Nghiên cứu đánh giá tác động của cháy rừng tới Điều kiện đất và Cấu trúc rừng mới tái sinh sau cháy tại Vườn quốc gia Hoàng Liên

Đánh giá được những tác động của cháy rừng đến đất rừng, sinh vật đất và khả năng tái sinh của các loài thực vật rừng sau cháy tại Vườn quốc gia Đề xuất được một số giải pháp nâng cao khả năng phục hồi rừng sau cháy tại khu vực nghiên cứu

 Rừng có vai trò rất quan trọng đối với hệ sinh thái, môi

trường và vấn đề kinh tế - xã hội

 Cháy rừng ở Việt Nam ngày càng phổ biến và có quy

mô ngày càng lớn Vấn đề phục hồi rừng sau cháy là công việc cấp thiết nhằm tái ổn định và duy trì tài nguyên rừng

 Vấn đề phục hồi rừng tự nhiên sau cháy mới có một

vài nghiên cứu thực hiện

 Việc nghiên cứu điều kiện đất và sự tái sinh rừng sau

cháy có ý nghĩa quan trọng đối với công tác phục hồi diện tích rừng bị thiệt hại

I ĐẶT VẤN ĐỀ

 Vườn quốc gia Hoàng Liên nằm trên 2 tỉnh Lai Châu, Lào

Cai; là nơi có diện tích rừng rộng lớn gần 30.000ha và hệ động thực vật rất phong phú

 Tháng 1/2010, khu vực VQG Hoàng Liên xảy ra một vụ cháy

rừng nghiêm trọng, ước tính khoảng 1700 ha, đòi hỏi phải

có công tác phục hồi rừng ở khu vực cháy nhanh chóng, hiệu quả

 Đánh giá được những tác động của cháy rừng đến đất

rừng, sinh vật đất và khả năng tái sinh của các loài thực vật rừng sau cháy tại Vườn quốc gia

 Đề xuất được một số giải pháp nâng cao khả năng

phục hồi rừng sau cháy tại khu vực nghiên cứu

=> Góp phần duy trì, bảo vệ và phục hồi rừng cũng như tính đa dạng sinh học của rừng thuộc khu vực Vườn quốc gia Hoàng Liên

II MỤC TIÊU NGHIÊN CỨU

 Nghiên cứu hiện trạng rừng sau cháy tại Vườn quốc gia

 Nghiên cứu cấu trúc thực vật rừng mới tái sinh sau cháy

 Đề xuất một số giải pháp nhằm nâng cao khả năng phục

hồi rừng sau cháy ở khu vực nghiên cứu

III NỘI DUNG NGHIÊN CỨU

 Kế thừa số liệu về khu vực nghiên cứu: Bản đồ hiện trạng

rừng, địa hình, số liệu kinh tế xã hội

 Điều tra thực địa:

 Lập 12 OTC có diện tích 500m2 đại điện cho các kiểu địa

hình, các trạng thái rừng và mức độ cháy khác nhau

 Chọn ra 8 ô tiêu chuẩn tiêu biểu, bao gồm 4 OTC rừng bị

cháy và 4 OTC rừng không bị cháy có những đặc điểm tương đồng về điều kiện lập địa dùng làm đối chứng

 ÁP dụng các phương pháp điều tra các chỉ tiêu để phục

vụ chuyên đề

IV PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU

Kết hợp việc kế thừa số liệu và điều tra ngoài thực địa:

 Phương pháp nghiên cứu đánh giá tác động của cháy

rừng đến tài nguyên thực vật rừng:

 Điều tra tầng cây cao: gồm các chỉ tiêu D 1.3 , Hvn, Hdc,

và đánh giá sinh trưởng

 Điều tra tầng cây bụi, thảm tươi: gồm các chỉ tiêu

Htb, % Cp (% che phủ) và đánh giá sinh trưởng

 Điều tra cây tái sinh: gồm các chỉ tiêu D 00 , Hvn,

nguồn gốc tái sinh và đánh giá sinh trưởng

 Phương pháp nghiên cứu đánh giá tác động của cháy

rừng tới tài nguyên đất:

