Một số giải pháp quản lí nhằm nâng cao chất lượng dạy học môn tiếng anh ở các trường thpt trên địa bàn huyện kỳ anh, tỉnh hà tĩnh

Các công trình khoa học của các tác giả đã đ-ợc áp dụng rộng rãi và mang lại những hiệu quả trong việc quản lý nh-ng phần lớn các công trình đó chủ yếu đi sâu nghiên cứu lý luận có tính

Lời cảm ơn

Trong quá trình học tập, nghiên cứu và hoàn thành luận văn, tác giả đã nhận đợc sự động viên, giúp đỡ tận tình, tạo điều kiện thuận lợi của các cấp lãnh

đạo, nhiều thầy giáo, cô giáo, các bạn đồng nghiệp và gia đình

Tác giả chân thành cảm ơn Hội đồng đào tạo, Hội đồng khoa học trờng

Đại học Vinh, Sở giáo dục và đào tạo Hà Tĩnh, các thầy giáo, cô giáo, đội ngũ cán bộ quản lý 5 trờng trung học phổ thông huyện Kỳ Anh, tỉnh Hà Tĩnh cùng

đông đảo bạn đồng nghiệp đã tận tình giúp đỡ, cung cấp tài liệu, tạo điều kiện thuận lợi về cơ sở thực tế, tham gia đóng góp những ý kiến quý báu cho việc nghiên cứu đề tài

Đặc biệt tác giả xin bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc đến TS Phan Quốc Lâm - Ngời đã nhiệt tình hớng dẫn và giúp đỡ tác giả trong suốt thời gian nghiên cứu và viết luận văn này

Mặc dù đã có nhiều cố gắng, song chắc chắn luận văn không tránh khỏi những thiếu sót, tác giả kính mong nhận đợc những lời chỉ dẫn của các thầy giáo, cô giáo, ý kiến đóng góp trao đổi của các bạn đồng nghiệp để luận văn đợc hoàn thiện hơn

Vinh, tháng 12 năm 2009

Nguyễn Thành Vinh

B¶ng ch÷ viÕt t¾t trong luËn v¨n

BGH: Ban gi¸m hiÖu

SKKN: S¸ng kiÕn kinh nghiÖm

Mở đầu

1 Lý do chọn đề tài

Ngày nay khi thời đại công nghệ thông tin bùng nổ, xu thế quốc tế hoá toàn cầu hoá đang trở nên phổ biến thì ngoại ngữ trở thành một ph-ơng tiện giao tiếp quan trọng, một điều kiện để phát triển, một nội dung quan trọng của nguồn nhân lực Trong đó, tiếng Anh giữ vai trò chủ yếu, vì thế các quốc gia trên thế giới cũng nh- trong khu vực Đông Nam á đã chú trọng đến việc dạy học tiếng Anh Nhật Bản đã triển khai kế hoạch hành động để đào tạo những ng-ời Nhật biết sử dụng tiếng Anh, trong đó nêu: “…tiếng Anh với vai trò là ngôn ngữ quốc

tế, giữ vai trò là trung tâm trong việc kết nối các dân tộc khác ngôn ngữ Để con

em chúng ta vững b-ớc vào thế kỷ 21, chúng ta không thể bỏ qua việc nâng cao khả năng giao tiếp bằng tiếng Anh với vai trò là ngôn ngữ quốc tế ”

Đối với Việt Nam, tiếng Anh lại càng cần thiết vì để phát triển chúng ta phải có sự trao đổi hợp tác với các n-ớc khác Tiếng Anh là điều kiện cần của sự phát triển n-ớc nhà về mọi mặt Vì vậy, cùng với vốn kiến thức khoa học, khả năng sử dụng tiếng Anh là hành trang cần thiết cho thế hệ trẻ Việt Nam b-ớc vào thế giới hội nhập

Môn ngoại ngữ đ-ợc dạy ở tr-ờng phổ thông Việt Nam hiện nay chủ yếu

là tiếng Anh Hơn nữa, hoà nhập với xu thế phát triển của xã hội nói riêng và toàn thế giới nói chung, bộ môn Tiếng Anh có một vị trí quan trọng trong việc phát triển toàn diện cho mỗi học sinh Nó giúp cho các em có điều kiện hoà nhập với cộng đồng quốc tế và khu vực, tiếp cận với những thông tin về khoa học kỹ thuật Để các em có thể áp dụng những kiến thức đã học đ-ợc ở nhà tr-ờng một cách chất l-ợng

Vì thế, việc dạy học ngoại ngữ nói chung và tiếng Anh nói riêng trong nhà tr-ờng đã và đang đ-ợc Đảng, Nhà n-ớc và xã hội hết sức quan tâm Nhiều cuộc

hội thảo chuyên đề đã đ-ợc tổ chức ở các bậc học về những vấn đề nh-: nội dung ch-ơng trình, đổi mới ph-ơng pháp giảng dạy, bồi d-ỡng và nâng cao chất l-ợng giáo viên, tăng c-ờng cơ sở vật chất, thiết bị, tài liệu tham khảo, cải cách ph-ơng pháp kiểm tra, đánh giá và công nhận trình độ ng-ời học Tuy nhiên những nổ lực nói trên vẫn ch-a tạo ra b-ớc phát triển của chất l-ợng dạy học môn này, ch-a đáp ứng yêu cầu của một thực thể xã hội năng động nh- hiện nay

Để tạo ra một b-ớc phát triển trong việc dạy học tiếng Anh, Thủ t-ớng Chính phủ đã phê duyệt đề án “Dạy và học ngoại ngữ trong hệ thống giáo dục

dạy và học ngoại ngữ trong hệ thống giáo dục quốc dân, triển khai ch-ơng trình dạy và học ngoại ngữ mới ở các cấp học, trình độ đào tạo, nhằm đến năm 2015

đạt đ-ợc một b-ớc tiến rõ rệt về trình độ, năng lực sử dụng ngoại ngữ của nguồn nhân lực, ” [1]

Dự thảo đề án dạy và sử dụng tiếng Anh giai đoạn 2008-2020 của Bộ Giáo

dục-đào tạo cho thấy ch-ơng trình giảng dạy môn tiếng Anh trong nhà tr-ờng sẽ

có sự thay đổi, thống nhất từ tiểu học lên THPT với sáu trình độ Học sinh tiểu học sẽ đ-ợc học Tiếng Anh từ lớp 3 Đồng thời, Bộ Giáo dục-đào tạo sẽ tổ chức dạy một môn học bằng Tiếng Anh ở bậc THPT nhằm đến năm 2020 có 80% học sinh THPT đ-ợc học Tiếng Anh

Kỳ Anh tr-ớc đây là một huyện nghèo của tỉnh Hà Tĩnh Trải qua hơn

170 năm hình thành và phát triển Kỳ Anh đã không ngừng lớn mạnh Đặc biệt trong thời kỳ đổi mới d-ới sự lãnh đạo của Đảng bộ và sự đóng góp công sức to lớn của nhân dân, Kỳ Anh đã và đang chuyển mình phát triển cùng đất n-ớc Sự nghiệp giáo dục ngày càng phát triển Giáo dục ở bậc THPT cũng đạt đ-ợc những thành tích đáng kể Nhận thức rõ vai trò của tiếng Anh đối với sự phát triển của nhân lực địa ph-ơng, Huyện Uỷ, UBND và ngành giáo dục đã chú trọng đến chất l-ợng dạy học tiếng Anh trong nhà tr-ờng Hiện nay, môn Tiếng

Anh đã đ-ợc đ-a vào giảng dạy ở bậc phổ thông, từ THCS đến THPT, một số nơi đã đ-a vào ch-ơng trình tiểu học Môn tiếng Anh đã trở thành môn thi tốt nghiệp bắt buộc đối với học sinh THPT hàng năm Tuy nhiên, một thực tế là chất l-ợng dạy học môn Tiếng Anh trong tr-ờng phổ thông còn thấp, ch-a đáp ứng đ-ợc yêu cầu thực tiễn phát triển kinh tế-xã hội trong thời kỳ hội nhập và phát triển của địa ph-ơng và của đất n-ớc Việc nâng cao chất l-ợng dạy học tiếng Anh trong các tr-ờng THPT ở Kỳ Anh là vấn đề cấp thiết: vì vậy chúng

tôi chọn đề tài “Một số giải pháp quản lý nhằm nâng cao chất lượng dạy học môn tiếng Anh ở các tr-ờng THPT trên địa bàn huyện Kỳ Anh, tỉnh Hà Tĩnh”

2 Mục tiêu nghiên cứu

Đề xuất các giải pháp quản lý nhằm nâng cao chất l-ợng dạy học tiếng Anh ở các tr-ờng THPT trên địa bàn huyện Kỳ Anh, tỉnh Hà Tĩnh

3 Khách thể và đối t-ợng nghiên cứu

3.1 Khách thể nghiên cứu: - Quá trình quản lý dạy học môn tiếng Anh 3.2 Đối t-ợng nghiên cứu: - Các giải pháp quản lý nhằm nâng cao chất l-ợng dạy học môn tiếng Anh ở các tr-ờng THPT trên địa bàn huyện Kỳ Anh, tỉnh Hà Tĩnh

4 Giả thuyết khoa học

Nếu có đ-ợc các giải pháp phù hợp, khoa học và có tính khả thi thì sẽ nâng cao chất l-ợng quản lý dạy học tiếng Anh ở các tr-ờng THPT huyện Kỳ Anh, góp phần đào tạo nguồn nhân lực có chất l-ợng của huyện nhà và cho đất n-ớc

đáp ứng với yêu cầu xu thế hội nhập kinh tế quốc tế hiện nay

5 Nhiệm vụ nghiên cứu

5.1 Tìm hiểu cơ sở lý luận của công tác quản lý nâng cao chất l-ợng dạy học môn tiếng Anh THPT

5.2 Tìm hiểu cơ sở thực tiễn của vấn đề quản lý chất l-ợng dạy học Tiếng Anh ở các tr-ờng THPT trên địa bàn huyện Kỳ Anh, tỉnh Hà Tĩnh

5.3 Đề xuất và thăm dò tính khả thi một số giải pháp quản lý nhằm nâng cao chất l-ợng dạy học tiếng Anh ở các tr-ờng THPT trên địa bàn huyện

Kỳ Anh, tỉnh Hà Tĩnh

6 Ph-ơng pháp nghiên cứu khoa học

6.1 Nhóm ph-ơng pháp nghiên cứu lý luận

- Đọc, phân tích và tổng hợp các tài liệu lý luận có liên quan đến đề tài nghiên cứu

6.2 Nhóm ph-ơng pháp nghiên cứu thực tiễn

- Ph-ơng pháp quan sát: tiếp cận, quan sát tổng thể, thu thập và ghi nhận

những biểu hiện, đặc tr-ng, định tính của các sự vật, hiện t-ợng nghiên cứu nhất

định Qua đó tìm hiểu tác động của các biện pháp quản lý đến chất l-ợng dạy học tiếng Anh

