skkn vận dụng phương pháp dạy học tích cực trong môn tiếng việt tiểu học (2021)

Chúng ta – những người thầy, người cô phải làm sao để giúp học sinh cảm nhận được “Mỗi ngày đến trường là một niềm vui”, giúp các em có hứng thú trong học tập, trong việc tìm hiểu thế gi

I ĐẶT VẤN ĐỀ

1.1 Lý do chọn đề tài :

Giáo dục một người không phải chỉ cung cấp cho họ có kiến thức mà còn giúp họ

tự trang bị kiến thức cho mình, có được cái nhìn bao quát về cuộc sống để họ có thể

tự tin, chủ động hoà nhịp vào cuộc sống đang ngày càng phát triển

Đã đến lúc chúng ta có cái nhìn mới về giáo dục Chúng ta không phải lànguời đi tìm và đưa kiến thức cho các em vì như thế các em sẽ trở nên thụ động,chây ì mà các em sẽ là người tự tìm, tự chiếm lĩnh kiến thức cho mình dưới sự hỗtrợ, giúp đỡ, dẫn dắt của người thầy – người mẹ thứ hai của các em Chúng ta –

những người thầy, người cô phải làm sao để giúp học sinh cảm nhận được “Mỗi ngày đến trường là một niềm vui”, giúp các em có hứng thú trong học tập, trong

việc tìm hiểu thế giới xung quanh các em

Với những lý do trên, tôi tập trung nghiên cứu là phải làm thế nào dạy các

em học tốt phân môn này mà không nhàm chán Đồng thời bồi dưỡng cho các em sự

tự tin, yêu thích các môn học Đồng thời tạo nền móng cho việc học tốt môn tiếng Việt và cả những môn học khác Với những điều kiện đã học hỏi được ở các bạn đồng nghiệp, qua sách, báo, … cùng với kinh nghiệm bản thân qua những năm giảng

dạy từ lớp Một đến lớp Năm đã giúp tôi có được một số biện pháp trong việc “Vận dụng phương pháp dạy học tích cực trong môn TiếngViệt”

1.2 Mục đích nghiên cứu :

Môn Tiếng Việt là môn học có tầm quan trọng bậc nhất trong các môn học ở Tiểu học ( được xem là môn học công cụ).Bởi lẽ Tiếng Việt không những dạy cho các em biết kiến thức về ngôn ngữ trong giao tiếp mà còn giúp các em giữ gìn tiếng

mẹ đẻ,Tiếng Việt có nhiệm vụ làm giàu vốn từ cho học sinh và trang bị cho các em một số kiến thức về từ, câu, cách sử dụng ngôn ngữ trong giao Tiếng việt là một thứ

tiếng giàu đẹp và trong sáng mà lịch sử đã chứng minh rằng “ Tiếng Việt trở thành

vũ khí của dân tộc Việt Nam”.

Để thực hiện tốt mục tiêu của môn Tiếng Việt, người giáo viên phải thực hiệnđổi mới các phương pháp dạy học theo mô hình học tập kiểu mới VNEN, sao chohọc sinh là người chủ động nắm bắt kiến thức của môn học một cách tích cực, sángtạo góp phần hình thành phương pháp và nhu cầu tự học, tự phát hiện và tự giảiquyết vấn đề đặt ra trong bài học.Từ đó chiếm lĩnh nội dung mới của bài học, mônhọc Giáo viên là người theo dõi quan sát và giúp đỡ các em thực hiện mục tiêu đó.

Tuy nhiên việc giúp các em chủ động, tích cực trong học tập không đơn giảnnhư chúng ta nghĩ Đây quả là một công việc đòi hỏi rất nhiều công sức và tâm huyết

ở người thầy Người giáo viên phải có tấm lòng yêu nghề, yêu trẻ, phải đặt mình vào

vị trí của đứa trẻ xem trẻ nghĩ gì, có nhu cầu gì để từ đó có những phương pháp,hình thức tổ chức hoạt động cho phù hợp, sinh động, lôi cuốn các em tham gia tìmhiểu bài học

Ngày nay, dạy học là lấy học sinh làm trung tâm Vậy người thầy ở đâu?Người thầy là người đi bên cạnh để định hướng, hướng dẫn, gợi mở cho các em Đểthực hiện được điều đó, người giáo viên hãy làm đúng như một ngôn từ đã được bantặng “Người mẹ hiền thứ hai” Người thầy hãy là người gần gũi, thân thiết, là ngườibạn để hiểu được nhu cầu của trẻ; là người “Mẹ” để có đủ tình yêu, trách nhiệm giúptrẻ bản lĩnh, tự tin bước vào cuộc sống Và để làm gương, người thầy cũng cần chủđộng, sáng tạo, tích cực đổi mới trong công tác giảng dạy để truyền đến các em ngọnlửa nhiệt tình, sự thích thú trong học tập

Phương pháp dạy học là một trong những yếu tố quan trọng của quá trình dạyhọc Thực tiễn giảng dạy cho thấy với cùng một nội dung, cùng một phương tiện dạyhọc, cùng điều kiện dạy học thậm chí cùng những mục tiêu dạy học cụ thể nhưng kếtquả giờ dạy của giáo viên rất khác nhau Điều đó phụ thuộc váo cách thức giáo viênchọn lựa , phối hợp và sử dụng các phương pháp dạy học

Nhưng vận dụng phương pháp dạy học nào để giúp học sinh học tốt môn Tiếng Việt đó là nội dung bài viết hôm nay Thông qua đề tài giúp trẻ ham học, yêu thích môn Tiếng Việt , khuyến khích trẻ thể hiện, tích cực tương tác với bạn, không bị áp đặt trong giờ học Ngoài ra còn giúp các em hòa nhập vào một môi trường mới dễ dàng và có cơ hội phát triển một cách toàn diện

1.3 Đối tượng nghiên cứu :

- Khi chọn đề tài này, tôi dựa vào:

