Trang phục truyền thống của các dân tộc là di sản văn hóa tồn tại từ nhiều đời, là thông điệp của quá khứ để lại cho ngày nay. Việc giữ gìn và bảo tồn trang phục truyền thống là vô cùng cần thiết. Không chỉ ở Việt Nam, mà nhiều dân tộc trên thế giới cũng rất quan tâm đến việc gìn giữ, bảo tồn trang phục của họ, bởi đây chính là bản sắc dân tộc, là linh hồn, cốt cách của các dân tộc thể hiện qua trang phục. Bên cạnh đó, những bộ trang phục cũng thể hiện trình độ canh tác sản xuất của nền nông nghiệp, thể hiện sự hòa hợp của con người với môi trường cảnh quan, với thiên nhiên và xã hội của các dân tộc... Trang phục dân tộc sẽ còn đồng hành với con người lâu dài và trở thành một tổng thể không thể thiếu được trong đời sống xã hội. Nếu trang phục truyền thống không còn tồn tại, bị mai một đi sẽ làm mất đi một giá trị văn hóa, tín ngưỡng, giá trị tâm linh và bản sắc của các dân tộc. Những bộ trang phục truyền thống của đồng bào dân tộc gần như là “căn cước”, là văn hóa của một tộc người. Việc giữ gìn, Gìn giữ và khai thác trang phục truyền thống là vô cùng bức thiết.Hiện nay, trong xu thế hội nhập và phát triển giá trị văn hóa truyền thống của các dân tộc thiểu số, trong đó có trang phục truyền thống đang có nguy cơ bị mai một, pha tạp và dần biến mất khỏi đời sống của đồng bào các dân tộc thiểu số nói chung và dân tộc Dao nói riêng. Theo thống kê của Bảo tàng Văn hóa các dân tộc Việt Nam, hiện có 4054 dân tộc ở Việt Nam không còn mặc trang phục truyền thống đúng như những gì mà Bảo tàng Văn hóa các dân tộc Việt Nam đang lưu giữ, thay vào đó là trang phục công nghiệp với nhiều chủng loại, hoa văn giống hệt nhau, được bày bán tràn ngập trên thị trường. Xã Thượng Yên Công nằm dưới chân núi Yên Tử, từ lâu đời là nơi hội tụ 10 dân tộc anh em cùng chung sống là Kinh, Dao, Tày, Nùng, Hoa,.... trong đó đồng bào dân tộc Dao Thanh Y chiếm trên 50%, với nhiều nét văn hóa truyền thống đậm đà bản sắc dân tộc. Tuy nhiên, nguy cơ mai một về trang phục truyền thống cũng đe dọa đến cộng đồng người Dao Thanh Y xã Thượng Yên Công. Là con em dân tộc Dao Thanh Y sinh sống tại xã Thượng Yên Công chúng em luôn trăn trở: Làm thế nào để mọi người hiểu được hết cái hay cái đẹp của bộ trang phục truyền thống từ đó thêm yêu quý, trân trọng? Làm thế nào để lưu giữ và phát huy nét đẹp trong trang phục ấy? Biện pháp nào để chắt lọc những giá trị văn hóa của trang phục người Dao rồi ứng dụng, sang tạo ra những trang phục mới vừa hiện đại vừa mang đậm đà bản sắc dân tộc? Từ những lí do trên chúng em đã quyết định lựa chọn dự án: Gìn giữ và khai thác nét văn hóa đặc sắc trong trang phục truyền thống của dân tộc Dao Thanh Y xã Thượng Yên Công, thành phố Uông Bí, tỉnh Quảng Ninh.
Trang 1MỤC LỤC
1 Sưu tầm, tổng hợp những nét văn hóa thể hiện trong trang phục truyền
2 Tuyên truyền giáo dục ý thức trân trọng, tự hào những nét văn hóa đặc
sắc trong trang phục truyền thống của dân tộc Dao Thanh Y tới các bạn học
sinh trường THCS Lý Tự Trọng.
