lắp dựng cần trục tháp

BÀI 1: GIỚI THIỆU CHUNG VỀ CẦN TRỤC THÁP

Mã Bài:01 GIỚI THIỆU:

Bài học giới thiệu cho người học biết về công dụng, ưu nhược điểm của cần trục tháp và biết được cấu tạo của cần trục tháp

MỤC TIÊU:

- Nêu được công dụng và ưu nhược điểm của cần trục tháp

- Trình bày được cấu tạo các cơ cấu và của cần trục tháp

- Nghiêm túc và có tính kỷ luật cao trong học tập

NỘI DUNG CHÍNH:

1 Công dụng và ưu nhược điểm của cần trục tháp

Cần trục là loại cần trục có thân tháp cao từ 3575m hoặc cao hơn phíatrên đỉnh tháp có gắn cần dài từ 1270m bằng chốt bản lề Một đầu cần đượcm bằng chốt bản lề Một đầu cần đượctreo bằng cáp hoặc thanh kéo đi qua đỉnh tháp

Kết cấu chung cần tháp Gồm 2 phần

- Phần quay trên phần quay bố trí các cơ cấu công tác như Tời nâng vật, tờinâng cần, tời kéo xe con, cơ cấu quay, đối trọng, trang thiết bị điện và thiết bị antoàn

- Phần không quay có thể đặt cố định trên nền hoặc có khả năng di chuyển trênđường ray nhờ cơ cấu di chuyển

Tất cả các cơ cấu cần trục được điều khiển trên cabin treo ở gần đỉnh tháp

1.1 Công dụng

Cần trục tháp giữ vị trí số một trong các thiết bị nâng dùng trong xây dựng Cầntrục tháp là thiết bị nâng chủ yếu dùng để vận chuyển vật liệu và lắp ráp trongcác công trình xây dựng dân dụng, xây dựng công nghiệp, các công trình thuỷđiện v.v

Cần trục tháp thường có đủ các cơ cấu nâng hạ vật, thay đổi tầm với, quay

và di chuyển nên có thể vận chuyển hàng trong khoảng không gian phục vụ lớn.Ngoài ra do kết cấu hợp lý, dễ tháo lắp và vận chuyển mà cần trục tháp có tính

cơ động cao

Tải trọng nâng của cần trục tháp thường thay đổi theo tầm với Do đóthông số đặc trưng cho cần trục tháp là mômen tải trọng Đường đặc tính tảitrọng là đồ thị biểu diễn sự phụ thuộc của tải trọng nâng và tầm với Ngoài ra,các thông số cơ bản khác của cần trục tháp là tầm với lớn nhất và nhỏ nhất,chiều cao nâng, các tốc độ chuyển động (nâng, quay, di chuyển và thay đổi tầmvới), trọng lượng của cần trục, công suất và lực nén bánh Trong xây dựng nhàdân dụng thường sử dụng các cần trục tháp có tải trọng nâng 310m bằng chốt bản lề Một đầu cần đượct, tầm với đến25m và chiều cao nâng đến 50m bằng chốt bản lề Một đầu cần đượcm Đặc điểm của loại cần trục này là có tính cơđộng cao, khi làm việc có thể di chuyển trên đường ray, tháo lắp và vận chuyển

dễ dàng Để xây dựng nhà cao tầng và các tháp có độ cao lớn, người ta dùng cácloại cần trục tháp cố định neo vào công trình, cần trục tháp tự nâng, có chiều caonâng đến 150m bằng chốt bản lề Một đầu cần đượcm và tầm với đến 50m bằng chốt bản lề Một đầu cần đượcm Một số cần trục có tầm với đến70m bằng chốt bản lề Một đầu cần đượcm và do

đó nó có thể bao quát được toàn bộ công trình đang thi công mặc dù tháp củacần trục cố định một chỗ Trong xây dựng công nghiệp, người ta sử dụng cáccần trục tháp chuyên dùng có tải trọng nâng đến 80m bằng chốt bản lề Một đầu cần đượct với mômen tải trọng đến150m bằng chốt bản lề Một đầu cần được0m bằng chốt bản lề Một đầu cần được t.m, tầm với 2545m và chiều cao nâng 50m bằng chốt bản lề Một đầu cần được.80m bằng chốt bản lề Một đầu cần đượcm

1.2 Ưu nhược điểm của cần trục tháp

* Ưu điểm

Do chiều cao nâng và tầm với lớn, khoảng không gian phục vụ rộng nhờcác chuyển động nâng hạ vật, thay đổi tầm với, quay toàn vòng và dịch chuyểntoàn bộ mà cần trục tháp được sử dụng rộng rãi trong xây lắp các công trình dândụng và công nghiệp hoặc dùng để bốc dỡ hàng hoá cấu kiện trên các kho bãi

