Giáo trình Hàn MIGMAG nâng cao (Nghề Hàn)

6 Có nhiều phương pháp dao động mỏ hàn khác nhau tuy nhiên khi hàn liên kết giáp mối vị trí 2G thi nên chon phương pháp dao đôg mỏ hàn như sau là phù hợp: - Phương pháp dao động mỏ hàn

1

ỦY BAN NHÂN DÂN TỈNH LÀO CAI

TRƯỜNG CAO ĐẲNG LÀO CAI

GIÁO TRÌNH MÔN HỌC: HÀN MIG/MAG

NGHỀ:HÀN TRÌNH ĐỘ: TRUNG CẤP - CAO ĐẲNG

Lào Cai, năm 2019

3

LỜI NÓI ĐẦU

Giáo trình mô đun “Hàn MIG, MAG nâng cao” được biên soạn theo đề cương chương trình chi tiết đào tạo trung cấp, cao đẳng nghề Hàn do hiệu trưởng trường Cao đẳng Lào Cai ban hành

Trong chương trình đào tạo trung cấp nghề Hàn, mô đun “Hàn MIG, MAG nâng cao” là mô đun có vai trò quan trọng giúp cho người học các kiến thức cơ bản và trọng tâm về kỹ thuật hàn MIG, MAG, hình thành nên kỹ năng nghề nghiệp Đây cũng là mô đun cơ bản để tiếp thu những kiến thức và kỹ năng của công nghệ hàn tiên tiến và hiện đại

Khi biên soạn giáo trình Chúng tôi luôn bám sát theo đề cương chương trình chi tiết; nội dung được biên soạn ngắn gọn, dễ hiểu Các kiến thức trong toàn bộ giáo trình

có mối liên hệ logíc chặt chẽ Tuy vậy giáo trình cũng chỉ là một phần trong nội dung của chuyên ngành đào tạo, nên người dạy, người học có thể tham khảo thêm các tài liệu

có liên quan đối với ngành học để việc sử dụng giáo trình có hiệu quả hơn

Khi biên soạn, chúng tôi đã cố gắng cập nhật những kiến thức mới có liên quan đến mô đun và phù hợp với đối tượng sử dụng cũng như cố gắng gắn những nội dung lý thuyết với thực hành để giáo trình có tính thực tiễn cao

Trong quá trình biên soạn mặc dù đã cố gắng, nhưng chắc chắn không tránh khỏi những thiếu sót do thời gian biên soạn còn ngắn và trình độ còn hạn chế Rất mong được

sự góp ý của người sử dụng để giáo trình được hoàn thiện hơn

I Vị trí, tính chất của mô đun

- Vị trí: Mô đun này được bố trí sau khi học xong các môn học MH07, MH13

và MĐ14, MH17

- Tính chất của môđun: Là mô đun chuyên môn bắt buộc

II Mục tiêu của mô đun

+ Chuẩn bị được vật liệu hàn, thiết bị hàn đầy đủ, an toàn;

+ Chuẩn bị được phôi hàn đạt yêu cầu kỹ thuật;

+ Chọn chế độ hàn phù hợp với vật liệu hàn;

+ Hàn các mối hàn ở vị trí hàn 2G, 3G đạt yêu cầu kỹ thuật

- Năng lực tự chủ và trách nhiệm:

Có khả năng làm việc độc lập và theo nhóm tốt, tiết kiệm vật liệu, đảm bảo

an toàn và vệ sinh công nghiệp

NỘI DUNG CHI TIẾT CỦA GIÁO TRÌNH MÔN HỌC

và có kỹ năng thành thạo khi thực hiện mối hàn này giúp chúng ta tự tin trong khi thực hiện các công việc trong thực tế

Mục tiêu: Sau khi xong bài này người học sẽ có khả năng:

- Trình bày được đặc điểm, trình tự hàn giáp mối không vát mép ở vị trí ngang (2G)

- Hàn được mối hàn giáp mối không vát mép ở vị trí ngang đúng trình tự đảm bảo yêu cầu kỹ thuật

- Kiểm tra đánh giá đúng ngoại dạng mối hàn

- Đảm bảo an toàn và vệ sinh công nghiệp

- Góc giữa mặt phẳng chứa trục mỏ hàn và trục đường hàn α = 750 800, vừa giúp quan sát được vũng hàn và khí bảo vệ là tốt hơn

- Góc giữa mặt phẳng chứa trục mỏ hàn và bề mặt vật hàn = 750 800, sẽ đảm bảo cho mối hàn không bị ăn lệch hay cháy cạnh như (hình 1.7)

