Sự giúp đỡ về quân sự của nghệ an đối với cách mạng lào trong kháng chiến chống mỹ (1954 1975)

Sự giúp đỡ của nhân dân Nghệ An đối với cách mạng Lào trong kháng chiến chống Mỹ là một minh chứng sinh động cho tình nghĩa keo sơn, “môi hở răng l³nh“ của hai dân tộc Việt – Lào.. Do đó

lời cảm ơn

Tôi xin gửi lời cảm ơn chân thành đến Tiến sĩ Trần Vũ Tài cùng các giảng viên trong khoa Lịch sử - Tr-ờng Đại học Vinh đã h-ớng dẫn và giúp đỡ tôi hoàn thành khoá luận này

Sinh viên

Hồ Thị Bích Ph-ợng

mục lục

Trang

a - mở đầu 1

1 Lí do chọn đề tài 1

2 Lịch sử nghiên cứu vấn đề 2

3 Nhiệm vụ nghiên cứu 3

4 Đối t-ợng và phạm vi nghiên cứu 3

5 Nguồn tài liệu và ph-ơng pháp nghiên cứu 4

6 Đóng góp của khóa luận 4

7 Bố cục của khoá luận 4

B - nội dung 5

Ch-ơng 1: Khái quát sự giúp đỡ về quân sự của Nghệ An đối với cách mạng Lào tr-ớc 1954 5

1.1.Những nhân tố thúc đẩy sự giúp đỡ về quân sự của Nghệ An đối với cách mạng Lào 5

1.1.1.Nhân tố địa lý 5

1.1.2.Nhân tố văn hoá 7

1.1.3 Nhân tố chính trị - xã hội 7

1.2 Khái quát sự giúp đỡ về quân sự của Nghệ An đối với cách mạng Lào tr-ớc 1954 8

1.3.Tiểu kết ch-ơng 1 14

Ch-ơng 2: Sự giúp đỡ về mặt quân sự của Nghệ An đối với cách mạng Lào giai đoạn 1954 – 1968 16

2.1.Những nhân tố mới dẫn đến sự giúp đỡ của Nghệ An đối với cách mạng Lào trong giai đoạn 1954 – 1968 16

2.1.1.Chính sách của Mỹ đối với Việt Nam và Lào sau năm 1954 16

2.1.2.Tình hình Nghệ An và cách mạng Lào sau Hiệp định Giơnevơ (1954) và chủ

tr-ơng của Đảng Nhân dân Lào từ năm 1954 đến năm 1959 20

2.2 Sự giúp đỡ về mặt quân sự của Nghệ An đối với cách mạng Lào 22

2.2.1 Hoạt động quân sự từ 1954 đến 1959 22

2.2.2 Hoạt động quân sự từ 1959 đến 1964 29

2.2.3 Hoạt động quân sự từ 1965 đến 1968 38

2.3 Tiểu kết ch-ơng 2 41

Ch-ơng 3: Sự giúp đỡ về mặt quân sự của Nghệ An đối với cách mạng Lào giai đoạn 1969 – 1975 42

3.1 Bối cảnh lịch sử mới 42

3.1.1 Chính sách mới của Mỹ đối với Lào và Việt Nam 42

3.1.2 Tình hình Nghệ An 44

3.2 Sự giúp đỡ về mặt quân sự của Nghệ An đối với cách mạng Lào 45

3.2.1 Hoạt động quân sự từ 1969 đến 1973 45

3.2.2 Hoạt động quân sự từ 1973 đến 1975 63

3.3.Tiểu kết ch-ơng 3 67

C - Kết luận 69

tài liệu tham khảo 75

phụ lục 78

về cơ sở lý luận và thực tiễn của mối quan hệ này trong giai đoạn đổi mới hiện nay

Sự giúp đỡ của nhân dân Nghệ An đối với cách mạng Lào trong kháng chiến

chống Mỹ là một minh chứng sinh động cho tình nghĩa keo sơn, “môi hở răng l³nh“ của hai dân tộc Việt – Lào Nó kế tục truyền thống từ x-a của nhân dân

các bộ tộc hai bên biên giới, trực tiếp là trong kháng chiến chống Pháp sự giúp đỡ của Nghệ An góp công cùng cả n-ớc đã tạo điều kiện cho bạn có những thắng lợi nhất định trong giai đoạn này Đặc biệt trong kháng chiến chống Mỹ các hoạt

động giúp đỡ của Nghệ An lại càng đ-ợc tăng c-ờng, trong đó phải kể đến tầm quan trọng của các hoạt động giúp đỡ về mặt quân sự Tuy nhiên vấn đề này vẫn ch-a có công trình khoa học nào đề cập một cách thấu đáo, xứng với tầm vóc của

nó

Do đó, về mặt khoa học chúng tôi chọn đề tài “Sự giúp đỡ về quân sự của

Nghệ An đối với cách mạng Lào trong kháng chiến chống Mỹ (1954 - 1975)“

nhằm làm sáng rõ, bổ sung, làm phong phú thêm mối quan hệ Việt – Lào nói chung, đóng góp của quân dân Nghệ An nói riêng đối với cách mạng bạn

2 Lịch sử nghiên cứu vấn đề

Đề tài chúng tôi nghiên cứu đã đ-ợc đề cập từ những góc độ chuyên môn khác nhau trong các công trình đã công bố

Cuốn “Nghệ An “ Lịch sử kháng chiến chống Mỹ cứu n-ớc (1954 - 1975)“

đã đề cập đến một số hoạt động cơ bản của quân dân Nghệ An làm nhiệm vụ quốc

tế với Lào trong tổng thể lịch sử kháng chiến chống Mỹ của nhân dân Nghệ An

Cuốn “Quân khu IV - Lịch sử kháng chiến chống Mỹ cứu n-ớc (1954 - 1975)“ cũng điểm qua những hoạt động giúp đỡ của quân dân quân khu IV đối

với cách mạng Lào

Một số tác phẩm có liên quan nh-: “Quan hệ Việt “ Lào trong giai đoạn

1954 - 1975“ của Tiến sỹ Lê Đình Chỉnh, hay “Sự phối hợp chiến đấu giữa quân

và dân Nghệ An “ Xiêng Kho°ng trong kh²ng chiến chống Mỹ“ của Tr-ơng Thị

Thu Hằng (Đại học Vinh) …Một số ấn phẩm, bài viết đăng trên các tạp chí

“Nghiên cứu lịch sử”, “T³p chí cộng s°n”, “Lịch sử Đ°ng”, “Thông b²o khoa học

cða trường Đ³i học Tổng hợp” như: “Quan hệ Việt - Lào, Lào - Việt“, “Quan hệ Việt - Lào trong cuộc đấu tranh giành độc lập (1954 - 1975)“ cũng là những tài

liệu cung cấp l-ợng thông tin khá phong phú

Tuy nhiên về cơ bản các tài liệu mới chỉ đề cập sơ l-ợc hoặc trên bình diện tổng thể mà ch-a đi sâu vào khai thác các hoạt động giúp đỡ của quân dân Nghệ

3.Nhiệm vụ nghiên cứu

Đề tài đặt ra giải quyết các nhiệm vụ cơ bản sau:

 Trình bày các nhân tố thúc đẩy sự giúp đỡ của Nghệ An đối với cách mạng Lào

 Trình bày cụ thể các hoạt động giúp đỡ về mặt quân sự của Nghệ An đối với cách mạng Lào trong kháng chiến chống Mỹ (1954 - 1975)

 Rút ra vị trí, ý nghĩa, đặc điểm của những hoạt động giúp đỡ ấy

4 Đối t-ợng và phạm vi nghiên cứu

4.1 Đối t-ợng nghiên cứu

Đối t-ợng nghiên cứu của đề tài là những hoạt động giúp đỡ về mặt quân sự

của Nghệ An đối với cách mạng Lào

4.2 Phạm vi nghiên cứu

Đề tài nghiên cứu trong phạm vi sự giúp đỡ trên lĩnh vực quân sự của quân dân Nghệ An đối với cách mạng Lào trong kháng chiến chống Mỹ cứu n-ớc (1954

- 1975) Trong chừng mực nào đó đề tài đi sâu vào những hoạt động của lực l-ợng

vũ trang Nghệ An ở khu vục M-ờng Mộc – Xiêng Khoảng vì đây là địa bàn hoạt

động chủ yếu của lực l-ợng vũ trang Nghệ An

5 Nguồn tài liệu và ph-ơng pháp nghiên cứu

5.1 Nguồn tài liệu

 Nguồn tài liệu l-u trữ: các báo cáo, văn bản, chỉ thị, nghị quyết liên quan

đến hoạt động tình nguyện của quân dân Nghệ An trên đất Lào l-u ở Kho

 Nguồn tài liệu hồi cố: hồi ký và tài liệu phỏng vấn các nhân chứng lịch sử

5.2 Ph-ơng pháp nghiên cứu

 Ph-ơng pháp luận là chủ nghĩa Mác – Lênin, t- t-ởng Hồ Chí Minh và quan điểm của Đảng Cộng sản Việt Nam về chiến tranh cách mạng

 Ph-ơng pháp nghiên cứu cụ thể: Tác giả chủ yếu sử dụng ph-ơng pháp lịch sử

và ph-ơng pháp logic trong quá trình nghiên cứu, ngoài ra còn sử dụng các ph-ơng pháp liên ngành nh- phỏng vấn, điều tra điền dã để hoàn thành đề tài

6 Đóng góp của khoá luận

 Làm rõ sự giúp đỡ về mặt quân sự của quân dân Nghệ An đối với cách mạng Lào trong cuộc kháng chiến chống Mỹ

 Rút ra những đặc điểm và vai trò, ý nghĩa của các hoạt động tình nguyện của quân dân Nghệ An trên đất Lào

 Nêu lên bài học kinh nghiệm và kiến nghị các giải pháp để phát huy hơn nữa mối quan hệ hữu nghị Việt - Lào

7 Bố cục của khoá luận

Ngoài phần mở đầu, kết luận, tài liệu tham khảo và phụ lục, nội dung của luận văn đ-ợc bố cục làm ba ch-ơng:

Ch-ơng 1: Khái quát sự giúp đỡ về quân sự của Nghệ An đối với cách mạng Lào tr-ớc 1954

Ch-ơng 2: Sự giúp đỡ về mặt quân sự của Nghệ An đối với cách mạng Lào giai đoạn 1954 - 1968

Ch-ơng 3: Sự giúp đỡ về mặt quân sự của Nghệ An đối với cách mạng Lào giai đoạn 1969 - 1975

b - nội dung

Ch-ơng 1 khái quát sự giúp đỡ về quân sự của nghệ an đối với cách

đ-ờng biên giới dài 419km với ba tỉnh của n-ớc bạn Lào (Hủa Phăn, Xiêng Khoảng và Bôlykhămxay” [11;9] Nghệ An có vị trí chiến l-ợc quan trọng cả về

kinh tế, chính trị và quốc phòng, nhiều lần giữ vị trí căn cứ địa vững chắc trong lịch sử chiến tranh giải phóng và chiến tranh vệ quốc của dân tộc Từ thế kỉ XV,

Nguyễn Tr±i coi Nghệ An l¯ “phên dậu thứ ba ở ph-ơng Nam” Nh¯ sử học Phan Huy Chú nhận định là đất “hiểm yếu như th¯nh đồng, ao nóng của n-ớc nhà và là then khóa của các triều đại” Đầu thế kỉ XIX, “Quốc sử quán” triều Nguyễn cũng viết: “Nghệ An địa thế rộng rãi, chính là đất xung yếu giữa Nam và Bắc… núi cao sông sâu, thực là một tỉnh lớn có hình thế hiểm yếu” Nh- vậy, hình thế Nghệ An tạo nên thế “thiên hiểm“ cho phòng thủ đất n-ớc, là vùng đất có vị trí quan trọng

về quốc phòng

Song Nghệ An cũng dễ bị chia cắt chiến l-ợc, bởi đây nằm ở vị trí nối liền

Đông – Tây, địa hình dài rộng và đa dạng, có cả miền núi và trung du, đồng bằng, biển đảo và thềm lục địa Đặc biệt khu vực miền Tây Nghệ An là vùng đất xung yếu, lại chiếm phần lớn diện tích của tỉnh ở đây có dãy Tr-ờng Sơn trùng

điệp chạy từ huyện Kỳ Sơn qua T-ơng D-ơng, Con Cuông, Thanh Ch-ơng vào các tỉnh phía Nam, tạo thành biên giới tự nhiên giữa Nghệ An và các tỉnh của n-ớc bạn Lào Có thể ví Nghệ An hợp với các tỉnh n-ớc bạn Lào cùng chung biên giới