* Nhược điểm

Kết cấu phức tạp tháp cao và nặng khó khăn trong việc lắp dựng, dichuyển chuẩn bị mặt bằng, nên cần trục chỉ nên sử dụng ở nơi có khối lượng xâylắp lớn và khi sử dụng cần cẩu tự hành là không kinh tế hoặc không có khả năngđáp ứng được yêu cầu công việc

2 Cấu tạo chung:

2.1 Sơ đồ cấu tạo

* Cấu tạo gồm

– Gồm nhiều đoạn lắp ghép lại với nhau bằng mối ghép bu lông tại thân tháp dạng giàn thép không gia Đầu tháp có thể chuyển động quay được trên đoạn tháp trên cùng

– Cần và cần đặt đối trọng được lắp khớp với đầu tháp và được neo giữ nằm ngang, có thể hạ xuống hoặc nâng lên được khi cần thiết

– Xe con mang vật di chuyển được trên ray nhờ cáp kéo để thay đổi tầm với.– Pa lăng nâng vật có các pu li cố định lắp trên xe con

– Cột ráp nối dùng để thay đổi chiêu cao của thân tháp

Các cơ cấu :

Cần trục tháp loại này có các cơ cấu như : cơ cấu nâng hạ vật, cơ cấu di chuyển

xe con để thay đổi tầm với và cơ cấu quay Ở các cơ cấu này, thì cần trục tháp

có thể vận chuyển hàng ở trong vùng làm việc của nó là hình trụ xuyên

Cũng tuỳ theo loại, ngoài ra cần trục tháp có thể còn có các cơ cấu khác như di chuyển, nâng hạ cần, di chuyển đối trọng, thay đổi chiêu cao thân tháp,…

1.2 Các cơ cấu của cần trục tháp

Các cơ cấu của cần trục tháp thường được dẫn động bằng dòng điện220m bằng chốt bản lề Một đầu cần được/380m bằng chốt bản lề Một đầu cần đượcV, điều khiển các cơ cấu từ ca bin của cần trục

Các cơ cấu nâng vật và cơ cấu thay đổi tầm với thường là các tời điện đảochiều việc điều chỉnh tốc độ nâng, hạ vật của tời điện đảo chiều với dòng điệnxoay chiều chỉ có thể thực hiện trong phạm vi hẹp Mặt khác trong thực tế đòihỏi cần trục phải có tốc độ nâng hạ khác nhau với những tốc độ lớn nâng vậtnhẹ, rút ngắn thời gian của chu kỳ với những tốc độ rất nhỏ, êm dịu để có thể lắpđặt một cách chính xác các cấu kiện xây dựng vào vị trí của nó, với mục đíchnày người ta đã áp dụng nhiều phương pháp điều khiển điện và điện cơ để điềuchỉnh tốc độ quay của động cơ cũng như cơ câu nói chung

Hình 1.1 Tời xây dựng (sơ đồ dẫn động)

a) Tời dẫn động bằng tay; b) Tời điện đảo chiều; c) Tời với khớp ma sát;

Trong một số cần trục tháp có sử dụng hai tời điện đảo chiều để nâng hạvật Kết hợp cả hai tời này, có thể tăng đáng kể phạm vi điều chỉnh tốc độ nâng

hạ vật (xem hình 1.1b) theo sơ đồ này, các tầng 5 và 6 có thể đồng thời làm việcvới cùng hoặc ngược chiều quay và có thể làm việc độc lập (một tang làm việcthì tang kia phanh lại)

Trong các cần trục tháp dùng để lắp ráp các cấu kiện có trọng lượng lớn,

có thể sử dụng tời nhiều tốc độ với nhiều động cơ và tang

Sơ đồ của tời nhiều tốc độ với hai động cơ và hai tang cuốn cáp dùngtrong cần trục có mômen tải 10m bằng chốt bản lề Một đầu cần được0m bằng chốt bản lề Một đầu cần được0m bằng chốt bản lề Một đầu cần được T.m các động cơ 2 và 11 nối với các trục 7 và

8 của bộ

Hình 1.2 Sơ đồ động của tời nhiều cấp

vi sai không đối xứng 6 trong hộp giảm tốc 5 bằng các khớp răng 3 và 10m bằng chốt bản lề Một đầu cần được, trêntrục các động cơ lắp các phanh má thường đóng 4 và 9, trên trục ra của hộpgiảm tốc 5 lắp các tang 1 và 12 quay tự do trên trục 13 với sơ đồ này, tời có thểcho bốn tốc độ