Hình 1.7: góc độ mỏ hàn vị trí 2G

1 2 Dao động mỏ hàn

6

Có nhiều phương pháp dao động mỏ hàn khác nhau tuy nhiên khi hàn liên kết giáp mối vị trí 2G thi nên chon phương pháp dao đôg mỏ hàn như sau là phù hợp:

- Phương pháp dao động mỏ hàn theo kiểu răng cưa xô nghiêng: Khi đưa mỏ hàn theo

kiểu răng cưa xô nghiêng thì ở bên dưới hơi lệch trước và ở bên trên có điểm dừng thì kim loại lỏng ở phía trên sẽ như có chỗ dựa đỡ chảy xệ hơn

Phương pháp này dễ thao tác, cho nên trong sản xuất được dùng tương đối nhiều nhất

là khi hàn những tấm thép có chiều dày mỏng và trung bình

- Phương pháp dao động mỏ hàn theo kiểu răng cưa: Cho đầu mỏ hàn chuyển động liên

tiếp theo hình răng cưa hướng về phía trước và ở hai cạnh mối hàn thì ngừng một lúc để

đề phòng khuyết cạnh mục đích là khống chế tính lưu động của kim loại chảy và bề rộng mối hàn để cho mối hàn hình thành tương đối tốt

Phương pháp này dễ thao tác, cho nên trong sản xuất được dùng tương đối nhiều nhất là khi hàn những tấm thép có chiều dày mỏng và trung bình Và hàn lớp lót của liên kết hà vát mép

- Phương pháp dao động mỏ hàn kiểu vòng tròn lệch:

Cho đầu que hàn liên tục chuyển động theo kiểu vòng tròn lệch và không ngừng chuyển động về phía trước Ưu điểm của phương pháp này là kim loại nóng chảy có nhiệt độ cao, đảm bảo ôxy, nitơ hòa tan trong bể hàn kịp thời thoát ra ngoài đồng thời làm cho xỉ hàn nổi lên thích hợp ở các vị trí hàn bằng, hàn ngang, hàn ngửa

1 3 Kỹ thuật khởi đầu, mối nối, kết thúc mối hàn

- Khởi đầu mối hàn

+ Cũng giống như kỹ thuật hàn hồ quang tay ở vị trí hàn bằng, mối hàn ở phần khởi đầu thường hơi cao vì nhiệt độ trước khi hàn của vật hàn hơi thấp nên độ sâu nóng chảy tương đối nông làm cho cường độ mối hàn tại vị trí này kém

+ Để giảm bớt hiện tượng này, sau khi gây hồ quang xong dừng lại một tý, kết hợp với rút ngắn tầm với điện cực(tầm với điện cực ngắn cho Ih cao hơn nên nhiệt được cung cấp nhiều hơn) rồi tiến hành di chuyển bình thường

- Kết thúc đường hàn

7

+ Nếu khi kết thúc đường hàn ngắt ngay hồ quang, sẽ tạo cho mặt ngoài của vật hàn một rãnh khuyết thấp hơn so với bề mặt vật hàn, làm cho cường độ chịu lực vị trí này giảm đi, sinh ra ứng lực tập trung dễ gây rạn nứt mối hàn

+ Khắc phục hiện tượng này, khi kết thúc ngừng lại một tý không cho mỏ hàn chuyển động rồi ngắt hồ quang hoặc sử lí tiếp bằng cách mồi và ngắt hồ quang liên tục cho đến khi rãnh được đắp đầy thì thôi

- Nối mối hàn

+ Khi hàn bán tự động người thợ có thể thao tác liên tục để thực hiện hết chiều dài đường hàn không phải ngừng để thay que như hàn điện hồ quang tay Tuy nhiên vì lí do khách quan mà phải dừng lại, khi tiếp tục hàn thì vị trí này gọi là vị trí nối mối hàn

+ Kỹ thuật xử lý cơ bản giống như hàn điện, nhưng di chuyển nhanh hơn hàn điện vì nếu chậm mối nối sẽ bị cao