- Hạ Lào sẽ cắt chiến tr-ờng Đông D-ơng ra làm hai, do đó sẽ khống chế uy hiếp

Đông D-ơng Chính vì vậy, ngay sau khi Nhật đầu hàng Đồng minh, thực dân Pháp đã có kế hoạch chiếm Napê (Lào) để làm bàn đạp đánh chiếm thành phố Vinh (tỉnh Nghệ An), chiếm khu vực Bắc Trung Bộ để khống chế cách mạng Việt Nam cũng nh- cách mạng Lào, nhằm xác lập địa vị thống trị của chúng ở Đông D-ơng Trong kháng chiến chống Mỹ, Nghệ An là hậu ph-ơng của tiền tuyến lớn miền Nam cũng là hậu ph-ơng của cách mạng Lào Chính vì vậy địch coi đây là

vùng “cán xoong”, “cuống họng” cða chiến trường miền Nam v¯ Đông Dương,

nên chúng tập trung đánh phá vô cùng ác liệt

Do đó, nhiệm vụ bảo vệ miền Tây luôn đ-ợc Nghệ An chú trọng thực hiện Muốn bảo vệ miền Tây vững chắc thì hơn ai hết Nghệ An và các tỉnh của Lào có chung biên giới phải có sự phối hợp, giúp đỡ lẫn nhau Yêu cầu liên kết, giúp đỡ luôn đ-ợc đặt ra xuất phát từ sự gần gũi về mặt địa lý đó

Mặt khác, Nghệ An có sự giao l-u, liên hệ với n-ớc bạn Lào thông qua mạng l-ới giao thông Trong giai đoạn 1945 – 1975, mạng l-ới giao thông còn ch-a phát triển cao song có giá trị rất lớn về mặt quốc phòng Đặc biệt đ-ờng số 7 nối liền quốc lộ 1A từ ngã ba Diễn Châu lên thị trấn M-ờng Xén băng qua dãy Tr-ờng Sơn đến cửa khẩu quốc tế Nậm Cắn sang tỉnh Xiêng Khoảng (Lào) Đây là một tuyến giao thông quan trọng, nếu cách mạng n-ớc bạn gặp khó khăn thì kẻ

địch có thể khống chế tuyến đ-ờng này để xâm nhập miền Tây Nghệ An Do đó yêu cầu giúp bạn tức là cũng tự giúp mình

Nh- vậy, chính sự giáp ranh, gần gũi về mặt địa lý đã thúc đẩy Nghệ An cùng nhân dân các bộ tộc Lào gắn kết với nhau Tình đoàn kết gắn bó ấy càng

đ-ợc phát huy cao độ trong thời đại Hồ Chí Minh, vì mục tiêu chung của hai dân tộc: chống kẻ thù chung, giành độc lập tự do

1.1.2 Nhân tố văn hoá

Do sự gần gũi về địa lý nên trong quá trình hình thành và phát triển, Nghệ

An và các tỉnh chung biên giới của Lào nh-: Xiêng Khoảng, Hủa Phăn, Bôlykhămxay có sự t-ơng đồng về mặt văn hoá

C- dân hai bên khu vực này đã có mối quan hệ với nhau từ rất sớm Đến thế

kỉ IX, đặc biệt là thế kỉ XIII, diễn ra sự di c- ồ ạt của ng-ời Thái xuống Lào, tràn sang cả miền Tây Nghệ An Sự chuyển c- này làm cho một bộ phận nói tiếng Lào Thay ở Nghệ An tăng lên đáng kể Tộc ng-ời hai bên dãy Tr-ờng Sơn có nét t-ơng đồng về ăn mặc, tiếng nói, kiến trúc Sự t-ơng đồng ấy thể hiện ở chỗ:

Về ph-ơng thức canh tác lúa n-ớc, lúa rẫy c- dân hai bên không có gì khác nhau

Về nhà ở: đều dùng nhà sàn và đây là loại hình nhà truyền thống của c- dân nói tiếng Lào Thay dọc biên giới Việt – Lào

Về trang phục, sản phẩm của ng-ời Thái Nghệ An và ng-ời Thái ở Lào giống nhau đến mức khó phát hiện đâu là sản phẩm của ng-ời Thái Nghệ An, đâu

là sản phẩm của ng-ời Thái ở Lào

Về sinh hoạt văn hoá, c- dân Thái đều thích múa lăm vông, c- dân ven biên giới đều đan xen lẫn nhau

Người H’mông ở Nghệ An v¯ Xiêng Khoảng lại càng gần gũi Trong lòng

họ không có biên giới quốc gia Khái niệm “Tổ quốc” đối với họ th-ờng không có

ý nghĩa Do đó những vấn đề liên quan đến sự an nguy của dòng họ mình không thể thuộc Việt hay Lào đều đ-ợc c- dân hai bên quan tâm

Chính sự t-ơng đồng về mặt văn hoá ấy đã góp phần không nhỏ vào sự gần gũi và hiểu biết lẫn nhau giữa c- dân hai bên Trong quan hệ giữa các dân tộc, sự t-ơng đồng về ngôn ngữ và văn hoá là chất xúc tác làm cho ng-ời ta dễ đồng cảm,

dễ xích lại gần nhau một cách tự nhiên

1.1.3 Nhân tố chính trị - xã hội

Hai n-ớc Việt – Lào từ cuối thế kỉ XIX đều bị thực dân Pháp đô hộ Từ đó

đến năm 1975, nhân dân hai n-ớc đều chung một kẻ thù là thực dân Pháp rồi đế

quốc Mỹ, chung một mục đích là đấu tranh giải phóng dân tộc Trong cuộc đấu tranh chống kẻ thù chung, từ năm 1930 đến năm 1951 cả hai dân tộc đều có chung một đảng lãnh đạo Đến năm 1955, tuy ở hai n-ớc có hai đảng lãnh đạo, nh-ng cả hai đảng đều lấy chủ nghĩa Mác – Lênin làm nền tảng t- t-ởng, kim chỉ nam cho hành động Do đó Đảng ta luôn đề cao nhiệm vụ giúp đỡ phối hợp chiến tr-ờng Lào, tạo nên mối quan hệ đặc biệt Việt – Lào Vì thế Nghệ An giúp cách mạng Lào thuộc về nhiệm vụ chiến l-ợc của Đảng, của cách mạng Việt Nam; đồng thời cũng vì sự yên bình của nhân dân miền Tây; là sự nối tiếp truyền thống giúp đỡ của ông cha hai dân tộc

Nh- vậy, sự giúp đỡ của Nghệ An đối với cách mạng Lào trong kháng chiến chống Mỹ là một tất yếu, bởi các điều kiện điạ lý – văn hoá - chính trị - xã hội quy định Bởi c- dân hai bên đều:

Làm ruộng chung n-ơng Làm n-ơng chung núi

Ăn chuối cùng chung một bẹ

Đánh giặc cùng chung một kẻ thù

1.2 Khái quát sự giúp đỡ về quân sự của Nghệ An đối với cách mạng Lào tr-ớc 1954

Nghệ An và các tỉnh thuộc n-ớc bạn Lào cùng chung biên giới có mối quan

hệ từ rất lâu đời trên các lĩnh vực tự nhiên, lịch sử, xã hội và đều có chung kẻ thù

xâm lược “Nghệ An là một tỉnh có vị trí cực kì quan trọng trên mọi lĩnh vực Nơi

đây có truyền thống yêu n-ớc cách mạng, là đất đứng chân của nhiều thời kỳ lịch

sử đấu tranh giữ n-ớc của cả hai dân tộc Việt Nam và Cộng hoà dân chủ nhân dân Lào” [6;29] Các thế hệ cha ông đi tr-ớc đã dày công vun đắp cho mối tình

hữu nghị thủy chung giữa nhân dân hai bên Tình cảm sâu nặng của hai dân tộc Việt – Lào đã đ-ợc lãnh tụ Nguyễn ái Quốc khơi dòng mạch chảy từ những ngày bình minh của cách mạng hai n-ớc Tháng 4/1931, chi bộ Môn Sơn (Nghệ An) ra đời không chỉ có nhiệm vụ lãnh đạo phong trào cách mạng ở vùng rừng núi

Nghệ An mà còn có nhiệm vụ xây dựng địa bàn cách mạng chung cho cả một số

địa ph-ơng ở n-ớc bạn Lào trong suốt hai cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp

và đế quốc Mỹ sau này Khi cao trào Xô Viết - Nghệ Tĩnh bị đàn áp, kẻ địch ngày

đêm lùng sục, bắt bớ cán bộ Đảng, đồng bào dân tộc anh em của các tỉnh biên giới Việt – Lào trong đó có Xiêng Khoảng đã dang rộng cánh tay nuôi d-ỡng, che chở cho những ng-ời con yêu n-ớc của Nghệ An tham gia hoạt động trong cao trào Xô Viết - Nghệ Tĩnh bị thực dân Pháp truy lùng

Sự chia sẻ của nhân dân Nghệ An và nhân dân các bộ tộc Lào trong buổi

đầu đã gieo mầm cho cách mạng và cho mối tình đoàn kết hữu nghị của hai dân tộc Việt – Lào cùng đứng lên chống kẻ thù trong những chặng đ-ờng cách mạng

Nắm vững âm m-u thâm độc của kẻ thù, cùng với đ-ờng lối đoàn kết quốc

tế chiến đấu của Đảng ta và đảng bộ, quân - dân Nghệ An cùng các tỉnh bạn Lào

có cùng biên giới đã kề vai, sát cánh chống kẻ thù chung thực dân Pháp; đã đồng cam cộng khổ, chia ngọt sẻ bùi, chiến đấu cùng lực l-ợng vũ trang nhân dân Bạn,

xây dựng gom góp những chiến công nhỏ thành lớn Bạn tr-ởng thành vững mạnh nhiều mặt, vừa tự đảm đ-ơng nhiệm vụ cách mạng của dân tộc mình, vừa góp phần tích cực tăng c-ờng sức mạnh liên minh chiến đấu Lào - Việt

Do đặc điểm vị trí, khả năng của một tỉnh hậu ph-ơng liên khu IV đối với chiến tr-ờng Bắc Bộ, Trung và Th-ợng Lào, đảng bộ và quân dân Nghệ An đã vận dụng nhiều hình thức liên minh cùng bạn chiến đấu:

* Các cấp lãnh đạo hai n-ớc gặp nhau, hội đàm thỏa thuận, quyết định những nhiệm vụ chung trao đổi kinh nghiệm, thống nhất các biện pháp thực hiện: Ngày 16/10/1945, Hoàng thân Xuvanuvông đến Nghệ An với t- cách Bộ tr-ởng ngoại giao làm việc với uỷ ban nhân dân tỉnh Nghệ An và tỉnh bộ Việt Minh

Đồng chí Lê Viết V-ợng trực tiếp làm việc với Hoàng thân Trong cuộc gặp gỡ

thân tình hai vị đã khẳng định:“Đo¯n kết giúp đỡ nhau chống kẻ thù chung là nhiệm vụ chiến l-ợc lâu dài thuỷ chung” Hai bên đã nhanh chóng thỏa thuận sẽ

hoạt động phối hợp với nhau về mọi mặt, cùng nhau xây dựng cơ sở chính trị, cơ

sở kháng chiến, giúp nhau vũ khí và vật chất, giúp nhau nơi đứng chân của hai bên Sự kiện này đánh dấu mốc quan trọng, làm cơ sở pháp lý cho những hoạt

động giúp đỡ của quân và dân Nghệ An đối với cách mạng Lào Ngày 30/10/1945, hiệp định quân sự Việt – Lào đ-ợc kí kết Theo đó, hai chính phủ Việt Nam dân chủ cộng hoà và V-ơng quốc Lào thoả thuận thành lập Liên quân Lào – Việt Sự kiện này không những đánh dấu quan hệ Việt – Lào đã chính thức chuyển sang giai đoạn mới – giai đoạn mối quan hệ đoàn kết chiến đấu chống thực dân Pháp xâm l-ợc của nhân dân hai n-ớc d-ới sự lãnh đạo của một Đảng mà còn là một nhân tố thúc đẩy mạnh mẽ sự giúp đỡ của quân dân Nghệ An đối với cuộc kháng chiến của nhân dân Lào Từ 1945 - 1951 cách mạng hai n-ớc đều do một đảng lãnh đạo, đến 1951 tuy cách mạng hai n-ớc do hai đảng lãnh đạo nh-ng đều thống nhất kế ho³ch trong “Liên minh Việt - Miên - L¯o”, đều dựa trên nền tảng chủ nghĩa Mác - Lênin về chiến tranh cách mạng

* Ta đã giúp bạn đào tạo cán bộ, đặc biệt là đào tạo bồ d-ỡng cán bộ cơ sở cốt cán, chẳng hạn: năm 1947 đảng bộ và nhân dân Nghệ An đã giúp đỡ, tạo mọi