- Cả hai động cơ 2 và 11 quay cùng chiều;

- Chỉ có 1 động cơ 2 làm việc;

- Chỉ có động cơ 11 làm việc;

- Các động cơ 2 và 11 quay ngược chiều nhau;

Khung di chuyển của các loại cần trục tháp di chuyển trên ray (hình 1.3a)gồm các khung tựa 3 liên kết khớp với các chân tựa 2 và các cụm bánh xe dichuyển 1 Trong trạng thái làm việc, các chân tựa và cụm bánh xe được cố địnhbằng các thanh giằng 5 Trong trạng thái vận chuyển, các chân tựa đặt dọc theotheo hướng vận chuyển cùng cụm bánh xe để giảm chiều ngang, cụm bánh xeliên kết khớp với chân tựa để có quay được khi di chuyển trên ray con Khi dichuyển trên ray cong các cơ cấu dẫn động thường đặt về một bên ray có bánkính uốn cong lớn

Mỗi cụm bánh xe có hai ba hoặc nhiều bánh xe di chuyển, để đảm bảo lựcnén trên mỗi chân tựa phân bố đều cho các bánh xe, người ta dùng cẩu cân bằng

ở mỗi cụm bánh xe (hình 1.3b)

Hình 1.3 Bộ di chuyển trên ray của cần trục tháp

a) Khung di chuyển; b) Sơ đồ cân bằng của mỗi cụm bánh xe;

c) Sơ đồ động của cơ cấu di chuyển

Phía trên khung tựa 3 có gắn thiết bị tựa quay 4 chịu lực ngang và thẳngđứng từ phần quay của cần trục, thiết bi tựa.quay của cần trục tháp thường làloại thiết bị tựa quay kiểu bi

Cơ cấu di chuyển cần trục tháp (hình 1.3c) gồm động cơ 10m bằng chốt bản lề Một đầu cần được, khớp nốicùng với phanh 9, hộp giảm tốc 8 và các cặp bánh răng hở 6 có cùng trục vớicác bánh xe di chuyển 7

Hình 1.4 Sơ đồ động của cơ cấu quay

a) Với hộp giảm tốc hành tinh; b) Với hộp giảm tốc trục vít- bánh vít;

c) Với truyền động cáp từ tời điện đảo chiều

a)

Các sơ đồ động của cơ cấu quay cho ở hình (hình 1.4a) gồm động cơ 2,hộp giảm tốc hành tinh hoặc bánh răng trụ 1 và phanh 3, bánh răng con 4 trêntrục ra của hộp giảm tốc luôn ăn khớp với bánh răng lớn cố định trên phầnkhông quay của thiết bị tựa quay Cơ cấu được cố định trên bàn quay và vì vậy

mà khi làm việc, bánh răng con 4 ăn khớp với vành răng làm nó quay cùng vớiphần quay của cần trục quanh trục I.I, có thể dùng hộp giảm tốc trục vít.bánh vít(hình 1.4b) hoặc dùng truyền động cáp với tời điện đảo chiều, cách mắc cáp như

ở (hình 1.4c)

3 Phân loại cần trục tháp

Có thể phân loại cần trục tháp theo mômen tải trọng, theo dạng tháp, cần

và theo phương pháp lắp đặt trên công trường

- Theo dạng tháp có cần trục tháp với tháp quay và cần truc tháp có đầuquay (tháp không quay)

Cần trục tháp loại tháp quay toàn bộ tháp và cơ cấu đạt trên bàn quay,bàn quay đặt trên thiết bị tựa quay và đặt trên khung di chuyển, khi quay toàn

bộ bàn quay quay cùng với tháp

Cần trục tháp loại tháp không quay phần quay đặt trên đầu tháp, khi quaychỉ có cần, đầu tháp, đối trọng và các cơ cấu đặt trên nó quay

- Theo dạng cần hoặc theo phương pháp thay đổi tầm với có loại cần nâng

hạ và loại cần nằm ngang có xe con di chuyển dọc theo cần

Cần trục tháp với cần nâng hạ loại này có kết cấu nhẹ và chiều cao nânglớn

Cần trục tháp với cần nằm ngang có xe con di chuyển trên cần để thay đổitầm với loại này có kết cấu nặng, nhưng do thay đổi tầm với bằng xe con nên độcao nâng và tốc độ dịch chuyển ngang cảu vật ổn định, đặc biệt là có thể đưamóc treo tiến gần sát thân tháp nên tăng được không gian phục vụ của cần trục

Loại tháp quay với cần nâng hạ hoặc cần nằm ngang thay đổi tầm vớibằng di chuyển xe con