Tình hình thực tế của lớp học, khả năng và trình độ của bản thân, tôi chọn tập thểhọc sinh do tôi chủ nhiệm lớp qua các năm học từ 2013 2021 tại trường Tiểu họcNgô Mây và Tiểu học Võ Văn Dũng TP.Quy Nhơn

1.4 Đối tượng khảo sát và thực nghiệm :

Thời gian thực hiện đề tài trong các năm học từ 2013 2021 Được thực hiện ở các khối lớp nhằm nâng cao chất lượng phát huy tính tích cực cho học sinh khi học môn Tập đọc Điều đó đòi hỏi bản thân tôi cần có những giải pháp mới để áp dụng vào công tác giảng dạy Trong những năm qua, tôi đã dành nhiều thời gian cho đề tài nghiên cứu này

1.5 Phương pháp nghiên cứu :

Để hoàn thành đề tài này , tôi chọn các biện pháp tiến hành sau :

Nghiên cứu tài liệu :

- Đọc các tài liệu sách, báo, tạp chí giáo dục có liên quan đến nội dung đề tài

- Đọc sách giáo khoa, sách giáo viên, các loại sách tham khảo

Nghiên cứu thực tế :

- Vận dụng các phương pháp dạy học tích cực , các hình thức tổ chức trong tiếthọc

- Dự giờ, trao đổi ý kiến với đồng nghiệp về nội dung của dề tài

- Tổng kết rút kinh nghiệm trong quá trình dạy học

- Tổ chức và tiến hành thực nghiệm sư phạm (Soạn giáo án đã thông qua các tiếtdạy để kiểm tra tính khả thi của đề tài)

1.6 Phạm vi và thời gian nghiên cứu :

Đề tài này tôi đã xây dựng, áp dụng qua nhiều năm làm công tác chủ nhiệm lớp tôithấy có hiệu quả và năm học này tôi tiếp tục thực hiện.

- Nghiên cứu từ tháng 9 năm 2013

- Viết nháp đề tài từ tháng 9 năm 2020

- Hoàn chỉnh đề tài tháng 2 năm 2021

II NỘI DUNG 2.1 Những nội dung lý luận có liên quan trực tiếp đến vấn đề nghiên cứu :

Tình trạng học sinh học thụ động, nhồi nhét đã diễn ra một thời gian dài khi chưa đổimới giáo dục Giai đoạn đó, chúng ta vẫn còn sử dụng những phương pháp truyềnthống, cách giáo dục một chiều tức là giáo viên cung cấp, truyền thụ kiến thức chohọc sinh và học sinh tiếp nhận kiến thức đó Lớp học im phăng phắc vì thầy giảng,trò lắng nghe và ghi chép Kiến thức các em đuợc tiếp thu cũng chỉ gói gọn trong bàihọc mà không được mở rộng ra cuộc sống xung quanh Những gì các em tiếp thu chỉ

là kiến thức, còn mặt kĩ năng các em lại bị thiếu hụt Đây là một yếu tố quan trọng

để các em hoà nhập vào cuộc sống sau này Nói như vậy không có nghĩa là chúng taphủ nhận hoàn toàn những phương pháp truyền thống nhưng cũng thấy được mặthạn chế của những phương pháp cũ đó là chưa phát huy được tính tích cực và sựhứng thú trong học tập của các em học sinh

2.2 Thực trạng vấn đề nghiên cứu :

Trong năm học này, khi tôi nhận lớp, các đồng nghiệp bảo với tôi lớp này cónhiều em hiếu động nhưng cũng không ít em thụ động Quả thật như vậy Trong lớpmột số em tích cực, tham gia vào các hoạt động học tập rất tốt Tuy nhiên có một số

em lại rất hiếu động, hay quậy phá trong lớp Bên cạnh đó có nhiều em rất ngoan,ngoan đến nỗi nhút nhát, thụ động, ít tham gia các hoạt động của lớp, không dámchia sẻ, trình bày ý kiến cá nhân của mình trước mọi người

Đặc điểm của một số em trong lớp

 Hay nói chuyện trong giờ học

 Hay làm việc riêng

 Lơ là, không tập trung nghe cô giảng bài

 Nhiều em thụ động, không dám giơ tay phát biểu xây dựng bài Khi được

cô giáo mời đọc bài hay phát biểu thì nói lí nhí trong miệng, không biết trình bàynhư thế nào cho đúng

 Ít trao đổi, chia sẻ, trình bày ý kiến cá nhân và phản hồi lại ý kiến của bạn

 Lười học, ít chuẩn bị bài, xem bài trước khi đến lớp

Hiện nay, chúng ta đang chú trọng đổi mới giáo dục Vấn đề giúp học sinhhọc tập tích cực, chủ động đang được phát huy Tuy nhiên vẫn còn một số giáo viênvẫn còn lúng túng trước việc làm thế nào để các em chủ động hơn trong học tập vìnhiều yếu tố Một số giáo viên do lớn tuổi nên việc làm thế nào để tổ chức lớp họcvui tươi, sinh động khiến họ gặp lúng túng Bên cạnh đó cũng có thể họ đã quen vớicách dạy truyền thống nên việc thay đổi phương pháp mới cũng gây nên một số khókhăn nhất định Một số giáo viên vì một lí do nào đó mà việc chuẩn bị cho một hoạtđộng học trên lớp có phần chưa được chu đáo lắm Có giáo viên đến lớp lại mangmột tâm trạng không tốt sẽ gây ảnh hưởng đến không khí lớp học Chính những điềunày tác động đến các em, làm các em cảm thấy không thoải mái, bị ức chế trong cáchoạt động học của mình, từ đó tính sáng tạo, tích cực của các em bị giảm dần