- Ph-ơng pháp lấy ý kiến chuyên gia:

+ Trao đổi, trò chuyện với các GV dạy tiếng Anh có kinh nghiệm, hỏi ý kiến của chuyên viên môn tiếng Anh của Sở GD-ĐT, phó hiệu tr-ởng phụ trách chuyên môn trong các tr-ờng THPT về những vấn đề liên quan đến quản lý dạy học môn tiếng Anh

- Ph-ơng pháp điều tra: bằng phiếu tr-ng cầu ý kiến dành cho GV giảng

dạy tiếng Anh, tổ tr-ởng tổ tiếng Anh, CBQL (hiệu tr-ởng, phó hiệu tr-ởng) các tr-ờng, chuyên viên phụ trách môn tiếng Anh của Sở GD-ĐT nhằm làm rõ thực trạng công tác quản lý hoạt động dạy học môn tiếng Anh ở các tr-ờng THPT huyện Kỳ Anh, thăm dò tính cần thiết và khả thi của các giải pháp quản lý dạy học môn tiếng Anh mà chúng tôi đ-a ra

- Ph-ơng pháp tổng kết kinh nghiệm quản lý giáo dục: đi sâu tìm hiểu quá

trình quản lý hoạt động dạy học môn tiếng Anh ở các tr-ờng THPT huyện Kỳ

Anh, trên cơ sở đó rút ra những mặt mạnh cần phát huy cũng nh- những tồn tại cần khắc phục, cải tiến Qua đó có thêm cứ liệu đối chiếu với kết quả điều tra và

7.2 Làm rõ thực trạng quản lý chất l-ợng dạy học môn tiếng Anh ở các tr-ờng trung học phổ thông huyện Kỳ Anh, tỉnh Hà Tĩnh

7.3 Đ-a ra đ-ợc các giải pháp có cơ sở khoa học và có tính khả thi để quản lý chất l-ợng dạy học môn tiếng Anh ở các tr-ờng trung học phổ thông

huyện Kỳ Anh, tỉnh Hà Tĩnh

8 Cấu trúc luận văn

Ngoài phần Mở đầu, Kết luận - kiến nghị, Tài liệu tham khảo và Phụ lục, luận văn có 3 ch-ơng:

Ch-ơng 1: Cơ sở lý luận của đề tài nghiên cứu

Ch-ơng 2: Thực trạng quản lý hoạt động dạy học tiếng Anh ở các tr-ờng THPT trên địa bàn huyện Kỳ Anh, tỉnh Hà Tĩnh

Ch-ơng 3: Một số giải pháp quản lý nhằm nâng cao chất l-ợng dạy học tiếng Anh ở các tr-ờng THPT trên địa bàn huyện Kỳ Anh, tỉnh Hà Tĩnh

Ch-ơng 1 Cơ sở lý luận của đề tài nghiên cứu

1.1 Vài nét về lịch sử vấn đề nghiên cứu

Hoạt động quản lý có vai trò hết sức cần thiết trong mọi lĩnh vực của đời sống xã hội, góp phần to lớn trong việc làm cho xã hội ngày càng phát triển Khái niệm quản lý đã đ-ợc phát hiện cách đây hơn 7000 năm Thời cổ Hy Lạp, con ng-ời đã biết quản lý tập trung và dân chủ

Các t- t-ởng quản lý sơ khai xuất phát từ các t- t-ởng triết học Cổ Hy Lạp

và Cổ Trung Hoa Các nhà triết học thời đó tuy có đóng góp ít ỏi nh-ng công lao của họ rất đáng đ-ợc lịch sử ghi nhận, chẳng hạn:

* Vào thế kỷ thứ IV - III TrCN có các nhà triết học Hy Lạp nổi tiếng nh-: Xôcrat (469-399 TrCN), Platon (427-347 TrCN), Arixtốt (384-322 TrCN) Trong

đó:

- Arixtốt là nhà t- t-ởng vĩ đại nhất của Hy Lạp cổ đại Trong học thuyết về xã hội, ông quan niệm: để quản lý đ-ợc xã hội thì Nhà n-ớc phải dùng quyền lực- quyền lực công, loại trừ quyền lực t- lợi và quyền lực phải phục vụ cho toàn xã hội Đây chính là t- t-ởng khởi đầu về vai trò quản lý của nhà n-ớc là dùng quyền lực phục vụ cho toàn xã hội

* ở ph-ơng Đông cổ đại, nhất là Trung Hoa, ấn Độ cũng sớm xuất hiện những t- t-ởng quản lý Nhà n-ớc và quản lý xã hội Đặc biệt là các nhà t- t-ởng

và chính trị lớn của Trung Quốc nh- Quản Trọng (683-640 TrCN), Khổng Tử (551- 478 TrCN), Mạnh Tử (371-289 TrCN), Tuân Tử (289-238 TrCN), Hàn Phi

Tử (280-233 TrCN) Quản lý con ng-ời và quản lý xã hội theo t- t-ởng pháp trị

là khá nổi bật

Giáo dục và đào tạo là một lĩnh vực quan trọng của đời sống xã hội Thời

đại ngày nay là thời đại của nền kinh tế tri thức, vai trò của giáo dục đối với sự

phát triển của mỗi quốc gia đòi hỏi phải có sự quản lý phù hợp với sự phát triển của Giáo dục - Đào tạo mà xã hội yêu cầu Đã có nhiều công trình nghiên cứu về quản lý giáo dục ở trong n-ớc và ngoài n-ớc

Hoạt động dạy học là hoạt động trọng tâm của quá trình giáo dục, nó quyết định sự thành công của hoạt động giáo dục Do đó việc quản lý hoạt động dạy học là một vấn đề quan trọng mà xã hội nào cũng quan tâm

Với lý luận và ph-ơng pháp khoa học của chủ nghĩa Mác - Lênin, khoa học giáo dục đã tiến hành nghiên cứu các giải pháp nâng cao hiệu quả quản lý dạy - học

về nền giáo dục và nhà tr-ờng t-ơng lai Đặc biệt là vào thập kỷ 70 của thế kỷ XX, các nghiên cứu đó đ-ợc đẩy mạnh với sự phối hợp của nhiều n-ớc XHCN và đã

có kết quả đáng kể về sự phát triển của các nhà tr-ờng

ở các n-ớc t- bản Âu - Mỹ và tổ chức văn hoá - khoa học - giáo dục liên hiệp quốc (UNESCO) đã có những công trình nghiên cứu đề cập đến các giải pháp nâng cao hiệu quả quản lý hoạt động dạy - học, hoạt động dạy - học bộ môn

ở Việt Nam, những năm gần đây đã có những công trình nghiên cứu về quản lý giáo dục và quản lý hoạt động dạy học của các nhà khoa học, các giảng viên đại học,… viết d-ới dạng giáo trình, sách tham khảo, tài liệu phổ biến kinh nghiệm quản lý

Các công trình khoa học của các tác giả đã đ-ợc áp dụng rộng rãi và mang lại những hiệu quả trong việc quản lý nh-ng phần lớn các công trình đó chủ yếu

đi sâu nghiên cứu lý luận có tính chất tổng quan về quản lý giáo dục, quản lý nhà tr-ờng, còn về các giải pháp cụ thể để quản lý chất l-ợng dạy học bộ môn tiếng Anh ch-a đ-ợc đề cập Chính vì vậy nghiên cứu một cách khoa học, hệ thống các nhu cầu của các tr-ờng THPT về đổi mới nội dung, ph-ơng pháp dạy học, kiểm tra, đánh giá kết quả dạy học bộ môn tiếng Anh ở các tr-ờng THPT là một việc làm rất cần thiết Tuy nhiên theo chúng tôi, hiện nay có ít công trình đi sâu nghiên cứu các giải pháp quản lý chất l-ợng dạy học môn tiếng Anh ở tr-ờng trung học phổ thông

1.2 Một số khái niệm cơ bản

1.2.1 Quản lý và chức năng quản lý

Khái niệm “quản lý” là khái niệm rất chung và tổng quát Quản lý vừa là một khoa học, vừa là một nghệ thuật, tác động đến một hệ thống xã hội từ tầm vĩ mô đến tầm vi mô (quản lý xã hội quản lý các vật thể, quản lý sinh vật)

- “Theo từ điển Bách khoa toàn thư Liên xô, 1977, quản lý là chức năng của những hệ thống có tổ chức, với bản chất khác nhau (Xã hội, sinh vật, kỹ thuật), nó bảo toàn cấu trúc xác định của chúng, duy trì chế độ hoạt động, thực hiện những ch-ơng trình, mục đích hoạt động" [14,5 ]

- Quản lý là những tác động có định h-ớng, có kế hoạch của chủ thể quản

lý, đến đối t-ợng bị quản lý trong tổ chức để vận hành tổ chức, nhằm đạt mục tiêu nhất định.[20,130]

-Quản lý là nhằm phối hợp nổ lực của nhiều ng-ời sao cho mục tiêu của từng cá nhân biến thành những thành tựu của xã hội [12,15]

-Quản lý là những tác động của chủ thể quản lý trong việc huy động, phát huy, kết hợp, sử dụng, điều chỉnh, điều phối các nguồn lực (nhân lực, vật lực, tài lực) trong và ngoài tổ chức (chủ yếu là nội lực) một cách tối -u nhằm đạt đ-ợc mục đích của tổ chức với hiệu quả cao nhất

-Quản lý một hệ thống xã hội là tác động có mục đích đến tập thể thành viên của hệ- làm cho hệ vận hành thuận lợi và đạt tới mục đích dự kiến

ng-ời Quản lý là sự tác động chỉ huy điều khiển, hng-ời ớng dẫn các quá trình xã hội và hành vi hoạt động của con ng-ời nhằm đạt tới mục đích đã đề ra [15] Từ những định nghĩa trên có thể rút ra những nhận xét sau:

+ Tuy cách diễn đạt khác nhau nh-ng những định nghĩa đều thể hiện đ-ợc bản chất của hoạt động quản lý, đó là: hoạt động quản lý nhắm làm cho hệ thống vận động theo mục tiêu đã đề ra, tiến đến trạng thái có chất l-ợng mới

+ Quản lý gồm các yếu tố sau :

-Phải có ít nhất một chủ thể quản lý, là tác nhân tạo ra các tác động và ít nhất có một đối t-ợng bị quản lý tiếp nhận trực tiếp các tác động của chủ thể quản lý tạo ra, các khách thể khác chịu tác động gián tiếp của chủ thể quản lý, tác động cũng có thể là một lần cũng có thể là nhiều lần

-Phải có một mục tiêu và một quỹ đạo đặt ra cho đối t-ợng và chủ thể, mục tiêu này là căn cứ để chủ thể tạo ra các tác động