7
3 Thành lập câu lạc bộ thêu truyền thống của trường THCS Lý Tự Trọng 8
4 Chắt lọc những tinh hoa trong bộ trang phục của người Dao Thanh Y
trong việc ứng dụng vào các sản phẩm phục vụ cho nhu cầu mặc hàng ngày. 9
5 Kêu gọi sự quan tâm giúp đỡ của các cấp chính quyền trong vấn đề bảo
PHẦN IV: KẾT QUẢ
Trang 2với thiên nhiên và xã hội của các dân tộc Trang phục dân tộc sẽ còn đồng hành vớicon người lâu dài và trở thành một tổng thể không thể thiếu được trong đời sống xãhội Nếu trang phục truyền thống không còn tồn tại, bị mai một đi sẽ làm mất đi mộtgiá trị văn hóa, tín ngưỡng, giá trị tâm linh và bản sắc của các dân tộc Những bộtrang phục truyền thống của đồng bào dân tộc gần như là “căn cước”, là văn hóa củamột tộc người Việc giữ gìn, Gìn giữ và khai thác trang phục truyền thống là vôcùng bức thiết.
Hiện nay, trong xu thế hội nhập và phát triển giá trị văn hóa truyền thống củacác dân tộc thiểu số, trong đó có trang phục truyền thống đang có nguy cơ bị maimột, pha tạp và dần biến mất khỏi đời sống của đồng bào các dân tộc thiểu số nóichung và dân tộc Dao nói riêng Theo thống kê của Bảo tàng Văn hóa các dân tộcViệt Nam, hiện có 40/54 dân tộc ở Việt Nam không còn mặc trang phục truyềnthống đúng như những gì mà Bảo tàng Văn hóa các dân tộc Việt Nam đang lưu giữ,thay vào đó là trang phục công nghiệp với nhiều chủng loại, hoa văn giống hệt nhau,được bày bán tràn ngập trên thị trường
Xã Thượng Yên Công nằm dưới chân núi Yên Tử, từ lâu đời là nơi hội tụ 10dân tộc anh em cùng chung sống là Kinh, Dao, Tày, Nùng, Hoa, trong đó đồngbào dân tộc Dao Thanh Y chiếm trên 50%, với nhiều nét văn hóa truyền thống đậm
đà bản sắc dân tộc Tuy nhiên, nguy cơ mai một về trang phục truyền thống cũng đedọa đến cộng đồng người Dao Thanh Y xã Thượng Yên Công Là con em dân tộcDao Thanh Y sinh sống tại xã Thượng Yên Công chúng em luôn trăn trở: Làm thếnào để mọi người hiểu được hết cái hay cái đẹp của bộ trang phục truyền thống từ
đó thêm yêu quý, trân trọng? Làm thế nào để lưu giữ và phát huy nét đẹp trong trangphục ấy? Biện pháp nào để chắt lọc những giá trị văn hóa của trang phục người Daorồi ứng dụng, sang tạo ra những trang phục mới vừa hiện đại vừa mang đậm đà bản
sắc dân tộc? Từ những lí do trên chúng em đã quyết định lựa chọn dự án: Gìn giữ
và khai thác nét văn hóa đặc sắc trong trang phục truyền thống của dân tộc Dao Thanh Y xã Thượng Yên Công, thành phố Uông Bí, tỉnh Quảng Ninh.
2 Ý tưởng nghiên cứu
Chúng em nảy sinh ý tưởng nghiên cứu dự án này, khi trường THCS Lý TựTrọng tổ chức Hội Khỏe Phù Đổng năm học 2018-2019, các vận động viên bắt buộcphải mặc trang phục dân tộc khi thi đấu các môn thể thao dân tộc Bản thân em làhọc sinh người Dao Thanh Y nhưng lại không có một bộ trang phục truyền thốngnào của dân tộc mình để đủ điều kiện tham gia bộ môn ném còn Em đã phải rất vất
vả mới có thể mượn được một bộ quần áo truyền thốngvì hiện nay nhiều người DaoThanh Y cũng không còn sử dụng trang phục truyền thống nữa Việc này đã khiến
em suy nghĩ rất nhiều Tại sao nhiều đồng bào dân tộc mình lại không còn sử dụngtrang phục truyền thống mà ông bà tổ tiên để lại? Nếu tình trạng này kéo dài thì bộtrang phục dân tộc cha ông ta để lại sẽ biến mất hay sao? Khi bản sắc đã phai nhạtthì ai còn có thể nhận ra chúng ta là người Dao Thanh Y nữa? Từ những suy nghĩ đó
ý tưởng của dự án: “Gìn giữ và khai thác nét văn hóa đặc sắc trong trang phục
truyền thống của dân tộc Dao Thanh Y xã Thượng Yên Công, thành phố Uông
Bí, tỉnh Quảng Ninh” đã được nảy sinh Bằng tình yêu lớn lao với văn hóa truyền
thống của dân tộc mình, chúng em đã quyết tâm biến ý tưởng này thành hiện thực
Trang 33 Câu hỏi nghiên cứu:
Với ý tưởng trên, chúng em xây dựng cho mình một hệ thống câu hỏi nghiêncứu và việc trả lời từng câu hỏi này cũng chính là nội dung xuyên suốt của dự án:
? Tại sao đồng bào dân tộc Dao Thanh Y nói chung, các bạn trẻ dân tộc DaoThanh Y nói riêng lại không thích mặc những bộ quần áo truyền thống của dân tộcmình
? Người Dao Thanh Y có những kiểu trang phục nào? Dành cho những đốitượng , mục đích sử dụng như thế nào?