điều kiện cho bạn mở tr-ờng quân chính đào tạo cán bộ tại xã Lĩnh Sơn, huyện Anh Sơn Đây là tr-ờng quân chính đầu tiên của Trung Lào có 150 học viên Về n-ớc tham gia kháng chiến phần đông học viên quân chính đều trở thành cán bộ nòng cốt của Đảng và lực l-ợng vũ trang cách mạng Lào

* Các đơn vị vũ trang, cán bộ cơ sở phối hợp với nhau hoạt động trên địa bàn

đ-ợc phân công Biểu hiện: Nghệ An đóng vai trò chi viện và tích cực phối hợp (trong trận Na Pê), lực l-ợng chủ chốt kết hợp với du kích Lào (trong trận Khăm Cợt) làm nên chiến thắng Na Pê – Khăm Cợt đầu tháng 9/1945; các hoạt động quân sự ở khu vực Noọng Hét Đánh giá ý nghĩa những hoạt động của lực l-ợng

vủ trang cða ta trong những ng¯y đầu c²ch m³ng, trong cuốn “Lịch sử quân tình nguyện Việt Nam trong cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp tại Lào 1945- 1954” đã viết: “sự có mặt rất sớm cða c²c đơn vị bộ đội Việt Nam (lực l-ọng vũ trang Nghệ An) nhằm chống lại âm m-u của Pháp định dùng Trung Lào uy hiếp Bắc Trung Bộ Việt Nam, đồng thời hỗ trợ cho nhân dân Lào nổi dậy giành và giữ chính quyền“ [10;78] Hoạt động của lực l-ợng bộ đội Tây tiến, của tiểu đoàn

265 (1947 - 1951) cũng có những ý nghĩa nhất định Vai trò của tiểu đoàn 195 trong giai đoạn 1953 - 1954: Tiểu đoàn không chỉ tham gia chiến dịch Th-ợng Lào (8/4 - 18/5/1953) mà khi chiến dịch kết thúc còn nhận nhiệm vụ ở lại giúp bạn củng cố xây dựng vùng giải phóng Tiểu đoàn chiến đấu độc lập trên một địa bàn rộng ở xa Tổ quốc đã v-ợt qua nhiều gian khổ hi sinh, tự phấn đấu rèn luyện, biết dựa vào dân để xây dựng cơ sở chính trị cho bạn Trong chiến dịch Trung Lào (22/12/1953 - 4/1954) đó là sự góp công của tiểu đoàn 195 của tỉnh cùng các đại

đội bộ đội địa ph-ơng 123, 124, 125; các trung đội 60, 70, 71 đ-ợc giao nhiệm vụ hoạt động trên h-ớng đ-ờng 7 vừa lập công trong chiến đấu, vừa xây dựng phát triển đ-ợc nhiều cơ sở, giúp bạn giữ vững vùng giải phóng

Hai bên có những quy -ớc về lực l-ợng vũ trang ta sang đánh địch trên đất

Bạn hoặc lực l-ợng vũ trang Bạn tạm thời đứng chân trên đất ta.“Đề cương c²ch mạng Lào “ Miên“ (17/1/1948) chỉ rõ: cách mạng Lào là sự nghiệp của quần chúng nhân dân Lào, vận mệnh dân tộc Lào do ng-ời Lào quyết định Việt Nam

giúp Lào là nghĩa vụ quốc tế nh-ng không can thiệp vào nội bộ của Lào [6;150]

Theo đó nhiệm vụ của các lực l-ợng vũ trang giúp bạn là lấy việc xây dựng cơ sở chính trị, cơ sở chính quyền, cơ sở du kích, phát triển chiến tranh du kích và xây dựng Đảng làm mục tiêu hoạt động Bản đề c-ơng cũng xác định: Ng-ời đảng viên, cán bộ, chiến sĩ Việt Nam hiện đang hoạt động ở Lào phải đứng trên quyền lợi của nhân dân Lào mà chiến đấu Chúng ta chỉ có thể là m-u sĩ giúp đỡ ý kiến chứ không phải là chủ t-ớng, hạnh phúc của ng-ời Lào do dân Lào tự tranh thủ

lấy Bản đề c-ơng cách mạng Lào – Miên l¯ “cẩm nang” dẫn đ-ờng cho cán bộ

chiến sĩ và nhân dân Nghệ An thực hiện giúp đỡ cách mạng Lào có hiệu quả

* Đóng góp lớn nhất của Nghệ An đối với chiến tr-ờng Lào thời gian này chính là làm nghĩa vụ hậu ph-ơng trong hai chiến dịch lớn: chiến dịch Th-ợng Lào (8/4 - 18/5/1953) và chiến dịch Trung Lào (22/12/1953 - 4/1954) Trong chiến dịch Th-ợng Lào, Trung Lào nhân dân Nghệ An đảm nhận cung cấp vận chuyển phần lớn l-ơng thực, vũ khí phục vụ quân đội Pathét Lào phối hợp với quân đội nhân dân Việt Nam chiến đấu và còn mang theo nhiều nông cụ, thuốc chữa bệnh giúp nhân dân vùng giải phóng phục hồi sản xuất Theo số liệu thông

kê của Bộ chỉ huy quân sự tỉnh Nghệ An trong cuốn “Nghệ An - Lịch sử kháng chiến chống thực dân Pháp xâm l-ợc (1945 - 1954)", trong chiến dịch Th-ợng

Lào ủy ban kháng chiến hành chính tỉnh quyết định điều động 25000 dân công,

463 xe đạp thồ, vận chuyển 1380 tấn gạo, 50 tấn muối, 3 tấn cá khô, 937 con trâu

bò, 35 con lợn và 1250 nông cụ cầm tay Dân công hành quân theo 2 tuyến: đ-ờng

số 7 và đ-ờng thủy sông Lam Theo website: http://www.nghean.gov.vn thống kê:

khi chiến dịch sắp mở màn, 12000 dân công Nghệ An theo quốc lộ 7 và đ-ờng thủy sông Lam vận chuyển 700 tấn gạo, hàng ngàn trâu bò, hàng trăm tấn muối, cá khô, n-ớc mắm…sang Lào phục vụ chiến dịch Mặc dù số liệu khác nhau, song cả hai nguồn tài liệu đều khẳng định tinh thần tích cực v-ợt khó khăn của lực l-ợng dân công Gần 3 tháng dầm s-ơng, dãi gió, v-ợt qua bom đạn địch, ăn uống kham khổ, đêm ngủ rừng thiếu lán trại, ngày lội suối trèo đèo, bệnh sốt rét hoành hành, bộ đội - dân công Nghệ An đã góp phần xứng đáng cùng các đại đoàn chủ

lực phối hợp với quân và dân n-ớc bạn kết thúc thắng lợi chiến dịch Th-ợng Lào Trong chiến dịch này, 57 chiến sĩ dân công đã nằm lại trong lòng đất n-ớc Triệu Voi, góp phần vun đắp cho tình đoàn kết chiến đấu chống kẻ thù chung vì độc lập

tự do cho hai dân tộc Việt - Lào Hay trong chiến dịch Trung Lào suốt 7 tháng ròng dân công Nghệ An đã không quản ngại khó khăn, gian khổ hiểm nguy giữ nghiêm kỉ luật chiến tr-ờng, kỉ luật quan hệ với nhân dân và quân đội bạn, hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ phục vụ chiến dịch, để lại chiến công và tình cảm đẹp đẽ không thể nào phai trong lòng bộ đội ta và bạn Lào Đồng chí Hoàng Sâm – T-

lệnh chiến dịch đã đánh giá: “Dân công không chỉ l¯ lực lượng hùng hậu vận chuyển tiếp tế, cứu nạn, tải th-ơng mà còn là lực lượng chiến đấu nữa“ Khẳng

định vai trò của hậu ph-ơng Nghệ An đối với tiền tuyến Lào thời gian này chính là khẳng định vai trò cầu nối của lực l-ợng dân công trong quá trình chuẩn bị chiến dịch, hơn thế nữa còn là lực l-ợng quan trọng trên tiền tuyến đánh địch khi chiến dịch nổ ra, công lao của dân công Nghệ An chính là một trong những nguyên nhân làm nên thắng lợi của các chiến dịch Đó là biểu hiện sâu sắc của tình nghĩa nhân dân Nghệ An đối với nhân dân Lào anh em, tinh thần đoàn kết của hai dân tộc

Chính những đóng góp đó đã đ-a đến kết quả to lớn là: tính chung trong

Đông xuân 1953 - 1954, mặt trận Trung - Hạ Lào đã tiêu diệt 6115 tên địch, bẻ gãy tuyến phòng ngự đ-ờng 12, cắt đ-ờng 9, giải phóng 400000 km2 và 40000 dân, khai thông căn cứ địa của bạn từ Th-ợng Lào đến hạ Lào, thu nhiều vũ khí, bảo vệ đ-ợc hậu ph-ơng Thanh - Nghệ - Tĩnh, phá vỡ âm m-u củng cố Trung Lào của địch, phá tan âm m-u tập trung binh lực của Nava, đã cùng nhân dân và các lực l-ợng cách mạng Lào xây dựng và củng cố vùng giải phóng Những chiến

công ấy đã làm cho báo chí ở Pari phải la ó: Đông D-ơng đã bị cắt làm đôi Khi

đánh giá về tác dụng của mặt trận Lào, kí giả Pháp Rôbe Ghilanh đã nhận xét: mặt trận Lào quả là một cái bơm, bơm cạn hết gần nguồn sinh lực của các mặt trận khác

Sau 55 ngày đêm chiến đấu anh dũng, ngày 7/5/1954 ta đã tiêu diệt tập đoàn

cứ điểm Điện Biên Phủ: “Điện Biên Phð đã điểm tiếng chuông báo giờ chết của chủ nghĩa thực dân Pháp không những ở Việt Nam mà cả ở bộ phận còn lại trong khối thuộc địa của nó“ [31;114] Đối với nhân dân 3 n-ớc Việt Nam, Lào,

Campuchia, chiến thắng Điện Biên Phủ không chỉ là thắng lợi to lớn của nhân dân Việt Nam trong cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp mà còn là thắng lợi của tình đoàn kết chiến đấu liên minh giữa quân đội và nhân dân ba n-ớc, trong đó quân đội và nhân dân Việt Nam đảm nhiệm vai trò chính trên các chiến tr-ờng Chiến cuộc Đông Xuân 1953 - 1954 và chiến thắng Điện Biên Phủ đã tạo cơ sở thuận lợi cho mặt trận đấu tranh ngoại giao của ta ở hội nghị Giơnevơ, kết thúc chiến tranh, lập lại hòa bình, độc lập ba n-ớc Việt Nam - Lào - Campuchia

Tuy nhiên, trong bối cảnh quốc tế có sự đan xen, toan tính của nhiều thế lực cho nên giải pháp Giơnevơ ch-a phản ánh hết những thắng lợi trên chiến tr-ờng

mà quân dân ba n-ớc Đông D-ơng đã giành đ-ợc Theo đó, Việt Nam mới chỉ giải phóng đ-ợc nửa n-ớc, ở Lào là hai tỉnh Sầm N-a và Phongxalỳ, Campuchia lực l-ợng kháng chiến phải phục viên tại chỗ

Mặc dù vậy giải pháp Giơnevơ cũng đánh dấu mốc quan trọng, kết thúc thắng lợi cuộc đấu tranh chống Pháp của nhân dân ba n-ớc Đông D-ơng Đây cũng là thắng lợi của quan hệ đoàn kết chiến đấu Việt Nam - Lào, trong đó góp một phần không nhỏ là hoạt động tình nguyện của quân dân Nghệ An đối với cách mạng Lào

1.3.Tiểu kết ch-ơng 1

Nh- vậy, do quan hệ chặt chẽ về địa - văn hóa, địa - lịch sử, địa - kinh tế,

đặc biệt là về địa - chính trị - xã hội mà nhân dân liên khu IV, đặc biệt là nhân dân Nghệ An đã có sự giúp đỡ nhân dân các bộ tộc Lào, đó là điều tất yếu khách quan Trong suốt chiều dài lịch sử, nhân dân Nghệ An và nhân dân các tỉnh Lào cùng chung biên giới và biết đoàn kết với nhau, bồi đắp mối quan hệ ấy bởi họ

đều:

“Làm ruộng chung n-ơng Làm n-ơng chung núi

Ăn chuối cùng chung một bẹ

Đ²nh giặc cùng chung một kẻ thù“

Đặc biệt trong kháng chiến chống Pháp những biểu hiện giúp đỡ của Nghệ

An đã thể hiện nghĩa tình quốc tế trong sáng của quân và dân Nghệ An, thấm sâu

lời dạy của Bác Hồ: “Giúp bạn là tự giúp mình”

Nhận thức sâu sắc mục đích, ý nghĩa chiến l-ợc liên minh Việt - Lào, đảng

bộ quân và dân Nghệ An nêu cao tinh thần yêu n-ớc chân chính và tinh thần quốc

tế cao cả, vun đắp mối tình đoàn kết đặc biệt trong sáng thủy chung của hai dân

tộc “Mãi mãi xanh t-ơi, muôn đời bền vững”

