So sánh chương trình SGK SH10 cũ với chương trình sinh học mới 2018

So sánh chương trình SGK SH10 cũ với chương trình sinh học mới 2018 1. Phân tích nhược điểm của SGK Sinh học 10 cũ 2. So sánh chương trình SGK cũ với chương trình sinh học mới 2018 2.1. So sánh phần 1. Giới thiệu chung về thế giới sống 2.2. So sánh phần 2. Sinh học tế bào 2.3. So sánh phần 3. Sinh học vi sinh vật

MÔN : PHÁT TRIỂN CHƯƠNG TRÌNH SINH HỌC

Chủ đề thuyết trình : So sánh chương trình SGK SH10 cũ với chương trình sinh

học mới 2018

Nội dung báo cáo

1 Phân tích nhược điểm của SGK Sinh học 10 cũ

2 So sánh chương trình SGK cũ với chương trình sinh học mới 2018

2.1 So sánh phần 1 Giới thiệu chung về thế giới sống

2.2 So sánh phần 2 Sinh học tế bào

2.3 So sánh phần 3 Sinh học vi sinh vật

1 NHƯỢC ĐIỂM CỦA SGK SH10

1.1 Phân phối chương trình - Cả năm: 37 tuần, 35 tiết.

Học kì Tuần Số tiết/ tuần Tuần dự phòng

.

Nội dung Số tiết

Lí thuyết

Bài tập

Thực hành

-Chương II: Sinhtrưởng và sinh sảncủa vi sinh vật

 Nhận xét:

+ Số tiết lí thuyết chiếm 23/35 tiết (khoảng 65,17%): chương trình còn nặng nề líthuyết.

+ Số tiết thực hành chiếm 5/35 tiết (khoảng 14,3%): Số tiết thực hành còn ít, chưađáp ứng nhu cầu tìm hiểu môn sinh học vốn là khoa học thực nghiệm.

+ Số tiết ôn tập sau mỗi phần là 1 tiết rất phù hợp, tuy nhiên số tiết bài tập chỉ có 1tiết (về axit nucleic) mà không có tiết bài tập về di truyền tế bào.

+ Số tiết kiểm tra: xem mục 1.4

+ Chưa có các tiết học ngoại khóa, thực tế ngoài lớp học.

1.2 Kiến thức

- Trùng kiến thức về thực hành lên men với môn Công nghệ 10, tiết 24: Chế biến siro

và tiết 25: Chế biến sữa chua hoặc sữa đậu nành

- Số liệu, các sự kiện trong SGK đều đã hơn 15 năm, chưa được cập nhật thông tin mới, ví dụ: phần Em có biết, bài 29: Cấu trúc các loại virut.

- Một số kiến thức còn chưa đầy đủ: Bài 15: Thực hành: Một số thí nghiệm về enzim, kết tủa trắng đục sau khi cho cồn vào dung dịch không hoàn toàn là DNA, mà còn có chứa protein,…

- Kiến thức còn hàn lâm, chưa sát thực tế, ví dụ trong phần Sinh học tế bào, một số nộidung như cấu trúc tế bào nhân thực, cấu trúc protein rất chi tiết Nội dung được xây dựng theo hướng tiếp cận tế bào học (về cấu trúc) nhiều hơn là tiếp cận về sinh học tế bào (là một cấp tổ chức cơ bản của sinh giới) Với cách tiếp cận này thì các phần quang hợp, hô hấp cũng được trình bày phức tạp, người học khó tiếp thu.

1.3 Phương pháp dạy học

Vì SGK và phân phối chương trình đã “đóng khung” bài học, tiết học nên giáo viên cũng ít có điều kiện phát triển các phương pháp dạy học tích cực, chủ yếu vẫn dùng các phương pháp truyền thống:

- Bản chất: Truyền thụ tri thức, truyền thụ và chứng minh chân lý của GV.

- Mục tiêu: Chú trọng cung cấp tri thức, kỹ năng, kỹ xảo Học để đối phó với thi cử Sau khi thi xong những điều đã học thường bị bỏ quên hoặc ít dùng đến.

- Nội dung: Từ SGK và GV.

- Cách thức truyền đạt kiến thức: một chiều từ GV đến HS, GV là trung tâm.

- Hình thức tổ chức lớp học: cố định trong lớp học.