Xã hội đang ngày càng phát triển, nếu các em chỉ được cung cấp kiến thứctheo một chiều mà không có sự rèn luyện kĩ năng thì khi bước ra xã hội, các em sẽ bịhụt chân, không theo kịp với sự phát triển nhanh chóng của xã hội Trong quá trìnhđổi mới giáo dục, chúng ta cần đảm bảo học sinh được chủ động lĩnh hội kiến thức,

có kĩ năng và thái độ đúng chuẩn

Với tình hình của lớp như thế, tôi thiết nghĩ mình cần đổi mới, cần tạo ra mộtkhông khí lớp học thân thiện để các em cùng hòa đồng, hỗ trợ nhau học tập và hãyđặt học sinh của mình vào trạng thái “Căng thẳng tích cực” để các em được làmviệc, động não, suy nghĩ liên tục Có như thế các em mới thể hiện được hết khả năngsáng tạo và năng lực học tập của mình

2 3 Mô tả , phân tích các giải pháp:

Các biện pháp tiến hành , cách áp dụng và tính mới của các giải pháp : 2.3.1 Đối với thầy :

Để khắc phục tình trạng học sinh tiếp thu kiến thức một cách thụ động, ngànhGiáo dục trong những năm gần đây đã có rất nhiều sự thay đổi Sự thay đổi đó thểhiện ở nhiều mặt như thay đổi về chương trình giáo dục tiểu học, thay đổi về phươngpháp và hình thức tổ chức, nâng cao chuẩn của giáo viên

Tuy nhiên, để giúp học sinh phát huy tính tích cực, chủ động, sáng tạo tronghọc tập, người có vai trò quan trọng chính là người giáo viên đứng lớp Đối với cấptiểu học, mỗi ngày học sinh đến trường là mỗi ngày học sinh được gặp thầy cô giáocủa mình Có bao giờ các bạn tự hỏi: có khi nào học sinh cảm thấy nhàm chán chínhthầy cô của chúng không? Có thể lắm chứ nếu như mỗi ngày học sinh của chúng tađều được nhìn, được nghe thấy một việc quen thuộc, một câu lệnh quen thuộc vàlàm những việc quen thuộc Như vậy, muốn học sinh của chúng ta hứng thú, tích cựcthì người giáo viên cũng phải luôn sáng tạo, đổi mới trong những giờ lên lớp Bêncạnh đó, người giáo viên hãy là người bạn lớn của học sinh để tạo được sợi dây tìnhcảm bền chặt với trẻ, mang đến cho các em sự tin cậy, gần gũi Dưới đây tôi xintrình bày một số giải pháp giúp học sinh phát huy được tính tích cực, chủ động, sángtạo trong học tập.

2.3.1.1 Tìm hiểu về tâm lí, nhu cầu của trẻ :

Để tạo được sự sáng tạo, chủ động, tích cực nơi trẻ thì trước hết chúng ta cầnphải hiểu trẻ, xem trẻ suy nghĩ gì, mong muốn gì Ngay ngày đầu, tôi đã gặp giáoviên của lớp cũ để trao đổi tình hình, đặc điểm của một số em trong lớp để tìm hiểuxem bản tính của các em năm học trước như thế nào, các em hiếu động kiểu nào, thụđộng ra sao Hãy tập quan sát trẻ trong giờ học, chúng ta sẽ thấy tất cả hiện lên trongtừng ánh mắt, hoạt động của trẻ Trẻ thích thú? Trẻ chán? Trẻ mệt mỏi? Trẻ đang tò

mò muốn xem cô (thầy) của chúng đang chuẩn bị làm gì? Trẻ ở lứa tuổi tiểu học rấtkhác với người lớn chúng ta Chúng không thể ngồi yên một chỗ suốt nhiều giờ liền

và chỉ làm một việc lặp đi lặp lại Điều đó dễ gây nên sự nhàm chán nơi trẻ Lứatuổi học sinh tiểu học là lứa tuổi vẫn còn rất hiếu động Chúng thích được chạynhảy, thích được trò chuyện, thích được làm một việc gì đó chứ không phải là ngồiyên một chỗ Như vậy có thể thấy là trẻ thích được hoạt động Vậy tại sao chúng takhông tạo nên sự ham thích nơi trẻ, sự khám phá nơi trẻ bằng việc tự tin giao quyềnchủ động cho các em, tạo cho các em những hoạt động mà ở đó các em được thamgia, được khám phá Thật thú vị biết bao khi tự mình phát hiện, tìm tòi ra một điều gì

mà mình chưa biết Trong giờ học, tôi thường xuyên đặt ra những tình huống có vấn

đề, tổ chức cho các em thảo luận, hợp tác, chia sẻ để tìm hiểu vấn đề ấy Có những

vấn đề các em tự khám phá được và tôi cảm nhận được niềm vui, sự tự hào trong đôimắt các em Có những vấn đề khó các em cần có sự hướng dẫn và gợi mở của giáoviên nhưng khi tìm được kết quả, tôi vẫn nhận thấy sự thích thú ở các em khi các emđược tự mình hoạt động để tìm kiếm tri thức

2.3.1.2 Hãy biết lắng nghe học sinh :

Ngày còn bé, khi còn học tiểu học, tôi rất ngại khi phải đứng trước mặt thầy

cô của mình Tôi ít giơ tay phát biểu vì sợ nếu nói sai thì cô sẽ la mắng, sẽ trách phạtmình Dần dần tôi thu mình vào vỏ ốc mặc cảm, thụ động Nhưng cô giáo lớp 4 đãlàm thay đổi tôi Cô là người nhẹ nhàng, thân thiện Vào lớp cô hay trò chuyện vớichúng tôi, hỏi thăm học trò của mình Và khi chúng tôi nói cô đều tỏ thái độ muốnnghe Tôi dần trở nên tự tin hơn Tôi đã mạnh dạn phát biểu nhiều hơn trước Và bâygiờ, tôi cũng đang cố gắng thực hiện điều đó với học sinh của mình Trước các em,tôi luôn tỏ thái độ muốn lắng nghe những điều các em muốn trình bày Nếu đượcbày tỏ điều mình suy nghĩ và có người lắng nghe mình, các em sẽ dần mạnh dạnhơn, hăng hái thể hiện bản thân mình, chủ động hơn trong việc học tập Hãy để các

em được trình bày, được thể hiện bản thân mình, điều đó sẽ giúp các em phát triển kĩnăng giao tiếp của mình trong cuộc sống, mang lại cho các em sự chủ động, tự tintrong mọi việc