2.2.1 Thiết bị - Máy hàn: MAG

- Máy cắt con rùa, máy mài đứng 2 đá, máy mài cầm tay

Vùng làm sạch cách mép hàn 20 - 30 mm suốt chiều dài mép của phôi

Phôi làm sạch đến khi có ánh kim

- Cắt phôi hàn có kích thước sau: 150x100x5 mm

- Nắn phẳng và làm sạch phôi: chú ý làm sạch phôi sang hai bên từ 25- 30mm

2.3 Gá đính

2.3.1 Gá phôi

- Kích thước và phương pháp gá đính như hình 5-3

+ Đặt phôi liệu song song với cạnh bàn hàn, chỉnh cho khe hở giữa hai tấm phôi a

= 2mm, gá hai tấm phôi hàn phải đảm bảo thẳng, phẳng không bị so le

+ Tạo góc bù biến dạng trước khi hàn góc α = 20

- Trong quá trình chế tạo kết cấu kim loại hàn, gá phôi hàn là một tổ hợp quan trọng và tốn công nhất Quá trình gá phôi có thể:

+ Căn cứ đường vạch dấu, vị trí tương hỗ giữa vật hàn do đường vẽ quyết định + Căn cứ khuôn mẫu (lấy kết cấu thứ nhất làm khuôn mẫu nhưng kiểm tra chính xác kích thước ban đầu sau đó một thời gian lại kiểm tra lại tránh bị sai lệch hình dạng) Dùng khuôn hoặc dụng cụ kẹp chuyên dùng phương pháp này hoàn thiện hơn

Vùng làm sạch 100

150

9

2.3.2 Hàn đính

Công việc chủ yếu của tổ hợp kết cấu là hàn đính (định vị chi tiết trong kết cấu) Hàn đính có ảnh hưởng rất lớn đến chất lượng mối hàn Nếu mối đính quá dài hoặc quá cao sẽ làm cho mối hàn chính thức lồi lõm không đều Ngược lại, mối đính quá ngắn sẽ làm cho nó dễ bị nứt do ứng suất khi hàn gây nên Do vậy khi hàn đính phải đảm bảo các yêu cầu sau:

- Cường độ dòng điện khi hàn đính phải cao hơn khi hàn chính thức 10%

- Khoảng cách giữa các mối hàn đính (40 ÷ 50)S, nhưng lớn nhất cũng không vượt quá 300 mm

- Chiều dài của vết đính bằng (3 ÷ 4)S, nhưng không vượt quá 30mm, thông thường là (10 ÷ 15) mm

- Bề dày của vết đính thường bằng (0,5 ÷ 0,7)S Nhưng không được lớn hơn bề dày của mối hàn chính

- Vết đính phải cách mặt ngoài của đầu nối một khoảng (10 ÷ 15) mm

- Sau khi hàn đính xong vật hàn có thể bị cong vênh, nên trước khi hàn chính thức phải nắn sửa lại vật hàn cẩn thận

3 -

5

Uh2

19 20 (V)

20 22 (V)

Dòng điện lấp rãnh hồ quang 70  90 (A) Lưu lượng khí bảo vệ

VCO2

10 12 lit/phút Điện áp lấp rãnh

2.5 Ki ểm tra mối hàn

- Sự đồng đều về chiều cao, chiều rộng và cạnh mối hàn

- Kiểm tra độ ngấu

- Sử lý điểm đầu, điểm cuối mối hàn

- Nghiêm chỉnh chấp hành nội qui xưởng thực hành

4 2 Vệ sinh phân xưởng

Sau khi kết thúc ca thực tập, phải vệ sinh khu vực hàn và toàn bộ xưởng

- Khoa chai khí và xả khí còn lại trong van giảm áp

- Cắt công tắc “OFF” của máy hàn

- Cắt cầu dao điện nguồn vào máy hàn

- Cuốn dây hàn treo vào vị trí quy định

- Thu dọn các dụng cụ: Kính hàn, búa nguội, búa gõ xỉ, dưỡng kiểm… vào vị trí quy định

- Vệ sinh bàn hàn: Các đầu mẩu que hàn ; phôi hàn; xỉ hàn để riêng các thùng khác nhau

- Vệ sinh toàn bộ phân xưởng

11

BÀI 2: HÀN GIÁP MỐI CÓ VÁT MÉP Ở VỊ TRÍ NGANG 2G

B ẰNG MÁY HÀN MAG Giới thiệu

Hàn giáp mối có vát mép ở vị trí ngang 2G là một vị trí hàn tương đối khó thực hiện vì trong toàn bộ quá trình hàn kim loại mối hàn chịu tác dụng của trong lực nên rễ sinh ra các khuyết tật Do đó nắm được về kiến thức và có

kỹ năng thành thạo khi thực hiện mối hàn này giúp chúng ta tự tin trong khi thực hiện các công việc trong thực tế