 Mỗi OTC lấy mẫu đất ở 5 vị trí

 Đem phân tích các chỉ tiêu: Dung trọng, tỷ trọng, độ

xốp, độ ẩm và NPK

 Phương pháp nghiên cứu đánh giá tác động của cháy

rừng tới sinh vật đất:

 Mỗi OTC lập 5 ODB có diện tích 1m2

 Điều tra số lượng sinh vật đất trong ODB theo từng

lớp đất dày 5cm

Chỉ tiến hành điều tra trên đối tượng là Giun đất

 Phương pháp nghiên cứu đánh giá khả năng phục hồi

rừng sau cháy và đề xuất giải pháp phục hồi rừng:

 So sánh kết quả giữa các OTC cháy và không cháy

 Phân tích, đánh giá tác động của cháy rừng

 Sử dụng kiến thức tổng hợp để đề xuất được giải

pháp theo tiêu chí bền vững và hiệu quả

 Qua phỏng vấn: khu vực xảy ra cháy chủ yếu là các trạng

thái rừng Ic, IIa, IIb và rừng cây gỗ + tre nứa

 Sau cháy, thảm thực vật hầu như bị thiêu hủy hoàn toàn

 Sau khi cháy 6 tháng, xuất hiện cây tái sinh và sự phát

triển mạnh lớp thảm tươi

V KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU

5.1 Đặc điểm hiện trạng của rừng sau cháy

5.2 Tác động của cháy rừng tới tài nguyên đất

5.2.1 Độ ẩm, độ xốp

Nói chung, độ ẩm ở khu vực cháy giảm đi rõ rệt so với khu vực đối chứng còn độ xốp có giảm nhưng không nhiều

5.2.2 Một số chỉ tiêu hóa học

Hàm lượng các chất dễ tiêu trong đất (N, P205, K20) và

độ pH của đất khu vực cháy cao hơn

5.3 Tác động của cháy rừng tới sinh vật đất

TT Trạng thái rừng Tình trạng

Mật độ giun theo độ sâu tầng đất (cm)

1 Trạng thái rừng Ic Rừng cháy 0.0 0.2 0.4 0.6 0.4 1.0 2.6

2 Trạng thái rừng IIa Rừng cháy 0.6 0.2 0.6 0.6 0.6 0.6 3.2

3 Trạng thái rừng IIb Rừng cháy 0.0 0.2 0.6 0.7 0.0 0.6 2.1

4 Trạng thái rừng gỗ + tre nứa Rừng cháy 0.0 0.2 0.4 0.6 1.2 1.0 3.4

5 Trạng thái rừng Ic Rừng đối chứng 0.0 0.0 0.2 1.2 2.0 1.4 4.8

6 Trạng thái rừng IIa Rừng đối chứng 1.4 1.6 0.8 0.4 1.0 0.0 5.2

7 Trạng thái rừng IIb Rừng đối chứng 1.2 1.6 0.8 1.4 1.0 0.6 6.6

8 Trạng thái rừng gỗ + tre nứa Rừng đối chứng 1.2 1.4 0.4 1.2 1.0 0.4 5.6

5.4 Tác động của cháy rừng tới thực vật

5.4.1 Tầng cây cao

1.14Vt + 0.89Hq + 0.89Ctr + 0.63D + 0.51S - 0.38Chc - 0.38Dc - 0.38Sp2 - 0.38Kh - 0.38Kv - 0.25Ctr - 0.25Sh - 0.25Mgt - 0.25Nc - 0.25Sp1 - 0.25G - 0.25Sd - 0.25Th - 0.25Sp3 - 0.25Kx - 0.25Rb + 1.27 Lk