Bên cạnh đó, khi còn giảng dạy ở thành phố Hồ Chí Minh được học hệthống kĩ năng phát triển câu hỏi tư duy của Intel còn giúp bản thân tôi hoànthiện hệ thống câu hỏi đặt ra cho học sinh Thực tế cho thấy, hệ thống câu hỏitrong quá trình học tập không chỉ là con đường dẫn đến nguồn tri thức mà họcsinh cần lĩnh hội mà còn có tác dụng khuyến khích phát triển tư duy có phântích của học sinh ở mức cao nhất Trong những giờ học trước đây, hệ thống câuhỏi mà tôi đặt ra tuy phù hợp với các đối tượng học sinh nhưng vẫn còn hạn chếbởi mục đích khai thác câu hỏi chủ yếu để học sinh hiểu ra nội dung mà chưachú trọng rèn các hoạt động tư duy cho các em Khi tìm hiểu về bảng phân loại

kĩ năng tư duy của Bloom, ở mỗi bài học tôi luôn xem xét và đánh giá các câuhỏi có sẵn trong sách giáo khoa theo mức độ đi từ Biết -> Hiểu -> Vận dụng ->Phân tích -> Tổng hợp -> Đánh giá, rồi từ đó tôi soạn ra một hệ thống câu hỏi

vừa đảm bảo việc khai thác nội dung bài học vừa rèn kĩ năng tư duy cho cácem.

Ví dụ thực tế việc Dạy bài tập đọc “ Phần thưởng ” (Sách tiếng việt 1 tập 1- Lớp

2 ) tôi đã vận dụng như sau :

Hệ thống câu hỏi được đặt với HS Mục tiu

Phương

pháp cũ

CHỦ YẾU DỰA VÀO SGK

1/ Hãy kể những việc làm tốt của bạn Na ?2/ Theo em điều bí mật được các bạn Na bàn bạc là gì ?3/ Em có nghĩ rằng Na xứng đáng được phần thưởngkhông ? Vì sao ?

4/ Khi Na được nhận phần thưởng , những ai vui mừng ?Vui mừng như thế nào ?

- Chủ yếu tìm nội dung, ý nghĩa của bài đọc

Phương

pháp mới

1/ Na là cô bé thế nào ?2/ Hãy kể lại chi tiết chứng tỏ Na là cô bé tốt bụng ?2/ Vì sao Na xứng đáng được nhận phần thưởng ?Chọn câu trả lời đúng:

 Vì Na là cô bé tốt bụng  Vì Na học giỏi

 Vì Na là cô bé tốt bụng và biết giúp đỡ bạn bè 6/ Thảo luận nhóm kể lại việc mọi người vui mừng khi Nađược nhận phần thưởng

- Hiểu nội dungbài đồng thời phát triển kĩ năng tư duy của học sinh từ thấp đến cao

* Những tiêu chuẩn của một hệ thống câu hỏi tốt trong phương pháp đàm thoại:

- Hệ thống câu hỏi gắn bó logic với nhau để học sinh có cơ sở quan sát, tìm tòi suynghĩ, khám phá rút ra những điều cần học một cách có hệ thống

- Hệ thống câu hỏi phải dễ hiểu với học sinh

- Hệ thống câu hỏi là sự kết hợp của nhiều dạng câu hỏi: Câu hỏi tái hiện đơn giảnnhững chi tiết, sự kiện; câu hỏi mở…

- Hệ thống câu hỏi tránh vụn vặt, tuỳ tiện, dễ dãi

- Hệ thống câu hỏi tránh thiên về tái hiện đơn thuần kiến thức của sách giáo khoa

- Giáo viên hướng dẫn học sinh trả lời tránh áp đặt, mớm sẵn hoặc gò học sinh trả lờitheo đúng dự định của mình

- Giáo viên cần có thái độ động viên và côngnhận những câu trả lời phù hợp của học sinh đưachúng vào nội dung của bài giảng

- Giờ học cần được tổ chức thành một cuộc hộithoại của học sinh ,giáo viên để phát triển chohọc sinh các kỹ năng phỏng đoán, hỏi, giải thích,thuyết minh, thể hiện cảm nghĩ , tóm tắt , dầndần tạo cơ hội để các em đảm nhận vai trò đặtcâu hỏi

Qua thực tiễn, tôi nhận thấy ngày càng tựtin hơn về kĩ năng đặt câu hỏi của mình, từ đóvận dụng linh hoạt vào thực tế giảng dạy vớimong muốn luôn kích thích sự phát triển tư duyhọc sinh

2.3.1.3 Làm người bạn lớn của trẻ

Chúng ta cứ nghĩ nhiệm vụ của chúng ta khi đến lớp là giảng dạy, truyền đạtđến các em tất cả những kiến thức kĩ năng cần thiết; là tạo dựng một lớp học nề nếp,trật tự Thế thôi vẫn chưa đủ Chúng ta cũng cần phải hiểu, ngoài việc học, khi đếnlớp trẻ cũng cần được giao tiếp, được chia sẻ những tâm tư tình cảm với bạn bè vàđặc biệt là với chính thầy cô giáo của chúng Đứng trước học trò, người giáo viênthường tạo ra một khoảng cách khiến học trò không dám gần gũi để bày tỏ tình cảm,chia sẻ những tâm tư nguyện vọng với thầy cô của chúng Không khí lớp học sẽ thậtcăng thẳng

Chúng ta hãy nhẹ nhàng nhưng nghiêm khắc Cố gắng làm sao để tạo đượcmột không khí thật vui, thật dễ chịu khi chúng ta và học sinh bước vào lớp Giáoviên hãy là người quan tâm, chia sẻ với các em, lâu dần các em sẽ tin tưởng và chia

sẻ với chúng ta Mối dây tình cảm sẽ gắn bó thân thiết hơn Điều này rất thuận lợicho giáo viên và học sinh Có thoải mái thì bất cứ ai mới có thể làm việc và học tậpmột cách hào hứng và tích cực được