Loại tháp cố định với cần nằm ngang, thay đổi tầm với bằng di chuyển xecon, đôi khi thay đổi tầm với bằng nâng hạ cần

-Theo phương pháp lắp đặt trên công trường có các loại cần trục tháp dichuyển trên ray, cần trục tháp cố định và cần trục tháp tự nâng

Ngoài ra theo công dụng, cần trục tháp có các loại

- Cần trục tháp có công dụng chung dùng trong xây dựng dân dụng và xâydựng nhà công nghiệp

- Cần trục tháp dùng để xây dựng nhà cao tầng

- Cần trục tháp chuyên dùng trong xây dựng các công trình công nghiệp.Cần trục tháp dùng trong xây dựng dân dụng và công nghiệp loại này cósức nâng từ 0m bằng chốt bản lề Một đầu cần được.8.8 Tấn chiều cao nâng từ 1210m bằng chốt bản lề Một đầu cần được0m bằng chốt bản lề Một đầu cần đượcm tầm với từ 10m bằng chốt bản lề Một đầu cần được30m bằng chốt bản lề Một đầu cần đượcm Để xâydựng nhà bằng phương pháp lắp ghép hoặc khối bêtông.

Cần trục tháp tự nâng (để xây các công trình có độ cao lớn) loại này cósức nâng ở tầm với lớn nhất 24t và nhỏ nhất 12t (có thể đến 20m bằng chốt bản lề Một đầu cần đượct), tầm với đạtđược 20m bằng chốt bản lề Một đầu cần được50m bằng chốt bản lề Một đầu cần đượcm có thể tới 70m bằng chốt bản lề Một đầu cần đượcm Chiều cao nâng từ 20m bằng chốt bản lề Một đầu cần được10m bằng chốt bản lề Một đầu cần được0m bằng chốt bản lề Một đầu cần đượcm có thể tới 250m bằng chốt bản lề Một đầu cần đượcm

Cần trục tháp chuyên dùng trong xây dựng công nghiệp Sức nâng từ275 tấn tầm với 20m bằng chốt bản lề Một đầu cần được40m bằng chốt bản lề Một đầu cần đượcm

BÀI 2: CẤU TẠO CÁC LOẠI CẦN TRỤC THÁP

Mã Bài:02 GIỚI THIỆU:

Giúp người biết về cấu tạo của các loại cần trục tháp

MỤC TIÊU:

- Hiểu được sơ đồ các loại cần trục tháp;

- Trình bày cấu tạo các loại cần trục tháp ;

- Nghiêm túc và có tính kỷ luật cao trong học tập

NỘI DUNG CHÍNH:

1 Cần trục tháp loại tháp quay

Trên (hình 2.1a) là sơ đồ cấu tạo của cần trục tháp quay Tháp 2 được đặttrên bàn quay 4, phần quay (gồm cần, tháp, bàn quay với đối trọng và các cơcấu) tựa trên khung di chuyển 5 qua thiết bị tựa quay 6 Khung di chuyển có cáccụm bánh xe chạy trên ray và được dẫn động bởi cơ cấu di chuyển cần trục.Trênbàn quay đặt đối trọng 7, cơ cấu nâng hạ cần 8, cơ cấu nâng hạ vật 9 và cơ cấuquay 3 Cần 1 nối khớp với tháp và được giữ bằng cáp neo12 Đầu kia của cápneo 12 nối với cụm puli di động của palăng nâng hạ cần 10m bằng chốt bản lề Một đầu cần được và do đó cần đượcnâng lên hay hạ xuống để thay đổi tầm với khi cơ cấu nâng hạ cần 8 làm việc.Trên (hình 2.1b) là sơ đồ mắc cáp nâng vật với palăng nâng hạ vật 13 có bội suất

a = 4 và a = 2 Mỗi đầu của cáp nâng cuốn lên tang của cơ cấu nâng hạ vật 9 cònđầu kia của cáp nâng cuốn lên tang nâng hạ cần 8 theo chiều ngược với chiềucuốn của cáp nâng hạ cần 8 cuốn cáp 10m bằng chốt bản lề Một đầu cần được* (hoặc nhả cáp 10m bằng chốt bản lề Một đầu cần được*) để nâng cần (hoặc

hạ cần) trong quá trình thay đổi tầm với thì đồng thời cáp nâng hạ vật được nhả(hoặc cuốn) từ đoạn tang có đường kính nhỏ của cơ cấu nâng hạ cần 8 làm chovật nâng có độ cao không đổi trong quá trình nâng hạ cần Cần trục được điềukhiển từ cabin 11

