Kinh tế chính trị:Lí luận về xuất khẩu tư bản của Lênin trong thời kỳ chủ nghĩa tư bản độc quyền. Phân tích thực trạng về đầu tư nước ngoài của Lotte ở Việt Nam

2. Mục tiêu nghiên cứu của đề tài là tìm hiểu những vấn đề cơ bản như : Những vấn đề lí luận về xuất khẩu tư bản của Lênin trong thời kỳ chủ nghĩa tư bản độc quyền. Phân tích thực trạng về đầu tư nước ngoài của Lotte ở Việt Nam

Họ và tên : Lớp :

Mã sinh viên : Môn học : Kinh tế chính trị Giáo viên : Đỗ Thị Kim Hoa

BÀI TẬP LỚN

Lời mở đầu

1 Lí do chọn đề tài

Trong nền kinh tế mở hiện nay, cùng với sự phát triển mạnh mẽ của khoa học công nghệ và lực lượng sản xuất, các công ty xuyên quốc gia có thể thâm nhập vào các thị trường ngoài dễ nước dàng hơn để tìm kiếm nguồn nhân công năng động và dồi dào cũng như tạo được thị trường mới cho mình Các công ty là lực lượng chủ chốt trong truyển tải khoa học, kỹ thuật và công nghệ, cơ cấu lại nền kinh tế thế giới và

là mẫu hình thực hiện kiểu tổ chức sản xuất hàng hóa hiện đại Việt Nam là một trong những nền kinh tế chuyển đổi đầy tiềm năng được các công ty tìm hiểu và đầu tư vào Trong những năm qua, Việt Nam đã đạt được những kết quả đáng khích lệ trong phát triển kinh tế: tốc độ tăng trưởng kinh tế cao trong nhiều năm, tăng nhanh kim ngạch xuất khẩu… Tuy nhiên cũng như các nước đang phát triển khác, Việt Nam cũng gặp rất nhiều thách thức trong quá trình phát triển như thiếu vốn, thiếu công nghệ, thị trường, Và Đầu tư trực tiếp nước ngoài (Foreign Direct Investment – FDI) là một lựa chọn tốt để giải quyết các vấn đề trên Đầu tư trực tiếp nước ngoài và đi kèm với nó là sự chuyển giao về vốn, công nghệ, thị trường đáp ứng nhu cầu của các nước đang phát triển, đồng thời góp phần tạo việc làm cho người lao động Đầu tư trực tiếp nước ngoài đã tạo việc làm cho hàng vạn lao động, góp phần vào tăng GDP và kim ngạch xuất khẩu Việt Nam đã và đang tiến hành từng bước hội nhập nền kinh tế khu vực và thế giới

Xuất phát từ những điều trên em xin chọn đề tài “Vận dụng quan điểm của

V.I.Lênin về xuất khẩu tư bản trong thời kỳ chủ nghĩa tư bản độc quyền phân tích thực trạnh đầu tư nước ngoài của Lotte ở Việt Nam”

2 Mục tiêu nghiên cứu của đề tài là tìm hiểu những vấn đề cơ bản như :

- Những vấn đề lí luận về xuất khẩu tư bản của Lênin trong thời kỳ chủ nghĩa tư bản độc quyền

- Phân tích thực trạng về đầu tư nước ngoài của Lotte ở Việt Nam

I Những vấn đề lí luận về xuất khẩu tư bản của V.I.Lênin

trong thời kỳ chủ nghĩa tư bản độc quyền.