1.4 Kiểm tra và đánh giá

- Trong mỗi HK có 1 bài kiểm tra 45p và 1 bài thi HK để đánh giá tổng kết, đánh giá truyền thống, chưa chú trọng đánh giá quá trình học tập, đánh giá kĩ năng, thái độ của

HS sau khi lĩnh hội kiến thức sinh học

- Chủ yếu thiên về kiểm tra khả năng ghi nhớ kiến thức chứ không phải khả năng vận dụng nên người học không nhận được đánh giá mô tả từ GV, học đối phó thi cử, học xong thường quên nhanh

2 SO SÁNH CHƯƠNG TRÌNH SH10 CB

2.1 Phần 1: Giới thiệu chung về thế giới sống

Tiêu chí Chương trình cũ Chương trình mới

Nội dung Giới thiệu các cấp độ tổ chức của thế giới sống, các cấp độ cơ bản và

đặc điểm chung chúng

- Các cấp tổ chức sống: Tế bào,

cơ thể, quần thể - loài, quần xã,

hệ sinh thái, sinh quyển

- Đặc điểm chung của các cấp

tổ chức sống

- Giới thiệu và đặc điểm của 5

giới sinh vật: Khởi sinh,

Nguyên sinh, Thực vật, Nấm,

Động vật

- Mở đầu môn sinh học: Giới thiệu khái quát chương trình sinh học, mục tiêu, vai trò, hướng nghiệp và phương pháp nghiên cứu sinh học…

- Khái niệm và đặc điểm củacấp độ tổ chức sống

Trình bày được các đặc điểm chung của cấp độ tổ chức sống

- Biết được nguyên tắc tổ chức

thứ bậc của thế giới sống

- Giải thích được tại sao tế bào

lại là đơn vị cơ bản tổ chức nên

 Ví dụ:

Bài 1: Các cấp tổ chức của thế giới sống

Về yêu cầu cần đạt

Chương trình cũ Chương trình mới

Giống nhau - Trình bày các đặc điểm chung của thế giới sống

Khác nhau - Nêu các cấp tổ chức

của thế giới sống, cho biết các cấp tổ chức cơ bản

- Phát biểu khái niệm cấp độ tổ chức sống

- Dựa vào sơ đồ, phân biệt được các cấp độ tổ chức sống

- Giải thích được mối quan hệ giữa cáccấp độ tổ chức sống

 Nhận xét: Chương trình mới giới thiệu nhiều hơn về các cấp độ tổ chức sống, tiếp

cận theo hướng học hiểu nội dung chứ không chỉ ghi nhận kiến thức một chiều từ SGK

2.2 Phần 2 Sinh học tế bào

Chỉ tiêu Chương trình cũ Chương trình mới

- Cấu trúc chức năng của nước,

cacbonhidrat, lipit, protein,

- Thực hành: quan sát tế bào dưới

kính hiển vi, thí nghiệm co phản co

nguyên sinh

- Chuyển hóa vật chất và năng

lượng trong tế bào

- Vai trò của enzym trong chuyển

hóa vật chất

- Hô hấp, quang hợp

- Thực hành: Một số thí nghiệm về

enzym

- Chu kì tế bào, Nguyên phân, giảm

- Khái quát về tế bào

- Thành phần hóa học của tế bào (các nguyên tố hóa học, nước trong

tế bào, các phân tử sinh học trong

tế bào)

- Cấu trúc tế bào

- Trao đổi chất và chuyển hóa năng lượng trong trong tế bào

- Thông tin giữa các tế bào

- Chu kì tế bào và phân bào

- Công nghệ tế bào và một số thànhtựu

- Công nghệ enzym

* Chuyên đề học tập (15 tiết): Công nghệ tế bào và một số thành tựu

- Trình bày được những kiến thức

phổ thông, cơ bản, hiện đại, thực

tiễn về cấp độ tổ chức cơ thể của

thế giới sống

- Hiểu và trình bày được các kiến

thức cơ bản về thành phần hoá học,

vai trò của nước, cấu trúc và chức

năng của các hợp chất hữu

cơ chủ yếu cấu tạo nên tế bào, trình

bày được cấu trúc và chức năng của

các thành phần của tế bào nhân sơ,

tế bào nhân thực

- Phân biệt được sự khác nhau giữa

nguyên tố đại lượng và nguyên tố

vi lượng, sự khác nhau giữa tế bào

nhân sơ và tế bào nhân

thực

- Nêu và giải thích được các cơ chế

vận chuyển các chất qua màng sinh

chất, phân biệt được hình thức vận

chuyển chủ động và vận chuyển thụ

- Củng cố, hệ thống hoá được các kiến thức, kĩ năng đã học ở giai đoạn giáo dục cơ bản, đặc biệt từ môn Khoa học tự nhiên, trên cơ sở

đó học sinh vừa có cách nhìn tổng quan về thế giới sống, vừa tìm hiểu được các thành tựu hiện đại của Sinh học về lí thuyết; công nghệ và các phương pháp nghiên cứu sinh học được ứng dụng trong lĩnh vực ngành nghề sinh học tế bào; phát triển bền vững; sinh học trong tương lai; công nghệ tế bào, công nghệ enzyme;