Hoạt động của quân dân Nghệ An trong giai đoạn này chính là nền tảng, là tiền đề quan trọng cho hoạt động giúp đỡ đối với Lào trong giai đoạn sau

Ch-ơng 2

sự giúp đỡ về mặt quân sự của nghệ an đối với cách mạng

lào giai đoạn 1954 - 1968

2.1.Những nhân tố mới dẫn đến sự giúp đỡ của Nghệ An đối với cách mạng Lào trong giai đoạn 1954 – 1968

2.1.1.Chính sách của Mỹ đối với Việt Nam và Lào sau năm 1954

Tr-ớc chiến tranh thế giới thứ hai, vì điều kiện ch-a cho phép, nên Mỹ ch-a

chũ ý đến b²n đ°o Đông Dương Đ³i chiến thế giới thứ hai bùng nổ, “Mỹ mới thọc sâu bàn tay của mình vào Đông D-ơng” [4;27] Chỉ sau khi Đông D-ơng bị Nhật

chiếm đóng, Mỹ mới nhận ra đây là tiền đồn chiến l-ợc giám sát con đ-ờng biển quan trọng ở Đông Nam á [6;38]

Kết thúc chiến tranh thế giới thứ hai cũng là lúc bùng nổ mâu thuẫn ý thức

hệ Tr-ớc sự lớn mạnh của Liên Xô và các n-ớc Đông Âu cũng nh- phong trào giải phóng dân tộc ở các n-ớc á, Phi, Mỹ latinh, đặc biệt là sự lớn mạnh của cách mạng Trung Quốc, sự thất bại của thực dân Pháp trên chiến tr-ờng Đông D-ơng

làm Mỹ và thế giới t- bản chủ nghĩa lo ngại về cái gọi là “sự b¯nh trướng cða chð nghÙa cộng s°n“ ở Đông Nam á và các nơi khác Vì lẽ đó mà thuyết Đôminô ra

đời Theo đó, Mỹ tính toán rằng với sự thắng lợi của cách mạng Trung Quốc, cộng sản Trung Hoa sẽ tiếp tục phát triển xuống phía Nam, Đông D-ơng sẽ bị biến thành cộng sản và không chừng sẽ là Đông Nam á, ở bên kia Thái Bình D-ơng là biên giới n-ớc Mỹ ở phía Đông sau Triều Tiên sẽ là Nhật Bản, Philippin và cũng t-ơng tự phía Đông Nam sẽ là n-ớc Mỹ Đó là lý do chính phủ Mỹ sốt sắng tìm cách ngăn chặn sự bành tr-ớng của cộng sản ở cả hai phía Đông D-ơng và Triều

Tiên đã đ-ợc lựa chọn để hình th¯nh “những con đê ngăn làn sóng đỏ”

Đối với Đông Nam á, đến năm 1950 Mỹ tìm mọi cách giải quyết vấn đề Inđônêxia với sự rút lui của Hà Lan, nh-ng đây cũng là lúc Mỹ can thiệp sâu vào chiến tr-ờng Đông D-ơng hi vọng Pháp sẽ thắng cuộc, ngăn chặn làn sóng chủ

nghĩa cộng sản tràn xuống Đông Nam á Sở dĩ Mỹ can thiệp vào Đông D-ơng vì

Mỹ phát hiện ra rằng cuộc đấu tranh ở Inđônêxia do giai cấp t- sản lãnh đạo, còn

ở Việt Nam do Đảng cộng sản lãnh đạo Do đó, Mỹ có thể hoà hoãn ở Inđônêxia nh-ng ở Việt Nam Mỹ không thể bỏ cuộc Vừa giúp Pháp đồng thời Mỹ tìm mọi cách dọn đ-ờng để gạt Pháp, nắm lấy Đông D-ơng

Tháng 7/1954, Hiệp định Giơnevơ đ-ợc kí kết Theo đó, Pháp và các n-ớc tham dự công nhận độc lập, chủ quyền và toàn vẹn lãnh thổ của ba n-ớc Đông D-ơng Hiệp định Giơnevơ đã đạt đ-ợc một giải pháp quân sự kèm theo giải pháp chính trị Việt Nam tạm thời bị chia làm hai miền, lấy vĩ tuyến 17 làm giới tuyến tạm thời, hai bên tập kết chuyển quân, Pháp rút quân về miền Nam để rút quân về n-ớc, lực l-ợng kháng chiến rút về miền Bắc Việt Nam sẽ đ-ợc thống nhất vào tháng 7/1956 bằng cuộc tổng tuyển cử tự do trong cả n-ớc

ở Lào, lực l-ợng kháng chiến tập kết về hai tỉnh Sầm N-a và Phongxalì và một hành lang nối hai vùng với diện tích 22000 km2 Lúc này bạn chỉ có 300

Đảng viên cộng sản, 600 quần chúng cảm tình với Đảng, kinh nghiệm về mọi mặt còn non yếu, nhất là cán bộ chủ chốt So sánh lực l-ợng giữa ta và bạn thì ch-a có lợi cho bạn

Với Hiệp định Giơnevơ, Việt Nam đ-ợc giải phóng nửa n-ớc, từ vĩ tuyến 17 trở ra Với Lào chỉ mới giải phóng đ-ợc hai vùng tập kết : Sầm N-a và Phongxalì Tr-ớc sự thắng lợi của nhân dân dân ba n-ớc Đông D-ơng, Mỹ không thể làm ngơ Từ thái độ trung lập đối với cuộc chiến Việt – Pháp, đến năm 1950 Mỹ bắt đầu can thiệp và đến Hội nghị Giơnevơ những toan tính của ng-ời Mỹ đã thể hiện rõ Mỹ không để cho mình bị ràng buộc vào những điều khoản của Hiệp định bằng việc không kí vào hiệp định nhằm mục đích dọn đ-ờng thay chân Pháp Tiếp đó, 31/5/1954, Mỹ đem hàng không mẫu hạm CAT hoạt động công khai ở Việt Nam, ráo riết giúp bọn ngụy thành lập các s- đoàn nhẹ và các đơn vị

bộ binh 25/6/1950, Mỹ ép Bảo Đại, gạt Bửu Lộc khỏi ghế Thủ t-ớng, đem Ngô

Đình Diệm – lá bài đ-ợc Mỹ chọn từ 1950 lên thay Cuối tháng 5/1954, đ-ợc sự

và Tây Nam Thái Bình D-ơng

Tháng 9/1954, Mỹ cùng một số n-ớc đồng minh của mình thành lập khối quân sự SEATO, đặt miền Nam Việt Nam d-ới sự bảo trợ của khối này Tháng 5/1956, Pháp rút hết quân ở miền Nam trong khi những điều khoản trong hiệp

định có liên quan đến trách nhiệm của họ ch-a đ-ợc thi hành Trong đó có điều khoản về tổ chức tổng tuyển cử hai miền Nam - Bắc Việt Nam Pháp đẩy trách nhiệm thi hành những điều khoản còn lại của hiệp định cho Mỹ và Diệm kế tục Pháp ở miền Nam Việt Nam Chính quyền Ngô Đình Diệm với sự giúp đỡ của Mỹ

đã ra sức phá hoại hiệp định Giơnevơ, từ chối hiệp th-ơng với chính phủ Việt Nam Dân chủ Cộng hoà (Mỹ đã tính toán rằng nếu tổng tuyển cử chính phủ cụ Hồ sẽ

đ-ợc 80% số phiếu ) Đến thời hạn tổng tuyển cử tháng 2 năm 1957, Ngô Đình Diệm tuyên bố: không có hiệp th-ơng tổng tuyển cử, chúng ta không kí hiệp định Giơnevơ, bất cứ ph-ơng diện nào chúng ta cũng không bị ràng buộc bởi hiệp định

đó Theo đó chính quyền họ Ngô đã tổ chức tuyển cử riêng rẽ, lập quốc hội lập hiến (5/1956), ban hành hiến pháp Việt Nam Cộng hoà (10/1956), tiến hành thanh trừng, tàn sát các thế lực chính trị đối lập…Với những hành động trên, Mỹ - Diệm

đã phá hoại trắng trợn hiệp định Giơnevơ, biến miền Nam Việt Nam thành một căn cứ quân sự của Mỹ

Đối với Lào, âm m-u của Mỹ cũng nhằm biến Lào thành thuộc địa kiểu mới của mình thông qua chính quyền tay sai Thực hiện hiệp định Giơnevơ, lực l-ợng kháng chiến của bạn đã tập kết về Sầm N-a và Phongxalỳ (11/1954) Ngày 16/11/1955, quân tình nguyện Việt Nam rút hết khỏi Lào Trong lúc đó Mỹ tìm

Để nắm lấy n-ớc Lào, Mỹ tăng c-ờng viện trợ cho tay sai thông qua Phòng

đánh giá ch-ơng trình viện trợ (PEO), phái đoàn cố vấn quân sự Mỹ (MAAG)… để

tổ chức huấn luyện quân sự, ám sát, lật đổ…Vì vậy trên sân khấu chính trị Viên Chăn trong những tháng cuối năm 1954 và suốt năm 1955 đầy rẫy những cuộc tranh giành và thanh toán lẫn nhau giữa các phe phái chính trị 18/8/1954, CIA tổ chức ám sát Bộ tr-ởng quốc phòng Cú Vôravông (phái thân Pháp), ép Xuvana Phuma từ chức (23/11/1954) và dựng lên chính phủ Cà Tày (24/11/1954)

Sau khi lập chính phủ Việt Nam Cộng hoà ở miền Nam Việt Nam và chính phủ Cà Tày ở Viên Chăn, Mỹ liên tục viện trợ quân sự, chỉ đạo huấn luyện ở Lào,

Mỹ còn lợi dụng tính chất phức tạp của Lào có nhiều dân tộc (60 dân tộc), trình độ dân trí còn hạn chế, đặc biệt Mỹ lợi dúng đặc điểm cða người H’mông để xây dựng một lực lượng “đặc biệt” do cục tình báo Mỹ CIA trực tiếp huấn luyện, đứng

đầu lực l-ợng đặc biệt ấy là Vàng Pao

Mỹ viện trợ cho miền Nam Việt Nam và Lào tập trung giải quyết các vấn đề : xây dựng hệ thống giao thông và căn cứ quân sự; xây dựng hệ thống cố vấn; xây

dựng hệ thống nguỵ quân nguỵ quyền; xây dựng “khu trù mật“, “ấp chiến lược“, “khu chấn hưng“, “l¯ng đo¯n kết“, thực chất là dồn dân vào các trại tập

trung nhằm tách nhân dân khỏi cách mạng

Nh- vậy, ngay sau khi thay chân Pháp, đế quốc Mỹ đã áp dụng một kiểu xâm l-ợc mới đó là thông qua hệ thống tay sai nguỵ quân, nguỵ quyền làm tay sai

đắc lực để tiến hành chiến tranh xâm l-ợc Đế quốc Mỹ đã trở thành kẻ thù trực tiếp nguy hiểm nhất của nhân dân Việt Nam cũng nh- của nhân dân Lào Từ đây nhân dân Việt Nam nói chung, nhân dân Nghệ An nói riêng cũng nh- nhân dân các bộ tộc Lào đều có chung một kẻ thù là đế quốc Mỹ và tay sai, có chung một mục đích đấu tranh giành độc lập, thống nhất đất n-ớc và phát triển đất n-ớc theo

định h-ớng xã hội chủ nghĩa Tuy hai dân tộc Việt Nam – Lào đều có hai Đảng lãnh đạo, nh-ng hai Đảng đó chung một bản chất là giai cấp vô sản, lấy chủ nghĩa Mac – Lênin làm nền tảng t- t-ởng cho mọi hành động Chính điều kiện lịch sử trên đây là nhân tố mới dẫn đến những hoạt động giúp đỡ của nhân dân Việt Nam

đối với cách mạng Lào, đặc biệt là nhân dân Nghệ An làm nghĩa vụ quốc tế, bảo

vệ miền Tây của tỉnh trong cuộc kháng chiến chống Mỹ cứu n-ớc (1954 – 1975)

2.1.2 Tình hình Nghệ An và cách mạng Lào sau Hiệp định Giơnevơ (1954) và chủ tr-ơng của Đảng Nhân dân Lào từ năm 1954 đến năm 1959

Trong những năm 50, 60 của thế kỷ XX, phong trào cách mạng thế giới lớn mạnh ngày càng có lợi cho ta