Mục tiêu: Sau khi xong bài này người học sẽ có khả năng:

- Trình bày được đặc điểm, trình tự hàn giáp mối có vát mép ở vị trí ngang (2G)

- Hàn được mối hàn giáp mối không vát mép ở vị trí ngang đúng trình tự đảm bảo yêu cầu kỹ thuật

- Kiểm tra đánh giá đúng ngoại dạng mối hàn

- Có khả năng làm việc độc lập và theo nhóm tốt, tiết kiệm vật liệu, đảm bảo an toàn và

vệ sinh công nghiệp

- Góc giữa mặt phẳng chứa trục mỏ hàn và trục đường hàn α = 750 800, vừa giúp quan sát được vũng hàn và khí bảo vệ là tốt hơn

- Góc giữa mặt phẳng chứa trục mỏ hàn và bề mặt vật hàn = 750 800, sẽ đảm bảo cho mối hàn không bị ăn lệch hay cháy cạnh như (hình 1.7)

750

-800

12

Hình 1.7: góc độ mỏ hàn vị trí 2G

- Hàn lớp I: Góc nghiêng mỏ hàn:  = 70 - 800; = 750

Dao động ngang mỏ hàn: răng cưa

Sử dụng phương pháp hàn đẩy (hàn trái)

- Phương pháp dao động mỏ hàn theo kiểu răng cưa xô nghiêng: Khi đưa mỏ hàn theo

kiểu răng cưa xô nghiêng thì ở bên dưới hơi lệch trước và ở bên trên có điểm dừng thì kim loại lỏng ở phía trên sẽ như có chỗ dựa đỡ chảy xệ hơn

Phương pháp này dễ thao tác, cho nên trong sản xuất được dùng tương đối nhiều nhất

là khi hàn những tấm thép có chiều dày mỏng và trung bình

- Phương pháp dao động mỏ hàn theo kiểu răng cưa: Cho đầu mỏ hàn chuyển động liên

tiếp theo hình răng cưa hướng về phía trước và ở hai cạnh mối hàn thì ngừng một lúc để

đề phòng khuyết cạnh mục đích là khống chế tính lưu động của kim loại chảy và bề rộng mối hàn để cho mối hàn hình thành tương đối tốt

Phương pháp này dễ thao tác, cho nên trong sản xuất được dùng tương đối nhiều nhất là khi hàn những tấm thép có chiều dày mỏng và trung bình Và hàn lớp lót của liên kết hà vát mép

- Phương pháp dao động mỏ hàn kiểu vòng tròn lệch:

Cho đầu que hàn liên tục chuyển động theo kiểu vòng tròn lệch và không ngừng chuyển động về phía trước Ưu điểm của phương pháp này là kim loại nóng chảy có nhiệt độ cao, đảm bảo ôxy, nitơ hòa tan trong bể hàn kịp thời thoát ra ngoài đồng thời làm cho xỉ hàn nổi lên thích hợp ở các vị trí hàn bằng, hàn ngang, hàn ngửa

13

1.3 Kỹ thuật khởi đầu, mối nối, kết thúc mối hàn

- Khởi đầu mối hàn

+ Cũng giống như kỹ thuật hàn hồ quang tay ở vị trí hàn bằng, mối hàn ở phần khởi đầu thường hơi cao vì nhiệt độ trước khi hàn của vật hàn hơi thấp nên độ sâu nóng chảy tương đối nông làm cho cường độ mối hàn tại vị trí này kém

+ Để giảm bớt hiện tượng này, sau khi gây hồ quang xong dừng lại một tý, kết hợp với rút ngắn tầm với điện cực(tầm với điện cực ngắn cho Ih cao hơn nên nhiệt được cung cấp nhiều hơn) rồi tiến hành di chuyển bình thường

- Kết thúc đường hàn

+ Nếu khi kết thúc đường hàn ngắt ngay hồ quang, sẽ tạo cho mặt ngoài của vật hàn một rãnh khuyết thấp hơn so với bề mặt vật hàn, làm cho cường độ chịu lực vị trí này giảm đi, sinh ra ứng lực tập trung dễ gây rạn nứt mối hàn

+ Khắc phục hiện tượng này, khi kết thúc ngừng lại một tý không cho mỏ hàn chuyển động rồi ngắt hồ quang hoặc sử lí tiếp bằng cách mồi và ngắt hồ quang liên tục cho đến khi rãnh được đắp đầy thì thôi