I.1 Thời kỳ chủ nghĩa tư bản độc quyền

Chủ nghĩa tư bản độc quyền (Monopoly Capitalism) là chủ nghĩa tư bản trong

đó ở hầu hết các ngành, các lĩnh vực của nền kinh tế tồn tại các tổ chức tư bản độc quyền và chúng chi phối sự phát triển của toàn bộ nền kinh tế

C.Mác và Ph.Awngghen đã dự báo rằng “ Tự do cạnh tranh sẽ dẫn đến tích tụ

và tập trung sản xuất, tích tụ và tập trung sản xuất phát triển đến một mức độ nào đó sẽ dẫn đến độc quyền” Sự độc quyền hay sự thống trị của tư bản độc quyền là cơ sở của chủ nghĩa tư bản độc quyền

Nguyên nhân chủ yếu dẫn đến sự tư bản độc quyền là do :

Một là, sự phát triển của lực lượng sản xuất dưới tác động của tiến bộ khoa học kỹ thuật, đòi hỏi các doanh nghiệp phải ứng dụng những tiến bộ kỹ thuật mới vào sản xuất kinh doanh Vì vậy, các doanh nghiệp phải đẩy nhanh quá trình tích tụ và tập trung sản xuất hình thành các doanh nghiệp có quy mô lớn Hai là, những thành tựu khoa học kỹ thuật mới xuất hiện, một mặt làm làm xuất hiện những ngành sản xuất mới đòi hỏi các doanh nghiệp phải có quy mô lớn; mặt khác thúc đẩy tăng năng suất lao động, tăng khả năng tích lũy, tích tụ

và tập trung sản xuất

Ba là, trong điều kiện phát triển của khoa học kỹ thuật, cùng với sự tác động của các quy luật kinh tế thị trường như quy luật thặng dư, quy luật tích lũy,… ngày càng mạnh mẽ, làm biến đổi cơ cấu kinh tế của xã hội theo hướng tập trung sản xuất quy mô lớn

Bốn là , cạnh tranh gay gắt làm cho các doanh nghiệp vừa và nhỏ bị phá sản hàng loạt, còn các doanh nghiệp lớn tồn tại được nhưng cũng bị suy yếu, để tiếp tục phát triển họ phải tăng cường tích tụ, tập trung sản xuất và liên kết với nhau thành các doanh nghiệp với quy mô ngày càng to lớn

Năm là, do cuộc khủng hoảng kinh tế lớn năm 1873 trong toàn bộ thế giới tư bản chủ nghĩa làm phá sản hàng loạt doanh nghiệp vừa và nhỏ, các doành nghiệp lớn bị suy yếu

Sáu là, sự phát triển của hệ thống tín dụng trở thành đòn bẩy mạnh mẽ thúc đẩy tập trung sản xuất, nhất là việc hình thành, phát triển các công ty cổ phần, tạo tiền đề cho sự ra đời của các tổ chức độc quyền

I.2 Bản chất của xuất khẩu tư bản

Xuất khẩu tư bản là đặc điểm cơ bản của chủ nghĩa tư bản độc quyền Xuất khẩu tư bản là xuất khẩu giá trị ra nước ngoài (đầu tư tư bản ra nước ngoài) nhằm mục đích chiếm đoạt giá trị thặng dư và các nguồn lợi nhuận khác ở các nước nhập khẩu tư bản Vào cuối thế kỷ XIX đầu thế kỷ XX, xuất khẩu tư bản trở thành tất yếu vì:

Một là, một số ít nước phát triển đã tích lũy được một khối lượng tư bản lớn

và có một số “tư bản thừa” tương đối, nghĩa là lượng tư bản này nếu đầu tư ở trong nước thì lợi nhuận thấp, nên họ cầm tìm nơi đầu tư ra nước ngoài có nhiều lợi nhuận cao hơn

Hai là, nhiều nước lạc hậu về kinh tế bị lôi cuốn vào sự giao lưu kinh tế thế giới nhưng lại rất thiếu vốn để phát triển kinh tế, giá cả ruộng đất tương đối hạ, tiền lương lại thấp, nguyên liệu rẻ, nên tỷ suất lợi nhuận cao, rất hấp dẫn đầu tư nước ngoài

Ba là, chủ nghĩa tư bản càng phát triển thì mâu thuẫn kinh tế - xã hội càng gay gắt Xuất khẩu tư bản trở thành biện pháp làm giảm mức gay gắt đó