Đối với n-ớc ta, với Hiệp định Giơnevơ miền Bắc đ-ợc giải phóng, miền Nam còn bị Mỹ - Nguỵ tạm chiến Ngày 8/5/1954, một ngày sau khi ta giành thắng lợi ở Điện Biên Phủ, Chủ tịch Hồ Chí Minh gửi th- cho cán bộ, chiến sĩ ở

mặt trận Điện Biên Phủ, Ng-ời chỉ rõ: thắng lợi tuy to lớn nh-ng chỉ là mới bắt

đầu [6; 44] Trong một lần trao đổi tình hình đất n-ớc với Đại t-ớng Võ Nguyên

Giáp, Chủ tịch Hồ Chí Minh vẫn khẳng định: Mỹ nhất định không chịu bỏ Đông Nam á, đang chuẩn bị một chiến l-ợc rất nguy hiểm [6; 44] Dự đoán của Chủ tịch Hồ Chí Minh hoàn toàn có cơ sở khoa học, và thực tế đã xảy ra nh- sự phân tích ở trên - Mỹ đã nhảy vào miền Nam thay chân Pháp Nghệ An là mảnh đất nằm trên địa bàn các tỉnh Quân khu IV, luôn gắn bó với mọi biến thiên của lịch

sử, gắn bó chặt chẽ với sự tồn vong của đất n-ớc ý thức dân tộc, ý thức giai cấp

và lòng yêu n-ớc trở thành đặc tính truyền thống sâu sắc của Nghệ An

Thực dân Pháp thất bại, nh-ng sự nghiệp giải phóng dân tộc, thống nhất Tổ quốc ch-a hoàn thành Mỹ thay chân Pháp, nhân dân miền Nam Việt Nam còn bị rên xiết d-ới gót giày xâm l-ợc của Mỹ, sự tàn bạo của chính quyền Việt Nam Cộng hoà, cả miền Nam trở thành căn cứ quân sự của Mỹ Hơn thế nữa, Chính phủ Việt Nam Cộng hoà không chỉ dừng lại ở vĩ tuyến 17 mà còn đi xa hơn với tham

vọng “Bắc tiến, “lấp sông Bến H°i“

Cả n-ớc một lòng xốc tới giải phóng miền Nam, chấp nhận cuộc đụng đầu lịch sử với kẻ thù xâm l-ợc mới hung hãn nhất, xảo quyệt nhất và tàn bạo nhất trong mấy ngàn năm chống ngoại xâm của dân tộc Việt Lịch sử lại sang trang Toàn dân tộc Việt Nam đồng thời tiến hành hai nhiệm vụ chiến l-ợc: xây dựng miền Bắc xã hội chủ nghĩa và giải phóng miền Nam, thống nhất Tổ quốc

Nghệ An lúc này lại đứng tr-ớc sứ mệnh mới, có thời cơ và thuận lợi mới song cũng có những khó khăn và thử thách mới ch-a hề có tiền lệ Nghệ An trở thành một trong những trọng điểm phải đ-ơng đầu với nhiều âm m-u chiến l-ợc, với các thủ đoạn, ph-ơng thức đánh phá xảo quyệt và tàn bạo của kẻ thù, bởi vậy

là nơi hội tụ nhiều mâu thuẫn của cuộc chiến tranh, nơi đọ sức giữa ý chí bảo vệ miền Bắc, giải phóng miền Nam của quân và dân Nghệ An chống lại mọi thủ

đoạn, hành động “ngăn chặn“ và huỷ diệt của đế quốc Mỹ Với vị trí của mình,

hơn bao giờ hết Nghệ An phải làm tròn nhiệm vụ hậu ph-ơng trực tiếp của tiền tuyến lớn miền Nam, vừa là vị trí đầu cầu bảo vệ miền Bắc xã hội chủ nghĩa, đồng thời là hậu ph-ơng lẫn tiền tuyến của cách mạng Lào, góp phần quan trọng thực hiện nghĩa vụ quốc tế do Đảng và Nhà n-ớc giao phó, cùng sát cánh với quân dân

bộ tộc Lào đồng cam cộng khổ, chia ngọt sẻ bùi, cùng chiến đấu trong liên minh

đoàn kết Việt – Lào chống kẻ thù chung, vì độc lập dân tộc và chủ nghĩa xã hội

ở Lào, tình hình của bạn ngày càng xấu bởi sự chống phá của Mỹ và bọn phái hữu Theo Hiệp định Giơnevơ, bạn chỉ kiểm soát đ-ợc vùng Sầm N-a, Phongxalỳ Vùng Trung Lào cũng nh- các vùng khác do phái hữu chiếm đóng Tháng 11/1954, lực l-ợng kháng chiến của bạn tập kết về hai vùng theo quy định

của hiệp định với số quân 9138 ng-ời [6;45] Hình thái cách mạng bạn từ “chiến

tranh sang hoà bình, nh-ng hoà bình ch-a đ-ợc củng cố; đã từ đấu tranh vũ trang chuyển sang đấu tranh chính trị, song đấu tranh chính trị cũng không kém phần gian khổ, gay go“, “những diễn biến tình hình thế giới và trong n-ớc ở giai đoạn mới của cuộc các mạng đã đặt nhân dân các bộ tộc Lào tr-ớc những trách nhiệm lịch sử nặng nề Điều kiện chủ quan và khách quan lúc này đã chín muồi để thành lập ở Lào một Đảng macxit để nhằm lãnh đạo nhân dân Lào tiếp tục con đ-ờng giải phóng dân tộc đầy những khó khăn thử th²ch“ [6;47] Ngày 22/3/1955 tại

tỉnh Hủa Phăn, đại hội thành lập Đảng Nhân dân Lào đ-ợc tiến hành Đại hội đã xác định kẻ thù của cách mạng Lào là chống đế quốc Mỹ và tay sai, bọn thực dân Pháp là kẻ phá hoại hiệp định đình chiến Trên cơ sở thực tiễn, Đại hội chủ tr-ơng:

“đo¯n kết, lãnh đạo toàn dân phấn đấu hoàn thành sự nghiệp giải phóng dân tộc, thực hiện n-ớc Lào hoà bình, độc lập, dân chủ, thống nhất và thịnh v-ợng”

Nhiệm vụ tr-ớc mắt của cách mạng là bảo vệ lực l-ợng cách mạng ở hai tỉnh, triển khai lực l-ợng cách mạng ở 10 tỉnh và đẩy mạnh đấu tranh để thành lập chính phủ Liên hiệp

Đảng nhân dân Lào ra đời là một b-ớc ngoặt vĩ đại cho cách mạng Lào và

đó cũng là một nhân tố mới quyết định cho sự đoàn kết chiến đấu giữa 3 n-ớc

Đông D-ơng, đặc biệt thúc đẩy mối liên minh giúp đỡ giữa Việt Nam trong đó Nghệ An đóng một phần không nhỏ đó với cách mạng Lào

2.2 Sự giúp đỡ về mặt quân sự của Nghệ An đối với cách mạng Lào

2.2.1 Hoạt động quân sự từ 1954 đến 1959

Sau 1954, miền Bắc đ-ợc giải phóng, một mặt nhân dân miền Bắc phải hàn gắn vết th-ơng chiến tranh, phát triển kinh tế, xây dựng xã hội mới; một mặt phải cũng cố tổ chức nâng cao sức mạnh chiến đấu của lực l-ợng vũ trang và thế trận chiến tranh nhân dân Vì vậy, Nhà n-ớc ta đã quyết định thành lập các quân khu trên cơ sở các liên khu hình thành từ trong kháng chiến chống Pháp

Ngày 3/6/1957, Chủ tịch Hồ Chí Minh ký sắc lệnh 017/SL thành lập các quân khu: Việt Bắc, Tây Bắc, Đông Bắc, Tả Ngạn, Hữu Ngạn, Quân khu IV (bao gồm Nghệ An, Hà Tĩnh, Quảng Bình, đặc khu Vĩnh Linh)

Nhiệm vụ của quân khu IV đ-ợc xác định: phụ trách toàn bộ công cuộc tác chiến trong quân khu; lãnh đạo, chỉ huy các lực l-ợng th-ờng trực, hậu bị, dân quân tự vệ về xây dựng và tác chiến, chịu trách nhiệm mọi mặt công tác quốc phòng trong phạm vi quân khu

Nghệ An là một tỉnh thuộc địa bàn quân khu IV nên mọi hoạt động quân sự

đều d-ới sự chỉ huy của bộ t- lệnh quân khu, góp phần thực hiện nhiệm vụ bảo vệ miền Tây, giúp đỡ cách mạng Lào

ở Lào, ngày 15/8/1954 tại Khang Khay, hoàng thân Xuvanuvông và hoàng thân Xuvana Phuma họp bàn về đình chiến Ngày 7/9/1954, một bản tuyên bố giữa hai bên (Pathet và chính phủ V-ơng quốc) đ-ợc công bố Đây là kết quả đầu tiên cho xu thế hoà hợp dân tộc Nh-ng bản tuyên bố ch-a ráo mực, Mỹ và phái cực hữu đã phá hoại bằng cách tổ chức các đợt tấn công vào hai tỉnh tập kết nhằm tiêu diệt lực l-ợng kháng chiến của bạn, triển khai chiến dịch khủng bố, bắt giam những ng-ời yêu n-ớc, triển khai cảnh vệ dọc tuyến biên giới Lào - Việt ở khu vực biên giới của địa phận các tỉnh trong địa bàn Quân khu IV, trong đó có Nghệ

An, nguỵ Sài Gòn và nguỵ Viên Chăn cấu kết với nhau tổ chức các hoạt động gián

điệp từ lãnh thổ Lào v-ợt biên giới xâm nhập vào phía Tây quân khu để phá hoại, kích động, lôi kéo các dân tộc ít ng-ời nhằm chia rẽ khối đoàn kết Việt - Lào, tạo

điều kiện cho phỉ hoạt động c-ớp bóc và gây rối…Phối hợp với các tỉnh trực thuộc

địa bàn quân khu 4, tỉnh Nghệ An đã từng b-ớc kịp thời chỉ thị cho đảng bộ địa ph-ơng và các đơn vị làm cho nhân dân hiểu m-u đồ chính trị - quân sự mới của

địch và làm thất bại âm m-u đó

Tháng 8/1955, địch tung lực l-ợng phản động từ Noọng Hét ( Lào) vào biên giới Nghệ An, tiến hành c-ớp phá tài sản của nhân dân, phá hoại chính quyền cách mạng và tung tin : sang Lào làm ăn sung s-ớng, đất tốt, đóng thuế nhẹ, chúng còn đe doạ cán bộ ta để lôi kéo nhân dân thuộc dân tộc thiểu số chạy sang

Lào Ngày 19/10/1955, từ đồn Noọng Hét tên trùm phỉ Vàng Pao kéo 160 tên sang c-ớp vùng Keng Đu Để đánh bại những âm m-u của Mỹ và lực l-ợng phản cách mạng từ Lào sang, xây dựng miền Tây vững mạnh, Bộ t- lệnh quân khu IV cho tiểu đoàn 925 biên phòng thuộc trung đoàn 357 phân tán thành tiểu đội 3 ng-ời v¯o c²c b°n l¯ng để “ba cùng” với nhân dân đã thu đ-ợc kết quả tốt, xây dựng thế trận trong lòng dân

Để khắc phục tình trạng biên giới phía Tây Quân khu IV bị phá hoại, tháng

6 năm 1958 tại thành phố Vinh (Nghệ An) đã diễn ra Hội nghị công tác miền Tây

do Đại t-ớng – Tổng t- lệnh Võ Nguyên Giáp chủ trì Hội nghị đã phân tích tình hình Lào, Việt Nam, tính phức tạp của công tác miền Tây và từ đó vạch ra ph-ơng h-ớng đẩy mạnh công tác bảo vệ miền Tây Sau Hội nghị này ban miền Tây đ-ợc thành lập, có đủ quyền hạn giúp Tỉnh uỷ, Uỷ ban hành chính tỉnh chỉ đạo chặt chẽ mọi hoạt động, tập trung vào việc xây dựng Đảng, chính quyền, lực l-ợng vũ trang

đi đôi với việc phát triển văn hoá, xây dựng giao thông và thông tin liên lạc nhằm mục tiêu xây dựng Thanh - Nghệ - Tĩnh thành căn cứ địa hậu cần trực tiếp của miền Nam và Trung - Hạ Lào [12; 42]

Nhờ có hoạt động của ban miền Tây và lực l-ợng vũ trang của Quân khu

IV, lực l-ợng vũ trang của ban chỉ huy quân sự của các tỉnh trong đó có Nghệ An

mà chúng ta đã phần nào ngăn chặn đ-ợc các hoạt động phá hoại của bọn phản

động từ phía Tây

Trên chính tr-ờng Lào, thời gian này có nhiều thay đổi quan trọng Ngày 6/1/1956, Mặt trận Itxala đại hội đổi tên thành Neo Lào Hắc Xạt (Mặt trận yêu n-ớc Lào) Trong điều kiện Đảng Nhân dân Lào còn đang phải hoạt động bí mật thì việc thành lập Neo Lào Hắc Xạt là một sự kiện chính trị có ý nghĩa sống còn

