VẬN DỤNG sự NHẬN THỨC vận DỤNG QUY LUẬT TRÊN của ĐẢNG TA ở VIỆT NAM TRONG GIAI đoạn HIỆN NAY

Đặc biệt phải kể đến quy luật về sự phù hợp của quan hệ sản xuất với trình độ phát triển của lực lượng sản xuất một ảnh hưởng không nhỏ trong xã xu hướng phát triển kinh tế - chính trị n

LỜI NÓI ĐẦU

Triết học ra đời từ đời sống xã hội, những vấn đề được triết học đặt ra và tìm lời giải đáp là những vấn đề về thế giới quan và phương pháp luận, triết học nghiên cứu những vấn đề chung nhất của giới tự nhiên của xã hội và con người nói chung, của tư duy con người nói riêng với thế giới xung quanh Trong quá trình ra đời và phát triển, triết học đã đạt đến đỉnh cao bằng sự

ra đời của triết học Mác - Lênin Đó chính là bước phát triển tạo nên sự biến đổi có ý nghĩa cách mạng lịch sử phát triển triết học của nhân loại

Triết học Mác - Lênin là một môn học hết sức quan trọng được Đảng và Nhà nước ta quan tâm chỉ đạo, không ngừng nâng cao chất từ khâu biên soạn giáo trình, giản dạy, học tập, nghiên cứu trong hệ thống giáo dục của cả nước

Nó đã và đang được tuổi trẻ học đường, cán bộ đảng viên và toàn dân ta tiếp đón nhiệt tình và say mê học tập nghiên cứu nghiêm túc Chính vì thế nghị quyết Đại hội VIII của Đảng nêu rõ: "Đảng làm giàu trí tuệ của mình bằng cách không ngừng nâng cao trình độ lí luận, nắm vững và vận dụng sáng tạo những luận điểm cơ bản và phương pháp luận của chủ nghĩa Mác-Lênin và tư tưởng Hồ Chí Minh, đồng thời phải không ngừng tổng kết kinh nghiệm thực tiễn sinh động từ phong trào cách mạng quần chúng"

Nhận thức và vận dụng sáng tạo triết học Mác-Lênin đã góp phần mang lại những thành tựu ta lớn trong quá trình xây dựng và phát triển đất nước ta đặc biệt là trong giai đoạn hiện nay Những quy luật, những phạm trù triết học Mác-Lênin nghiên cứu hầu hết đều được Đảng và Nhà nước ta vận dụng linh hoạt trong đường lối lãnh đạo, chỉ đạo phát triển kinh tế, chính trị, xã hội, an ninh, của đất nước

Đặc biệt phải kể đến quy luật về sự phù hợp của quan hệ sản xuất với trình độ phát triển của lực lượng sản xuất một ảnh hưởng không nhỏ trong xã

xu hướng phát triển kinh tế - chính trị nước ta hiện nay

A.PHẦN LÝ LUẬN

I ĐẶT VẤN ĐỀ

Quy luật quan hệ sản xuất phù hợp với tính chất, trình độ phát triển của lực lượng sản xuất là quy luật phổ biến tác động trong toàn bộ tiến trình phát triển của lịch sử nhân loại Nó là quy luật bao trùm chi phối mọi hình thái kinh tế - xã hội Nó còn là một trong những quy luật phổ biến cơ bản thuộc

về xã hội, đến nay quy luật này vẫn còn giá trị trong sự phát triển của mỗi quốc gia, dân tộc

Vì vậy, việc nghiên cứu đề tài "quy luật về phù hợp với quan hệ sản xuất với tính chất, trình độ phát triển của lực lượng sản xuất và sự nhận thức, vận dụng quy luật này của Đảng ta trong giai đoạn hiện nay " có ý nghĩa hết sức quan trọng đặc biệt là trong tình hình thực tế của nước ta hiện nay

II GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ

1 KHÁI NIỆM PHƯƠNG THỨC SẢN XUẤT, LỰC LƯỢNG SẢN XUẤT, QUAN HỆ SẢN XUẤT

a.Phương thức sản xuất

Trong học thuyết về hình thái kinh tế xã hội của Các Mác thì phương thức sản xuất vật là khái niệm biểu thị cách thức con người thực hiện quá trình sản xuất vật chất ở những giai đoạn khác lịch sử nhất định của xã hội loài người Phương thức sản xuất là cái mà nhờ nó người ta có thể phân biệt được sự khác nhau của những thờ đại kinh tế khác nhau Nghĩa là mỗi hình thái kinh tế xã hội có một phương thức sản xuất đặc trưng của nó Dựa vào phương thức sản xuất đặc trưng của mõi thời đại lịch sử, người ta hiểu thời đại lịch sử đó thuộc về hình thái kinh tế - xã hội nào Đúng như C.Mác đã nói

"Những thời đại kinh tế khác nhau không phải ở chỗ chúng sản xuất ra cái gì

mà là ở chỗ chúng sản xuất bằng cách nào của những tư liệu nào"

với tính cách là những thời đại kinh tế khác nhau; phương thức sản xuất chính là sự thống nhất giữa lực lượng sản xuất ở một trình độ nhất định và quan hệ sản xuất tương ứng

b Lực lượng sản xuất

Lực lượng sản xuất biểu hiện mối quan hệ giữa con người với tự nhiên Nghĩa là trong quá trình sản xuất, con người chinh phục giới tự nhiên bằng tổng hợp các sức mạnh hiện thực của mình, sức mạnh đó được chủ nghĩa duy vật lịch sử khái quát tong khái niệm lực lượng sản xuất Lực lượng sản xuất là năng lực thực tiễn cải biến giới tự nhiên của con người nhằm đáp ứng nhu cầu đời sống của mình Lực lượng sản xuất háng đầu của toàn thể nhân loại là công nhân, là người lao động

Trong lực lượng sản xuất, người lao động là chủ thể của quá trình lao động sản xuất, với sức mạnh và kỹ năng lao động của mình Lao động của con người ngày càng trở thành lao động có trí tuệ và lao động trí tuệ Trong quá trình lịch sử lâu dài của xã hội loài người, trí tuệ hình thành phát triển cùng với lao động làm cho lao động ngày càng có hàm lượng trí tuệ cao hơn Hàm lượng trí tuệ trong lao động, đặc biệt là trong điều kiện của khoa học công nghệ hiện nay, đã làm cho con người trở thành nguồn lực đặc biệt của sản xuất, là nguồn lực cơ bản, nguồn lực vô tận

Cùng với người lao động, công cụ lao động cũng là một yếu tố cơ bản của lực lượng sản xuất, đóng vai trò quyết định trong tư liệu sản xuất Công

cụ lao động do con người sáng tạo ra ”là sức mạnh của tri thức đã được vật thể hoá" , nó "nhân" sức mạnh của con người trong quá trình lao động sản xuất Công cụ lao động là yếu tố động nhất của lực lượng sản xuất Ngoài ra , công cụ lao động, theo Ph.Ăngghen là: "khí quan của bộ óc con người " là

"sức mạnh của tri thức đã được" "vật thể hoá" có tác dụng "nối dài bàn tay"

và nhân lên sức mạnh trí tuệ của con người Bởi vậy khi công cụ lao động đã

đạt đến trình độ tin học hoá, được tự động hoá, thì vai trò "khí quan vật chất" của nó trở nên hết sức kỳ diệu

- Trong mọi thời đại, nhờ yếu tố động nhất của lực lượng sản xuất, công

cụ lao động biểu hiện năng lực thực tiễn của con người ngày một tăng thêm chính sự chuyển đổi, cải tiến và hoàn thiện không ngừng của nó đã gây ra những biến đổi sâu sắc trong toàn bộ tư liệu sản xuất Xét cho cùng chính đó

là nguyên nhân sâu sa của mọi cải biến xã hội C,Mác viết: "Những quan hệ

xã hội đều gắn liền liền mật thiết với những lực lượng sản xuất Do có được những lực lượng sản xuất mới của mình, và do thay đổi phương thức sản xuất ,cách kiếm sống của mình, loài người thay đổi tất cả những quan hệ xã hội của mình Cái cối xay quay bằng tay đưa lại x"