- Tiếp cận với những chủ đề đó, họcsinh vừa có hiểu biết mang tính nhập môn Sinh học với bức tranh khái quát về sinh học và vai trò của sinh học với con người, vừa có được kiến thức, kĩ năng sinh học làm cơ sở cho việc tìm hiểu các cơ chế, quá trình, quy luật hoạt động của các đối tượng sống thuộc các

động, phân biệt được xuất bào,

nhập bào

- Hiểu và trình bày được khái niệm,

bản chất của hô hấp, quang hợp xảy

ra ở bên trong tế bào Phân tích

được mối quan hệ giữa quang hợp

và hô hấp

- Có khái niệm về chu kì tế bào,

phân biệt được nguyên phân và

giảm phân, hiểu được nguyên lí

điều hoà chu kì tế bào, có ý nghĩa

lớn trong lĩnh vự y học

- Trên cơ sở nắm vững các kiến

thức cơ bản, học sinh biết vận dụng

các kiến thức vào thực tiễn sản xuất

và đời sống, hiểu và vận dụng để

giải thích các hiện tượng thực tế

- Củng cố niềm tin vào khả năng

của khoa học hiện đại trong việc

nhận thức bản chất và tính quy luật

của các hiện tượng sinh học

- Củng cố cho học sinh quan điểm

duy vật biện chứng về thế giới

sống, bồi dưỡng cho học sinh lòng

yêu thiên nhiên và bảo vệ thiên

- Học tập chuyên đề thuộc phần sinh học tế bào này học sinh biết lựa chọn, huy động kiến thức tế bàohọc đã học ở các lớp dưới để tích hợp thành các quy trình công nghệ, qua đó phát triển kĩ năng ứng dụng

và tư duy công nghệ

- Rèn luyện cho học sinh tư duy biện chứng, tư duy hệ thống.

 Ví dụ

Bài 11: Vận chuyển các chất qua màng sinh chất.

•Đối với chương trình cũ:

Yêu cầu cần đạt:

- HS hiểu được khái niệm khuếch tán, thẩm thấu đồng thời phân biệt được 3 dung dịch ưu trương, đẳng trương và nhược trương, GV đưa ra ví dụ (tốt nhất là dùng hình vẽ miêu tả) gợi ý giúp HS lĩnh hội kiến thức.

* Đối với HS khá, giỏi cần nắm được cơ chế của 2 hiện tượng nhập bào và xuất bào Đồng thời, GV cũng hướng dẫn HS để các em hiểu rõ 2 hiện tượng nhập bào và xuất bào cũng là quá trình vận chuyển chủ động, chỉ khác là 2 hiện tượng này có sự biến dạng màng tế bào.

- Trình bày được 2 hình thức vận chuyển các chất qua màng: vận chuyển chủ động và vận chuyển thụ động Phân biệt được 2 hình thức vận chuyển này

- Mô tả được hiện tượng nhập bào và xuất bào.

•Đối với chương trình mới:

- Bài 11 một được đưa ra khỏi chương II: Cấu trúc của tế bào Đưa vào chương: Trao đổi chất và chuyển hóa năng lượng ở tế bào

Yêu cầu cần đạt như sau:

- Khái niệm trao đổi chất ở tế

- Nêu được khái niệm trao đổi chất ở tế bào

- Phân biệt được các hình thức vận chuyển qua màng sinh chất: vận chuyển thụ động, chủ

động Nêu được ý nghĩa của các hình thức đó Lấy được ví dụ minh hoạ

- Trình bày được hiện tượng nhập bào và xuất bào thông qua biến dạng của màng sinh chất

Lấy được ví dụ minh hoạ

- Vận dụng hiểu biết sự vận chuyển các chất qua màng sinh chất để giải thích một số hiện

tượng thực tiễn (muối dưa/cà, tắm biển/sông, )

- Làm được thí nghiệm và quan sát hiện tượng co và phản co nguyên sinh (tế bào hành, tế

bào máu, )

- Làm được thí nghiệm tính thấm có chọn lọc của màng sinh chất tế bào sống

2.3 Phần 3 Sinh học vi sinh vật

Chỉ tiêu Chương trình cũ Chương trình mới

Nội dung - Khái niệm và các nhóm vi sinh vật

- Quá trình tổng hợp và phân giải ở vi sinh vật

- Quá trình tổng hợp và phân giải ở vi sinh vật

- Khái niệm và đặc điểm virus

- Quá trình nhân lên của virus trong tế bào chủ

- Một số thành tựu ứng dụng virus trong sản xuất

- Virus gây bệnhThực hành: Quan sát một số vi sinh vật

Các phương pháp nghiên cứu vi sinh vậtMột số ứng dụng vi sinh vật trong thực tiễnNgoài ra còn có chuyên đề: Chuyên đề 10.3: Công nghệ vi sinh vật trong xử lí ô nhiễm môi trường