Trên hình 2.1d là phương án cần nằm ngang của cần trục tháp với thápquay Thay đổi tầm với bằng cách di chuyển xe con 15 trên ray cheo chữ I gắntrên cần nhờ cơ cấu di chuyển xe con 14 (hình 2.1e) Trên xe con có gắn các pulicủa cáp nâng hạ vật và khi xe con di chuyển, chúng quay do cáp nâng vật vắttrên rãnh các puli này và vật nâng di chuyển dọc theo cần cùng xe con mà khôngthay đổi độ cao (hình 2.1f) Cần trục tháp với cần nằm ngang có chiều cao nângnhỏ hơn so với loại cần trục tháp có cần nâng hạ song việc thay đổi tầm với

bằng di chuyển xe con trên cần nằm ngang đòi hỏi tốn ít năng lượng hơn, thuậnlợi hơn trong việc điều chỉnh vật nâng vào vị trí cần lắp đặt và có thể tạo đượctầm với rất nhỏ.

Hình 2.1 Cần trục tháp với tháp quay

a) Sơ đồ cấu tạo; b) Sơ đồ mắc cáp nâng vật với a=4; c) Với a=2

Cần trục tháp KB-50m bằng chốt bản lề Một đầu cần được4 (hình 2.2) là loại cần trục tháp với tháp quay có cầnnằm ngang Cần trục có chiều nâng cao nâng 60m bằng chốt bản lề Một đầu cần đượcm và của cần trục có tầm với35m ngoài ra có thể lắp thêm hai đoạn cần, mỗi đoạn 5m, để tạo ra tầm với 40m bằng chốt bản lề Một đầu cần được

và 45m trên hình 2.2a là đường đặc tính tải trọng của cần trục có cần nằm ngang

I, II và III ứng với các chiều dài của cần có tầm với 35, 40m bằng chốt bản lề Một đầu cần được và 45 Để tăng chiềucao nâng của cần trục Cần của cần trục có thể nghiêng 30m bằng chốt bản lề Một đầu cần đượco so với phương nằmngang và cần có chiều cao nâng tới 75, 77, và 80m bằng chốt bản lề Một đầu cần đượcm ứng với các chiều dài khácnhau của cần, đường đặc tính tải trọng của cần trục với cần nghiêng 30m bằng chốt bản lề Một đầu cần đượco cho ởhình 2.2b

Hình 2.2 Cần trục tháp KB.504 và đường đặc tính tải trọng của nó

a) Cần nằm ngang; b) Cần nghiêng 30 0 ;

I Tầm với L = 35 m; II Tầm với L = 40 m; III Tầm với L = 45 m

Các cần trục tháp với tháp quay cỡ trung bình (hình 2.1 và 2.2) thường cótháp gồm nhiều đoạn nối với nhau bằng bulông và đoạn tháp dưới cùng có dạngnhư cái cổng và có tiết diện lớn hơn các đoạn trên (hình 2.2) cần trục được dựnglên với chiều cao nâng không lớn và cùng với chiều cao của công trình đangxây, các đoạn thap được nối dần bằng cách trượt từ phía dưới chân cổng củađoạn dưới cùng để tăng chiều cao nâng, quá trình trượt thêm các đoạn tháp đượcthực hiện như sau thả chùng cáp nâng vật và cáp nâng hạ cần để cần gập hẳnxuống đưa đoạn tháp mới vào giữa hai chân cổng của đoạn dưói cùng và nốibằng bu lông với đoạn tháp trên với đoạn tháp dưói cùng có dạng cổng và nhưvậy toàn bộ trọng lượng tháp, cần được treo trên hệ palăng nâng tháp; tiến hành

trượt tháp lên theo cáp dẫn hướng của đoạn tháp dưới cùng dạng cổng nhờ cơcấu lắp dựng hoặc cơ cấu nâng của cần trục; sau khi trượt xong thì cố định thápvào đoạn dưói cùng và nâng cần lên vị trí làm việc, nhờ có cách lắp dựng này

mà có thể giảm nhẹ điều kiện làm việc của công nhân lắp dựng do các thao tácđều thực hiện trên mặt đất cần trục tháp với tháp quay cỡ nhỏ và trung bìnhthường có quá trình lắp dựng và vận chuyển dễ dàng, nhanh gọn, cơ động vàthường sử dụng các cơ cấu của cần trục để lắp dụng

Cần trục tháp với tháp quay được sử dụng phổ biến để xây dựng và lắpráp các công trình dưới 16 tầng do các ưu điểm sau; đối trọng và các cơ cấuđược đặt ở dưói tháp nên trọng tâm của cần trục tháp, tăng ổn định và có trọnglượng nhỏ hơn so với loại cần trục tháp có đầu quay; có thể lắp cần trục nhanhgọn, tốn ít công sức , thuận tiện trong vận chuyển bảo dưỡng