Trải qua các cuộc cách mạng khoa học, cùng với sự phát triển của sản xuất, khoa học ngày càng có vai trò quan trọng trong sản xuất Sự phát triển của khoa học gắn liền với sản xuất va lao động lực mạnh mẽ thúc đẩy sản xuất phát triển Ngày này, khoa học đã phát triển đến mức trở thành nguyên nhân trực tiếp của nhiều biến đổi to lớn trong sản xuất, trong đời sống và trở thành ”lực lượng sản xuất trực tiếp” trở thành “lực lượng sản xuất độc lập Có thể nói: khoa học và công nghệ hiện đại là đặc trưng cho lực lượng sản xuất hiện đại

Đại hội lần thứ VII của Đảng ta đã vạch ra mục tiêu đối với sự phát triển của lực lượng sản xuất nói chung, của nền khoa học nói riêng như sau: “từ nay đến năm 2020, ra sức phấn đấu đưa nước ta cơ bản trở thành một nước công nghiệp hoá” khi đó, lực lượng sản xuất sẽ đạt trình độ tương đối hiện đại, phần lớn lao động thủ công được thay thế bằng lao động sử dụng máy móc, điện khí hoá cơ bản được thực hiện trong cả nước, năng suất lao động xã hội và hiệu quả sản xuất kinh doanh cao hơn nhiều so với hiện nay

c Quan hệ sản xuất

Trong hệ thống những khái niệm của chủ nghĩa duy vật lịch sử, khái niệm quan hệ sản xuất được hiểu là quan hệ giữa người với người trong quá trình sản xuất sở dĩ quá trình sản xuất xã hội có thể diễn ra một cách bình thường chính là vì trong sự sản xuất đó mói quan hệ giữa con người với con người tồn tại thống nhất với mối quan hệ giữa con người với giới tự nhiên Trong đó sản xuất , mói quan hệ giữa con người với giới tự nhiên Trong sản xuất, mối quan hệ giữa con người với giới tự nhiên thể hiện thành những trình

độ được xây dựng trong và thong qua những quan hệ khác nhau giữa người với người, tức là những quan hệ sản xuất Trong tác phẩm “Lao động làm thuê và tư bản”, C.mác viết: “trong sản xuất người ta không chỉ quan hệ với giới tự nhiên Người ta không thể sản xuất được nếu không kết hợp với nhau theo một cách nào đó để hoạt động chung và để trao đổi hoạt động với nhau Muốn sản xuất được người ta phải có mối quan hệ và quan hệ nhất định với nhau; và quan hệ của họ với giới tự nhiên, tức là việc sản xuất” Như vậy, quan hệ sản xuất do con người tạo ra, nhưng nó hình thành một cách khách quan trong quá trình sản xuất, không phụ thuộc vào ý muốn chủ quan của con người Song quan hệ sản xuất tuân theo những quy luật tất yếu, khách quan của sự vận động đời sống xã hội

Quan hệ sản xuất bao gồm:

- Quan hệ sở hữu đối với tư liệu sản xuất

- Quan hệ trong tổ chức và quản lý sản xuất

- Quan hệ trong phân phối sản phẩm lao động

- Ba mặt quan hệ này trong quá trình sản xuất luôn gắn bó với nhau tạo thành một hệ thống mang tính ổn định tương đối so với sự vận động không ngừng của lực lượng sản xuất Tính chất của quan hệ sản xuất biểu hiện thành chế độ sở hữu – là đặc trưng cơ bản của phương thức sản xuất Trong hệ

thống các quan hệ snr xuất của một nền kinh tế xã hội nhất định, quan hệ sở hữu có vai trò quyết định đối với các quan hệ xã hội khác Quan hệ này là quan hệ xuất phát, quan hệ cơ bản, quan hệ trung tâm của của các quan hệ sản xuất; là cái quyết định phương thức phân phối sản phẩm cho các tập đoàn người theo đại vị của họ đối với sản xuất xã hội; “Định nghĩa quyền sở hữu tư bản không phải là cái gì khác mà là trình bày tất cả những quan hệ xã hội của sản xuất tư sản”