2.3.1.4 Tạo môi trường học thân thiện với trẻ

Quan tâm, chia sẻ với học sinh sẽ càng ngàycàng thắt chặt tình thầy trò Chính vì thế tôi đã vậndụng một số phương pháp dạy học theo mô hình

trường Tiểu học mới VNENđó chính là tạo ra một " Môi trường học thân thiện" với trẻ Hãy để cho trẻ

được nhìn ngắm những sản phẩm do chính tay mìnhlàm ra Sau mỗi giờ học, đặc biệt những môn có sảnphẩm như Mĩ thuật, kĩ thuật ,Tiếng việt … tôi đềucho học sinh

trưng bày sản phẩm ở quanh lớp Mỗi ngày các

em đều được nhìn ngắm sản phẩm của mình và

của bạn nên học hỏi được những cái hay từ bạn

Bên cạnh đó, những em có sản phẩm tốt đều

cảm thấy rất vui nên càng thể hiện sự cố gắng ở

những bài sau Dưới lớp, tôi cũng dành cho các

em một góc sưu tầm Tranh, ảnh, tư liệu sưu tầm

cũng được các em đính vào đó như một phương

pháp học tập và trang trí lớp Ngoài ra tôi còn có

sổ theo dõi về tình hình học tập, năng lực phẩm

chất của từng em để nhận xét tuyên dương

những em tích cực học tập , phẩm chất tốt ,

tham gia tốt phong trào trướng lớp trong các tiết

sinh hoạt lớp Cuối tháng em nào đạt thành tích tốt thì sẽ được tuyên dương khenthưởng bằng cách gắn hoa niềm vui vào bảng thi đua của lớp Từ đó đã tạo cho các

em động lực và tích cực học tập

Ở lớp , tôi còn phát động phong trào " Môi trường xanh " và thực hiện việc trang

trí lớp học Do có sự thi đua nên càng em thực hiện việc này rất hào hứng Đặc biệt

là đối với phân môn tiếng việt các em có thể trình bày sản phẩm của mình như sơ đồ mạng ý nghĩa hay tả ngoại hình nhân vật Qua đó các em rất hứng thú với việc học môn học này

Trong một lớp học, không phải em nào cũng học khá giỏi như chúng ta mong muốn Bên cạnh những em học tốt cũng có những em học chậm Giáo viên nên nhẹ nhàng, hướng dẫn các em để các em có sự tự tin trong học tập Ngoài ra giáo viên cần có sự động viên, khen ngợi kịp thời khi thấy các em tiến bộ dù chỉ là một bước nhỏ Nếu chúng ta trách phạt thì sẽ

tạo nên áp lực lớn ở các em Càng

ngày các em càng thụ động và chui

vào " vỏ ốc" của mình, không dám

thể hiện bản thân mình, không còn

sự chủ động và tích cực được nữa

Tuy nhiên, đã có khen thưởng

thì cũng có phạt Nhưng phạt như

thế nào để học sinh nhận ra lỗi và

dần sửa chữa được lỗi đó là điều

quan trọng Người giáo viên nên

biết sử dụng các biện pháp thay

thế Ở lớp, tôi hướng dẫn để học

U 1 C á

c t ừ

t r o n g

c â u

c ả m

Phúc hậu

Râu tóc

Hiền lành

sinh tự đề ra nội quy của lớp mình Tôi cho các em tự thảo luận nêu ý kiến để xây dựng bảng nội quy lớp Sau đó tôi lại cho các em tự đề ra biện pháp xử lí theo sự định hướng của giáo viên Các em rất hào hứng khi tự mình đề ra nội quy riêng cho lớp mình Từ hôm đó, các em đã ngoan và chăm hơn, nhiều em ít quậy phá và đã biết chuẩn bị bài trước khi đến lớp Có lẽ các em đã ý thức được mình cần tuân thủ những nội quy do chính mình đề ra Các em là người tự đưa ra nội quy và cách xử lí thì các em sẽ là người cố gắng thực hiện các điều quy định đó

Việc đánh giá HS dựa trên các nguyên tắc sau :

1 Đánh giá vì sự tiến bộ của học sinh; coi trọng việc động viên, khuyến khích tính tích cực và vượt khó trong học tập, rèn luyện của học sinh; giúp học sinh phát huy tất cả khả năng; đảm bảo kịp thời, công bằng, khách quan

2 Đánh giá toàn diện học sinh thông qua đánh giá mức độ đạt chuẩn kiến thức, kĩ năng và một số biểu hiện năng lực, phẩm chất của học sinh theo mục tiêu giáo dục tiểu học

3 Kết hợp đánh giá của giáo viên, học sinh, cha mẹ học sinh, trong đó đánh giá của giáo viên là quan trọng nhất

4 Đánh giá sự tiến bộ của học sinh, không so sánh học sinh này với học sinh khác, không tạo áp lực cho học sinh, giáo viên và cha mẹ học sinh

Vào những giờ ra chơi, những khi rảnhrỗi tôi chủ động hỏi chuyện các em, đặc biệt

là những em nhút nhát trong lớp, hỏi thăm vềthầy cô cũ, về gia đình của các em Dần dần các em trở nên thân thiết hơn với cô giáo, thích trò chuyện và mạnh dạn bày tỏ nhiều ý kiến hơn Tôi còn khuyến khích các em viết

thư vào hộp thư " Điều em muốn nói " để

cuối tuần vào giờ sinh hoạt tôi và các em lại trao đổi cho nhau nghe Những tâm sự, mong

muốn của các em sẽ được truyền tải qua những cánh thư mà có thể là khi trình bày bằng lời các em sẽ gặp một số khó khăn Đồng thời qua việc viết " Điều em muốn nói" các em còn rèn kĩ năng viết văn của mình Đây cũng là một trong những việc tôi áp dụng phương pháp dạy học theo mô hình trường Tiểu học mới VNEN