? Vì sao trên trang phục của người Dao Thanh Y tại Thượng Yên Công lại cóhoa văn trang trí như vậy? Ý nghĩa của những họa tiết ấy là gì?
? Tại sao đồng bào Dao Thanh Y lại không thường xuyên sử dụng những bộtrang phục truyền thống của mình ?
? Làm cách nào để thế hệ trẻ Thượng Yên Công thấy yêu, tự hào, có ý thứcgìn giữ Gìn giữ và khai thác nét văn hóa trong trang phục dân tộc Dao Thanh Y củamình?
? Làm gì để quảng bá những nét đẹp của trang phục truyền thống dân tộc DaoThanh Y tới đông đảo mọi người?
? Làm gì để kết hợp các nét đẹp trong trang phục của người Dao Thanh Y vàotrong các trang phụ thường ngày?
? Làm cách nào để người Dao Thanh Y có được nguồn thu nhập từ việc Gìngiữ và khai thác nét văn hóa trong trang phục truyền thống của người Dao Thanh Y?
4 Thời gian - Đối tượng nghiên cứu:
- Thời gian nghiên cứu của em thực hiện từ tháng 4 đến tháng 10 năm 2019tại xã Thượng Yên Công – Thành phố Uông Bí – Tỉnh Quảng Ninh
- Đối tượng nghiên cứu: Học sinh người Dao Thanh Y của trường THCS Lý
Tự Trọng, trang phục truyền thống và cuộc sống của đồng bào dân tộc Dao Thanh Ytrên địa bàn
5 Đóng góp của đề tài
- Sưu tầm, tổng hợp, lưu trữ tài liệu về những nét văn hóa đặc sắc thể hiện
trong trang phục truyền thống của người Dao Thanh Y xã Thượng Yên Công
- Tuyên truyền sâu rộng nét văn hóa đặc sắc được thể hiện trên trang phục tới
các bạn học sinh và đồng bào dân tộc Dao trên địa bàn, nhằm khơi dậy tình yêu,lòng tự hào, khởi tạo niềm đam mê làm và mặc trang phục truyền thống của dân tộcmình
- Kêu gọi được sự quan tâm giúp đỡ của các cấp chính quyền trong vấn đề
bảo tồn giá trị văn hóa trong trang phục dân tộc Dao Thanh Y Tìm ra những biệnpháp quản lí, tạo công ăn việc làm cho đồng bào người Dao từ chính việc gìn giữ vàkhai thác văn hóa truyền thống
- Thiết kế những trang phục có sự kết hợp các họa tiết đặc sắc của trang phục
Dao Thanh Y với những nét hiện đại, qua đó sang tạo ra những sản phẩm quần áovừa đậm đà bản sắc dân tộc vừa mang tính ứng dụng cao trong cuộc sống
- Nghiên cứu tạo ra những sản phẩm mới từ kĩ thuật thêu, dệt, họa tiết của
người Dao Thanh Y, nhằm đáp ứng nhu cầu hiện nay như: quần áo, túi, ví, gối, vỏ
Trang 4ga, bưu thiếp, vở qua đó tạo thu nhập công ăn việc làm cho đồng bào, vừa giữđược nghề vừa tăng kinh tế.