-Chủ thể phải thực hành việc tác động, chủ thể có thể là một ng-ời, nhiều ng-ời còn đối t-ợng cũng có thể một ng-ời hoặc nhiều ng-ời trong cùng một tổ chức xã hội

Hoặc là: Trong quản lý có hai bộ phận khăng khít với nhau Đó là chủ thể

và khách thể quản lý Chủ thể có thể là một cá nhân hay một nhóm ng-ời có chức năng quản lý hay điều khiển tổ chức, làm cho tổ chức vận hành và đạt tới mục tiêu Khách thể quản lý bao gồm những ng-ời thừa hành nhiệm vụ trong tổ chức, chịu sự tác động, chỉ đạo của những chủ thể quản lý nhằm đạt mục tiêu chung Chủ thể quản lý nhằm nẩy sinh ra các tác động quản lý, còn khách thể quản lý sinh sản ra vật chất, tinh thần có giá trị sử dụng, trực tiếp đáp ứng nhu cầu con ng-ời, đáp ứng mục đích của chủ thể quản lý

Quản lý có 4 chức năng cơ bản quan hệ khăng khít tác động qua lại lẫn

nhau và tạo thành chu trình quản lý Đó là các chức năng: Kế hoạch, tổ chức, chỉ

đạo và kiểm tra Cùng các yếu tố khác nh- thông tin và ra quyết định

- Lập kế hoạch: Căn cứ vào thực trạng ban đầu của tổ chức và căn cứ vào nhiệm vụ đ-ợc giao, vạch ra mục tiêu của tổ chức trong từng thời kỳ, từng giai đoạn,

từ đó tìm ra con đ-ờng, biện pháp, cách thức đ-a tổ chức đạt đ-ợc mục tiêu

- Tổ chức: Là những nội dung và ph-ơng thức hoạt động cơ bản trong việc thiết lập cấu trúc của tổ chức, nhờ cấu trúc đó, chủ thể quản lý tác động

đến đối t-ợng quản lý một cách có hiệu quả nhằm thực hiện đ-ợc mục tiêu của kế hoạch

- Chỉ đạo: Là ph-ơng thức tác động của chủ thể quản lý nhằm điều hành tổ chức - nhân lực đã có của tổ chức (đơn vị) vận hành theo đúng kế hoạch để thực hiện mục tiêu quản lý

- Kiểm tra: Là những hoạt động của chủ thể quản lý tác động đến khách thể quản lý, nhằm đánh giá và xử lý các kết quả vận hành của tổ chức

Các chức năng quản lý có thể đ-ợc minh hoạ bằng sơ đồ sau:

Mỗi chức năng có vai trò, vị trí riêng trong chu trình quản lý Thông tin là mạch máu của quản lý

1.2.2 Quản lý giáo dục và quản lý nhà tr-ờng

Với quan niệm quản lý vĩ mô (một nền giáo dục, một hệ thống GD)

"Quản lý giáo dục là hệ thống tác động có mục đích, có kế hoạch, hợp quy luật của chủ thể quản lý đến tất cả các mắt xích của hệ thống nhằm thực hiên có chất l-ợng và hiệu quả mục tiêu phát triển GD, đào tạo thế hệ trẻ của xã hội đặt ra cho

ng-ời GD” [15,5]

Đối với cấp vi mô, quản lý giáo dục đ-ợc hiểu là hệ thống những tác động

tự giác "có ý thức, có mục đích, có kế hoạch, có hệ thống" hợp quy luật của chủ thể quản lý đến tập thể GV, công nhân viên, tập thể học sinh, cha mẹ học sinh và các lực l-ợng xã hội trong và ngoài nhà tr-ờng nhằm thực hiện có chất l-ợng và

có hiệu quả mục tiêu GD của nhà tr-ờng

Chỉ đạo

Kế hoạch

Quản lý tr-ờng học, quản lý nhà tr-ờng có thể xem đồng nghĩa với QLGD

ở tầm vi mô

Quản lý tr-ờng phổ thông là tập hợp những tác động có mục đích, có kế hoạch, hợp quy luật của chủ thể quản lý đến tập thể GV- học sinh và các cán bộ khác nhằm tận dụng nguồn dự trữ do nhà n-ớc đầu t-, lực l-ợng xã hội đóng góp

và do lao động xây dựng vốn tự có h-ớng vào việc đẩy mạnh mọi hoạt động của nhà tr-ờng và tiêu điểm hội tụ là quá trình đào tạo thế hệ trẻ thực hiện có chất l-ợng, mục tiêu và kế hoạch đào tạo đ-a nhà tr-ờng lên một trạng thái mới

1.2.3 Dạy học, quá trình dạy học và quản lý hoạt động dạy học

1.2.3.1 Khái niệm dạy học

Dạy học là một bộ phận của quá trình s- phạm tổng thể, là quá trình tác

động qua lại giữa giáo viên và học sinh nhằm truyền thụ và lĩnh hội những tri thức khoa học, những kỹ năng, kỹ xảo hoạt động nhận thức và thực tiễn, để trên cơ sở đó phát triển năng lực t- duy và hình thành thế giới quan khoa học Hoạt

động dạy học có ý nghĩa vô cùng to lớn:

- Dạy học là con đ-ờng thuận lợi nhất giúp học sinh trong khoảng thời gian ngắn có thể nắm đ-ợc một l-ợng khối l-ợng tri thức nhất định

- Dạy học là con đ-ờng quan trọng nhất, giúp học sinh phát triển một cách

có hệ thống năng lực hoạt động trí tuệ nói chung và đặc biệt là năng lực t- duy sáng tạo

- Dạy học là một trong những con đ-ờng chủ yếu góp phần giáo dục cho học sinh thế giới quan khoa học và những phẩm chất đạo đức Nh- vậy dạy học

là hoạt động đặc tr-ng nhất, chủ yếu nhất của nhà tr-ờng

1.2.3.2 Quá trình dạy học

a Khái niệm: Quá trình dạy học là toàn bộ hoạt động của giáo viên và học

sinh do giáo viên h-ớng dẫn nhằm giúp cho học sinh nắm vững hệ thống kiến

thức, kỹ năng, kỹ xảo và trong quá trình đó phát triển đ-ợc năng lực nhận thức,

năng lực hành động, hình thành những cơ sở của thế giới quan khoa học

b Cấu trúc của quá trình dạy học: QTDH với t- cách là một hệ thống bao

gồm nhiều thành tố cấu trúc nh-: Mục đích và nhiệm vụ dạy học; nội dung dạy học; thầy với hoạt động dạy; trò với hoạt động học; ph-ơng pháp và ph-ơng tiện dạy học; kết quả dạy học

Tất cả các thành tố cấu trúc của QTDH tồn tại trong mối quan hệ tác động qua lại và thống nhất với nhau Toàn bộ quá trình này diễn ra trong môi tr-ờng kinh tế - xã hội và môi tr-ờng khoa học - công nghệ

Mối quan hệ giữa các nhân tố của QTDH đ-ợc minh hoạ bằng sơ đồ sau:

Môi tr-ờng Mục đích

c Bản chất của quá trình dạy học:

QTDH về bản chất là quá trình lãnh đạo, tổ chức, điều khiển hoạt động nhận thức của ng-ời học Trong QTDH, một mặt GV phải tuân theo các quy luật hoạt động nhận thức chung của loài ng-ời, mặt khác, phải quan tâm đến đặc

điểm phát triển năng lực nhận thức của HS theo từng lứa tuổi để lãnh đạo, tổ chức điều khiển QTDH có hiệu quả

Để đạt hiệu quả cao trong quản lý HĐDH, tổ chức, chỉ đạo HĐDH trong nhà tr-ờng, ng-ời GV phải tuân theo các quy luật nêu trên

d Quy luật của quá trình dạy học:

- QTDH là một quá trình luôn vận động và phát triển không ngừng Sự vận

động và phát triển đó mang tính quy luật, phản ánh những mối liên hệ tất yếu, bền vững giữa các thành tố của QTDH và giữa các thành tố này với môi tr-ờng kinh tế - xã hội, khoa học công nghệ

- QTDH có nhiều quy luật, đó là:

+ Quy luật về tính quy định của xã hội đối với QTDH

+ Quy luật thống nhất biện chứng giữa dạy học và phát triển trí tuệ củaHS + Quy luật thống nhất biện chứng giữa nội dung dạy học và ph-ơng pháp, ph-ơng tiện dạy học

+ Quy luật thống nhất biện chứng giữa dạy và học

+ Quy luật thống nhất biện chứng giữa việc xây dựng kế hoạch, việc tổ chức, việc điều chỉnh và việc kiểm tra hoạt động của học sinh trong chu trình dạy học

e Nhiệm vụ dạy học:

- Tổ chức, điều khiển HS nắm vững hệ thống tri thức khoa học và hệ thống

kỹ năng kỹ xảo t-ơng ứng để thực hành vận dụng các tri thức đó Các tri thức này phải đảm bảo cơ bản, phổ thông, hiện đại và sát thực tiển Việt Nam

- Tổ chức, điều khiển ng-ời học hình thành, phát triển năng lực hoạt động trí tuệ, đặc biệt là năng lực t- duy sáng tạo

- Tổ chức, điều khiển ng-ời học hình thành và phát triển thế giới quan khoa học, nhân sinh quan và các phẩm chất, thói quen hành vi đạo đức đáp ứng yêu cầu xã hội

1.2.3.3 Quản lý hoạt động dạy học

a Khái niệm:

Cũng giống nh- các hoạt động chung khác trong đời sống xã hội, HĐDH phải đ-ợc quản lý mới vận hành hiệu quả Quá trình dạy học là cốt lõi của các nhà tr-ờng Do vậy, quản lý HĐDH là cốt lõi của quản lý nhà tr-ờng

Quản lý HĐDH là sự tác động có mục đích, có kế hoạch, hợp quy luật của chủ thể quản lý đến khách thể quản lý trong quá trình dạy học nhằm đạt đ-ợc mục tiêu đề ra Trong nhà tr-ờng, việc quản lý hoạt động dạy của GV và hoạt

động học của HS cùng các thành tố có liên quan đóng một vai trò rất quan trọng trong quản lý giáo dục trong nhà tr-ờng Quản lý HĐDH chính là quản lý nội dung ch-ơng trình theo mục tiêu của nhà tr-ờng trên nguyên tắc quản lý và ph-ơng pháp quản lý

Nội dung quản lý HĐDH trong nhà tr-ờng th-ờng bao gồm:

+ Quản lý hoạt động dạy của GV gồm: mục đích, nội dung, ph-ơng pháp, hình thức tổ chức dạy học; kết quả dạy học (đ-ợc kiểm tra, đánh giá), v.v

+ Quản lý hoạt động học của HS gồm các vấn đề nh- ý thức thực hiện các nhiệm vụ học tập, các hoạt động học tập, kết quả học tập (đ-ợc kiểm tra, đánh giá)