2 Cần trục có đầu quay (tháp không quay)

Cần trục tháp có đầu quay, tháp không quay, thường được chế tạo với cầnnằm ngang và thay đổi tầm với bằng xe con di chuyển trên cần (hình 2.3) tháp 1tựa trên chân tháp 2 và các cụm bánh xe di chuyển trên ray 3 Trên chân tháp đặtđối trọng dưới 4 để đảm bảo ổn định cho cần trục trong trạng thái làm việc vàkhông làm việc, đầu quay 12 tựa lên đầu tháp qua thiết bị tựa quay 6, cần 14 vàcông son 7 liên kết khớp với đầu quay được giữ bằng các thanh neo 10m bằng chốt bản lề Một đầu cần được trên côngson nhờ cơ cấu di chuyển đối trọng 11 để cân bằng với mômen tải trọng do vậtnâng và cần gây ra, giảm đến mức tối thiểu mô men uốn tháp Xe con 15 có thểchạy dọc theo ray treo trên cần để thay đổi tầm với nhờ cơ cấu di chuyển xe con

13 đặt ở chân cần Trong quá trình làm việc, tháp có thể được nối dài thêm đểtăng chiều cao nâng nhờ cột lắp dựng 5 Cột lắp dựng 5 có thể di chuyển dọctheo cáp dẫn hướng trên tháp (cách nối tháp bằng cột lắp dựng 5 được trình bày

ở cần trục cố định, neo vào công trình)

Để nâng hạ vật, có thể sử dụng sơ đồ mắc cáp nâng vật với bội suất palăng

a = 4 (hình 2.3d) hoặc a = 2 (hình 2.3e) để tạo ra các đặc tính tải trọngkhác nhau của cần trục Sơ đồ mắc cáp cơ cấu di chuyển đối trọng và xe con cho

ở hình 2.3 b và c

Cần trục tháp có đầu quay KB-674A được chế tạo với trên 10m bằng chốt bản lề Một đầu cần được loại có cácchiều cao nâng, chiều dài cần và đường đặc tính tải trọng khác nhau trên hình2.3 f là đường đặc tính tải trọng của một số loại cần trục tháp KB -674 A

So với cần trục tháp với tháp quay, cần trục tháp có đầu quay đòi hỏi thờigian lắp dựng lâu hơn, vận chuyển và bảo dưỡng phức tạp hơn do các cơ cấu củacần trục đều đặt trên cao, loại này thường có tải trọng nâng và tầm với lớn Khicần làm việc với chiều cao nâng lớn để xây nhà cao tầng, có thể dùng cần trụctháp có đầu quay đặt cố định và neo tháp vào công trình để đảm bảo ổn định.

Hình 2.3 Cần trục tháp có đầu quay, tháp không quay

a) Sơ đồ cấu tạo; các sơ đồ mắc cáp; b) Di chuyển đối trọng;

c) Di chuyển xe con;d) Nâng vật với a=4; e) Nâng vật với a=2; f) Đặc tính tải

trọng của KB.647A

3 Cần trục tháp xây nhà cao tầng

Trong xây dựng nhà cao tầng, không thể sử dụng các cần trục tháp dichuyển trên ray vì không đảm bảo ổn định cho cần trục Trong trường hợp nàyngười sử dụng loại cần trục tháp cố định có đầu quay, tháp được neo vào côngtrình và theo chiều cao của công trình, tháp được nối thêm các đoạn chế tạo sẵn

để tăng chiều cao nâng, trong giai đoạn đầu khi công trình có độ cao chưa lớn,

có thể dùng cần trục di chuyển trên ray Loại có đầu quay và tháp không quay.Khi công trình đã được xây cao, người ta cố định tháp lại và neo vào các côngtrình, tháp tựa trên bệ móng dành giêng cho cần trục hoặc móng của công trình

Trên hình 2.4 là cần trục tháp cố định, neo vào công trình và nối tháp đểtăng chiều cao nâng nhờ cột lắp dựng 2, quá trình nối tháp được thực hiện nhưsau Đoạn tháp trên cùng được cố định với cột lắp dựng 2 và tháo các liên kếtgiữa các đoạn tháp trên cùng với phần ống tháp dưới, nâng đoạn tháp 4 cầc nốithêm lên bằng móc treo và cơ cấu nâng của cần trục và treo vào ray trượt 3 dùngtời lắp dựng 7 nâng cả phần trên của cần trục lên một đoạn bằng chiều dài củađoạn tháp cần nối thêm 4 (cột lắp dựng trượt trên phần tháp phía dưới) Đưađoạn tháp 4 vào khoảng trống giữa phần trên và dưới tháp theo ray trượt 3 vàliên kết đoạn tháp 4 với cả phần trên và dưới của tháp, trên hình 2.4d là sơ đồmắc cáp lắp dựng, cụm puli phía trên của palăng được cố định vào tháp, còncụm puli phía dưới cố định vào đầu dưới B của cột lắp dựng 2 và trong quá trìnhlàm việc chúng dịch chuyển lên trên để nâng toàn bộ phần trên cùng cột lắpdựng lên (toàn bộ trọng lưọng phía trên tỳ lên tháp qua cột lắp dựng và palăng).Cột lắp dựng thường được chế tạo dưới dạng dàn bao quanh cả bốn mặt tháp, chỉ