- Nối mối hàn

+ Khi hàn bán tự động người thợ có thể thao tác liên tục để thực hiện hết chiều dài đường hàn không phải ngừng để thay que như hàn điện hồ quang tay Tuy nhiên vì lí do

khách quan mà phải dừng lại, khi tiếp tục hàn thì vị trí này gọi là vị trí nối mối hàn

+ Kỹ thuật xử lý cơ bản giống như hàn điện, nhưng di chuyển nhanh hơn hàn điện vì nếu chậm mối nối sẽ bị cao

14

2.2 Chuẩn bị thiết bị dụng cụ hàn

2.2.1 Thiết bị - Máy hàn: MAG

- Máy cắt con rùa, máy mài đứng 2 đá, máy mài cầm tay

Vùng làm sạch cách mép hàn 20 - 30 mm suốt chiều dài mép của phôi

Phôi làm sạch đến khi có ánh kim

- Cắt phôi hàn có kích thước sau: 150x100x8 mm

- Nắn phẳng và làm sạch phôi: chú ý làm sạch phôi sang hai bên từ 25- 30mm

2.3 Gá phôi hàn

2.3.1 Gá phôi

- Kích thước và phương pháp gá đính như hình 5-3

+ Đặt phôi liệu song song với cạnh bàn hàn, chỉnh cho khe hở giữa hai tấm phôi a

= 2mm, gá hai tấm phôi hàn phải đảm bảo thẳng, phẳng không bị so le

+ Tạo góc bù biến dạng trước khi hàn góc α = 20

- Trong quá trình chế tạo kết cấu kim loại hàn, gá phôi hàn là một tổ hợp quan trọng và tốn công nhất Quá trình gá phôi có thể:

+ Căn cứ đường vạch dấu, vị trí tương hỗ giữa vật hàn do đường vẽ quyết định + Căn cứ khuôn mẫu (lấy kết cấu thứ nhất làm khuôn mẫu nhưng kiểm tra chính xác kích thước ban đầu sau đó một thời gian lại kiểm tra lại tránh bị sai lệch hình dạng) Dùng khuôn hoặc dụng cụ kẹp chuyên dùng phương pháp này hoàn thiện hơn

15

2.3 2 Hàn đính

Công việc chủ yếu của tổ hợp kết cấu là hàn đính (định vị chi tiết trong kết cấu) Hàn đính có ảnh hưởng rất lớn đến chất lượng mối hàn Nếu mối đính quá dài hoặc quá cao sẽ làm cho mối hàn chính thức lồi lõm không đều Ngược lại, mối đính quá ngắn sẽ làm cho nó dễ bị nứt do ứng suất khi hàn gây nên Do vậy khi hàn đính phải đảm bảo các yêu cầu sau:

- Cường độ dòng điện khi hàn đính phải cao hơn khi hàn chính thức 10%

- Khoảng cách giữa các mối hàn đính (40 ÷ 50)S, nhưng lớn nhất cũng không vượt quá 300 mm

- Chiều dài của vết đính bằng (3 ÷ 4)S, nhưng không vượt quá 30mm, thông thường là (10 ÷ 15) mm

- Bề dày của vết đính thường bằng (0,5 ÷ 0,7)S Nhưng không được lớn hơn bề dày của mối hàn chính

- Vết đính phải cách mặt ngoài của đầu nối một khoảng (10 ÷ 15) mm

- Sau khi hàn đính xong vật hàn có thể bị cong vênh, nên trước khi hàn chính thức phải nắn sửa lại vật hàn cẩn thận

Uh2

19 20 (V)

20 22 (V)

Dòng điện lấp rãnh hồ quang 70  90 (A) Lưu lượng khí bảo vệ

16

Lớp II:

2.5 Ki ểm tra mối hàn

- Sự đồng đều về chiều cao, chiều rộng và cạnh mối hàn

- Kiểm tra độ ngấu

- Sử lý điểm đầu, điểm cuối mối hàn

- Nghiêm chỉnh chấp hành nội qui xưởng thực hành

4.2 Vệ sinh phân xưởng

Sau khi kết thúc ca thực tập, phải vệ sinh khu vực hàn và toàn bộ xưởng

- Khoa chai khí và xả khí còn lại trong van giảm áp

- Cắt công tắc “OFF” của máy hàn

- Cắt cầu dao điện nguồn vào máy hàn

- Cuốn dây hàn treo vào vị trí quy định

- Thu dọn các dụng cụ: Kính hàn, búa nguội, búa gõ xỉ, dưỡng kiểm… vào vị trí quy định

3 -

5