6 Kế hoạch nghiên cứu
a, Giai đoạn chuẩn bị: Từ tháng 4/2019 đến 6/2019
- Chọn đề tài, xác định đối tượng, nhiệm vụ và mục đích nghiên cứu
- Xây dựng đề cương nghiên cứu
- Lập kế hoạch sơ bộ cho công tác nghiên cứu
- Tiến hành thử một số công việc (ví dụ: điều tra thăm dò, phỏng vấn, thamquan trải nghiệm )
b Giai đoạn thực hiện nghiên cứu: Từ tháng 6/2019 đến 8/2019
- Tìm hiểu thực tế địa phương và nêu rõ thực trạng của vấn đề tài nghiên cứu
- Thực hiện các nhiệm vụ nghiên cứu đã được đặt ra trong kế hoạch:
- Sưu tầm tài liệu liên quan đến đề tài
- Tổ chức thu thập tư liệu (qua điều tra, sưu tầm, đi thực tế )
c Hoàn thiện công việc và hoàn thành kế hoạch nghiên cứu: Từ tháng 8/2019 đến 9/2019
- Tiến hành tập hợp, xử lý các kết quả nghiên cứu
- Lập dàn bài - cấu trúc của báo cáo kết quả nghiên cứu
d Giai đoạn viết dự án: Từ tháng 9/2019 đến 10/2019
- Viết dự án
- Viết báo cáo tóm tắt của dự án
e Giai đoạn trình bày dự án: Tháng 10/2019
- Tiến hành trình bày trong hội thi, giới thiệu dự án trước ban giám khảo
7 Phương pháp nghiên cứu
Để thực hiện dự án này chúng em đã sử dụng 1 số phương pháp sau:
a Phương pháp thu thập tài liệu, số liệu
Phương pháp phỏng vấn: Là phương pháp thu thập thông tin từ những
người có nhiều kiến thức kinh nghiệm trong lĩnh vực cần nghiên cứu Trong thực tếchúng em đã tìm gặp bác Đặng Minh Phúc – Thầy mo – Già làng của xã ThượngYên Công để tìm hiểu về các loại trang phục của người Dao qua lời giới thiệu củabác Được ông tận tay chỉ dẫn cho ý nghĩa của các họa tiết, hoa văn trang trí của nó
Sau chúng em đến nhà cô Trương Thị Thanh Hương – Chủ tịch hội phụ nữ xãThượng Yên Công để thu thập những thông tin về trang phục của người phụ nữ Dao
và đã được cô trực tiếp hướng dẫn cách mặc trang phục người Dao đúng cách nhất
Trang 5Phương pháp thu
thập tài liệu: Là phương
pháp thu thập thông tin cần
thiết từ những tài liệu,
văn hóa trong trang phục
của người Dao trên khắp cả
nước ta Qua đó có được cái
nhìn chi tiết nhất về trang phục của người Dao Thanh Y xã Thượng Yên Công sovới các vùng khác trên cả nước
Phương pháp điều tra khảo sát tại hiện truờng: Quan sát từ thực tiễn, trắc
quan, đi thực tế, phỏng vấn làm minh chứng cụ thể cho việc nghiên cứu từ đó cónhững giải pháp làm tăng cường sự hứng thú cho những người cùng tham gia vào
dự án Chúng em đã được cùng các thầy cô đi tham quan trải nghiệm Khu bảo tồnvăn hóa dân tộc Dao tại Huyện Hoành Bồ và tham quan tìm tòi tại bảo tảng tỉnhQuảng Ninh
Phương pháp đo đạc, thống kê, tài liệu, số liệu: chúng em sử dụng để tổng
hợp, phân tích các mẫu sản phẩm trong bài nghiên cứu này chủ yếu là các mẫu vật,tài liệu khi khảo sát thực tế kết hợp với số liệu từ báo cáo được nghiên cứu trướcđây được tổng hợp lại và chọn lọc những thông tin cần thiết phục vụ cho việc làm
đề tài
Những thông tin cũng được em và các thầy cô hướng dẫn thu thập qua quansát, phỏng vấn, điều tra theo phiếu Câu hỏi đã được soạn thảo sẵn để lấy ý kiến củacác đối tượng khảo sát
b Phương pháp xử lí và phân tích tài liệu, thông tin
Tất cả số liệu tập hợp tính toán được xử lí, chúng em dùng phương pháp phântích để thống kê, mô tả, thống kê so sánh từ đó phân tích rút ra những nhận định vềcác kết quả đánh giá thực tiễn và những đề xuất khuyến khích, khuyến cáo, đề nghịgiải pháp cho những năm tiếp theo
PHẦN II: QUY TRÌNH NGHIÊN CỨU
1 Khảo sát thực tế
Để tìm hiểu thực trạng về việc sử dụng trang phục truyền thống người DaoThanh Y ở xã Thượng Yên Công chúng em đã sử dụng phiếu điều tra theo 3 nhómtuổi( dưới 16, từ 16 đến 30, từ 30 đến 45 và trên 45 tuổi) bằng những câu hỏi nhưsau:
a, Bạn có sở hữu 1 bộ trang phục truyền thống của dân tộc Dao hay không ?