đối với cách mạng Lào Mặt trận đã đem tiếng nói của Đảng đến với nhân dân các

bộ tộc Lào và là công cụ hiệu lực để thực hiện đ-ờng lối cách mạng của Đảng Ngày 28/5/1956 Hoàng thân Xuvanuvông tuyên bố chính sách hoà bình trung lập của Neo Lào Hắc Xạt đã khiến Mặt trận ngày càng có uy tín lớn, tập hợp đông đảo quần chúng nhân dân và các lực l-ợng tiến bộ Ngày 4/7/1956, tr-ớc sức ép của

quốc hội, Cà Tày phải từ chức Ngày 9/8/1957, chính phủ mới của Hoàng thân Phuma đ-ợc thành lập và nối lại đàm phán với Neo Lào Hắc Xạt Tháng 11/1957, Hiệp định Viên Chăn đ-ợc kí kết, hai bên đình chỉ xung đột, thành lập chính phủ liên hiệp có đại biểu Neo Lào Hắc Xạt tham gia, sửa đổi lại luật bầu cử và tuyển

cử bổ sung Sự thay đổi đó đã làm cho Mỹ và tay sai lồng lộn, ráo riết tăng c-ờng các hoạt động tuyên truyền xuyên tạc cộng sản, mua chuộc đe doạ khủng bố các lực l-ợng tiến bộ để dựng lại chính quyền phái hữu và tay sai

Tr-ớc những âm m-u phá hoại của đế quốc Mỹ đối với cách mạng Lào, Nghệ An đã góp công cùng Quân khu IV có những hình thức giúp đỡ phù hợp với bạn nhằm giúp bạn bảo vệ vùng giải phóng, góp phần xây dựng và phát triển lực l-ợng cách mạng

Trong thời gian này, Trung - Hạ Lào là nơi địch khẩn tr-ơng xây dựng chính quyền tay sai để đàn áp phong trào đấu tranh của quần chúng Chủ tr-ơng của bạn lúc này là xây dựng vùng giải phóng vững mạnh, xây dựng cơ sở cách mạng khắp 10 tỉnh, đấu tranh với địch để thành lập chính phủ liên hiệp Đây là vùng rộng lớn của bạn, cơ sở cách mạng còn rất mỏng, bộ đội chủ lực ch-a có, chỉ

có những cơ sở du kích nhỏ lẻ ở các làng bản hẻo lánh Theo yêu cầu của bạn, bộ tổng tham m-u lệnh cho Quân khu IV đ-a cán bộ chiến sĩ sang giúp bạn xây dựng cơ sở cách mạng và lực l-ợng vũ trang làm nòng cốt cho phong trào chiến tranh du kích ở vùng Trung - Hạ Lào

Thực hiện mệnh lệnh trên, tháng 8/1956 Quân khu IV đã cử 25 đồng chí sang Xiêng Khoảng liên hệ với cơ sở cách mạng bạn, xây dựng tổ chức dân quân, phát động quần chúng đấu tranh chống địch, nhờ đó phong trào du kích có b-ớc phát triển [19;50] Tiếp đó tháng 3/1958 Quân khu IV đã đ-a cán bộ chiến sĩ trung đoàn 120, các tiểu đoàn 929, 927, 5 tiểu đoàn thuộc các s- đoàn 325, 324 sang giúp bạn xây dựng lực l-ợng chủ lực và bộ đội địa ph-ơng, mở rộng căn cứ

địa, góp phần hỗ trợ cho phong trào đánh địch ở Th-ợng Lào

Nghệ An góp công cùng Quân khu IV giúp cách mạng bạn phát triển, đấu tranh du kích dần đ-ợc phục hồi, lực l-ợng kháng chiến phát triển mạnh dọc theo

s-ờn Tây Tr-ờng Sơn Điều đó góp phần đáng kể trong thắng lợi của cuộc tổng tuyển cử bổ sung ngày 4/5/1958 của Đảng Nhân dân Lào với số phiếu áp đảo 13/21 thuộc về Neo Lào Hắc Xạt và Uỷ ban hoà bình trung lập

Bị thất bại trong cuộc bầu cử tháng 5/1958, Mỹ và tay sai tiếp tục đẩy mạnh các hoạt động ph² ho³i chính phð liên hiệp Ng¯y 16/8/1958, Mỹ l³i “ nặn ra” chính phủ Phủi Xananicon Từ đó chúng dùng nhiều thủ đoạn để tiêu diệt lực l-ợng cách mạng của Đảng bạn, âm m-u tiêu diệt Neo Lào Hắc Xạt Tháng 5/1959, chúng huy động lực l-ợng bao vây nhằm tiêu diệt 2 tiểu đoàn của bạn ở cánh đồng Chum và Xiềng Ngần Cách mạng Lào ở trong giây phút hiểm nghèo Tr-ớc tình thế ấy, tháng 5/1959 Bộ chính trị ta chủ tr-ơng : kiên quyết đẩy mạnh sự nghiệp đấu tranh giải phóng dân tộc ở miền Nam và tích cực chi viện cho cách mạng bạn, coi việc giúp cách mạng Lào là nhiệm vụ quốc tế quan trọng của

Đảng ta trên nguyên tắc giúp bạn để tự giúp mình là chính, giúp tận lực cũng để bạn đảm nhiệm đ-ợc sự nghiệp cách mạng của mình Thực hiện chủ tr-ơng của

Bộ chính trị về việc giúp cách mạng Lào thoát khỏi tình trạng hiểm nghèo, th-ờng

vụ quân uỷ trung -ơng điều động một số quân tình nguyện và một số cán bộ thuộc

đoàn 100 cùng với một số bộ phận đi đón tiểu đoàn 2 và các chiến sỹ khác của bạn rút ra biên giới Việt – Lào chủ yếu ở 3 khu vực : Mai Sơn, Hát Lót (Sơn La), M-ờng Xin (Nghệ An) và Đồng Hới (Quảng Bình) Trong 3 địa điểm mà ta chủ tr-ơng cho bạn rút thì địa bàn Nghệ An đã có 1 địa điểm Bộ cũng chỉ thị cho các

đồn biên phòng vận động nhân dân giúp đỡ cán bộ, bộ đội nhân dân bạn trong hoàn cảnh khó khăn với tình cảm đoàn kết gắn bó giữa hai dân tộc

Nghệ An đã góp sức to lớn trong nhiệm vụ cao cả và thắm tình thắm nghĩa

đoàn kết Việt – Lào: bảo vệ hạt giống cách mạng Lào

Ngày 20/5/1959, Thiếu t-ớng Nguyễn Đôn, t- lệnh Quân khu ra Bộ trực

tiếp nhận lệnh (bằng miệng cấm ghi chép) : “Quân khu IV tổ chức ngay lực lượng, khẩn trương “mở đường m²u“, “vượt tuyến“ đ²nh đÛch, đón v¯ b°o vệ bằng đ-ợc tiểu đoàn 2 về căn cứ an toàn (căn cứ tạm đ-ợc chọn là T-ơng D-ơng -

Nghệ An Tiểu đoàn biên phòng 925, Quân khu IV đ-ợc tăng c-ờng thêm lực

đồng chí Võ Thúc Đồng – bí th- tỉnh uỷ và đồng chí Nguyễn Sỹ Quế - chủ tịch tỉnh về việc đảm bảo tiếp tế hậu cần kịp thời cho bạn từ h-ớng Tây Nghệ An (T-ơng D-ơng), th-ợng tá Nguyễn Đình Tùng – quân khu uỷ viên trực tiếp chỉ

đạo mọi hoạt động của nhiệm vụ đặc biệt này tại biên giới Thiếu tá Nguyễn Hữu Phúc - thủ tr-ởng tỉnh đội đại diện cho Nghệ An trực tiếp chỉ đạo công tác tiếp tế hậu cần cho bạn tại sở chỉ huy của ta ở M-ờng Típ Phò Ba Đi ng-ời dân tộc Khơmú, cán bộ xã đội phó xã Tà Cạ cùng ban hậu cần của sở chỉ huy đi từng làng bản vận động để vay trâu, bò, lợn, gà, lúa gạo…Bà con dân bản không những vui lòng cho cách mạng vay mà còn nhiều cụ già, thanh niên xung phong gùi hàng cho bộ đội Việt – Lào

Khi gặp bộ đội và nhân dân ta, các đồng chí cán bộ chiến sỹ tiểu đoàn 2 nh- trở về trong vòng tay chào đón của cha mẹ, vợ con mình Các đồng chí chỉ huy Thao Tu, Thoong Xa Văt, Chăm Niên xúc động, không cầm đ-ợc n-ớc mắt khi gặp lại các đồng chí lãnh đạo cao cấp của Quân khu và của Nghệ An Nhân dân Nghệ An trên dọc đ-ờng số 7 niềm nở, thân tình đón tiếp tiểu đoàn 2

Ngày 6/6/1959, toàn bộ tiểu đoàn 2 của bạn đã tập kết an toàn về Xuân Thành - Phủ Quỳ (Nghệ An), hạt giống cách mạng của bạn đ-ợc bảo vệ an toàn Tại đây quân và dân Nghệ An với tinh thần đoàn kết anh em, chia ngọt sẻ bùi, giúp lực l-ợng cách mạng bạn ổn định cuộc sống, để những đơn vị bạn đóng trên

đất ta h-ởng các chế độ nh- bộ đội Việt Nam ở miền núi

Trong dịp này, đồng chí Tổng bí th- Đảng nhân dân cách mạng Lào Cayxỏn Phômvihẳn đã đến tận sở chỉ huy quân khu IV và tỉnh uỷ Nghệ An để bày tỏ niềm

vinh dự, tự hào về sự đoàn kết đặc biệt anh em Việt – Lào không ngừng phát triển

Tháng 6/1959, trên đất Nghệ An, Hội nghị ban chấp hành trung -ơng Đảng

nhân dân Lào họp lần thứ nhất, Hội nghị chủ tr-ơng: “Trong phạm vi cả n-ớc, trong giai đoạn mới, từ hình thức đấu tranh công khai hợp pháp là chủ yếu chuyển sang hình thức đấu tranh vũ trang là chủ yếu, đồng thời kết hợp vận dụng hình thức đấu tranh chính trị hợp pháp trong phạm vi nhất định” [6;52] Từ đây cách

mạng Lào đã chính thức chuyển sang một hình thức đấu tranh mới – hình thức

đấu tranh vũ trang kết hợp đấu tranh chính trị, từ giai đoạn giữ gìn lực l-ợng sang giai đoạn tiến công Cuộc đấu tranh chống Mỹ cứu n-ớc của nhân dân Lào một lần nữa lại hoà chung vào “Đồng khởi” của nhân dân miền Nam Việt Nam

Sau hội nghị này tại Xuân Thành - Phủ Quỳ (Nghệ An), Quân khu IV cũng

đã kết hợp với các chuyên gia của Bộ tổ chức học tập, đào tạo cán bộ từ trung đội trở lên, củng cố lực l-ợng cho tiểu đoàn 2 để trở về làm nòng cốt cho cuộc đấu tranh chống đế quốc Mỹ xâm l-ợc

Nh- vậy, ở giai đoạn này (1954 – 1959), do Việt Nam và Lào thực hiện Hiệp định Giơnevơ, bạn chủ tr-ơng đấu tranh chính trị, gi-ơng cao ngọn cờ trung lập, th-ơng l-ợng với phía V-ơng quốc để thành lập và bảo vệ chính phủ liên hiệp nên việc phối hợp tác chiến trên chiến tr-ờng giữa quân và dân Nghệ An với nhân dân Lào ch-a diễn ra

Giai đoạn này đặc biệt nhấn mạnh chiến công của Quân khu IV trong đó góp sức chủ yếu là quân dân Nghệ An trong việc bảo vệ tiểu đoàn 2 - hạt giống cách mạng của bạn đ-ợc an toàn Miền Tây Nghệ An trở thành đất đứng chân của bạn, làm bàn đạp để mở rộng vùng giải phóng, phát triển lực l-ợng cách mạng,

đồng thời giúp đỡ bạn về mọi mặt để bạn củng cố tổ chức và lực l-ợng để tiếp tục chiến đấu