I.3 Các hình thức của xuất khẩu tư bản

Xét về hình thức, xuất khẩu tư bản được thực hiện dưới hai hình thức chủ yếu: đầu tư trực tiếp và đầu tư gián tiếp

- Đầu tư trực tiếp là hình thức xuất khẩu tư bản để xây dựng những xí nghiệp mới hoặc mua lại những xí nghiệp đang hoạt động ở nước nhận đầu tư để trực tiếp kinh doanh thu lợi nhuận cao, biến nó thành một chi nhánh của “công ty mẹ” ở chính quốc Các xí nghiệp mới hình thành thường tồn tại dưới dạng hỗn

hợp song phương hoặc đa phương, nhưng cũng có những xí nghiệp toàn bộ vốn

là của công ty nước ngoài

- Đầu tư gián tiếp là hình thức đầu tư thông qua việc cho vay để thu lợi tức, mua

cổ phần, cổ phiếu, trái phiếu, các giấy tờ có giá khác, quỹ đầu tư chứng khoán

và thông qua các định chế tài chính trung gian khác mà nhà đầu tư không trực tiếp tham gia quản lý hoạt động đầu tư

Xét về chủ thể xuất khẩu, thì xuất khẩu tư bản được chia thành: xuất khẩu tư bản tư nhân và xuất khẩu tư bản nhà nước

- Xuất khẩu tư bản nhà nước là nhà nước tư bản độc quyền dung nguồn vốn từ ngân quỹ của mình, tiền của các tổ chức độc quyền để đầu tư vào nước nhập khẩu tư bản; hoặc viện trợ có hoàn lại hay không hoàn lại để thực hiện những mục tiêu về kinh tế, chính trị và quân sự nhất định của chúng

+ Về kinh tế, xuất khẩu tư bản nhà nước thường hướng vào các ngành thuộc kết cấu hạ tầng để tạo môi trường thuận lợi cho đầu tư của tư bản tư nhân

+ Về chính trị, “viện trợ” của các nước tư bản thường nhằm duy trì và vảo vệ chế độ chính trị “thân cận” đã bị lung lay ở các nước nhập khẩu tư bản, tăng cường sự phụ thuộc của các nước đó vào các nước tư bản phát triển thực hiện chủ nghĩa thực dân mới, tạo điều kiện cho tư nhân đẩy mạnh xuất khẩu tư bản + Về quân sự, “viện trợ” của nhà nước tư bản nhằm lôi kéo các nước phụ thuộc vào khối quân sự hoặc buộc các nước nhận viện trợ phải cho các nước xuất khẩu tư bản lập các căn cứ quân sự trên lãnh thổ của mình hoặc đơn thuần để bán vũ khí…

- Xuất khẩu tư bản tư nhân là hình thức xuất khẩu do tư bản tư nhân thực hiện Hình thức này có đặc điểm cơ bản là thường được đầu tư vào những ngành kinh

tế có vòng quay vốn ngắn và thu được lợi nhuận độc quyền cao, dưới hình thức các hoạt động cắm nhánh của các công ty xuyên quốc gia Xuất khẩu tư bản tư nhân là hình thức chủ yếu của xuất khẩu tư bản, có xu hướng tăng nhanh, chiếm tỷ lệ cao trong tổng tư bản xuất khẩu

Xuất khẩu tư bản là sự mở rộng quan hệ sản xuất tư bản chủ nghĩa ra nước ngoài, là công cụ chủ yếu để bành trướng sự thống trị của tư bản tài chính trên phạm vi toàn thế giới

I.4 Những biểu hiện mới của xuất khẩu tư bản trong giai đoạn phát

triển của chủ nghĩa tư bản

Hiện nay, xuất khẩu tư bản có những biểu hiện mới, cụ thể:

Thứ nhất, trước kia luồng tư bản xuất khẩu chủ yếu từ các nước tư bản phát triển sang các nước kém phát triển Nhưng những thập kỷ gần đây, đại bộ phận dòng đầu tư lại chảy qua lại giữa các nước tư bản phát triển với nhau Do ở các nước tư bản phát triển đã phát triển các ngành có hàm lượng khoa học – kỹ thuật cao và hàm lượng vốn lớn, nên đầu tư vào đây thu được lợi nhuận cao Còn ở các nước đang phát triển lại có kết cấu hạ tầng lạc hậu, tình hình chính trị kém ổn định, nên đầu tư có phần rủi ro và tỷ suất lợi nhuận của tư bản đầu tư không còn cao như trước đây

Thứ hai, chủ thẻ xuất khẩu tư bản có sự thay đổi lớn, trong đó vai trò của các công ty xuyên quốc gia (Transnational Corporation – TNCs) trong xuất khẩu tư bản ngày càng to lớn, đặc biệt là đầu tư trực tiếp nước ngoài ( Foreign Direct Investment – FDI) Mặt khác, đã xuất hiện nhiều chủ thể xuất khẩu tư bản từ các nước đang phát triển

Thứ ba, hình thức xuất khẩu tư bản đa dạng, đan xen giữa xuất khẩu tư bản và xuất khẩu hàng hóa tăng lên Như trong đầu tư trực tiếp xuất hiện những hình thức mới như: xây dựng – kinh doanh – chuyển giao (BOT); xây dựng –

chuyển giao (BT) … Sự kết hợp giữa xuất khẩu tư bản với các hợp đồng buôn bán hàng hóa, dịch vụ, chất xám,… không ngừng tăng lên

Thứ tư, sự áp đặt mang tính chất thực dân trong xuất khẩu tư bản đã được gỡ

bỏ dần và nguyên tắc cùng có lợi trong đầu tư được đề cao

I.5 Ảnh hưởng của xuất khẩu tư bản

- Mặt tốt: Có những tác động tích cực đến nền kinh tế các nước nhập khẩu tư bản như thúc đẩy quá trình chuyển biến từ cơ cấu kinh tế thuần nông sang nông –

công nghiệp.; làm cho các quan hệ tư bản chủ nghĩa được phát triển và mở rộng

ra trên toàn thế giới, góp phần thúc đẩy nhanh chóng quá trình phân công lao động; làm cho quá trình công nghiệp hoá và tái công nghiệp hoá, hiện đại hoá ở các nước nhập khẩu tư bản phát triển nhanh chóng;…

- Mặt xấu: Sự mở rộng quan hệ sản xuất ra nước ngoài là công cụ để bành

chướng sự thống trị, bóc lột, nô dịch của tư bản tài chính trên phạm vi toàn thế giới; để lại cho các quốc gia nhập khẩu tư bản, nhất là với các nước đang phát triển những hậu quả nặng nề như: nền kinh tế phát triển mất cân đối và lệ thuộc,

nợ nần chồng chất do bị bóc lột quá nặng nề

I.6 Ứng dụng của xuất khẩu tư bản trong việc phân tích đầu tư nước

ngoài của LOTTE vào thị trường Việt Nam

Ta có thể thấy việc đầu tư nước ngoài của Lotte ở Việt Nam là hình thức đầu

tư trực tiếp với việc xây dựng những xí nghiệp mới nhận đầu tư trực tiếp kinh doanh và trở thành một chi nhánh của tập đoàn Lotte