+ Quản lý các điều kiện phục vụ hoạt động dạy học, cơ sở vật chất, thiết bị dạy học

trang-+ Quản lý các nguồn phục vụ yêu cầu dạy học nh-: tài chính, đội ngũ cán

bộ, GV, các mội quan hệ trong và ngoài nhà tr-ờng

Để quản lý HĐDH trong nhà tr-ờng, ng-ời hiệu tr-ởng cần tập trung vào hai việc: một là nâng cao nhận thức về bản chất của HĐDH, và hai là quản lý đổi mới HĐDH Nhiệm vụ của ng-ời hiệu tr-ởng là phải “làm cho bản thân và tập thể s- phạm trong nhà tr-ờng hiểu rõ bản chất của HĐDH Thực chất là ng-ời hiệu tr-ởng và tập thể GV phải đổi mới quan niệm về dạy học”

b Đặc điểm của quản lý quá trình dạy học:

Theo Phan Thế Sủng [13,69], quản lý QTDH có các đặc điểm sau:

- Mang tính chất quản lý hành chính s- phạm:

+ Tính hành chính: Quản lý theo pháp luật và những nội quy, quy chế,

quy trình có tính chất bắt buộc trong HĐDH

+ Tính s- phạm: Chỉ sự quy định của các quy luật của QTDH, diễn ra

trong môi tr-ờng s- phạm, lấy HĐDH làm đối t-ợng quản lý

- Mang tính chất đặc tr-ng của khoa học quản lý:

+ Quản lý HĐDH theo chu trình quản lý và thực hiện các chức năng quản

lý

+ Quản lý HĐDH trên cơ sở vận dụng sáng tạo các nguyên tác và ph-ơng

pháp quản lý

+ Có tính xã hội hoá cao Quản lý HĐDH chịu sự chi phối trực tiếp các

điều kiện KT-XH, mặt khác tác động tích cực đến mọi mặt trong đời sống xã hội

- Hiệu quả của quản lý QTDH đ-ợc tích hợp trong kết quả đào tạo thể hiện qua các chỉ số:

1.2.4 Nội dung quản lý hoạt động dạy học của tr-ờng phổ thông

Quản lý HĐDH ở tr-ờng phổ thông gồm nhiều mặt, nhiều khâu Theo Phan Thị Hồng Vinh [25] quản lý HĐDH gồm các nội dung sau:

1.2.4.1 Xây dựng kế hoạch dạy học trong năm học

Kế hoạch dạy học trong năm học th-ờng bao gồm các nội dung cơ bản sau:

* Mục tiêu, công viêc:

Hiệu tr-ởng cần xây dựng các mục tiêu về quy mô, cơ cấu, chất l-ợng, hiệu quả của HĐDH sẽ tiến hành Các công việc dự kiến có thể là:

- Khai giảng

- Tổ chức giảng dạy, học tập theo kế hoạch dạy học và ch-ơng trình do

Bộ tr-ởng Bộ GD-ĐT quyết định và ban hành

- Công tác bồi d-ỡng GV

- Kế hoạch kiểm tra, đánh giá HĐDH

* Việc phân bố nguồn lực bao gồm các nội dung:

- Nhân sự: Hiệu tr-ởng cần xây dựng kế hoạch về tổ chức bộ máy của tr-ờng; thành lập và cử tổ tr-ởng chuyên môn, thành lập và cử các chủ tịch hội

đồng trong nhà tr-ờng; dự kiến phân công công tác của GV

- Tài chính: Hiệu tr-ởng cần xây dựng kế hoạch nhu cầu tài chính của nhà tr-ờng và dự kiến nguồn tài chính với số l-ợng cụ thể làm căn cứ thực tiễn cho việc xây dựng và thực hiện các mục tiêu năm học

- Cơ sở vật chất, ph-ơng tiện dạy học

* Kế hoạch thời gian: Hiệu tr-ởng cần xây dựng kế hoạch thời gian cụ

1.2.4.2 Quản lý việc xây dựng kế hoạch của GV và tổ chuyên môn

Việc xây dựng kế hoạch của GV và tổ chuyên môn là một việc làm tất yếu Trên cơ sở yêu cầu chung của công tác giáo dục và yêu cầu riêng của từng

bộ môn, căn cứ vào h-ớng dẫn thực hiện nhiệm vụ năm học của các cấp quản lý

và tình hình của nhà tr-ờng mà mỗi GV và tổ tr-ởng chuyên môn phải đề ra kế hoạch phù hợp

Hiệu tr-ởng là ng-ời h-ớng dẫn GV quy trình xây dựng kế hoạch, giúp hộ biết xác định mục tiêu đúng đắn và tìm ra các biện pháp cụ thể để thực hiện mục tiêu đó

* Nội dung yêu cầu kế hoạch đối với cá nhân:

- Cơ sở để xây dựng kế hoạch: Chỉ thị nhiệm vụ năm học mới, h-ớng dẫn giảng dạy bộ môn, định mức chỉ tiêu đ-ợc giao, chất l-ợng thực tế của HS, các

điều kiện đảm bảo cho dạy và học

- Xác định ph-ơng h-ớng nhiệm vụ, mục tiêu, chỉ tiêu phấn đấu về các mặt: trí dục (tỷ lệ HS đạt giỏi, khá, trung bình, yếu, kém ở cụ thể từng khối, lớp),

tỷ lệ lên lớp thẳng, đỗ tốt nghiệp, HS giỏi bộ môn; bồi d-ỡng HS giỏi, phụ đạo

HS yếu, việc bồi d-ỡng chuyên môn nghiệp vụ: số tiết dự giờ trong năm, tham gia thao giảng trong tổ, nhóm chuyên môn, tham dự các lớp chuyên môn nghiệp vụ ; nếu là GV chủ nhiệm thì đặt thêm chỉ tiêu phấn đấu về công tác đức dục (tỷ

lệ HS đạt hạnh kiểm tốt, khá, trung bình, yếu; lớp đạt danh hiệu gì?)

Việc đặt ra các chỉ tiêu đ-ợc tính toán sao cho sát tình hình thực tế, tránh

“bệnh thành tích”

- Nêu các biện pháp: Nâng cao trình độ tay nghề thông qua việc tự bồi d-ỡng chuyên môn, học hỏi kinh nghiệm đồng nghiệp, tham gia đầy đủ các buổi tập huấn chuyên môn, kiểm tra đánh giá kết quả học tập của HS; kết hợp chặt chẽ giữa gia đình, nhà tr-ờng, xã hội để giáo dục HS

- Điều kiện đảm bảo thực hiện kế hoạch: Cơ sở vật chất (CSVC), sách giáo khoa (SGK), tài liệu, trang thiết bị, kinh phí phục vụ cho hoạt động dạy học, sự phối hợp của các lực l-ợng giáo dục trong và ngoài nhà tr-ờng, sự quan tâm chỉ

đạo sát sao của ban giám hiệu (BGH) nhà tr-ờng và các cấp lãnh đạo trong việc thực hiện đổi mới ch-ơng trình, SGK, ph-ơng pháp dạy học (PPDH) trong giai

đoạn hiện nay

* Nội dung yêu cầu kế hoạch đối với tổ chuyên môn:

Hiệu tr-ởng chỉ đạo tổ chuyên môn xây dựng kế hoạch chung cho cả tổ

- Cơ sở để xây dựng kế hoạch: Chỉ thị năm học mới, kế hoạch nhà tr-ờng,

đặc điểm tình hình nhà tr-ờng, những thuận lợi, khó khăn của nhà tr-ờng, của tổ

bộ môn

- Lập kế hoạch công tác từng tháng, học kỳ và cả năm: Xác định ph-ơng h-ớng nhiệm vụ, mục tiêu, chỉ tiêu phấn đấu về các mặt: tỷ lệ trí dục, đức dục ở các khối lớp, tỷ lệ lên lớp thẳng, đỗ tốt nghiệp, HS giỏi bộ môn; bồi d-ỡng HS giỏi, phụ đạo HS yếu, việc bồi d-ỡng chuyên môn nghiệp vụ: kế hoạch dự giờ trong năm, tham gia hội giảng, việc đánh giá xếp loại công tác giảng dạy của GV trong tổ, nhóm chuyên môn, tham dự các lớp chuyên môn nghiệp vụ, thi GV giỏi, tổ chức hội thảo các chuyên đề trong tổ, nhóm chuyên môn, viết sáng kiến kinh nghiệm (SKKN), đề xuất phân công giảng dạy

- Nêu các biện pháp: Nâng cao trình độ tay nghề thông qua việc tự bồi d-ỡng chuyên môn, dự giờ, học hỏi kinh nghiệm đồng nghiệp, tham gia đầy đủ các bổi tập huấn chuyên môn, đẩy mạnh phong trào viết SKKN, có nhận xét,

đánh giá và vận dụng SKKN vào hoạt động giảng dạy của từng cá nhân trong tổ, tăng c-ờng kiểm tra đánh giá kết quả giảng dạy của các thành viên trong tổ thông qua dự giờ và phân tích s- phạm, kiểm tra đánh giá kết quả học tập của HS; kết hợp chặt chẽ giữa gia đình, nhà tr-ờng, xã hội để giáo dục HS, thực hiện

kế hoạch đã đề ra

- Điều kiện đảm bảo thực hiện kế hoạch: CSVC (SGK, tài liệu, trang thiết

bị, kinh phí phục vụ cho hoạt động dạy học) , sự phối hợp của các lực l-ợng giáo dục trong và ngoài nhà tr-ờng, sự quan tâm chỉ đạo sát sao của BGH nhà tr-ờng

và các cấp lãnh đạo trong việc thực hiện đổi mới ch-ơng trình, SGK, PPDH trong giai đoạn hiện nay

Để đảm bảo chất l-ợng dạy học, mỗi cá nhân và tổ chuyên môn cần thực hiện tốt kế hoạch đã đề ra, đồng thời CBQL nhà tr-ờng cần theo dõi sát sao, tạo

điều kiện tốt nhất cho họ đạt đ-ợc mục tiêu trong kế hoạch

1.2.4.3 Hoàn thiện cơ cấu tổ chức, thực hiện có hiệu quả kế hoạch dạy học năm học

- Hoàn thiện tổ chức chính quyền

- Xây dựng, phát triển tổ chuyên môn

- Tuyển chọn GV

- Phân công trách nhiệm, liên đới trách nhiệm

1.2.4.4 Quản lý việc thực hiện mục tiêu, ch-ơng trình dạy học

Ch-ơng trình dạy học là pháp lệnh của Nhà n-ớc do Bộ GD-ĐT ban hành,

là căn cứ pháp lý để Bộ, Sở Giáo dục tiến hành chỉ đạo, kiểm tra, giám sát hoạt

động giảng dạy trong nhà tr-ờng Đồng thời nó cũng là căn cứ pháp lý để ng-ời CBQL quản lý GV theo yêu cầu mà Bộ GD-ĐT đã đề ra cho từng cấp học