Ctr: Côm trâu

Sh: Sồi hồng Dc: Dẻ cau G: Gội

Sd: Sồi đỏ Th: Tô hạp Sp3: Sp3 Kx: Kháo xanh Sp1: Sp1

Rb: Re bầu Lk: Loài khác

5.4.2 Cấu trúc tầng thứ của rừng

Cấu trúc rừng phân chia thành 2-3 tầng:

 Tầng trên cùng cao trung bình 12-15m, tán xếp xít

nhau liên tục (gồm có Dẻ, Tô hạp, Côm trâu, Sồi…)

 Tầng thứ 2 cao trung bình 5-7m, tán xếp xít nhau liên

tục (gồm có Sồi hồng, Mò gối thuốc, Nanh chuột …)

 Tầng thứ 3 cao trung bình 0,5-2m, kết cấu tán rời rạc

(gồm có cây tái sinh và cây bụi thảm tươi)

5.4.3 Cấu trúc mật độ của rừng

Mật độ cây gỗ không

cao, trung bình là 453

cây/ha Với mật độ như

vậy sẽ tạo điều kiện

thuận lợi cho cả cây tái

sinh và cây bụi thảm

tươi ưa sáng phát triển

5.4.5 Đặc điểm cây tái sinh

 Cấu trúc tổ thành

Rừng đối chứng 1.89 – 0.32 Vt Hq + 0.74 – 0.32Dc – 0.32Rb – 0.32Kva – 0.21Tr – 0.21Mgt Kv + 0.74 Kx + 0.53 Ct + 0.53 D – 0.42Rgr – 0.32S

– 0.21Tr – 0.21Th – 0.21Sh – 0.21G + 1.05Lk Rừng bị cháy 2.14 – 0.35Rb – 0.35So – 0.35 Sd – 0.35Sh – 0.35Tr + 1.13Lk Vt + 1.25 Kv + 1.07 D + 1.07 Kx + 0.71 Hq + 0.53 Ct – 0.35Rgr Vt: Vối thuốc

Sh: Sồi hồng Dc: Dẻ cau G: Gội

Th: Tô hạp

Sd: Sồi đỏ Kx: Kháo xanh

Sd: Sồi đỏ Rb: Re bầu Tr: Trám Lk: Loài khác

 Mật độ và chỉ tiêu sinh trưởng

 Tại khu vực nghiên cứu có 21 loài tham gia vào cấu trúc tổ

thành tầng cây cao, chiếm 88,3%

 Rừng đối chứng có cấu trúc 2-3 tầng tán, chiều cao trung

bình tương ứng 12-15m; 5-7m và 0,5-2m

 Cây tái sinh của rừng đối chứng và rừng bị cháy có thành

phần loài tương đối giống nhau nhưng khác nhau rõ rệt về các chỉ tiêu sinh trưởng

 Độ ẩm độ xốp của đất ở rừng đối chứng cao hơn rừng bị

cháy nhưng độ pH và hàm lượng các chất dễ tiêu nhỏ hơn

 Mật độ giun đất ở rừng cháy chỉ bằng khoảng một nửa so

với rừng đối chứng

VI KẾT LUẬN

VII KIẾN NGHỊ

 Cần tiếp tục những nghiên cứu định kỳ về khả năng

phục hồi rừng sau cháy ở khu vực nghiên cứu

 Mở rộng diện tích nghiên cứu cho khu vực bị cháy lớn

hơn ở các xã khác

 Cần nghiên cứu sâu hơn về ảnh hưởng của cháy rừng

tới các loài động vật trong đất, làm cơ sở đánh giá ảnh hưởng của cháy rừng tới tính đa dạng sinh học tại Vườn quốc gia Hoàng Liên một cách toàn diện hơn

Xin cám ơn sự theo dõi của thầy cô và các bạn!

Rất mong nhận được sự góp ý để chuyên đề được

hoàn thiện hơn!