Về xuất khẩu tư bản thì đây là hình thức xuất khẩu tư bản tư nhân do tư bản

tư nhân thực hiện

Nam

II.1 Giới thiệu tổng quan về tập đoàn Lotte

Tập đoàn LOTTE là tập đoàn đa quốc gia có trụ sở tại Hàn Quốc và Nhật Bản Tập đoàn LOTTE do ông Shin Kyuk-ho sáng lập vào tháng 6 năm 1948 tại Tokyo, Nhật Bản, tiền thân là Công ty LOTTE Ông Shin Kyuk-ho sinh ngày 04 tháng 10 năm 1922 tại Hàn Quốc nhưng ông sống, học tập và làm việc tại Nhật Bản Tháng 4 năm 1967, ông Shin Kyuk-ho mở rộng kinh doanh về thị trường Hàn Quốc bằng việc thành lập Công ty Bánh kẹo LOTTE tại Seoul Tập đoàn LOTTE gồm hai nhánh: Tập đoàn LOTTE Nhật Bản và Tập đoàn LOTTE Hàn Quốc Chủ tịch đương thời của tập đoàn LOTTE Hàn Quốc là ông Shin Dong Bin – con trai ông Shin Kyuk-ho Hiện nay, tập đoàn LOTTE Hàn Quốc có mặt tại 22 quốc gia trên thế giới và là tập đoàn có tổng tài sản đứng thứ 5 tại Hàn Quốc

Tên gọi LOTTE được nhà sáng lập Shin Kyuk-ho đặt ra, lấy cảm hứng từ nữ anh hùng Charlotte xinh đẹp, tài giỏi và được nhiều người yêu mến trong tiểu thuyết Nỗi đau của chàng Werther (1774) của nhà văn Đức Johann Wolfgang von Goethe Với mong muốn tập đoàn LOTTE sẽ nhận được sự yêu mến, tín nhiệm của mọi người giống như nhân vật chính trong truyện, nàng Charlotte xinh đẹp, tài giỏi

Tập đoàn LOTTE hoạt động trên 6 lĩnh vực:

-Thực phẩm: LOTTE Confectionery, LOTTE Chilsung Beverage, LOTTE Foods, LOTTERIA, Angel-in-us Coffee, …

-Bán lẻ: LOTTE Department Store, LOTTE Mart, LOTTE Super, LOTTE Home Shopping, LOTTE Hi-mart, LOTTE.com, …

-Du lịch/ Dịch vụ: LOTTE Hotel, LOTTE Duty Free, LOTTE Cinema, LOTTE Logistic, LOTTE Asset Development, LOTTE Data Communication, …

-Hoá chất/ Xây dựng/ Sản xuất: LOTTE Chemical, LOTTE E&C, LOTTE Aluminium, Korea Fujifilm, Canon Korea Business Solution, …

-Tài chính: LOTTE Card, LOTTE Insurance, LOTTE Capital, …

-Nghiên cứu phát triển/ Hỗ trợ: LOTTE R&D Center, LOTTE Academy, LOTTE Scholarship Foundation, …

Một số công ty của tập đoàn LOTTE Hàn Quốc hiện đã có mặt tại Việt Nam: LOTTERIA (1998), LOTTE Mart (2008), LOTTE Cinema (2008), Angel-in-us Coffee (2008), LOTTE Rental (2008), LOTTE-Sea Logistic (2009), LOTTE Data Communication – LDCC (2009), LOTTE Coralis (2009), LOTTE E&C (2009), LOTTE Asset Development (2009), LOTTE DatViet Homeshopping (2012), LOTTE Hotel (2013), LOTTE Department store (2014), LOTTE E-Commerce (2016), LOTTE.vn (2016), LOTTE Duty Free (2017), LOTTE Finance (2018)

II.2 Lí do và mục tiêu tập đoàn Lotte lựa chọn đầu tư vào Việt Nam

2.2.1 Lí do tập đoàn lotte chọn đầu tư vào Việt Nam

Việt Nam là thị trường mới nổi mà các nhà đầu tư không thể không chú ý Với dân số 97,17 triệu người năm 2020, Việt Nam đang trở điểm đến hấp dẫn với lợi thế cạnh tranh khu vực Lúc trước hầu hết các tập toàn đều chọn Trung Quốc là nơi để đầu tư xây dựng các nhà máy sản xuất, nhưng mấy năm gần đây tình hình lao động ở Trung Quốc đang xấu đi, việc cạnh tranh giữa các doanh nghiệp trở nên ác liệt, chỗ đứng của các doanh nhiệp này đang dần thu hẹp nên

họ đang chiến lược chuyển hướng tập trung đầu tư vào Việt Nam

Với điểm mạnh được đánh giá là có nguồn lao động với chất lượng cao, chi phí lao động, chi phí sản xuất thấp, cộng thêm thị trường tiềm năm trong nước nên Việt Nam đã thu hút được sự đầu tư của nhiều tập đoàn