b, Bạn có thường xuyên trang phục truyền thống của dân tộc mình hay không?
c, Biết cách mặc trang phục truyền thống hay không? (Dành riêng cho nữ)
Trang 6d, Bạn có hiểu ý nghĩa của các họa tiết, hoa văn, phụ kiện trên trang phục truyềnthống của người Dao Thanh Y.
e, Bạn có thích mặc trang phục truyền thống của dân tộc mình hay không?
2 Phân tích số liệu
* Qua phát phiếu điều tra, thu thập, phân tích số liệu, chúng em rút ra được những kết quả như sau: ( Số liệu điều tra – phụ lục)
Ở lứa tuổi thiếu niên từ 11-16: Có tới 90% các bạn dân tộc Dao khi được
phỏng vấn không có trang phục truyền thống của dân tộc mình Các bạn rất ít khimặc quần áo truyền thống trong năm chỉ trừ những dịp bắt buộc cưới, ma chay, cấpsắc Phần lớn các bạn nữ trong độ tuổi này (90%) không biết hoàn toàn biết cáchmặc một bộ trang phục truyền thống của dân tộc mình Có tới 100% các bạn khiđược hỏi đều không biết ý nghĩa của những họa tiết, hoa văn trên y phục của dân tộcmình 80% các bạn trong độ tuổi không thích mặc trang phục truyền thống của dântộc mình
Ở các nhóm tuổi từ 16 -30; 30 – 45; trên 45: Thì số liệu thống kê có tăng
lên theo mức độ tăng dần của độ tuổi
Số lượng người yêu thích, tự hào về bộ trang phục của dân tộc mình ngàycàng ít đi nhất là thế hệ trẻ
b Nguyên nhân
Qua việc phân tích số liệu và phiếu điều tra, chúng em đã rút ra được nguyênnhân dẫn tới việc trang phục truyền thống của dân tộc Dao Thanh Y ở xã ThượngYên Công đang dần mai một như sau:
- Để làm một bộ trang phục truyền thống hết sức kì công, số lượng người cóthể tự làm được còn rất ít
- Giá thành của một bộ trang phục truyền thống đắt (2-3 triệu) nên khôngnhiều có thể sở hữu một bộ trang phục nguyên bản, mà thường phải mua đồ may sẵnvới giá thành rẻ hơn nhiều
- Trang phục của người Dao Thanh Y, cầu kì, nhiều phục trang, phụ kiện, nênbất tiện khi mặc, đi học, lao động
- Các bạn trẻ chạy theo xu hướng thích mặc những bộ trang phục hiện đại vừađẹp, rẻ, thời trang
- Nhiều người ngại khi mặc trang phục truyền thống vì bị chê là xấu, quêmùa, bị phân biệt đối xử nên đã không mặn mà với việc mặc trang phục của dân tộcmình
Trang 72 Tuyên truyền giáo dục ý thức trân trọng, tự hào những nét văn hóa đặc sắc trong trang phục truyền thống của dân tộc Dao Thanh Y tới các bạn học sinh trường THCS Lý Tự Trọng.
a Tuyên truyền bằng pano áp phích:
Chúng em đã thiết kế các pano áp phích về những những nét đặc sắc trong yphục của người Dao Thanh Y và xin phép các thầy cô trong ban giám hiệu để đượctreo ngay tại cổng trường Đây là một vị trí rất thuận lợi để các bạn có thể quan sát,tìm hiểu qua đó có thể hiểu rõ hơn về những nét văn hóa đặc sắc trong trang phụccủa dân tộc Dao Thanh Y
b Sử dụng mạng xã hội để tuyên truyền
Chúng em đã lập một trang fanpage trên Facebook có tên là Nét đẹp ngườiDao Thanh Y Trong trang web chúng em đã đăng tải nhiều nội dung, hình ảnh vềvăn hóa của người Dao Thanh Y nói chung và những nét đặc sắc về trang phụctruyền thống của dân tộc mình Hi vọng với việc phổ biến của mạng xã hội trongcộng đồng thì trang fanpage của em có thể lan tỏa thật xa nhưng tinh hoa văn hóacủa dân tộc mình cho bạn bè và mọi người được biết đến
Nét đẹp người Dao Thanh Y
c Tuyên truyền bằng cách tổ chức các hoạt động ngoài giờ lên lớp.