để hở mặt trước để có thể đưa đoạn tháp nối thêm vào Hiện nay, người tathường dùng xi lanh thuỷ lực để nâng phần trên cẩu cần trục thay cho tời lắpdựng và hệ thống palăng Do đó có thể nối thêm tháp ở độ cao thấp hơn Tuynhiên, với xi lanh thuỷ lực thì chiều dài đoạn tháp nối thêm thường nhỏ, cần trụcđược neo vào công trình bằng hệ thống thanh giằng cứng có kết cấu như ở hình2.4c

Một số cần trục có tháp và đoạn trên lồng vào nhau kiểu ống lồng, kết cấunày cho phép nối thêm tháp để tăng chiều cao mà không cần cột lắp dựng vàđộng tác tháo liên kết giữa hai đoạn tháp trên cùng trước khi nâng, trên hình 2.5

là phương án đoạn trên cùng có tiết diện lớn hơn lồng ngoài tháp của hãngPotali, Trình tự nối tháp được thực hiện như sau dùng móc treo của cần trụcnâng đoạn tháp cần nối thêm lên (hình 2.5a) treo đoạn tháp này vào ray trượt(hình 2.5b) dùng xi lanh thuỷ lực nâng phần trên của cần trục lên một đoạn bằng

chiều dài đoạn tháp cần nối (hình 2.5c); đưa đoạn tháp cần nối thêm vào khoảngtrống giữa phần trên và phần tháp cố định (hình 2.5d); liên kết bằng bu lôngđoạn tháp mới nối với phần tháp cố định phía dưới (hình 2.5e)

Hình 2.4 Cần trục tháp cố định neo vào công trình

a) Sơ đồ cấu tạo; b) Sơ đồ mắc cáp nâng vật với hai cơ cấu dẫn động;

c) Thanh giằng; d) Sơ đồ mắc cáp lắp dựng

Trên (hình 2.5f) là phương án có đoạn tháp trên cùng nhỏ hơn lồng vàotrong phần tháp cố định phía dưới Trình tự nối tháp tương tự như trên, songđoạn tháp cần nối thêm được làm từ các mặt riêng biệt (hoặc ba mặt hàn sẵn vàmột mặt riêng) và được nâng lên, lắp bao quanh phần tháp có tiết diện nhỏ, liênkết với nhau bằng bulông

Ngoài các phương án nối tháp từ phía trên, một số cần trục tháp có kết cấuphần chân tháp dưói dạng cổng để có thể nối thêm và trượt tháp từ phía dưới(hình 2.6) trình tự trượt tháp từ phía dưới tương tự như đã mô tả ở cần trục tháp

có tháp quay Việc trượt tháp từ phía dưới đòi hỏi cơ cấu hệ thanh giằng vàocông trình phức tạp hơn (phải có ngàm trượt để tháp trượt qua khi nâng) tuynhiên quá trình trượt đảm bảo an toàn hơn do mọi thao tác và công việc chuẩnđều ở dưới đất Quá

trình chuẩn bị có thể tiến hành trong thời gian cần trục làm việc, do đó rút ngắnđược thời gian lắp dựng Ngoài ra, để xây dựng nhà cao tầng có thể dùng cầntrục tháp tự nâng

Hình 2.5 Cần trục tháp cố định Potian Sơ đồ nối tháp từ phía trên xuống

Cần trục tháp tự nâng (hình 2.6) có kết cấu cho phép tựa vào công trìnhđang thi công và theo độ cao của công trình, nó tự nâng theo chiều thẳng đứng.Cần trục là loại cần trục tháp có đầu quay, cần nằm ngang và thay đổi tầng vớibằng xe con di chuyển trên cần, các cơ cấu nâng vật, quay và di chuyển xe conđều đặt trên phần quay, tháp cố định 1 có chiều cao không lớn và tựa trên đếtháp 3 có các gối tựa bản lề dùng để đỡ cần trục trên khung của công trình Quátrình tự nâng được thực hiện theo các bước sau