- Lịch sử phát triển của nhân loại đã chứng kiến có hai loại hình sở hữu

co bản về tư liệu sản xuất: Sở hữu tư nhân và sở hữu công cộng Sở hữu tư nhân là loại hình sở hữu mà trong đó tư liệu sản xuất tập trung vào trong tay một số ít người, còn đại đa số không có hoặc có rất ít tư liệu sản xuất Do đó, quan hệ giữa người với người trong sản xuất vật chất và trong đời sống xã hội

là quan hệ thống trị và bị trị, bóc lột và bị bóc lột Sở hữu công cộng là loại hình sở hữu mà trong đó tư liệu sản xuất sản xuất thuộc về mọi thành viên của mỗi cộng đồng Nhờ đó quan hệ giữa người với người trong mỗi cộng đồng là quan hệ bình đẳng, hợp tác giúp đỡ lẫn nhau

- C.Mác và ăngghen đã chứng minh rằng chế độ tư bản chủ nghĩa không phải là ình thức cuối cùng trong lịch sử loài người Chủ nghĩa xã hội dựa trên chế độ công hữu về tư liệu sản xuất, dù sớm hay muộn cũng đóng vai trò phủ định đối với chế độ tư hữu

Trong hệ thống các quan hệ sản xuất, các quan hệ về mặt tổ chức, quản

lý sản xuất là các quan hệ có khả năng quyết định một cách trực tiếp quy mô tốc độ, hiệu quả và xu hướng của mỗi nền sản xuất cụ thể Hiện nay, nhờ ứng dụng được những thành tựu to lớn của khoa học quản lý hiện đại nên vai trò của các quan hệ tổ chức và quản lý đối với sản xuất ở tầm vĩ mô Ngoài ra các quan hệ về mặt phân phối sản phẩm lao động cũng như là những nhân tố có ý nghĩa hết sức to lớn đối với sự vận động của toàn bộ nền kinh tế - xã hội Nó

là “chất xúc tác của các quá trình kinh tế - xã hội “ Nó có thể thúc đẩy hoặc làm hãm sản xuất phát triển

2 NỘI DUNG QUY LUẬT QUAN HỆ SẢN XUẤT PHÙ HỢP VỚI TÍNH CHẤT TRÌNH ĐỘ PHÁT TRIỂN CỦA LỰC LƯỢNG SẢN XUẤT.

Với tư cách là cái tồn tại ngay trong hiện thực quy luật là mối quan hệ bản chất tất nhiên, phổ biến và lặp lại giữa các sự vật hiện tượng giữa các đối tượng, giữa các nhân tố tạo thành đối tượng, giữa các thuộc tính của sự vật cũng như giữa các thuộc tính của cùng một sự vật cũng như giữa các thuộc tính của cùng một sự vật, hiện tượng

Sự tác động lẫn nhau giữa quan hệ sản xuất với lực lượng sản xuất biểu hiện mối quan hệ mang tính biện chứng Quan hệ này tạo thành quy luật quan

hệ sản xuất phù hợp với tính chất, trình độ phát triển của lực lượng sản xuất – quy luật cơ bản nhất của sự vận động, phát triển xã hội

Sự biến đổi của sản xuất luôn luôn theo chiều hướng tiến bộ, và xét cho cùng, bao giờ cũng bắt đầu từ sự biến đổi và phát triển của lực lượng sản xuất, trước hết là công cụ lao động Cùng với sự phát triển của lực lượng sản xuất, quan hệ sản xuất cũng hình thành và biến đổi cho phù hợp với trình độ phát triển của lực lượng sản xuất Đương nhiên , khi trình độ của lực lượng sản xuất phát triển thì tính chất của nó cũng phát triển theo