Quản lý thực hiện ch-ơng trình là: Hiệu tr-ởng, Phó hiệu tr-ởng phụ trách chuyên môn chỉ đạo tổ chuyên môn theo dõi, đôn đốc việc thực hiện ch-ơng trình đủ và đúng tiến độ thời gian, không đ-ợc cắt xén, thêm bớt hoặc làm sai lệch nội dung ch-ơng trình

Để quản lý việc thực hiện ch-ơng trình dạy học, ng-ời CBQL (đặc biệt là Hiệu tr-ởng, Phó hiệu tr-ởng phụ trách chuyên môn) cần:

- Không ngừng nâng cao năng lực chuyên môn bằng cách tự học, tham gia

đầy đủ các lớp tập huấn, các lớp bồi d-ỡng CBQL, lớp cử nhân, cao học quản lý

để hiểu nguyên tác, cấu tạo ch-ơng trình của từng môn học, phạm vi kiến thức của chúng, những ph-ơng pháp và hình thức dạy học đặc tr-ng của bộ môn, những kiến thức đã đ-ợc đổi mới trong ch-ơng trình, SGK, PPDH bộ môn theo h-ớng dẫn của Bộ GD-ĐT để từ đó có kế hoạch chuẩn bị những ph-ơng tiện dạy học phù hợp, giúp cho việc kiểm tra, đánh giá HĐDH của GV chính xác hơn

- Chỉ đạo tổ chuyên môn thảo luận, bàn bạc về những vấn đề nẩy sinh trong thực tiễn giảng dạy trong năm học tr-ớc và những vấn đề đổi mới ch-ơng trình, SGK, PPDH để thống nhất thực hiện trong năm học

- Thực hiện nghiêm túc triển khai các mặt hoạt động theo yêu cầu của Bộ,

Sở Giáo dục, Phòng Giáo dục, kế hoạch của nhà tr-ờng, tuy nhiên cần chú ý đảm bảo cân đối các hoạt động trong năm theo tình hình đặc tr-ng của nhà tr-ờng để

GV thực hiện hết ch-ơng trình dạy học

- Theo dõi nắm tình hình thực hiện ch-ơng trình dạy học thông qua: Sổ ghi đầu bài, sổ báo giảng, sổ sinh hoạt chuyên môn, qua tổ tr-ởng hoặc nhóm tr-ởng chuyên môn

- Sử dụng thời khoá biểu điều khiển, kiểm soát tiến độ thực hiện ch-ơng trình của mỗi cá nhân, kịp thời xử lý sự cố xẩy ra (nếu có)

- Xử lý sự cố (nếu có) làm ảnh h-ởng đến việc thực hiện ch-ơng trình,

đảm bảo ch-ơng trình không bị cắt xén

1.2.4.5 Quản lý việc thực hiện quy chế chuyên môn, nề nếp dạy học

a Khái niệm về nề nếp dạy học: Nề nếp dạy học là trạng thái vận động

của HĐDH diễn ra theo trình tự, có tổ chức, có kế hoạch mang tính hành chính s- phạm trong nhà tr-ờng, trong các cơ sở giáo dục, tạo nền tảng cho dạy và học

-b Khái niệm quản lý nề nếp dạy học:

Quản lý nề nếp dạy học là những tác động có mục đích, có kế hoạch của Hiệu tr-ởng nhằm chuyển hoá những yêu cầu khách quan mang tính chất hành chính của QTDH thành ý thức tự giác, tự chủ và tự quản, ý thức trách nhiệm cá nhân và tinh thần cộng đồng trách nhiệm tập thể, thành hành vi thói quen làm việc có tổ chức, có kỷ luật, tuân theo pháp luật và các quy chế, quy định đ-ợc ban hành trong nhà tr-ờng cũng nh- ở các cơ sở giáo dục khác

c Đặc điểm của quản lý nề nếp dạy học:

- Nề nếp dạy học mang dấu hiệu đặc tr-ng của mặt quản lý hành chính - s- phạm trong nhà tr-ờng cũng nh- ở các cơ sở giáo dục

- Tính tổ chức và kỷ luật cao

- Tính tự giác, tinh thần trách nhiệm cá nhân và cộng đồng trách nhiệm

- Tính ổn định cao, đặt nền tảng cho việc nâng cao chất l-ợng dạy học

d Nội dung của quản lý nề nếp dạy học:

- Quản lý nề nếp dạy học là xây dựng tập thể nhà tr-ờng hay cơ sở giáo dục có độ ổn định cao về mặt tổ chức hoạt động s- phạm cũng nh- về tinh thần,

đời sống, có sự đoàn kết gắn bó, cộng đồng hợp tác với nhau trong công việc một cách nhịp nhàng, thực hiện có hiệu quả các nhiệm vụ dạy học

- Quản lý nề nếp dạy học là xây dựng môi tr-ờng nhà tr-ờng xanh, sạch,

đẹp; làm cho mỗi nơi trong nhà tr-ờng đều mang ý nghĩa giáo dục

- Xoá bỏ những nề nếp lạc hậu, xây dựng những nề nếp mới cần thiết cho việc nâng cao chất l-ợng dạy học

Cụ thể:

* Quản lý việc soạn bài và chuẩn bị bài lên lớp của GV:

Việc soạn bài và chuẩn bị bài chu đáo, cẩn thận, dự đoán đ-ợc những tình

huống xẩy ra trong từng tiết học để có những ph-ơng pháp giảng dạy phù hợp

với đối t-ợng HS và trang thiết bị hiện có là công việc hết sức quan trọng, đem lại thành công cho tiết học, nó đòi hỏi ng-ời GV phải nâng cao ý thức trách nhiệm, nâng cao nhận thức về đổi mới PPDH, luôn tự bồi d-ỡng chuyên môn, học hỏi kinh nghiệm của đồng nghiệp,

Do đó CBQL nói chung, đặc biệt là Hiệu tr-ởng cần phải chỉ đạo tốt công việc chuẩn bị bài và các thiết bị dạy học cần thiết, muốn vậy Hiệu tr-ởng (Phó hiệu tr-ởng phụ trách chuyên môn) cần tập trung vào một số công việc sau:

- Yêu cầu tổ, nhóm chuyên môn nghiên cứu kỹ nội dung ch-ơng trình, th-ờng xuyên trao đổi, bàn bạc trong các buổi sinh hoạt chuyên môn để đi đến thống nhất mục đích yêu cầu, nội dung, ph-ơng pháp, ph-ơng tiện, hình thức tổ chức trong từng tiết học cho phù hợp với đối t-ợng HS

- Có thể mời chuyên viên trao đổi việc soạn những bài khó dạy trong ch-ơng trình, việc sử dụng SGK, sách giáo viên, tài liệu tham khảo và các trang thiết bị hiện đại

- Cùng với tổ chuyên môn kiểm tra định kỳ, đột xuất việc soạn bài và chuẩn bị bài lên lớp của GV, bài soạn phải có chất l-ợng cao về nội dung Yêu cầu tổ chuyên môn xây dựng kế hoạch tự kiểm tra th-ờng xuyên, tránh hiện t-ợng đối phó, hình thức

- Thông qua việc dự giờ, để đánh giá việc chuẩn bị giờ lên lớp của GV

- Sau khi kiểm tra, phải tổ chức nhận xét, đánh giá rút kinh nghiệm trong

tổ, nhóm chuyên môn để cải tiến việc soạn bài sao cho bài soạn thể hiện là bản thiết kế chi tiết, thấy rõ hoạt động của thầy và trò, đảm bảo tính chính xác về nội dung, phát huy đ-ợc tính tích cực, chủ động, sáng tạo, gây hứng thú, cho HS

* Quản lý giờ lên lớp của GV:

Giờ lên lớp của GV giữ vai trò quyết định đến chất l-ợng dạy học

Sự thành công của một tiết dạy không những phụ thuộc vào việc thực hiện mục tiêu của bài soạn, chuẩn bị những thiết bị cần thiết cho tiết dạy mà còn phụ thuộc rất lớn vào sự chủ động, sáng tạo, giải quyết linh hoạt của GV với những tình huống xẩy ra trong tiết dạy

Các biện pháp quản lý giờ lên lớp của GV gồm:

- Thông qua trực ban hàng ngày để quản lý nề nếp trong các buổi học

- Xây dựng và sử dụng thời khoá biểu một cách khoa học đáp ứng nguyện vọng của GV, song chú ý tới tính s- phạm, vì lợi ích HS

- Lên kế hoạch từ đầu năm và tổ chức kiểm tra giờ lên lớp của GV th-ờng xuyên với các hình thức:

+ Việc dự giờ có thể theo kế hoạch hoặc đột xuất, đ-ợc thực hiện do Hiệu tr-ởng, Phó hiệu tr-ởng phụ trách chuyên môn, các tổ tr-ởng, nhóm tr-ởng và các GV nòng cốt từng bộ môn

+ Sau mỗi tiết dự giờ cần tiến hành tổ chức rút kinh nghiệm, làm cho GV thấy đ-ợc điểm mạnh, điểm yếu của mình: về kiến thức, kỹ năng, ph-ơng pháp, hình thức tổ chức dạy học, qua đó GV có thể phát huy đ-ợc những điểm mạnh, khắc phục đ-ợc điểm yếu cho những tiết dạy sau

- Kiểm tra giờ dạy của GV thông qua báo cáo th-ờng kỳ của tổ chuyên môn, ý kiến của GV chủ nhiệm lớp, cha mẹ HS, tham khảo ý kiến HS, kiểm tra

vỡ ghi của HS, để tìm hiểu việc thực hiện ch-ơng trình, nề nếp dạy học

* Quản các loại hồ sơ của GV:

Trong phạm vi quản lý hoạt động dạy của GV, hồ sơ cần có: Kế hoạch giảng dạy cá nhân, giáo án, sổ ghi điểm, sổ báo giảng, sổ dự giờ, sổ chủ nhiệm (nếu là GV chủ nhiệm), sổ bồi d-ỡng chuyên môn

Để quản lý tốt hồ sơ, Hiệu tr-ởng thống nhất mua các loại sổ sách theo mẫu mà Sở Giáo dục phát hành, cần quy định nội dung, cách ghi chép các loại

hồ sơ, có kế hoạch kiểm tra đánh giá chất l-ợng hồ sơ theo từng tổ chuyên môn

1.2.4.6 Quản lý hoạt động kiểm tra và đánh giá kết quả học tập của giáo viên đối với học sinh

Kiểm tra, đánh giá kết quả học tập của HS là việc làm th-ờng xuyên của

GV, kết quả học tập của HS cũng phần nào phản ánh tình hình giảng dạy của

GV, qua đó GV nắm đ-ợc tình hình học tập của HS, từ đó có những điều chỉnh kịp thời trong quá trình giảng dạy của mình Vì vậy, quản lý nghiêm túc hoạt