Vị trí địa lí thuận lợi của Việt Nam cũng là yếu tố quan trọng thu hút các nhà đầu tư như là quốc gia giáp với Trung Quốc, quốc gia đông dân nhất thế giới;

có đường biên giới dài, tiếp giáp với nhiều các quốc nên được giao lưu, tiếp xúc với nhiều nền văn hóa khác nhau, tiếp giáp với biển Đông (là địa bàn chiến lược quan trọng đối với cả châu Á- Thái Bình Dương và châu Mỹ),… giao thông thuận lợi về đường biển Là một quốc gia sôi động trên thị trường nên Việt Nam đã gây được sự chú ý đến các nhà đầu tư

Thêm vào đó, Việt Nam là đất nước có nền chính trị - xã hội ổn định so với các nước trên thế giới nên các nhà đầu tư có thể yên tâm phát triển hoạt động đầu tư của mình Đi kèm với đó là các ưu đãi của chính phủ Chính phủ Việt Nam luôn có những chính sách hỗ trợ, chế độ ưu đãi đặc biệt đối với các nhà đầu tư, chú trọng cải cách thủ tục hành chính để tạo môi trường đầu tư thuận lợi

và bình đẳng cho các nhà đầu tư nước ngoài

Hơn thế nữa, Việt Nam gia nhập WTO và Hiệp định tự do thương mại Hàn Quốc – ASEAN; tham gia nhiều liên kết kinh tế quốc tế như CPTPP, FTA,…

đã góp phần đưa Việt nam trở thành một thị trường quan trọng của các nhà đầu

tư, trong đó không loại trừ tập đoàn Lotte

2.2.2 Quá trình đầu tư nước ngoài của tập đoàn Lotte ở Việt Nam

Công ty TNHH TTTM LOTTE VIETNAM SHOPPING (LOTTE Mart) trực thuộc tập đoàn LOTTE của Hàn Quốc Có mặt tại Việt Nam từ năm 2008 với

sự ra đời của LOTTE Mart Nam Sài Gòn (Quận 7, Tp.HCM), LOTTE Mart được xem là một trong những nhà bán lẻ nước ngoài đầu tiên góp mặt tại Việt Nam và phát triển thành công đến ngày nay Năm 2008, Lotte mới khai trương trung tâm thương mại đầu tiên tại quận 7 thành phố Hồ Chí Minh thì đến cuối

2013, con số này đã tăng lên 6 Doanh số năm 2013 của Lotte tại thị trường Việt Nam là 2.540 tỷ đồng Chỉ tính tới tháng 9/2014 thì ngoài trung tâm thương mại Lotte 65 tầng tại Liễu Giai thì 60 cửa hàng Lotte đã được mở tại Hà Nội

Lotte ra mắt Lotte Mart đầu tiên ở tòa nhà The Everich, quận 10, TP HCM vào năm 2008 Hơn 3 năm sau, siêu thị Lotte Mart thứ 2 mới đi vào hoạt động

ở quận 7 Theo nhận định của giới bán lẻ cho rằng, những ràng buộc trong quy định xem xét về kiểm tra nhu cầu kinh tế của Việt Nam khi mở điểm bán lẻ thứ

2 đối với nhà đầu tư nước ngoài chính là rào cản cho kế hoạch phát triển chuỗi Lotte Mart Nhưng một thách thức khác lớn hơn nhiều đó là mặt bằng, khi tìm khuôn viên diện tích từ 10.000-15.000 m2 trở lên là không hề đơn giản