Trình độ của lực lượng sản xuất là khái niệm nói lên khả năng của con người thực hiện quá trình biến đổi và thích ghi với giới tự nhiên nhắm bảo đảm cho sự sinh tồn và phát triển của mình thong qua công cụ lao động

Trình độ phát triển của lực lượng sản xuất là sự sản phẩm của sự kết hợp giữa các nhân tố :

- Trình độ của công cụ lao động

- Trình độ tổ chức lao động xã hội

- Trình độ ứng dụng khoa học, công nghệ vào sản xuất

- Trình độ tri thức, kinh nghiệm và kỹ năng lao động của con người

- Trình độ phân công lao động

Những yếu tố này quyết định kiểu tổ chức sản xuất xã hội và quan hệ của những con người sản xuất Nghĩa là chúng chi phối mối quan hệ của con người với những tư liệu sản xuất chủ yếu, với cách thức tổ chức, điều này được C.Mác khẳng định rõ trong “Sự khố cùng của triết học” Những quan hệ sản xuất đều gắn mật thiết với lực lượng sản xuất Do được những lực lượng sản xuất mới, loài người thay đổi phương thức sản xuất của mình, loài người thay đổi tất cả những quan hệ xã hội của mình Cái cối xay bằng tay đưa lại xã hội có lãnh chúa, cái cối xay chạy bằng hơi nước đưa lại xã hội có nhà tư bản công nghiệp

Bên cạnh khái niệm của trình độ sản xuất, còn có khái niệm tính chất của lực lượng sản xuất Tính chất của lực lượng sản xuất là khái niệm nêu lên tính chất xã hội hoá của tư liệu sản xuất và của lao động Ứng với sự phát triển của nền sản xuất xã hội được thể hiện thong qua sự phát triển của công cụ lao động, tính chất xã hội đôi khi trình độ phát triển biến đổi Tuy vậy, trong nền sản xuất xã hội đôi khi trình độ phát triển của lực lượng sản xuất không đi đôi với tính chất xã hội hoá của nó

Tính chất và trình độ của lực lượng sản xuất phản ánh khả năng chinh phục giới tự nhiên của con người; khả năng này chưa đạt tới đỉnh cao khi quan hệ sản xuất phù hợp với trình độ phát triển của lực lượng sản xuất

Sự phù hợp của quan hệ sản xuất với trình độ phát triển của lực lượng sản xuất là một trạng thái trong đó các yếu tố cấu thành quan hệ sản xuất là một trạng thái trong đó các yếu tố cấu thành quan hệ sản xuất tạo địa bàn đầy

đủ cho lực lượng sản xuất phát triển Chỉ khi nào cả ba mặt của quan hệ sản xuất thích ứng với trình độ phát triển của lực lượng sản xuất, tạo điều kiện tốt

nhất cho việc sử dụng và kết hợp giữa lao động và tư liệu sản xuất thì sẽ tạo

ra cơ sở phát triển hết khả năng của lực lượng sản xuất

Khi lực lượng sản xuất phát triển đến một trình độ mới với tính chất xã hội hoá ở mức cao hơn sẽ xuất hiện mâu thuẫn giữa lực lượng sản xuất và quan hệ sản xuất Sự phù hợp giữa lực lượng sản xuất và quan hệ sản xuất sẽ chuyển thành không phù hợp Mẫu thuẫn càng trở nên gay gắt tất yếu sẽ dẫn tới việc xã hội phải xoá bỏ bằng cách này hay cách khác quan hệ sản xuất cũ