2.2.2 Hoạt động quân sự từ 1959 đến 1964

Không công nhận kết quả Hiệp định Giơnevơ và thấy tr-ớc kết quả sẽ thiên

về chính phủ cụ Hồ nếu Tổng tuyển cử đ-ợc thi hành, Mỹ bắt đầu hành động ở Việt Nam, chuẩn bị can thiệp sâu rộng Năm 1955, Ngô Đình Diệm đ-ợc bổ nhiệm làm tổng thống, Mỹ đã thiết lập ở miền Nam Việt Nam một mô hình dân chủ Chính quyền họ Ngô lên cầm quyền thi hành chính sách thanh trừng, thanh lọc lực l-ợng đối lập Đặc biệt lực l-ợng cách mạng ở miền Nam bị tổn thất nặng

nề Đứng tr-ớc tình thế đó, Đảng Lao động Việt Nam đã đề ra Nghị quyết 15

(1959) xác định rõ con đ-ờng cơ bản của cách mạng miền Nam là khởi nghĩa giành chính quyền về tay nhân dân bằng lực l-ợng chíng trị của quần chúng là chủ yếu kết hợp với lực l-ợng vũ trang nhân dân D-ới ánh sáng của Nghị quyết 15,

cao trào “Đồng khởi“ ở miền Nam Việt Nam bùng nổ, đã giáng một đòn nặng nề

vào chính sách thực dân mới của Mỹ ở miền Nam Việt Nam, làm lung lay tận gốc chính quyền Ngô Đình Diệm, đánh dấu b-ớc nhảy vọt của cách mạng miền Nam

từ thế giữ gìn lực l-ợng sang thế tiến công Đặc biệt từ cao trào này đã đ-a đến sự

ra đời của “Mặt trận dân tộc gi°i phóng miền Nam Việt Nam“ (20/12/1960),

“Quân gi°i phóng miền Nam Việt Nam“ (2/1961) ở miền Nam Việt Nam xuất

hiện cục diện hai chính quyền, hai lực l-ợng chính trị, hai vùng kiểm soát Ng-ời

Mỹ - Lầu Năm Góc phải nghĩ ra một cách tiếp cận chiến tranh mới Chiến l-ợc

“chiến tranh đặc biệt“ sản sinh trong bối cảnh ấy

D-ới sự lãnh đạo của Đảng, của Mặt trận dân tộc giải phóng, quân và dân

miền Nam đã nổi dậy chống “chiến tranh đặc biệt“ bằng ba mũi giáp công trên

ba địa bàn chiến l-ợc tạo nên những chiến thắng vang dội trên mặt trận quân sự :

ấp Bắc, Ba Gia, Đồng Xoài…Trên mặt trận chính trị đó là cuộc đấu tranh của nhân

dân Sài Gòn, Huế…làm cho Nguỵ quyền lung lay, buộc Mỹ phải “thay ngựa giữa dĩng“ - đảo chính Ngô Đình Diệm, lập chính quyền bù nhìn khác Song cũng từ

đây ở miền Nam Việt Nam không có một nhân vật nào khả dĩ có thể lãnh đạo

đ-ợc chính thể Việt Nam Cộng hoà, chính trị miền Nam ngày càng lục đục

ở miền Bắc, d-ới ánh sáng của Đại hội đảng toàn quốc lần ba, nhân dân ta

đã đạt đ-ợc nhiều thành tựu trong kế hoạch 5 năm lần một (1961 – 1965) và nỗ lực chi viện cho cách mạng miền Nam, làm nghĩa vụ quốc tế đối với chiến tr-ờng Lào Trong bối cảnh chung ấy, quân và dân Nghệ An vừa h-ởng ứng phong trào thi đua xã hội chủ nghĩa, thực hiện những mục tiêu, nhiệm vụ của kế hoạch 5 năm, vừa thực hiện nghĩa vụ hậu ph-ơng với chiến tr-ờng Bình - Trị - Thiên khói lửa, vừa bảo vệ giữ vững miền Tây của tỉnh và giúp đỡ cách mạng Lào - nhiệm vụ thiêng liêng cao cả song cũng nặng nề

Đối với cách mạng Lào, sau khi tiểu đoàn 2 thoát vây, lực l-ợng của chính phủ Phủi Xananicon liên tiếp mở nhiều chiến dịch càn quét ra toàn bộ n-ớc Lào Tiểu đoàn 2 khi tập kết về đất Nghệ An đ-ợc Bộ chỉ huy quân sự tỉnh và Quân khu

IV cộng với cố vấn của Bộ quốc phòng giúp đỡ, lực l-ợng đ-ợc phục hồi và phát triển (Tiểu đoàn biên chế lại, tổ chức thành ba tiểu đoàn với phiên hiệu tiểu đoàn

1, 2, 4 Mỗi tiểu đoàn lực l-ợng khoảng 200 ng-ời) Giai đoạn này bạn chủ tr-ơng tiếp tục xây dựng bộ đội chủ lực, bộ đội địa ph-ơng, dân quân du kích, phát triển chiến tranh nhân dân trong toàn quốc

Trong hội nghị trung -ơng lần thứ 1 (6/1959) của bạn, ta và bạn nhận định tình hình Lào diễn ra 3 khả năng :

 Mỹ công khai đem quân và ch- hầu vào Lào biến Lào thành căn cứ quân sự của Mỹ, cách mạng còn lâu dài gian khổ

 Vẫn giữ tình trạng nh- hiện nay nh-ng kẻ thù tăng c-ờng đàn áp, cách mạng của bạn phải kiên trì lâu dài

 Qua thời gian đấu tranh lực l-ợng cách mạng phát triển, nội bộ bọn phản

động bị phân hoá, lật đổ bọn thân Mỹ, phái trung gian nắm đ-ợc chính quyền và đàm phán với Pathet Lào, xuất hiện ph-ơng thức vừa đánh vừa

đàm có lợi cho cách mạng

Ta và bạn chọn khả năng thứ ba để khai thác, tránh khả năng thứ nhất và khẳng định: Dù tình hình diễn ra theo khả năng nào thì cuộc đấu tranh cách mạng của nhân dân Lào cũng phải lâu dài, gian khổ và cuối cùng nhất định thắng lợi

2 Bắt liên lạc với cơ sở, khôi phục, củng cố căn cứ kháng chiến cũ, bảo vệ chính quyền nhân dân

3 Vận động mọi giai tầng tham gia dân quân du kích, tòng quân, xây dựng lực l-ợng vũ trang địa ph-ơng, chuẩn bị kháng chiến lâu dài Qua đợt hoạt động này thăm dò phản ứng của Mỹ, Nguỵ Lào

Để giữ bí mật đợt hoạt động quân sự này lực l-ợng của bạn và ta lấy danh nghĩa tiểu đoàn 2 Ngày 18/7/1959, các đơn vị của ta và bạn đồng loạt trở lại chiến tr-ờng

Đợt hoạt động này đã thu đ-ợc những thắng lợi quan trọng, bạn đã giải phóng đ-ợc huyện M-ờng Xon, nửa huyện Xiềng Khọ và một số xã ở huyện M-ờng Sẫm, 8 xã của ba huyện M-ờng Khoa, M-ờng Mun, M-ờng Ngà của tỉnh Phongxalỳ, huyện Sốp Sàng – Luôngphabăng, khu vực Sảm Chè – Xiêng Khoảng, vùng Căm Cớt, Bôrikhăn thuộc Bôlikhămxay và 5 xã thuộc huyện Mahaxay thuộc tỉnh Khăm Muộn

Chính sự hoạt động mạnh mẽ của lực l-ợng vũ trang bạn đã làm cho bọn phái hữu hoảng sợ và điên cuồng chống phá cách mạng, càn quét dọc biên giới

Chính quyền Mỹ Aixenhao lo lắng : “Mất L¯o tức l¯ mất toàn bộ Đông D-ơng cũng nh- mất toàn bộ sản phẩm chiến l-ợc ở Đông Nam á“ [6;413], nên vội vã tìm cách quốc tế hoá vấn đề Lào, qua “Liên hợp quốc” lập nên “ Tiểu ban điều tra về L¯o“ Không để kẻ thù lợi dụng làm phức tạp thêm tình hình, ta ngừng các

hoạt động vũ trang và rút các đơn vị đang hoạt động về Việt Nam Để giúp bạn trong hoàn cảnh mới, tháng 9/1959 Bộ chính trị quyết định thành lập đoàn chuyên gia 959 với nhiệm vụ giúp bạn tổ chức lực l-ợng xây dựng vùng giải phóng mới

B-ớc sang năm 1960, tình hình Lào có nhiều chuyển biến, mâu thuẫn nội bộ phái hữu ngày càng sâu sắc, uy tín của Neo Lào Hắc Xạt ngày càng lên cao Sự phát triển của cách mạng Lào đặt ra yêu cầu bổ sung cán bộ nòng cốt Tháng 1/1960, tr-ờng quân chính của Quân khu IV đ-ợc thành lập, khoá I đã đào tạo cho bạn hơn 60 học viên quân sự

Ngày 24/6/1960, Hoàng thân Xuvanuvông và các lãnh tụ Neo Lào Hắc Xạt

thực hiện cuộc v-ợt ngục thần kì trở về với cách mạng “Sự kiện n¯y cùng với tiểu

đoàn 2 thoát vây…đã gây tiếng vang lớn trong và ngoài n-ớc…trở thành một trong những trang sử độc đáo và hiển hách nhất của cách mạng Lào” [14;193 ]

Tháng 8/1960, theo yêu cầu của bạn, công an vũ trang Nghệ An đã cử đội công tác ba mặt (vận động quần chúng, trinh sát bí mật, vũ trang chiến đấu), giúp bạn xây dựng phong trào, tổ chức lực l-ợng, tiến hành binh vận, xây dựng cơ sở, tạo lập thế trận để bảo vệ cách mạng bạn, giúp bạn tiễu phỉ, bảo vệ an toàn biên giới của ta Nhiều tấm g-ơng tiêu biểu xuất hiện trong các đội công tác cơ sở Chuẩn uý Trần Văn Trí đã xây dựng đ-ợc 26 cơ sở mật, vận động đ-ợc 50 lính phỉ trở về với gia đình, dân bản Trung uý Lê Văn Cán xây dựng đ-ợc 16 cơ sở, Lê

Đình Vinh, Lê Xuân Quyết mỗi ng-ời xây dựng đ-ợc 13 cơ sở [12; 50]

Nh- vậy, chính sự giúp đỡ của quân dân Nghệ An mà lực l-ợng cách mạng của bạn đóng trên đất Nghệ An có điều kiện để củng cố và phát triển, một số vùng giải phóng Trung Lào và một số nơi khác đ-ợc hình thành, những vùng đó sẽ là căn cứ địa cho phong trào cách mạng bạn trong suốt thời gian kháng chiến chống

Mỹ

Tháng 9/1960, Đại hội Đảng toàn quốc lần III đ-ợc tiến hành tại Hà Nội

Đại hội vạch ra đ-ờng lối xây dựng chủ nghĩa xã hội ở miền Bắc, đấu tranh thống nhất đất n-ớc ở miền Nam…và làm nghĩa vụ quốc tế với bạn Nghị quyết Đại hội

Đảng toàn quốc lần III đã vạch ra đ-ờng lối chiến l-ợc quân sự, chiến l-ợc liên minh của Đảng Sự giúp đỡ của quân dân Nghệ An đối với bạn chính là sự cụ thể hoá đ-ờng lối chiến l-ợc liên minh của Đảng, từ đây sự giúp đỡ của quân dân Nghệ An đối với bạn phải khẩn tr-ơng hơn, trách nhiệm cao hơn, nặng nề hơn

Cuối năm 1960, tình hình ở Lào diễn ra ngày càng có lợi cho cách mạng

bạn, “đÛch lo sợ sự ph²t triển cða c²ch m³ng L¯o, sợ đ°o chÚnh v¯ xu thế ph²t triển của nhà n-ớc trung lập, một nguy cơ cho cả nguỵ quyền tay sai của Mỹ ở miền Nam Việt Nam” [6;58] Ng¯y 26/9/1960, Sầm N-a đ-ợc giải phóng – đây

là căn cứ kháng chiến cũ của bạn hết sức quan trọng, một địa bàn liên quan đến sự sống còn của cách mạng Lào Chiến thắng Sầm N-a đã củng cố lực l-ợng đảo chính ở Viên Chăn Sầm N-a đ-ợc giải phóng, bạn đã chuyển cơ quan lãnh đạo về

đây Tr-ớc sự phát triển của cách mạng Lào, nguỵ quyền Viên Chăn đã huy động hàng ngàn quân, với sự tham gia của Thái Lan, nguỵ quân Sài Gòn và cố vấn quân

sự Mỹ tổ chức nhiều đợt tấn công vào vùng giải phóng và Viên Chăn để lật đổ chính phủ theo xu thế hoà bình trung lập của hoàng thân Phuma

Tr-ớc sự tấn công của quân địch, Quân khu IV đã phối hợp với bạn tổ chức nhiều cuộc tấn công sắc bén, thu đựoc nhiều thắng lợi vang dội Đặc biệt là thắng lợi trong chiến dịch giải phóng cánh đồng Chum Nghệ An đã góp một phần không nhỏ trong đợt hoạt động của tổng thể chiến dịch này với chiến dịch giải phóng Noọng Hét