động kiểm tra và đánh giá kết quả học tập của HS là một công việc quan trọng của ng-ời CBQL (Hiệu tr-ởng) Hiệu tr-ởng cần nắm chắc tình hình GV thực hiện công tác kiểm tra đánh giá kết quả học tập của HS với những nội dung sau:

- Quản lý kế hoạch kiểm tra của GV theo đúng quy định của Bộ Giáo dục về tiến độ, số đầu bài, điểm kiểm tra miệng, 15 phút, thực hành, 1 tiết, học

kỳ

- Yêu cầu chấm chính xác, có biểu điểm rõ ràng, thể hiện sự công bằng, trả bài đúng thời hạn, có sữa chữa những sai sót của HS

- Yêu cầu GV vào điểm ở sổ điểm chính đúng thời hạn, đúng quy chế; phân công bộ phận vi tính tổng hợp điểm theo định kỳ, báo cáo kết quả xếp loại HS nữa học kỳ, cuối học kỳ và cuối năm học

1.2.4.7 Hiệu tr-ởng tổ chức chỉ đạo tổ chuyên môn tiến hành hoạt

động kiểm tra đánh giá kết quả dạy học và việc thực hiện kế hoạch dạy học năm học

Các công việc tổ chức chỉ đạo của hiệu tr-ởng bao gồm:

- Xây dựng kế hoạch kiểm tra

- Tổ chức lực l-ợng kiểm tra

- Thực hiện hoạt động kiểm tra, đánh giá

- Hoàn thiện quản lý hoạt động dạy học

1.2.4.8 Quản lý việc phân công giảng dạy và bồi d-ỡng đội ngũ GV

* Trong công tác cán bộ và tổ chức thì việc phân công giảng dạy cho GV

là một trong những nhiệm vụ vô cùng quan trọng, ng-ời CBQL nói chung (đặc biệt là Hiệu tr-ởng) cần nắm vững trình độ, hiểu đ-ợc mặt mạnh, mặt yếu, sở tr-ờng, nguyện vọng, hoàn cảnh gia đình, sức khoẻ, khối l-ợng công việc của từng thành viên trong hội đồng, qua đó có sự phân công hợp lý, tránh phân công theo cảm tính, tình cảm cá nhân, tạo cho họ sự phấn khởi tự tin, có trách nhiệm cao trong công tác và họ sẽ cố gắng hết mình để hoàn thành nhiệm vụ đ-ợc giao

Phân công giảng dạy còn xuất phát từ lợi ích của HS, cha mẹ HS

* Việc bồi d-ỡng th-ờng xuyên, bồi d-ỡng chuẩn hoá, nâng cao phẩm chất và năng lực (đặc biệt là năng lực cải tiến ph-ơng pháp giảng dạy) cho đội ngũ GV là yêu cầu có tính chất bắt buộc, có ý nghĩa hết sức quan trọng nhằm nâng cao chất l-ợng dạy học Vì vậy, CBQL nói chung và Hiệu tr-ởng nói riêng cần coi trọng công tác bồi d-ỡng đội ngũ GV

Quản lý công tác bồi d-ỡng đội ngũ GV của CBQL cần tập trung ở các nội dung và hình thức cơ bản sau:

- Dự giờ thăm lớp, kiểm tra h-ớng dẫn soạn bài

- Tổ chức chuyên đề về ph-ơng pháp giảng dạy bộ môn, sinh hoạt tổ, nhóm chuyên môn xoáy sâu vào HĐDH

- Thông qua phong trào viết SKKN, hoạt động nghiên cứu khoa học, tổ chức phổ biến sáng kiến, kinh nghiệm

- Thi đua “dạy tốt, học tốt”, tổ chức thi GV giỏi cấp tr-ờng, có góp ý, rút kinh nghiệm

- Phân công GV giỏi giúp đỡ GV yếu và GV mới

- Tổ chức bồi d-ỡng GV

- Tạo điều kiện vật chất và tinh thần cho GV tham gia các khoá bồi d-ỡng

và đào tạo trên chuẩn

1.2.4.9 Quản lý đổi mới ph-ơng pháp dạy học :

Đổi mới PPDH có thể thực hiên theo tiến trình sau:

- Thành lập ban chỉ đạo bao gồm Hiệu tr-ởng làm tr-ởng ban, các Uỷ viên

là Phó hiệu tr-ởng phụ trách chuyên môn, Bí th- chi bộ, Bí th- đoàn thanh niên, Chủ tịch công đoàn và các tổ tr-ởng chuyên môn

- Ban chỉ đạo có nhiệm vụ xây dựng kế hoạch hành động, tổ chức thực hiện kế hoạch, kiểm tra đánh giá việc đổi mới PPDH và tổng kết rút kinh nghiệm

- Thống nhất chỉ đạo đổi mới PPDH bằng các ph-ơng pháp hành chính, tâm lý giáo dục và kinh tế:

+ Là chủ tr-ơng của Chi bộ nhà tr-ờng;

+ Là mệnh lệnh hành chính của BGH nhà tr-ờng;

+ Là phong trào thi đua do Công đoàn và Đoàn thanh niên tổ chức

Tạo điều kiện tinh thần và vật chất cho đổi mới ph-ơng pháp tổ chức dạy học:

+ Tổ chức bồi d-ỡng GV làm quen với các hình thức tổ chức dạy học có khả năng to lớn cho việc phát huy tính tích cực và tạo điều kiên thực hành cho

HS nh- là: tham quan, học theo nhóm trên lớp, thực hành, hoạt động ngoài giờ, nghiên cứu khoa học

+ Tổ chức bồi d-ỡng GV sử dụng các ph-ơng tiện dạy học hiện đại

+ Hiệu tr-ởng, Phó hiệu tr-ởng phụ trách chuyên môn chỉ đạo các bộ phận th- viện, phòng thiết bị dạy học, phòng bộ môn có lịch cụ thể cho GV bộ môn làm việc Tận dụng tối đa các ph-ơng tiện, các trang thiết bị hiện có của nhà tr-ờng để phục vụ cho dạy học

- Khảo sát đội ngũ GV về nhận thức, nguồn lực chuyên môn và điều kiên

- Chỉ đạo tổ chức dạy thử nghiệm, dự giờ, kiểm tra đánh giá, xác định kết quả và sơ kết, rút ra bài học kinh nghiệm để mở rộng đại trà

- Chỉ đạo tổ chức thực hiện dạy học theo tinh thần đổi mới ở tất cả các môn học, ở tất cả GV, gây khí thế thi đua trong tập thể GV, HS, theo dõi động viên kịp thời thúc đẩy hoạt động

- Tổng kết, đánh giá, rút kinh nghiệm ở tổ chuyên môn, chi bộ, công đoàn,

đoàn thanh niên và khen th-ởng những GV tiên phong trong đổi mới PPDH

- Viết SKKN, trao đổi kinh nghiệm cá nhân và tập thể

Tổng kết rút ra bài học kinh nghiệm để tiếp tục triển khai trong những năm học tiếp theo

1.2.5 Chất l-ợng và chất l-ợng dạy học

1.2.5.1 Khái niệm về chất l-ợng

Chất l-ợng là một khái niệm khá trừu t-ợng, đa chiều, đa nghĩa và có thể

đ-ợc xem xét d-ới nhiều góc độ khác nhau:

- Chất l-ợng "là cái tạo nên phẩm chất, giá trị của một con ng-ời, sự vật,

sự việc"

- Chất l-ợng "là sự phù hợp với mục tiêu"

- Chất l-ợng "là tập hợp các đặc tính của một thực thể(đối t-ợng) tạo cho

đối t-ợng(thực thể) đó khả năng thoả mãn những nhu cầu đã nêu ra hoặc tiềm ẩn"

- Chất l-ợng "cái làm nên phẩm chất giá trị của sự vật, làm cho sự vật này khác với sự vật kia" hoặc là "cái tạo nên phẩm chất giá trị của mỗi sự vật hoặc sự việc gì"

Trong một nghiên cứu khá nổi tiếng của Harvey và Green(1993) nhằm tổng kết chung những quan niệm của các nhà giáo dục, chất l-ợng đ-ợc định nghĩa nh- tập hợp các thuộc tính khác nhau:

+ Chất l-ợng là sự xuất sắc (quallity as excellence)

+ Chất l-ợng là sự hoàn hảo (quallity as perfection)

+ Chất l-ợng là sự phù hợp với mục tiêu (quallity as fitness for purpose) + Chất l-ợng là sự đáng giá với đồng tiền[bỏ ra] (quallity as value for money)

+ Chất l-ợng là sự chuyển đổi về chất (quallity as transformation)

Theo từ điển tiếng Việt do nhà xuất bản văn hoá thông tin ban hành năm

1999 xác định: chất l-ợng phạm trù triết học biểu thị những thuộc tính bản chất của sự vật, chỉ rõ nó là cái gì, tính ổn định t-ơng đối của sự vật phân biệt nó với

sự vật khác, chất l-ợng là đặc tính khách quan của sự vật Chất l-ợng biểu hiện ra bên ngoài, qua các thuộc tính Nó là cái liên kết các thuộc tính của sự vật lại làm một, gắn bó với sự vật nh- một tổng thể bao quát toàn bộ sự vật và không tách khỏi sự vật Sự vật khi vẫn còn là bản thân nó thì không thể mất chất l-ợng của

nó Sự thay đổi chất l-ợng kéo theo sự thay đổi của sự vật về căn bản chất l-ợng của sự vật bao giờ cũng gắn với tính quy định về số l-ợng của nó và không thể tồn tại ngoài tính quy định ấy Mỗi sự vật bao giờ cũng là sự thống nhất giữa số l-ợng và chất l-ợng

Qua đó ta có thể hiểu rằng bất cứ sự vật, hiện t-ợng nào trong tự nhiên, xã hội đều có chất của nó Chất của sự vật là tổng hợp những tính quy định, những thuộc tính, những đặc điểm cấu trúc khách quan vốn có của sự vật, hiện t-ợng, chỉ rõ nó là cái gì và làm cho nó khác với cái khác

Không có sự vật, hiện t-ợng nào lại không có tính quy định về chất l-ợng, không có sự tồn tại nào thiếu tính quy định về chất l-ợng, bãi cỏ, ao hồ, súc vật, con ng-ời, chủ nghĩa t- bản, chủ nghĩa xã hội Tất cả đều là những vật thể khác nhau vì mỗi thứ đều có tính quy định về chất l-ợng riêng của mình

Chất l-ợng của các sự vật, hiện t-ợng đ-ợc biểu hiện thông qua các thuộc tính của nó Mỗi sự vật có nhiều thuộc tính, mỗi thuộc tính tham gia vào việc quy

định chất của sự vật không giống nhau, có thuộc tính bản chất, thuộc tính không bản chất Các thuộc tính bản chất tồn tại suốt trong quá trình tồn tại của sự vật, giữa vai trò quy định của sự vật làm cho nó là nó và khác với cái khác Nếu thuộc tính cơ bản mất đi thì sự vật không còn Trái lại thuộc tính không bản chất không giữ vai trò nh- thế