và thay bằng một quan hệ sản xuất mới phù hợp với trình độn của lực lượng sản xuất đã thay đổi, mở đường cho lực lượng sản xuất phát triển Điều này sẽ dẫn đến sự diệt vong của phương thức sản xuất cũ và sự ra đời của phương thức sản xuất mới Mác đã nhận định "Tới một giai đoạn phát triển nào đó của chúng, các lực lượng sản xuất vật chất của xã hội mâu thuẫn với những quan hệ sản xuất hiện có Trong đó từ trước đến nay lực lượng sản xuất vẫn phát triển Từ chỗ là những hình thức phát triển của lực lượng sản xuất, những quan hệ ấy trở thành những xiềng xích của lực lượng sản xuất Khi đó bắt đầu thời đại một cuộc cách mạng xã hội" Đó là nội dung quy luật về sự phù hợp của quan hệ sản xuất với tính chất, trình độ phát triển của lực lượng sản xuất.' Như vậy, với các nhà kinh điển của chủ nghĩa Mác - Lênin thì nhân tố đóng vai trò quyết định với quan hệ sản xuất là lực lượng sản xuất song họ cũng chỉ rõ rằng bao giờ cũng thể hiện tính độc lập tương đối với lực lượng sản xuất Quan hệ sản xuất tác động trở lại lực lượng sản xuất, quy định mục đích xã hội của sản xuất tác động đến khuynh hướng phát triển của khoa học, công nghệ Trên cơ sở đó hình thành một hệ thống những yếu tố thúc đẩy hoặc kìm hãm sự phát triển của lực lượng sản xuất Khi quan hệ sản xuất phù hợp, phát triển hợp lý và đồng bộ với lực lượng sản xuất; Trong đó trường hợp ngược lại, quan hệ sản xuất sẽ kìm h hãm lực lượng sản xuất phát triển Nếu quan hệ sản xuất lạc hậu hoặc "tiên tiến" hơn một cách giả tạo cũng sẽ làm cho lực lượng sản xuất không phát triển Khi mâu thuẫn giữa lực lượng

sản xuất và quan hệ sản xuất đã trở nên gay gắt, đòi hởi phải giải quyết một cách sai lầm Thì không thể phát triển được lực lượng , thậm chí còn phá hoại lực lượng sản xuất

III KẾT THÚC VẤN ĐỀ

Quy luật quan hệ sản xuất phù hợp với tính chất, trình độ phát triển của lực lượng sản xuất là quy luật phổ biến tác động tới toàn bộ quá trình phát triển của lịch sử loài người từ xã hội công xã nguyên thuỷ đến xã hội cộng sản tương lai và là quy luật cơ bản nhất trong quan hệ của quy luật xã hội

B.VẬN DỤNG: SỰ NHẬN THỨC -VẬN DỤNG QUY LUẬT TRÊN CỦA ĐẢNG TA Ở VIỆT NAM TRONG GIAI ĐOẠN

HIỆN NAY

Nhận rõ được vai trò to lớn của quy luật quan hệ sản xuất phù hợp với trình độ phát triển của lực lượng sản xuất, Đảng ta đã có những nhận thức đúng đắn, và rút ra ý nghĩa phương pháp luận trong hoạt động thực tiễn:

- Hiểu rõ sự vận động phát triển của xã hội một cách khoa học, quy luật này chỉ rõ nguồn gốc động lực của sự phát triển, chỉ rõ nguyên nhân nội tại của sự vận động trong phương thức sản xuất từ thấp đến cao

- Trong quá trình hoạt động thực tiễn phải luôn luôn tạo nên sự phù hợp của quan hệ sản xuất với trình độ phát triển của lực lượng sản xuất đưa xã hội phát triển tiến lên Quan hệ sản xuất đi trước hoặc đi sau lực lượng sản xuất đều kìm hãm sự phát triển đi lên của xã hội

- Trong hoạt động thực tiễn phải kiên quyết giải quyết mâu thuẫn giữa lực lượng sản xuất để tạo ra quan hệ sản xuất mới phù hợp, chống tư tưởng chần chừ, thủ tiêu mâu thuẫn kìm hãm sự phát triển đi lên xã hội