Một cách tuyên tuyền có thể nói thu hút được đông đảo sự hưởng ứng từ cácbạn học sinh trường THCS Lý Tự Trọng đó chính là tổ chức các chương trình ngoạikhóa, các hoạt động ngoài giờ lên lớp Chính vì lẽ đó ngay từ đầu năm học, chúng
em đã mạnh dạn đề đạc ý kiến với thầy Vũ Ngọc Đại – Phó Hiệu trưởng nhà trường
về ý tưởng tổ chức một cuộc thi để tuyên truyền nét văn hóa trong trang phục người
Trang 8Dao Qua trao đổi thảo luận thầy Đại đã đồng ý và thống nhất ý kiến trong toàn thểhội đồng sẽ tổ chức một hoạt động ngoại khóa vào ngày 14 tháng 10 có tên là: Hộithi Nét đẹp người Dao Thanh Y Đối tượng dự thi của chương trình là các bạn nữdân tộc Dao Thanh Y ( mỗi lớp cử 1 bạn) Hội thi gồm 3 phần: Phần thi trình diễntrang phục dân tộc và giới thiệu bản thân, phần thi tài năng, phần thi ứng xử Quacuộc thi chúng em hi vọng các bạn học sinh trong trường THCS Lý Tự Trọng cóthêm được nhiều hoạt động trải nghiệm, có hiểu biết hơn nữa về văn hóa của dân tộcDao, thêm yêu mến, tự hào về bộ trang phục truyền thống của dân tộc Dao Thanh Y.
Ngoài ra trong năm học 2019- 2020, các hoạt động như Hội khỏe Phù Đổng,Tiến bước lên Đoàn chúng em cũng đề nghị các thầy cô đưa nhiều yếu tố văn hóadân tộc Dao vào trong các hoạt động
d Tuyên truyền qua những quyển vở
Quyển vở có thể nó là một người bạn hết sức gần gũi với chúng em Chính vìvậy em nghĩ nếu chúng ta in trên trang bìa những hình ảnh, những thông tin vềngười Dao Thanh Y xã Thượng Yên Công thì quả thực đó là một hình thức tuyêntruyền vô cùng hiệu quả, đơn giản Chính vì lẽ thế em đã trình bày ý tưởng với cácthầy cô trong ban giám hiệu và trong thời gian em và các thầy cô đã thiết kế và làm
ra được những quyển vở đầu tiên mang đậm đà bản sắc dân tộc Dao Thanh Y sốngtrên địa bàn Hi vọng sang năm học tới nhà trường có kế hoạch với các nhà phânphối sách vở, sử dụng những mẫu thiết kế của chúng em để đi vào sản xuất hàngloạt, và những quyển vở ý nghĩa đó nhanh chóng được trên tay các bạn học sinhtrường THCS Lý Tự Trọng nói riêng và nhiều bạn học sinh trên thành phố nóichung
d.Tích hợp họa tiết, hoa văn và kĩ thuật thêu của người Dao Thanh Y tích hợp trong chương trình giảng dạy môn Mĩ thuật 6, Công nghệ 6, GDCD 9.