Chất của sự vật còn đ-ợc quy định bởi đặc điểm cấu trúc của sự vật, đó là các yếu tố, các bộ phận cấu thành một hệ thống của sự vật, tức cấu trúc bên trong Cấu trúc bên trong nếu sắp xếp theo những cách thức khác nhau cũng sẽ tạo thành những thuộc tính khác nhau của sự vật Vì vậy khi xác định chất của sự vật cần phải tính đến đặc điểm cấu trúc của sự vật

Tóm lại: Khái niệm chất l-ợng phản ánh mặt vô cùng quan trọng của sự vật, hiện t-ợng và quá trình của thế giới khách quan Nói nh- Heghen: "Chất l-ợng là ranh giới làm cho những vật thể này khác với những vật thể khác"

có kế thừa và phát huy những truyền thống tốt đẹp của dân tộc

- Hình thành kỹ năng lao động, kỹ năng thích ứng nghề nghiệp trong thời

kỳ đất n-ớc đổi mới và hội nhập Quốc tế

- Hình thành động cơ học tập vì ngày mai lập nghiệp, góp phần tích cực vào công cuộc đổi mới đất n-ớc

Để đánh giá chất l-ợng dạy học cần căn cứ vào :

- Chất l-ợng giảng dạy của giáo viên

- Chất l-ợng học tập của học sinh

1.3 Giải pháp quản lý chất l-ợng dạy học môn Tiếng Anh THPT

1.3.1 Tổng quan về ch-ơng trình Tiếng Anh ở tr-ờng phổ thông

1.3.1.1 Vai trò, vị trí của môn học Tiếng Anh

Tiếng Anh, với t- cách là môn Ngoại ngữ, là môn văn hoá cơ bản, bắt buộc trong ch-ơng trình giáo dục phổ thông, là một bộ phận không thể thiếu của học vấn phổ thông

Môn tiếng Anh ở tr-ờng phổ thông cung cấp cho HS một công cụ giao tiếp mới để tiếp thu những tri thức khoa học, kĩ thuật tiên tiến, tìm hiểu các nền văn hoá đa dạng và phong phú trên thế giới, dễ dàng hội nhập với cộng đồng quốc tế

Môn tiếng Anh ở tr-ờng phổ thông góp phần phát triển t- duy (tr-ớc hết là t- duy ngôn ngữ) và hỗ trợ cho việc dạy học tiếng Việt Với đặc tr-ng riêng, môn

Tiếng Anh góp phần đổi mới ph-ơng pháp dạy học, lồng ghép và chuyển tải nội dung của nhiều môn học khác ở tr-ờng phổ thông

Cùng với các môn học và hoạt động giáo dục khác, môn Tiêng Anh góp phần hình thành và phát triển nhân cách của HS, giúp cho việc thực hiện mục tiêu giáo dục toàn diện ở tr-ờng phổ thông

1.3.1.2 Quan điểm phát triển ch-ơng trình tiếng Anh phổ thông

Ch-ơng trình môn Tiếng Anh ở tr-ờng phổ thông đ-ợc xây dựng theo quan điểm giao tiếp với những định h-ớng cơ bản sau:

- Kỹ năng giao tiếp là mục tiêu của quá trình day học; kiến thức ngôn ngữ

là ph-ơng tiện để hình thành và phát triển kỹ năng giao tiếp

- HS là chủ thể tích cực, chủ động, sáng tạo của QTDH GV là ng-ời tổ chức, h-ớng dẫn QTDH

- Nội dung dạy học đ-ợc lựa chọn và trình bày theo hệ thống chủ điểm, vừa đảm bảo tính giao tiếp cao, vừa đảm bảo tính cơ bản, chính xác và hiện đại của ngôn ngữ

- Ch-ơng trình là cơ sở cho việc biên soạn sách giáo khoa, quản lý quá trình dạy và học, kiểm tra kiến thức ngôn ngữ, kỹ năng giao tiếp, đáng giá kết quả học tập và chất l-ợng giảng dạy

1.3.1.3 Mục tiêu của dạy học Tiếng Anh ở tr-ờng phổ thông

Việc dạy học theo ch-ơng trình tiếng Anh ở tr-ờng phổ thông nhằm giúp học sinh:

- Sử dụng tiếng Anh nh- một công cụ giao tiếp ở mức cơ bản d-ới các dạng nghe, nói, đọc và viết

- Có kiến thức cơ bản t-ơng đối hệ thống và hoàn chỉnh về tiếng Anh, phù hợp với trình độ và đặc điểm tâm lý lứa tuổi

- Có hiểu biết khái quát về đất n-ớc, con ng-ời và nền văn hoá của một số n-ớc nói tiếng Anh, từ đó có tình cảm và thái độ tốt đẹp đối với đất n-ớc con

ng-ời, nền văn hoá và ngôn ngữ của các n-ớc nói tiếng Anh; biết tự hào, yêu quý, tôn trọng nền văn hoá và ngôn ngữ của dân tộc mình

1.3.1.4 Nội dung cơ bản ch-ơng trình tiếng Anh phổ thông

Nội dung Ch-ơng trình Tiếng Anh ở tr-ờng phổ thông đ-ợc biên soạn theo

6 chủ điểm (theme) lặp lại, mở rộng từ lớp 6 đến lớp 12 D-ới hệ thống các chủ

điểm là chủ đề (topic) Hệ thống chủ điểm và chủ đề là cơ sở hình thành và phát

triển các khả năng ngôn ngữ Các khả năng ngôn ngữ đ-ợc hình thành và phát triển song song với việc cung cấp kiến thức ngôn ngữ: ngữ âm, từ ngữ và ngữ pháp

+ Nội dung chủ điểm đ-ợc phát triển một cách tự nhiên và phong phú nhằm phát huy tối đa các khả năng ngôn ngữ cần có trong giao tiếp

+ Các khả năng ngôn ngữ và kiến thức ngôn ngữ đ-ợc lựa chọn và sắp xếp một cách linh hoạt nhằm đáp ứng những yêu cầu giao tiếp trong các chủ điểm + Hoạt động giao tiếp đ-ợc tổ chức theo chủ điểm, nhằm hình thành và phát triển các kỹ năng giao tiếp và các kiến thức ngôn ngữ phù hợp với nhu cầu, sở thích, trình độ khác nhau của HS

1.3.1.5 Ph-ơng pháp dạy học tiếng Anh

Tiếng Anh THPT - ch-ơng trình chuẩn, chủ tr-ơng đi theo hai đ-ờng h-ớng đang thịnh hành trong giáo dục học và giáo học pháp ngoại ngữ trên thế giới và trong n-ớc:

+ Trong giáo dục học: đ-ờng h-ớng lấy ng-ời học làm trung tâm (the learner-centred approach)

+ Trong giảng dạy ngoại ngữ: đ-ờng h-ớng giao tiếp (the communicative language approach), trong đó nhiệm vụ (task-based) đ-ợc xem là ph-ơng pháp giảng dạy chủ đạo

Lý do của việc lựa chọn hai đ-ờng h-ớng này vì chúng có nhiều điểm t-ơng đồng: chúng đều coi HS là trung tâm của quá trình dạy-học và đều nhằm

phát huy tính tích cực, chủ động và sáng tạo của HS Trong đ-ờng h-ớng giao tiếp, năng lực giao tiếp thông qua các kỹ năng nghe, nói, đọc và viết đ-ợc cho là

đích của quá trình dạy một ngoại ngữ, còn năng lực ngôn ngữ đ-ợc cho là ph-ơng tiện phải đ-ợc cung cấp để HS có thể sử dụng đúng và phù hợp trong các hoạt động giao tiếp

1.3.1.6 Đồ dùng và thiết bị dạy học tiếng Anh

Đ-ờng h-ớng lấy ng-ời học làm trung tâm và đ-ờng h-ớng giao tiếp yêu cầu cả GV và HS phải biết sử dụng các thiết bị hỗ trợ dạy nh- băng cát xét, băng hình, đĩa CD, tranh ảnh, máy tính, phòng học tiếng (language lab), v.v Sử dụng thành thạo những đồ dùng và thiết bị dạy học sẽ làm giảm nhẹ công việc của GV

ở trên lớp, làm phong phú thêm các hình thức truyền thụ và t-ơng tác giao tiếp giữa GV và HS, làm tăng hiệu quả giảng dạy và học tập

1.3.1.7 Vai trò của GV và HS trong lớp học theo đ-ờng h-ớng lấy ng-ời học làm trung tâm

* Vai trò của giáo viên:

Hiện nay, đ-ờng h-ớng giao tiếp đang đ-ợc áp dụng rộng rãi trong việc dạy và học ngoại ngữ Theo đ-ờng h-ớng này, HS phải là trung tâm của mọi hoạt

động trong lớp học Theo ph-ơng h-ớng đổi mới, ng-ời giáo viên ngoại ngữ không phải là người “dạy” về kiến thức ngôn ngữ và nắm quyền kiểm soát lớp

mà là ng-ời khởi x-ớng (initiator) và tổ chức (organizer) những hoạt động của lớp và tạo mọi điều kiện thuận lợi (facilitator) cho quá trình học giao tiếp giữa

học sinh với nhau (giao tiếp khẩu ngữ) và giữa học sinh với bài viết (giao tiếp bút ngữ) Để giúp cho việc giao tiếp khẩu ngữ giữa học sinh có hiệu quả, GV cũng

đóng vai trò một thành viên (participant) của các hoạt động nhóm để giúp HS

giải quyết những khó khăn mà các em không giải quyết đ-ợc Sau một hoạt động

trong lớp, GV sẽ là ng-ời đánh giá (assessor) việc sử dụng ngôn ngữ của HS

trong quá trình rèn luyện của HS

* Vai trò của học sinh:

Theo cách dạy truyền thống, HS th-ờng bị đặt vào vị trí thụ động Trong lớp, HS chỉ nghe GV giảng, ghi chép và thực hiện các nhiệm vụ theo yêu cầu của

GV Hiện nay, theo đ-ờng h-ớng đổi mới, lấy ng-ời học làm trung tâm, HS không thuần tuy là ng-ời thu nhận kiến thức do GV truyền đạt mà là một thành viên tích cực của lớp học, đảm nhiệm một số vai trò mới Một trong những vai trò đó là điều chỉnh quá trình, nội dung bài học sao cho phù hợp với khả năng tiếp thu của mình

Đặc biệt, trong một lớp học ngoại ngữ theo đ-ờng h-ớng giao tiếp, HS

đóng vai trò đàm phán:

- Đàm phán với chính mình để xác định một chiến l-ợc học tập phù hợp với lứa tuổi và khả năng của mình

- Đàm phán (giao tiếp) với các thành viên trong nhóm và rèn luyện các kỹ năng ngôn ngữ trong một tình huống có ý nghĩa