Yêu cầu cần

đạt

- Khái niệm vi sinh vật, các nhóm vi sinh vật

- Các kiểu dinh dưỡng ở vi sinh vật

- Quá trình tổng hợp và phân giải ở vi sinh vật

- Nêu được khái niệm sinh trưởng ở vi sinh vật

- Trình bày được đặc điểm các pha sinh trưởng của quần thể vi khuẩn

- Phân biệt được các hình thức sinh sản ở vi sinh vật nhân sơ và vi sinh vật nhân thực 

- Trình bày được các yếu tố ảnh hưởng đến sinh trưởng của vi sinh vật

- Nêu được khái niệm và các đặc điểm của virus Trình bày được cấu tạo

của virus.

- Trình bày được các giai đoạn nhân lên của virus trong tế bào chủ Từ

đó giải thích được cơ chế gây bệnh do virus

- Kể tên được một số thành tựu ứng dụng virus trong sản xuất chế phẩm sinh học; trong y học và nông nghiệp; sản xuất thuốc trừ sâu từ virus

- Trình bày được phương thức lây truyền một số bệnh do virus ở người, thực vật và động vật (HIV, cúm, sởi, ) và cách phòng chống Giải thíchđược các bệnh do virus thường lây lan nhanh, rộng và có nhiều biến thể

Các phương pháp nghiên cứu vi sinh vật:

- Một số phương pháp nghiên cứu vi sinh vật

- Thực hành được một số phương pháp nghiên cứu vi sinh vật thông dụng

Quá trình tổng hợp và phân giải ở vi sinh vật

- Có nội dung: vai trò của vi sinh vật trong đời sống con người và trong tự nhiên

Quá trình sinh trưởng và sinh sản ở vi sinh vật

- Có nội dung: ý nghĩa của việc sử dụng kháng sinh để ức chế hoặc tiêu diệt vi sinh vật gây bệnh và tác hại của việc lạm dụng thuốc kháng sinh trong chữa bệnh cho con người và động vật

Một số ứng dụng vi sinh vật trong thực tiễn

- Kể tên được một số thành tựu hiện đại của công nghệ vi sinh vật

- Trình bày được cơ sở khoa học của việc ứng

dụng vi sinh vật trong thực tiễn.

- Trình bày được một số ứng dụng vi sinh vật trong thực tiễn (sản xuất và bảo quản thực phẩm, sản xuất thuốc, xử lí môi trường, ).-Thực hiện được dự án hoặc đề tài tìm hiểu về các sản phẩm công nghệ vi sinh vật Làm được tập san các bài viết, tranh ảnh về công nghệ vi sinh vật

- Làm được một số sản phẩm lên men từ vi sinhvật (sữa chua, dưa chua, bánh mì, )

- Phân tích được triển vọng công nghệ vi sinh vật trong tương lai

- Kể tên được một số ngành nghề liên quan đến công nghệ vi sinh vật và triển vọng phát triển của ngành nghề đó

Virus gây bệnh

Thực hiện được dự án hoặc đề tài điều tra một

số bệnh do virus gây ra và tuyên truyền phòng chống bệnh

Ví dụ: Chuyên đề học tập

Chương trình mới:

Thấy được sự ảnh hưởng của ô nhiễm môi trường trong đời sống hiện nay và cần thay đổi nhận thức của mọi người về môi trường Vấn đề để thay đổi tác động ô nhiễm môi trường cần tác động đến nhận thức của mọi người, điều đó được thể hiện trong chương

trình mới với chuyên đề: Chuyên đề 10.3: Công nghệ vi sinh vật trong xử lí ô nhiễm môi trường

Với nội dung :

- Vai trò của vi sinh vật trong xử lý ô nhiễm môi trường

- Vi sinh vật trong việc phân | huỷ các hợp chất

- Một số công nghệ ứng dụng vi sinh vật trong xử lí môi trường

Chuyên đề mang tính thực tiễn, áp dụng được kiến thức học được ở mục Một số ứng dụng vi sinh vật trong thực tiễn

Với yêu cầu cần đạt:

- Nêu được vai trò của vi sinh vật trong xử lí ô nhiễm môi trường.

- Mô tả được quá trình phân giải các hợp chất trong môi trường bằng công nghệ sinh : phân giải hiếu khi , kị khí , lên men.

- Trình bày được một số công nghệ sing dụng vi sinh vật trong xử lí môi trường

+ Xử là ô nhiễm môi trường đất ;

+ Xử lí nước thải và làm sạch nước ;

+ Thu nhận khi sinh học

+ Xử lý chất thải rắn

- Thực hiện được dự án Điều tra công nghệ ứng dụng vi sinh vật xử lý ô nhiễm môi trưởng tại địa phương.

Chương trình cũ không có nội dung này.