Trong chương trình Công nghệ 6, chúng em đã được học về một số mũi khâu
cơ bản Em thấy nếu đưa kĩ thuật thêu của người Dao vào trong chương trình giảngdạy thì hết sức bổ ích cho các em học sinh lớp 6 của trường Bước đầu sẽ là giớithiệu, hướng dẫn, sau đó là thầy cô sẽ là người trực tiếp hướng dẫn các bạn học sinhthực hành
Ngay trong chương trình Mĩ thuật 6 chúng em đã được học bài 1: Chép họatiết trang trí dân tộc; bài 14: Trang trí đường diềm Đây là những bài học rất thú vị
và em nghĩ nếu tích hợp những họa tiết trang trí trong y phục của người Dao Thanh
Y vào trong bài dạy này thì nó sẽ làm cho bài dạy thêm độc đáo và gần gũi hơn rấtnhiều Qua việc tích hợp họa tiết trang trí của dân tộc Dao vào trong các tiết học MĩThuật 6, các bạn học sinh sẽ được quan sát, tìm hiểu ý nghĩa, trực tiếp vẽ Khi đónhững nét văn hóa độc đáo của trang phục người Dao sẽ được in đậm trong tâm trí
và kĩ năng của các bạn ấy
Trong chương trính Giáo dục Công dân 9, bài 7: Kế thừa và phát huy truyềnthống tốt đẹp của dân tộc, em sẽ đề nghị cô Lưu Thị Quỳnh tích hợp nội dung vănhóa truyền thống của dân tộc Dao Thanh Y trong bài dạy này, qua đó có thể giáodục các bạn học sinh có ý thức hơn nữa trong việc bảo vệ và giữ gìn những nét vănhóa đặc sắc trong bộ quần áo truyền thống của dân tộc Dao Thanh Y
Trang 9Qua ý tưởng đó, chúng em cũng đã đề nghị tới cô giáo bộ môn Mĩ Thuật,Công nghệ, Giáo dục công dân, thầy Phó Hiệu trưởng tích hợp các nét văn hóa dântộc Dao vào 3 môn học Các thầy cô đã cùng nghiên cứu tìm hiểu và nhận nhận lờiđưa nội dung tích hợp này vào nội dung giáo dục địa phương của 3 môn học trên vàchính thức từ năm 2019 - 2020 chúng em đã được học tập các nét văn hóa độc đáocủa dân tộc Dao Thanh Y trong các giờ dạy chính khóa trên lớp học.
3 Thành lập câu lạc bộ thêu truyền thống của trường THCS Lý Tự Trọng
Chúng em đã đề nghị với các thầy cô mở câu lạc bộ dạy thêu cho các bạn cócùng sở thích vào một buổi chiều thứ 7 cố định trong tuần do chính các bạn học sinhtrao đổi, hướng dẫn lẫn nhau, lớp học vừa mang tính chất lưu giữ nét đẹp trang phụctuyền thống vừa tạo ra sự đoàn kết, sẻ chia Giảng dạy sẽ là những bà, bác, cô có taynghề cao trong lĩnh vực thêu thổ cẩm của người Dao Thanh Y xã Thượng YênCông Chúng em nghĩ giải pháp này sẽ giúp cho các bạn học sinh sớm tiếp xúc với
kĩ thuật thêu của người Dao, được trực tiếp thực hành qua đó hun đúc tình yêu qua
đó có thể gìn giữ được kĩ thuật thêu truyền thống của người Dao Thanh Y xãThượng Yên Công
4 Chắt lọc những tinh hoa trong bộ trang phục của người Dao Thanh Y trong việc ứng dụng vào các sản phẩm phục vụ cho nhu cầu mặc hàng ngày.
Họa tiết trong trang phục người Dao rất đẹp, lại có ý nghĩa nên chúng em đãthử thiết kế những mẫu trang phục hiện đại có kết hợp với những họa tiết đó rồi thựchiện bằng hình thức may thêu Kết quả đạt được bước đầu là tốt đẹp, những sảnphẩm quần áo làm ra vừa có nét hiện đại vừa có nét truyền thống của dân tộc DaoThanh Y Đặc biệt là những bộ trang phục này chúng ta hoàn toàn có thể mặc hàngngày Theo chúng em nghĩ đó cũng là cách để chúng ta có thể gìn giữ và lan tỏa nétvăn hóa của dân tộc mình tới đông đảo mọi người hơn
5 Kêu gọi được sự quan tâm giúp đỡ của các cấp chính quyền trong vấn
đề bảo tồn giá trị văn hóa thông qua trang phục dân tộc.