Hình 2.6 Trượt tháp từ phía dưới để tăng chiều cao

Hình 2.7 a là vị trí ban đầu của cần trục khi nâng cần trục lên vị trí caohơn, gặp các gối tựa bản lề của ống lồng 2 lại và mắc cáp 4 vào móc treo củacần trục Dùng cơ cấu nâng của cần trục, qua móc treo cáp 4, kéo ống lồng 2 (đãgặp các gối tựa) trượt theo tháp lên vị trí cao hơn và mở các gối tựa bản lề củaống lồng 2 cho tựa vào khung của công trình (vị trí ống lồng2 ở hình 2.7b)

Hình 2.7 Cần trục tháp tự nâng

a) Vị trí ban đầu; b) Quá trình tự nâng; c) Vị trí mới của cần trục

Tiến hành mắc cáp của palăng nâng tháp 6 (cụm puli phía trên cố địnhvào ống lồng 2, cụm puli di động phía dưới gần với đế tháp) sau đó gập các gốitựa bản lề của đế tháp 3 lại Lúc này toàn bộ trọng lượng của cần trục qua đế 3

và palăng 6, tựa lên ống lồng 2 gắn váo công trình (hình 2.7)

Dùng cơ cấu tự nâng 5 đặt trên đế tháp, qua palăng 6, nâng toàn bộ cầntrục lên độ cao mới Sau đó mở các gối tựa bản lề của đế tháp 3 cho tựa vàocông trình và cố định cần trục lại ở vị trí làm việc mới cao hơn (hình 2.7c) cơcấu tự nâng 5 có thể dùng truyền động cơ khí hoặc thuỷ lực Mỗi bước tự nângbằng một hoặc hai tầng nhà

Cần trục tháp tự nâng có thể dùng để xây lắp nhà có chiều cao không hạnchế (chiều cao nâng chỉ có thể hạn chế bởi dung lượng cáp của cơ cấu nâng vật)các cần trục tháp tự nâng có tải trọng nâng 3,5t và tầm với 22m trở lên thườngchỉ làm việc trên các công trình có khung bằng thép

4 Cần trục tháp chuyên dùng trong xây dựng công nghiệp

Cần trục tháp chuyên dùng trong xây dựng công nghiệp dùng để lắp rápcác thiết bị cấu kiện trên các công trường xây dựng thuỷ điện, các lò luyện thép

và các xưởng của máy luyện kim

Cần trục loại này thường được chế tạo với tải trọng nâng và tầm với lớnmômen tải trọng tới 10m bằng chốt bản lề Một đầu cần được0m bằng chốt bản lề Một đầu cần được0m bằng chốt bản lề Một đầu cần được150m bằng chốt bản lề Một đầu cần được0m bằng chốt bản lề Một đầu cần đượctm để lắp ráp các cấu kiện có trọng lượng vàkích thước lớn, có thể dùng hai hoặc ba cần trục Chúng được lắp đặt sao cho cóthể làm việc độc lập (mỗi cần trục làm việc trong vùng hoạt động của nó) hoặcđồng thời làm việc để lắp các cấu kiện lớn Trọng lượng bản thân cần trục loạinày vào khoảng 10m bằng chốt bản lề Một đầu cần được0m bằng chốt bản lề Một đầu cần được.40m bằng chốt bản lề Một đầu cần được0m bằng chốt bản lề Một đầu cần đượct cần trục tháp chuyên dùng trong xây dựng côngnghiệp có thể dùng tháp quay hoặc không đầu quay và chủ yếu dùng loại thayđổi tầm với bằng nâng hạ cần

Trên hình 2.8 là loại cần trục tháp chuyên dùng trong xây dựng côngnghiệp với tháp quay, cần nâng hạ và có mô men tải trọng 10m bằng chốt bản lề Một đầu cần được0m bằng chốt bản lề Một đầu cần được0m bằng chốt bản lề Một đầu cần đượctm Phần quaycủa cần trục lồng trong xi lanh 4 của cổng 6 và có thể quay được nhờ ổ đỡ 3 vàcác con lăn tựa 14 (thiết bị tựa quay kiểu cột) cổng 6 có ba chân tựa trên ba cụm

xe con di chuyển 5 mỗi cụm xe con di chuyển trên hai ray song song Trên cổng

6 có chấtđối trọng dưới để đảm bảo ổn định cho cần trục và chiều cao lớn để cácphương tiện giao thông khác có thể đi qua

Hình 2.8 Cần trục tháp chuyên dùng trong xây dựng công nghiệp có

cơ cấu quay, nâng hạ cần, nâng vật (chính và phụ) và trang thiết bị điện điều