Trong chiến dịch giải phóng Noọng Hét cùng với lực l-ợng của bạn và quân khu IV, tỉnh Nghệ An cử một đại đội công an nhân dân vũ trang tham gia chiến dịch Lực l-ợng dân quân, du kích huyện T-ơng D-ơng đ-ợc giao nhiệm vụ phối hợp, đồng thời bộ đội biên phòng bảo vệ đ-ờng hành quân chiến dịch, dân công các huyện Anh Sơn, Con Cuông đ-ợc huy động lên phục vụ chiến dịch

Ngày 16/12/1960, chiến dịch tiến công Noọng Hét bắt đầu Nh-ng ngay từ

đầu, do chủ quan đánh giá địch thấp, xác định kết quả huấn luyện chính quy hiện

đại một cách máy móc cho nên ta không đạt đ-ợc mục tiêu đề ra Đ-ợc đồng chí Thao Tu của bạn góp ý kiến, ban chỉ huy chiến dịch của ta sửa chữa kịp thời Nắm vững thêm đặc điểm, tính chất của bọn phỉ, chỉ huy chién dịch ra lệnh mở tiếp đợt

2 tấn công giải phóng Noọng Hét Ngày 31/12/1960, ta hoàn toàn làm chủ thị trấn Noọng Hét Tuyến đ-ờng 7 khai thông vào đến tận M-ờng Mộc, căn cứ của bạn

Nh- vậy, Nghệ An đã góp công vào thắng lợi của chiến dịch giải phóng cánh đồng Chum ( 1/1/1961) Chính chiến thắng này có ý nghĩa vô cùng quan trọng đối với cách mạng bạn, nối Sầm N-a - đầu não của cách mạng với cánh

đồng Chum, rồi từ đó nối với quân khu IV Cùng với chiến thắng ở Trung Lào, căn

cứ địa của bạn ở dọc Tây Tr-ờng Sơn từ Th-ợng Lào đến Trung Lào đã hình thành Vùng căn cứ địa này nối liền với Nghệ An, với Quân khu IV, nhờ vậy mà cách mạng Lào dễ dàng nhận viện trợ của Việt Nam và các n-ớc xã hội chủ nghĩa

thông qua sân bay cánh đồng Chum, phát huy thế mạnh chiến l-ợc “hai đánh một“ có lợi cho cách mạng Lào, tạo điều kiện cho chính phủ hợp pháp Phuma

hoạt động ở Khang Khay – Xiêng Khoảng

Đầu năm 1961, theo đề nghị của Anh, Liên Xô và các n-ớc khác, các phái ở Lào đồng ý triệu tập một hội nghị quốc tế về Lào tại Giơnevơ Đảng Nhân dân Lào chủ tr-ơng vừa đánh vừa đàm Quân tình nguyện Việt Nam tiếp tục phối hợp với các đơn vị bạn lập nên những chiến công mới , tạo thế tiến công cho bạn trên bàn đàm phán Trong năm 1961, lực l-ợng vũ trang của ta và bạn đã tổ chức đánh

địch 41 trận, tiêu hao sinh lực địch, thu nhiều quân trang, quân dụng, làm chủ

đ-ờng số 8, số 9, số 12, chiếm giữ một loạt vị trí quan trọng nh- Lạc Xao, Nhommarat, Mahảxây, Thà Khống, M-ờng Ngạt, M-ờng Ngàn…giải phóng một vùng rộng lớn ở Trung - Hạ Lào, mở rộng khu giải phóng ở Th-ợng Lào và hành lang chiến l-ợc, góp phần tạo nên thắng lợi của bạn

Giai đoạn này, ngoài chiến công góp phần to lớn giải phóng Noọng Hét, Nghệ An còn góp sức mình trong nhiệm vụ tham gia phục vụ chiến đấu trên chiến

tr-ờng Tính trong 6 tháng đầu năm 1961, Quân khu IV đã sử dụng 418 xe vận tải

và hơn 1 vạn dân công hữu tuyến của Nghệ An, Hà Tĩnh tham gia phục vụ chiến

đấu Có thể nói đóng góp của Nghệ An đối với cách mạng Lào không thể không

kể đến công lao của lực l-ợng dân công

Trong năm 1962, ta và bạn phối hợp đẩy mạnh tác chiến phản công địch, chống lại các cuộc càn quét, mở rộng vùng giải phóng và ảnh h-ởng của cách mạng Lào Kết quả đến cuối 1962, bạn đã giải phóng đ-ợc 2/3 diện tích và 1/2 số dân Chính thắng lợi trên chiến tr-ờng đã quyết định thắng lợi của bạn trên bàn

đàm phán Ngày 23/7/1962, Hiệp định Giơnevơ về Lào đ-ợc kí, địch phải chấp nhận thành lập chính phủ liên hiệp ba phái, quy chế trung lập ở Lào đ-ợc ban bố Hiệp định Giơnevơ về Lào là thắng lợi nhảy vọt của cách mạng bạn so với năm

1959, địa vị quốc tế của cách mạng bạn đ-ợc nâng cao, nhiều n-ớc tiến bộ trên

thế giới công nhận và công khai giúp đỡ bạn, “đó l¯ những nhân tố góp phần quyết đÛnh bước nh°y vọt cða c²ch m³ng L¯o ở những giai đo³n sau“

Kí Hiệp định Giơnevơ năm 1962 là một thất bại của Mỹ và Nguỵ Viên Chăn Việc Pathét Lào tham gia chính phủ Liên hiệp lần thứ II là một điều mà Mỹ không thể chấp nhận đ-ợc Vì vậy, b-ớc tiếp theo sau khi kí hiệp định của Mỹ và nguỵ Lào là phá hoại hiệp định, gạt bỏ Pathét Lào ra khỏi chính phủ liên hiệp Có làm đ-ợc điều đó Mỹ mới thực hiện đ-ợc m-u đồ: dùng ng-ời Đông D-ơng đánh ng-ời Đông Duơng, dùng Lào làm bàn đạp tấn công miền Bắc Việt Nam - hậu ph-ơng cách mạng miền Nam, ngăn chặn sự chi viện của miền Bắc vào miền Nam qua cánh Tây Tr-ờng Sơn có hiệu quả Ng-ợc lại, không gạt đ-ợc phái Pathét Lào

ra khỏi chính phủ, rồi đây lực l-ợng Pathét Lào lớn mạnh, Mỹ mất đi bàn đạp quan trọng để uy hiếp miền Bắc Việt Nam, Mỹ cũng không kiểm soát đ-ợc tuyến vận tải chiến l-ợc của Bắc Việt Nam, theo đó sản phẩm chiến l-ợc của Mỹ sẽ bị phá sản là một điều tất yếu

Do đó, tháng 10/1962 là thời hạn cuối cùng Mỹ phải rút các nhân viên quân

sự, nh-ng chúng tìm cách ở lại d-ói vỏ bọc của những tổ chức dân sự trá hình Mỹ tìm cách mua chuộc hoàng thân Phuma, phát triển lực l-ợng đặc biệt Vàng Pao,

gạt Pathét Lào ra khỏi chính phủ Liên hiệp Hiệp định Giơnevơ về Lào không

đ-ợc thực thi, chính phủ Liên hiệp chỉ tồn tại 9 tháng, Xuvana Phuma và Coòngle

đã ngã theo phái hữu

Trên sân khấu chính trị, Mỹ đã giật giây bọn phái hữu thực hiện hàng loạt các cuộc ám sát Tr-ớc tình hình đó, ngày 14/4/1963 các thành viên Pathet Lào buộc phải rút về vùng giải phóng Đảng Nhân dân cách mạng Lào tiến hành Hội

nghị lần thứ 11 và khẳng định: “Đế quốc Mỹ không từ bí âm m-u xâm l-ợc Lào Chúng tiếp tục dùng chính sách hai mặt: vừa ủng hộ đ-ờng lối hoà bình, trung lập

để lôi kéo Phuma; đồng thời ráo riết tăng c-ờng lực l-ợng cho bọn phản động Phumi Nôxavavàn dùng b³o lực để gi°i quyết vấn đề L¯o“

Tr-ớc tình hình quân địch đẩy mạnh hoạt động quân sự, Quân uỷ ta và bạn nhất trí mở chiến dịch phản công ở đ-ờng 9, Trung Lào, cánh đồng Chum bằng các chiến dịch 128 (16/12/1963 – 2/1964), chiến dịch 74 (4/1964 – 5/1964) Trong các chiến dịch này, đặc biệt là chiến dịch 74, Nghệ An góp phần không nhỏ trong việc điều động dân công phục vụ hậu cần Đánh giá ý nghĩa thắng lợi chiến

dịch 74, Viện nghiên cứu lịch sử quân sự đã khẳng định: “Thắng lợi to lớn cða chiến dịch 74 có ý nghĩa vô cùng quan trọng, tăng thêm quan hệ đoàn kết Lào - Việt, lòng tự hào và ý thức tự lực, tự c-ờng tin t-ởng vào bản thân của quân đội b³n“

Song song với mở chiến dịch lớn, ta còn giúp bạn đẩy mạnh việc truy quét phỉ, góp phần mở rộng vùng giải phóng cho bạn, hơn nữa giữ vững an ninh biên giới phía Tây cho ta Ngày 5/10/1963, Th-ờng vụ tỉnh uỷ Nghệ An đề ra nhiệm vụ cấp thiết về công tác miền Tây: lực l-ợng vũ trang đẩy mạnh công tác tuyên truyền, giáo dục chủ tr-ơng, chính sách của Đảng và Nhà n-ớc, vạch trần âm m-u

đen tối của địch, giải quyết một số vấn đề cấp bách về đời sống nhân dân, tổ chức việc dạy văn hoá d³y chữ H’mông cho nhân dân, nhất là thanh thiếu niên

Những tháng cuối năm 1963 và đầu năm 1964, địch liên tục tổ chức các hoạt động quấy phá ở vùng biên giới phía Tây Bởi lẽ nhân dân các xã giáp hai bên

đ-ờng biên của 2 tỉnh Nghệ An và Xiêng Khoảng có đại bộ phận là ng-ời

H’mông Họ th-ờng chung một đầu họ, d-ới quyền một ông tr-ởng họ Bởi vậy

trong lòng họ không có biên giới quốc gia Kh²i niệm “Tổ quốc” đối với họ

th-ờng không có ý nghĩa Họ không ràng buộc bởi pháp luật Lợi dụng đặc tr-ng tình cảm của họ hàng nội tộc ấy, bọn phản động gián điệp thổ phỉ chui sâu vào bản làng, cài cắm vào các đầu họ để hoạt động phá hoại, chia rẽ tình đoàn kết giữa cai họ và cai làng với nhau Chúng đã gây cho ta không ít khó khăn vất vả trong nhiệm vụ bảo vệ biên giới lãnh thổ và bảo vệ trật tự an ninh chính trị

Tuy nhiên phối hợp với bạn, ta đã tiến công phỉ có hiệu quả, tiêu biểu nh- trận Bản Khèn Thắng lợi đã góp phần tiêu hao sinh lực địch, mở rộng vùng giải phóng cho bạn, chuẩn bị chiến tr-ờng cho mùa khô năm 1964 – 1965, để lại cho

ta nhiều bài học diệt phỉ ở địa hình núi cao, lèn đá, tạo điều kiện cho bạn đẩy mạnh hoạt động vùng sau l-ng địch

Cuối năm 1964, “chiến tranh đặc biệt“ của Mỹ ở miền Nam bị phá sản

Mỹ thí điểm ở miền Nam Việt Nam một chiến l-ợc chiến tranh mới - “chiến tranh cục bộ“, trực tiếp đ-a quân vào tham chiến Để hỗ trợ cho chiến l-ợc này,

Mỹ dựng lên “sự kiện vịnh Bắc Bộ”, mở đầu “chiến tranh ph² ho³i“ miền Bắc

nhằm ngăn chặn sự chi viện của miền Bắc cho miền Nam

Tr-ớc tình hình đó, trung -ơng Đảng và Quân uỷ Trung -ơng đã chỉ đạo nhân dân miền Bắc sẵn sàng đánh bại mọi âm m-u của đế quốc Mỹ xâm l-ợc Ngày 27/3/1964, tại thủ đô Hà Nội, Chủ tịch Hồ Chí Minh triệu tập “Hội nghị chính trị đặc biệt”, có ý nghĩa nh- một hội nghị Diên Hồng của dân tộc trong thời

đ³i mới Người kêu gọi quân v¯ dân miền Bắc “mỗi ng-ời làm việc bằng hai” để

“đền đ²p l³i cho đồng b¯o miền Nam ruột thÛt“

Nghệ An là một trong những tuyến lửa, trọng điểm đánh phá ác liệt của đế quốc Mỹ Ngay từ đầu năm 1964, để chủ động kịp thời giáng trả đích đáng âm m-u mạo hiểm của Mỹ, hội nghị phòng không nhân dân miền Bắc( 9/1/1964) đã xác định: phòng không nhân dân là nghĩa vụ của mọi công dân Sang tháng 7, mọi công tác chuẩn bị chiến đấu đã đ-ợc triển khai nghiêm túc