Để Gìn giữ và khai thác
những giá trị văn hóa của dân tộc
thì trách nhiệm không chỉ thuộc
về cá nhân mà cần có sự quan
tâm, giúp đỡ của các cấp chính
quyền, các khối ban ngành Giá
trị văn hóa của người Dao Thanh
Y Thượng Yên Công hầu như
được hệ thống hóa trên trang
phục vìa vậy bảo tồn trang phục
là một trong những cách giữ gìn
và phát huy nét vă hóa tốt đẹp
của dân tộc Bản thân là chúng em là học sinh dân tộc Dao Thanh Y tại ThượngYên Công em luôn trăn trở về điều này, chúng em xin đề xuất các thầy cô giáo, cácbác lãnh đạo cấp trên một số giải pháp để Gìn giữ và khai thác nét văn hóa trongtrang phục của dân tộc Dao Thanh Y- Thượng Yên Công như sau:
Trang 10a Đối với các nhà trường
Nhà trường là nơi đào tạo các thế hệ trẻ, luôn có những tác động tích cực vào
ý thức học sinh, vì vậy có thể các cuộc thi, hội thi tìm hiểu về trang phục truyềnthống, ví dụ hội thi: " nét đẹp người Dao", hội thi" thời trang dân tộc", cuộc thi" giữgìn, phát huy truyền thống tốt đẹp của dân tộc", thi thêu thủ công qua sân chơi tạocho các bạn niềm tự hào về vẻ đẹp trong trang phục của dân tộc mình, từ đó có ýthức lưu giữ và phát huy nét đẹp đó
Đề nghị nhà trường động viên, khuyến khích việc học sinh dân tộc Dao mặctrang phục truyền thống vào thứ 2 hàng tuần hoặc vào những buổi hoạt động ngoạikhóa, những ngày kỉ niệm lớn trong năm
Đề nghị với các thầy cô trong Ban giám hiệu xây dựng nội dung hướng dẫnthêu họa tiết của dân tộc Dao vào trong môn Công nghệ lớp 6 Trong môn Mĩ thuậtthì cho thêm nội dung vẽ trang trí các họa tiết của dân tộc Dao Thanh Y
b Đối với UBND xã Thượng Yên Công, thành phố Uông Bí.
Qua các diễn đàn thiếu nhi được tổ chức thường niên, để đề đạc nguyện vọngtới các bác lãnh đạo tổ chức nhiều hơn nữa các hoạt động tuyên truyền cho ngườiDao Thanh Y gìn giữ và phát huy bản sắc văn hóa dân tộc thông qua trang phục,lồng ghép nội dung tuyên truyền trong các cuộc họp thôn, bản Tổ chức hát, múa kếthợp biểu diễn, trưng bày thời trang truyền thống trong ngày đoàn kết toàn dân tộc,tạo một sân chơi làn mạnh, người dân tìm lại được niềm vui từ chính sản phẩm củamình
Mở lớp học thêu, may trang phục truyền thống, từ những nét đẹp vốn có tạo ranhững sản phẩm mới mang nét đặc trưng của người Dao Thanh Y Thượng YênCông đáp ứng nhu cầu hiện nay như: túi thổ cẩm, ví, gối, gối ôm, chăn, vỏ ga,khăn, mũ, bưu thiếp Liên hệ với các điểm kinh doanh trang chuyên trang phục dântộc tìm đầu ra, góp phần giải quyết công ăn việc làm cho người dân
Phối hợp với công ty Cổ phần Thương mại và Dịch vụ Tùng Lâm đóng trênđịa bàn có những quảng bá văn hóa truyền thống của người Dao Thanh Y như:Trình diễn trang phục truyền thống, phục dựng nghề thêu truyền thống, Tái hiệncảnh sinh hoạt thường nhật của đồng bào Dao Thanh Y, mở hội chợ ẩm thực ngườiDao… Qua những hoạt động như trên vừa có tác dụng bảo tồn, phục dựng lại nhữngnét văn hóa đặc sắc vừa giúp cho người Dao Thanh Y có điều kiện có nguồn thunhập ổn định Dùng chính nét văn hóa đặc sắc của dân tộc mình để làm giàu
PHẦN IV: KẾT QUẢ:
Qua quá trình thực hiện dự án chúng em đã thu được những kết quả như sau:
1 Sưu tầm, tổng hợp, phân loại và hệ thống thành công những nét văn hóa thể hiện trong trang phục truyền thống của người Dao Thanh Y xã Thượng Yên Công.
Qua quá trình nghiên cứu chúng em thấy rằng, trang phục truyền thống củadân tộc Dao Thanh Y Thượng Yên Công tuy không bắt ánh nhìn ngay lập tức nhưtrang phục truyền thống của dân tộc Hmông, không uyển chuyển, mềm mại nhưtrang phục truyền thống của dân tộc Thái… nhưng bộ trang phục truyền thống củangười Dao Thanh Y được coi là còn giữ được nhiều nét bản sắc của mình, mang