- Trong vai trò đàm phán với GV, HS luôn đ-a ra những ý kiến đóng góp

vào bài học và thông tin phản hồi (feedback) về những đặc điểm của bản thân

mình và về khả năng, mức độ tiếp thu bài học, từ đó GV có thể lựa chọn ph-ơng pháp, nội dung dạy học và định ra các hoạt động phù hợp cho lớp học

Ng-ời học theo đ-ờng h-ớng đổi mới không quá lệ thuộc vào sự điều

khiển của GV trong suốt quá trình học mà là ng-ời biết học cách học (learn how

to learn) để tự mình có thể tìm ra những kiến thức, những quy tắc trong các cấu

trúc ngôn ngữ và rèn luyện những kỹ năng ngôn ngữ Đây là vai trò hết sức quan trọng trong việc học ngoại ngữ theo đ-ờng h-ớng giao tiếp vì khi biết cách học,

HS không chỉ trở thành ng-ời học độc lập mà còn là những ng-ời có năng lực

điều khiển việc học tập trong nhóm của mình

1.3.1.8 Kiểm tra, đánh giá kết qủa học tập của học sinh

Ch-ơng trình tiếng Anh phổ thông chủ tr-ơng phải kiểm tra tất cả những khía cạnh nào đ-ợc dạy và học; đi theo đ-ờng h-ớng đáng giá liên tục và đa dạng Các hình thức kiểm tra bao gồm kiểm tra 10-15 phút, kiểm tra 1 tiết và kiểm tra hết học kỳ hay hết năm học Kiểm tra 10 -15 phút có thể đ-ợc tiến hành

ở trên lớp d-ới hình thức khẩu ngữ (nói) hay bút ngữ (viết) và tập trung vào một trong những thành phần đ-ợc dạy và học nh-: nghe, nói, đọc, viết, hoặc ngữ pháp-từ vựng Kiểm tra 1 tiết và kiểm tra cuối kỳ hay cuối năm học tập trung cả

4 kỹ năng: nghe, nói, đọc, viết và ngữ âm, ngữ pháp - từ vựng Riêng kỹ năng nói, do khó khăn về quản lý và tổ chức, GV có thể lấy điểm từ các bài kiểm tra khẩu ngữ 10 - 15 phút hay từ các tiết dạy kỹ năng nói Format của một bài kiểm tra 1 tiết có thể đ-ợc tham khảo từ format của các Test yourself trong sách HS Các Test yourself đ-ợc giao cho HS làm ở nhà Một bài Test yourself gồm 4 phần nghe, đọc, viết và ngữ pháp-từ vựng HS là 3 phần đọc, viết và ngữ pháp-từ vựng, Riêng phần kiểm tra kỹ năng nghe sẽ đ-ợc GV điều khiển tiết học ở trên lớp khi chữa 3 phần HS đã làm bài ở nhà

Theo quy định của ch-ơng trình, tỉ trọng của từng nội dung kiểm tra trong một bài kiểm tra 1 tiết và kiểm tra cuối kỳ hay cuối năm học đ-ợc tính ngang bằng nhau trong đó nghe 20%, đọc 20%, nói 20%, viết 20% và sử dụng ngôn ngữ 20%

1.3.2 Giải pháp quản lý chất l-ợng dạy học môn tiếng Anh THPT

1.3.2.1 Quản lý chất l-ợng dạy học

Từ khái niệm về chất l-ợng dạy học và khái niệm quản lý chúng ta có thể hiểu rằng: Quản lý chất l-ợng dạy học là sự tác động có mục đích, có kế hoạch của chủ thể quản lý lên đối t-ợng quản lý nhằm đạt đ-ợc các mục tiêu đề ra về chất l-ợng dạy học

1.3.2.2 Quản lý chất l-ợng dạy học môn tiếng Anh THPT

Quản lý chất l-ợng dạy học môn tiếng Anh là sự tác động có mục đích, có

kế hoạch của chủ thể quản lý lên đối t-ợng quản lý nhằm đạt đ-ợc các mục tiêu

đề ra về chất l-ợng dạy học môn tiếng Anh THPT

1.3.2.5 Giải pháp quản lý chất l-ợng

Giải pháp quản lý chất l-ợng là ph-ơng pháp quản lý chất l-ợng đối với một hoạt động, một lĩnh vực nào đó; ví dụ quản lý chất l-ợng giáo dục, quản lý chất l-ợng dạy học

1.3.2.6 Giải pháp quản lý chất l-ợng dạy học môn tiếng Anh THPT

Để đạt đ-ợc các mục tiêu về chất l-ợng dạy học môn tiếng Anh THPT, ng-ời quản lý cần có các ph-ơng pháp giải quyết vấn đề một cách cụ thể, khoa học, phù hợp với điều kiện thực tế

Do đó chúng ta có thể hiểu rằng: Giải pháp quản lý chất l-ợng dạy học môn tiếng Anh là các ph-ơng pháp giải quyết vấn đề, sự tác động có mục đích,

có kế hoạch của chủ thể quản lý lên đối t-ợng quản lý nhằm đạt đ-ợc các mục tiêu của môn tiếng Anh THPT

* Tiểu kết ch-ơng 1

Từ cơ sở lý luận đã nghiên cứu, chúng tôi nhận thấy rằng quản lý chất

l-ợng HĐDH nói chung và quản lý chất l-ợng HĐDH môn tiếng Anh là công

việc phức tạp, khó khăn và tinh tế Nó là một chuỗi các yếu tố liên quan chặt chẽ,

biện chứng với nhau Các yếu tố đó là mục đích, là nội dung, là ph-ơng pháp dạy học, là ng-ời dạy, ng-ời học, là việc kiểm tra, đáng giá quá trình dạy học, là chất l-ợng và hiệu quả sử dụng CSVC, TBDH bộ môn, v.v ở các tr-ờng học Hiệu quả của việc dạy học và quản lý HĐDH tiếng Anh ở các tr-ờng THPT cũng phụ thuộc vào việc thực hiện và phối hợp giữa các yếu tố đó với nhau nh- thế nào Để chất l-ợng dạy học môn tiếng Anh THPT đ-ợc nâng lên nhằm đáp ứng yêu cầu cấp thiết của đất n-ớc trong xu thế hội nhập và phát triển, bên cạnh việc tìm ra các giải pháp phù hợp, khoa học và có tính khả thi để quản lý nâng cao chất l-ợng dạy học bộ môn tiếng Anh, thì từng cá nhân CBQL, GV và HS có ý thức trách nhiệm hơn, tận tâm, tận lực hơn nữa và cùng chung tay, chung sức vì một nền giáo dục khoa học và phát triển của Việt Nam trong t-ơng lai

Trên cơ sở lý luận đó, chúng tôi tiến hành tìm hiểu thực trạng của hoạt

động dạy học và quản lý hoạt động dạy học môn tiếng Anh ở các tr-ờng trung học phổ thông huyện Kỳ Anh, tỉnh Hà Tĩnh

2.1.1 Điều kiện tự nhiên và kinh tế - xã hội của huyện Kỳ Anh

2.1.1.1 Vị trí địa lý - điều kiện tự nhiên:

Huyện Kỳ Anh nằm ở phía Đông Nam tỉnh Hà Tĩnh, vào khoảng 17,5-18,1

độ vĩ Bắc; 106,28 độ Kinh Đông Phía Bắc và Tây Bắc giáp huyện Cẩm Xuyên, phía Nam và Tây Nam giáp tỉnh Quảng Bình, phía Đông giáp Biển Đông; có bờ biển dài 63 km, Quốc lộ 1A chạy dọc huyện có chiều dài 56 km, Quốc lộ 12 nối với của khẩu Cha Lo (Lào), tạo điều kiện thuận lợi về giao thông với các xã vùng núi (Kỳ Sơn, Kỳ Lâm, Kỳ Th-ợng ) Diện tích tự nhiên: 105.429 ha, trong đó 74% diện tích là đồi núi Dân số 172.738 ng-ời, lao động 88.840 ng-ời

Kỳ Anh có 32 xã và 1 thị trấn, trong đó có 9 xã ở phía nam với tổng diện tích 22.781 ha nằm trong khu kinh tế Vũng áng (theo Quyết định 72-QĐ/TTg ngày 03/4/2006 của Thủ t-ớng Chính phủ)

2.1.1.2 Điều kiện kinh tế - xã hội:

Kỳ Anh là một huyện thuần nông, trong những năm qua đời sống nhân dân trong huyện đã đ-ợc cải thiện nh-ng nhìn chung vẫn nghèo

Tuy nhiên, Kỳ Anh đang đứng tr-ớc những vận hội lớn thuận lợi cho sự phát triển kinh tế-xã hội Quyết định số 72-QĐ/TTg ngày 03/4/2006 thành lập Khu kinh tế Vũng áng của Thủ t-ớng Chính phủ với nhiều -u đãi và hàng chục nhà đầu t- đã vào sẽ là động lực cho một miền quê nghèo sớm tiến lên trên con

đ-ờng CNH và HĐH, hứa hẹn một t-ơng lai có nhiều đổi mới cho một vùng quê nghèo, hiếu học và giàu truyền thống cách mạng

2.1.2 Tình hình giáo dục của huyện Kỳ Anh, tỉnh Hà Tĩnh

Phong trào giáo dục trung học phổ thông của huyện Kỳ Anh phát triển khá sớm, hiện nay toàn huyện có 5 tr-ờng THPT trong đó có 4 tr-ờng THPT công lập

và 1 tr-ờng THPT Bán Công, tr-ờng THPT Kỳ Anh là tr-ờng THPT đầu tiên của huyện, tr-ờng đ-ợc thành lập năm 1965

GD, đào tạo trong sự phát triển của xã hội Đội ngũ nhà giáo đã thấy đ-ợc trách nhiệm của mình trong giai đoạn mới Số l-ợng học sinh giỏi và số học sinh thi

đậu vào các tr-ờng đại học, cao đẳng năm sau cao hơn năm tr-ớc Tr-ờng THPT

Kỳ Anh và tr-ờng THPT Nguyễn Huệ đ-ợc đ-a vào đề án xây dựng tr-ờng chuẩn Quốc gia của huyện Tuy ch-a có tr-ờng nào đạt chuẩn Quốc gia, song hàng năm vẫn có tr-ờng đạt tiên tiến cấp tỉnh Tr-ờng THPT Kỳ Anh đ-ợc Nhà n-ớc tặng th-ởng Huân ch-ơng lao động hạng Ba (năm 1995) và Huân ch-ơng lao động hạng Hai (2005) Tr-ờng THPT Nguyễn Huệ cũng nhiều năm đạt thành tích tốt trong công tác giáo dục và xây dựng cơ sở vật chất và cũng đang chuẩn bị cho Lễ kỹ niệm 40 năm thành lập tr-ờng Mặc dù mới thành lập sau nh-ng các