Ngoài ra để phục vụ cho việc tăng cường khả năng giao tiếp , rèn luyện tư duy và trí tưởng tượng phong phú của các em khi viết văn , đồng thời hưởng ứng phong trào " Đọc sách " của nhà trường , lớp tôi còn xây dựng một kệ sách để cho các em thư giãn vào giờ ra chơi với nhiều đầu sách tham khảo và giải trí

2.3.15 Chủ động, sáng tạo trong việc lập kế hoạch dạy học

Mỗi ngày đến lớp người giáo viên đều chuẩn bị cho mình một kế hoạch bài học đầy đủ Với sự chuẩn bị chu đáo, chúng ta sẽ là người chủ động dẫn dắt các em trong từng hoạt động Trong năm học này, theo sự chỉ đạo của BGD và ĐT, tôi đã tiến hành đổi mới trong việc lập kế họach dạy học cho lớp Vào đầu năm học, tôi tiến hành nắm tình hình học tập của học sinh để có thể lên kế họach dạy học cho phùhợp với tình hình thực tế của lớp Khi soạn giáo án tôi thực hiện ngắn gọn nhưng trong đó thể hiện rõ từng hoạt động với các hình thức tổ chức như thế nào Bên cạnh

đó, tôi còn chú ý đến việc dạy học theo hướng cá thể hóa theo từng đối tượng học sinh Tuy việc làm này mới ở bước đầu, còn gặp nhiều khó khăn nhưng cũng đã mang lại nhiều hiệu quả tích cực trong quá trình giảng dạy và học tập của các em

Hãy để ý xem trong từng hoạt động chúng ta thực hiện như vậy thì đã phát huy đượctính tích cực của học sinh chưa Nếu chưa thì ta hãy cố gắng đầu tư thêm để tổ chức được một hoạt động để học sinh được tự mình tham gia theo đúng nghĩa của nó Nếungười giáo viên chủ động, sáng tạo trong việc tổ chức hoạt động thì sẽ giúp cho học sinh chúng ta chủ động, tích cực khi tham gia hoạt động học tập đó

Ví dụ : Bài tập đọc “ Kì diệu rừng xanh” ở HK1 lớp 5( có kế hoạch bài dạy đính

kèm)

Tôi hướng dẫn học sinh tìm hiểu bài và luyện đọc theo quy trình mới sáng tạo

Ở quy trình cũ thì các phần luyện đọc đoạn , câu dài , tìm hiểu từ khó hiểu, tìmgiọng đọc … được tách riêng từng bước nhưng tôi vận dụng kết hợp với nhau cho

HS làm việc nhóm 4 tìm từ khó đọc , khó hiểu , câu văn dài , tìm giọng đọc từngnhân vật trong câu chuyện chung một bước thì kết quả cho thấy các em hứng thú họctập hơn vì có sự tương tác nhóm đồng thời tiết kiệm được thời gian học tập để dànhđược nhiều thời gian hơn cho các bước tìm hiểu bài ở lớp lớn và luyện đọc ở lớpnhỏ

Không chỉ có thế việc thay đổi hình thức tìm hiểu bài cũng giúp học sinh hứngthú hơn khi học môn này Tùy theo mục tiêu bài dạy , tùy nội dung bài đọc mà tôithay đổi các hình thức tim hiểu bài như sử dụng hệ thống câu hỏi gợi mở , sử dụng

sơ đồ tư duy , sử dụng đồ dùng trực quan …

Qua đó học sinh có thể hiểu được nội dung bề nổi và bề sâu của bài đọc và cóthể trình bày lại theo cách hiểu của mình Từ đó, học sinh có thể nêu được giá trị nộidung, giá trị nghệ thuật của bài (với trình độ tiểu học).Mỗi học sinh đều được hoạtđộng, đều được bộc lộ mình, đều được phát triển.Học sinh phát hiện, lĩnh hội tri thứcmột cách tích cực, chủ động, sáng tạo, với một động cơ nhận thức đúng đắn dưới sựhướng dẫn của giáo viên chứ không phải bị áp đặt Học sinh có hứng thú học tập,mức độ tự giác tham gia xây dựng bài cao

Ví dụ : Bài tập đọc “ Thái sư Trần Thủ Độ ” ở HK2 lớp 5

2.3.1.6 Kết hợp sử dụng công nghệ thông tin trong giảng dạy

Chúng ta đã quá quen thuộc với cách dạy truyền thống đó là thầy và trò gắn liềnvới bảng đen và phấn trắng Nhưng nếu thay bảng đen bằng màn hình, thay dòng chữ và tranh ảnh cứng nhắc bằng những hình ảnh, những đoạn phim ngắn sinh động,phong phú kết hợp với âm thanh vui nhộn thì học sinh của chúng ta sẽ thích thú và

bị lôi cuốn đến từng nào? Học sinh tiểu học dễ nhớ nhưng mau quên Những bài học

có điều gì mới lạ sẽ ghi sâu vào tâm trí của các em hơn Dẫu biết rằng để thực hiện một bài giáo án điện tử không phải là dễ dàng Chúng ta phải bỏ ra rất nhiều công sức để tìm kiếm tư liệu Bên cạnh đó có một số thầy cô bị hạn chế về khả năng sử dụng máy vi tính Tuy nhiên, nếu có điều kiện để thực hiện một bài học bằng giáo ánđiện tử, tôi tin chắc học sinh của chúng ta sẽ rất thích thú, say mê Tuỳ vào điều kiệnchúng ta có thể thực hiện được nhiều hay chỉ có một giáo án điện tử Nhưng chỉ cần

có một chút thay đổi sáng tạo trong bài học là học sinh của chúng ta sẽ tích cực hơn trong học tập Nhất là với bộ môn Tiếng việt là một bộ môn hướng dẫn thẩm mĩ , kĩ năng sống cho học sinh qua dạy chữ rèn người thì việc vận dụng GAĐT vào giảng dạy lại càng cần thiết hơn

* Để thực hiện một kế hoạch giảng dạy có ứng dụng công nghệ thông tin, người giáo viên cần lưu ý:

+ Lựa chọn bài phù hợp để thực hiện giáo án điện tử

Không phải bài học nào khi ứng dụng công nghệ thông tin cũng mang lại hiệu quả cao Chúng ta phải biết chọn lọc, xem bài nào có nội dung phù hợp, nếu ứng dụng công nghệ thông tin sẽ tác động tích cực học sinh đến đâu Trong các năm học trước

và năm học này, tôi cũng đã thiết kế được một số bài học có ứng dụng công nghệ thông tin như: Luyện tập xây dựng đoạn văn trong văn kể chuyện , câu cảm , luyện tập giới thiệu địa phương , động từ … Với những bài học này, tôi nhận thấy nếu có ứng dụng công nghệ thông tin thì sẽ giúp học sinh học tập tích cực, chủ động và đặc biệt được mở rộng nhiều kiến thức mà SGK chưa cung cấp

+ Giáo viên cần tìm kiếm thông tin ở nhiều nguồn (hình ảnh, đoạn phim,…) để bài dạy của mình thêm phong phú Sử dụng các phần mềm hỗ trợ để bài học thêm sinh động, hấp dẫn

+ Không nên sử dụng nhiều hình ảnh động nhiều màu sắc rực rỡ hoặc âm thanh quá lớn gây khó chịu, mất sự tập trung của học sinh

+ Một số trang web hữu ích giúp giáo viên truy cập tìm kiếm thông tin phục vụ bài giảng:

www.google.com (tìm kiếm thông tin)

http://www.video.google.com (tìm kiếm phim)

www.ohme-ohmy.com/print_selection.php (hình nền templates)

http://alofun.vietnamnet.vn/vn/animation (hình động)

www.honoluluzoo.org (trang web về các loài thú)

www.seawold.org/animal-info/sound-library (thư viện âm thanh các loài độngvật)

www.suutap.com/bando/default.asp (bản đồ hành chính Việt Nam)

www.basao.com.vn (thư viện bản đồ)

www.terragalleria.com (tranh ảnh về phong cảnh đẹp và con người ở khắp nơitrên thế giới, nhất là hình ảnh về Việt Nam rất đẹp)

www.vietmultimedia.com (hình ảnh đẹp của Việt Nam)

http://www.hueworldheritage.org.vn/quanthe/kinhthanh/index.asp (tài liệu về Huế, kinh thành Huế … )

2.3.1.7 Thực hiện làm đồ dùng dạy học

Là người lớn chúng ta rất thích sử dụng những

đồ dùng đẹp Học sinh của chúng ta cũng thế thôi Các

em cũng rất thích thú khi cầm trên tay mình một đồ

dùng nào đó xinh xắn đáng yêu Việc làm đồ dùng

không những giúp chúng ta rất nhiều vào việc tổ chức

các hoạt động trên lớp mà còn khơi gợi sự thích thú

của học sinh trong học tập Ngoài việc sử dụng, các

em còn biết cần phải giữ gìn bảo quản để có thể được

sử dụng nhiều lần Ở lớp, trong một số giờ ngoại khóa, tôi tổ chức cho lớp cùng làm

đồ dùng học tập Sau khi thực hiện, có những đồ dùng được sử dụng ngay, có những

đồ dùng chưa sử dụng thì tôi cho các em treo chung quanh lớp để trang trí Nhìn lớp học thật sinh động và đẹp Các em nhìn thấy sản phẩm do chính mình làm ra nên rất thích thú và cùng chung sức giữ gìn, bảo quản Như vậy chúng ta có thể phát huy được sự sáng tạo của học sinh trong việc học và hành

- Tôi làm những đồ dùng dạy học khuyến khích học sinh cả lớp học tập tích cực như: hoa học tập , bảng xoay trắc nghiệm , bảng mếu cười

Ví dụ : Bộ hoa học tập áp dụng cho HS trắc nghiệm trả lời các câu hỏi phân môn tập

đọc

Thứ hai ngày 2 tháng 11 năm 2015

Bà cháu Kiểm tra bài cũ

1 Trước khi gặp cô tiên, ba bà cháu sống như thế nào?

A ) Sống rất vui vẻ S

B ) Sống đầm ấm S

C ) Tuy vất vả nhưng cảnh nhà lúc nào cũng đầm ấm Đ

Đ , S ? Tập đọc

Ví dụ : Khi bạn đọc diễn cảm hoặc kể chuyện hay , em cũng có thể dùng bảng "

- Tăng cường tính độc lập, trách nhiệm của cá nhân HS

- Phát triển mô hình có sự tương tác giữa HS với HS

Cách sử dụng : Hoạt động theo nhóm (8 người / nhóm) (có thể 4 người )

- Mỗi em sử dụng một cánh hoa ngồi vào vị trí như hình vẽ minh họa

- Tập trung vào câu hỏi (hoặc chủ đề, )

- Viết vào ô mang số của bạn câu trả lời hoặc ý kiến của bạn (về chủ đề như kể về người thân trong gia đình em : ba , mẹ , ông , bà ) Mỗi cá nhân làm việc độc lập trong khoảng vài phút

- Kết thúc thời gian làm việc cá nhân, các thành viên chia sẻ, thảo luận và thống nhấtcác câu trả lời

- Nhóm trưởng tổng hợp viết những ý kiến chung của cả nhóm vào ô nhụy hoa màu vàng

hơi gầy

40 tuổi yêu thương

cao , hơi gầy chăm sóc chu đáo

hơi gầy

2.3.1.8 Tổ chức các hình thức học nhóm, thi đua và trò chơi học tập

Trong dạy học Tiếng Việt người giáo viên cần biết vận dụng linh hoạt và lựachọn các phương pháp vào từng hoạt động của các dạng bài học, để hướng dẫn họcsinh tự tìm tòi chiếm lĩnh kiến thức mới, hướng dẫn học sinh thực hành hình thành

và rèn luyện kĩ năng Tiếng Việt, hướng dẫn học sinh giảng giải kết hợp việc vậndụng phương pháp dạy học hợp tác theo nhóm nhỏ, hay trò chơi Tiếng Việt, nhằmđáp ứng nhu cầu đổi mới trong dạy học Tiếng Việt

Tổ chức dạy học theo hướng phát huy tính tích cực chủ động là mấu chốt củavấn đề đổi mới.Vì vậy khi giảng dạy giáo viên cần kết hợp các hình thức tổ chức dạyhọc

Việc giáo viên nên thường xuyên tổ chức các hoạt động thi đua cá nhân, nhóm,

tổ , trò chơi sẽ tăng thêm sự hào hứng, thích thú trong học tập của các em Và sau mỗi họat động thi đua, giáo viên cần có sự khen thưởng kịp thời để ghi nhận sự cố gắng của các em Việc khen thưởng cũng có thể thực hiện đơn giản bằng cách tặng hoa, phiếu ghi nhận, thẻ mặt cười , lời khen… Việc khen thưởng tuy nhỏ nhưng mang tính khích lệ và khuyến khích các em rất cao

Điểm mới ở đây là tôi vận dụng " Các hình thức dạy học theo mô hình VNEN

"

để tổ chức các tiết học có hiệu quả :

1 Qui trình 5 bước dạy của giáo viên theo mô hình VNEN :

Bước 1: Tạo hứng thú cho học sinh

Bước 2 Tổ chức cho học sinh trải nghiệm

Bước 3 Phân tích khám phá rút ra kiến thức mới

Bước 4 Thực hành

Bước 5 Ứng dụng.

2 10 Bước học tập của học sinh :

+ Bước 1 Chúng em làm việc nhóm Nhóm trưởng lấy tài liệu và đồ dùng học tập

cho cả nhóm

+ Bước 2 Em đọc tên bài học rồi viết tên bài học vào vở ô li (lưu ý không được

viết vào sách)

+ Bước 3 Em đọc mục tiêu của bài học.

+ Bước 4 Em bắt đầu hoạt động cơ bản (nhớ xem phải làm việc cá nhân hay theo

nhóm)

+ Bước 5 Kết thúc hoạt động cơ bản em gọi thầy, cô giáo để báo cáo những gì em

đã làm được để thầy, cô ghi vào bảng đo tiến độ

+ Bước 6 Em thực hiện hoạt động thực hành:

- Đầu tiên em làm việc cá nhân

- Em chia sẻ với bạn ngồi cùng bàn (giúp nhau sửa chữa những bài làm cònsai sót)

- Em trao đổi với cả nhóm Chúng em sửa cho nhau, luân phiên nhau đọc (lưu ý không làm ảnh hưởng đến nhóm khác)

+ Bước 7 Hoạt động ứng dụng (gắn liền với gia đình và địa phương).

+ Bước 8 Chúng em đánh giá cùng thầy, cô giáo.

+ Bước 9 Kết thúc bài, em viết vào bảng đánh giá (nhớ suy nghĩ kĩ khi viết và lưu ý

về đánh giá của thầy, cô giáo)

+ Bước 10 Em đã học xong bài mới hoặc em phải học lại phần nào.

* Phương pháp học theo cặp hoặc nhóm: Học theo cặp hoặc nhóm là cách tổ chức

các hoạt động theo phương thức hợp tác, thể hiện quan điểm "hướng vào người học"

- Chuẩn bị cho học sinh sống trong một thế giới hiện thực, biết chịu trách nhiệm.

- Giúp học sinh nâng cao thành tích học tập của cá nhân mình và tập thể lớp, tạo cơ hội cho các em bổ sung kiến thức cho nhau cũng như tự điều chỉnh những hiểu biết chưa chính xác phù hợp với bản thân

- Đặc biệt lưu ý cách dạy học " Cá thể hoá " để chia nhóm cho phù hợp

* Vài điều cần thiết khi chia nhóm:

- Thành lập nhóm từ 2 hoặc 8 thành viên

- Thường xuyên thay đổi cơ cấu nhóm, tránh giữ các nhóm ổn định suốt năm học

- Cho mỗi học sinh trong nhóm luân phiên nhau đảm trách vai trò nhóm trưởng

- Tạo điều kiện cho mỗi thành viên có cơ hội thực hành đóng góp

- Nhiệm vụ của mỗi nhóm phải thực hiện có độ khó và tầm quan trọng như nhau so với yêu cầu, mục tiêu của giờ học

* Chú ý: Khi giao việc cho nhóm, giáo viên cần phải trình bày nội dung hoạt

động một cách rõ ràng và ấn định thời gian làm việc cụ thể

Tâm lí của giáo viên thường sợ mất thời gian Khi gặp một bài tập khó, một vấn đề phức tạp mà giáo viên nghĩ rằng vượt quá sức học sinh thì giáo viên thường chủ động nêu hướng giải quyết hoặc trả lời dùm các em Có giáo viên lại sa đà vào giảng giải Chúng ta hãy mạnh dạn giao việc cho các em để các em tự thực hiện, khi nào thấy các em thật sự gặp khó khăn, giáo viên hãy là người hướng dẫn, gợi ý giúp học sinh đi đúng hướng Đối với những hoạt động yêu cầu mức độ cao, một học sinhkhông đủ sức để thực hiện, giáo viên hãy tổ chức cho học sinh học tập theo nhóm nhỏ Như vậy các em sẽ được thảo luận, được trình bày ý kiến, được tự mình tìm tòi

ra vấn đề một cách chủ động Trong giờ học, tôi thường xuyên tổ chức cho các em học theo nhóm, trao đổi thảo luận với nhau Các em hiếu động giờ trở nên nhanh nhẹn hơn; các em e dè, nhút nhát đã tự tin, mạnh dạn trao đổi với các bạn và trình bày ý kiến trước lớp Tôi biết trong số những em hiếu động có em Sang , em Quân ,

em Nguyên rất thích đóng kịch nên tôi tạo điều kiện cho các em đóng kịch trong giờ

kể chuyện Những câu chuyện các em trình bày trước lớp bằng cách sắm vai dù chưa