SÁNG KIẾN kinh nghiệm hướng dẫn học sinh tham gia tốt cuộc thi khoa học kĩ thuật thcs

Một số kinh nghiệm hướng dẫn học sinh tham gia tốt cuộc thi khoa học kĩ thuật thcs; Một số kinh nghiệm hướng dẫn học sinh tham gia tốt cuộc thi khoa học kĩ thuật thcs;Một số kinh nghiệm hướng dẫn học sinh tham gia tốt cuộc thi khoa học kĩ thuật thcs;Một số kinh nghiệm hướng dẫn học sinh tham gia tốt cuộc thi khoa học kĩ thuật thcs;Một số kinh nghiệm hướng dẫn học sinh tham gia tốt cuộc thi khoa học kĩ thuật thcs;Một số kinh nghiệm hướng dẫn học sinh tham gia tốt cuộc thi khoa học kĩ thuật thcs

M C L C ỤC LỤC ỤC LỤC

1 Tên giải pháp: Một số kinh nghiệm hướng dẫn học sinh tham gia tốt cuộc thi

khoa học kĩ thuật 5

2 Cơ sở đề xuất 5

2.1 Sự cần thiết hình thành giải pháp 5

2.2 Mục tiêu của giải pháp 5

2.3 Các căn cứ đề xuất giải pháp 5

2.3.1 Căn cứ vào cơ sở lí luận 5

2.3.2 Căn cứ vào cơ sở thực tiễn 6

2.4 Phương pháp thực hiện 6

2.4.1 Phương pháp nghiên cứu 6

2.4.2 Phương pháp thực hiện 6

2.5 Đối tượng và phạm vi áp dụng 6

3 Quá trình hình thành và nội dung giải pháp 6

3.2 Nội dung giải pháp 7

3.2.1 Tổ chức cuộc thi ý tưởng KHKT 7

3.2.2 Hướng dẫn HS nghiên cứu 8

4 Hiệu quả giải pháp 10

5 Kết luận và đề xuất, kiến nghị 12

5.1 Kết luận 12

5.2 Đề xuất 12

5.3 Kiến nghị 12

TÀI LIỆU THAM KHẢO 13

DANH MỤC CÁC CHỮ CÁI VIẾT TẮT

- GV: Giáo viên

- HS: Học sinh

- SKKN: Sáng kiến kinh nghiệm

- THCS: Trung học cơ sở

- KHKT: Khoa học kĩ thuật

DANH MỤC CÁC BẢNG

- Bảng 3.2.1 Mẫu phiếu dự thi ý tưởng KHKT

- Bảng 3.2.2 Bảng mẫu kế hoạch nghiên cứu

- Bảng 4.1 Bảng thống kê các đề tài KHKT trường THCS từ năm học 2017 – 2018

đến 2020 - 2021

DANH MỤC CÁC HÌNH

- Hình 3.2.1 Bản vẽ mẫu thiết bị thước đo đa năng

- Hình 3.2.2 Mẫu poster đề tài Thước đo đa năng

BÁO CÁO TÓM TẮT

Phạm vi ảnh hưởng, hiệu quả áp dụng của sáng kiến

1 Tên giải pháp: Một số kinh nghiệm hướng dẫn học sinh tham gia tốt cuộc thi khoa học kĩ thuật

2 Cơ sở đề xuất

2.1 Sự cần thiết hình thành giải pháp

Từ năm học 2012 – 2013, Bộ GDĐT tổ chức cuộc thi KHKT dành cho học sinh trung học nhằm khuyến khích học sinh nghiên cứu khoa học, sáng tạo kỹ thuật và tăng cường vận dụng kiến thức đã học vào giải quyết những vấn đề thực tiễn Cuộc thi cũng nhằm thúc đẩy việc đổi mới phương pháp dạy và học theo hướng bám sát thực tế, tăng tính ứng dụng

Tại tỉnh , Sở GDĐT hàng năm cũng tổ chức cuộc thi KHKT cấp tỉnh dành cho học sinh trung học nhằm chọn ra những đề tài tốt nhất để dự thi cấp quốc gia Kể từ khi được

tổ chức, trong các năm liên tục tính từ năm học 2012 – 2013 đến 2017 – 2018 thì trường THCS nói riêng và đơn vị Phòng GDĐT nói chung không có sản phẩm tham gia dự thi cấp tỉnh

Có những khó khăn, vướng mắc như: các em học sinh chưa có ý tưởng đề tài hoặc

đã có nhưng chưa tự tin trình bài ý tưởng của mình với nhà trường, nhiều thầy cô chưa có biện pháp để giúp học sinh tìm kiếm ý tưởng, chưa tìm hiểu kĩ các văn bản qui định, thể lệ cuộc thi nên chưa mạnh dạn để hướng dẫn các em nghiên cứu

2.2 Mục tiêu của giải pháp

Đề xuất một số giải pháp để giúp giáo viên hướng dẫn học sinh tìm kiếm ý tưởng

đề tài, hỗ trợ học sinh trong quá trình nghiên cứu và trình bài báo cáo đề tài

2.3 Các căn cứ đề xuất giải pháp

2.3.1 Căn cứ vào cơ sở lí luận

Thông tư số 38/2012/TT-BGDĐT ngày 02 tháng 11 năm 2012 của Bộ trưởng Bộ

GDĐT về việc ban hành Quy chế thi nghiên cứu khoa học, kỹ thuật cấp quốc gia học sinh

trung học cơ sở và trung học phổ thông; thông tư số 32/2017/TT-BGDĐT ngày

19/12/2017 của BGD về việc sửa đổi, bổ sung một số điều của quy chế thi nghiên cứu KHKT ban hành kèm thông tư số 38/2012/TT-BGDĐT Trong các thông tư này có đề cập mục tiêu của cuộc thi là “Khuyến khích học sinh trung học nghiên cứu, sáng tạo khoa học, công nghệ, kỹ thuật và vận dụng kiến thức đã học vào giải quyết những vấn đề thực tiễn cuộc sống Góp phần thúc đẩy đổi mới hình thức tổ chức và phương pháp dạy học; đổi mới hình thức và phương pháp đánh giá kết quả học tập; phát triển năng lực học sinh; nâng cao chất lượng dạy học trong các cơ sở giáo dục trung học”

Công văn 1939/SGD&ĐT – GDTrHTX ngày 30/9/2020 của Sở GDĐT tỉnh về việc

hướng dẫn triển khai hoạt động nghiên cứu khoa học cho học sinh trung học và tổ chức Cuộc thi Khoa học kĩ thuật cấp tỉnh cho học sinh Trung học năm học 2020 – 2021

2.3.2 Căn cứ vào cơ sở thực tiễn

Thực tế, các trường bạn ở những địa phương lân cận như huyện Xuyên Mộc, Long Điền, Châu Đức, có điều kiện kinh tế và chất lượng giáo dục gần như tương đồng với huyện Tuy nhiên, hàng năm các địa phương này đều có sản phẩm thi KHKT cấp tỉnh và đạt giải cao, thậm chí có đơn vị đạt giải cấp quốc gia Trong khi đó, hoạt động nghiên cứu KHKT của học sinh tại trường THCS nói riêng và cáctrường THCS trên địa bàn huyện nói chung từ năm học 2012 – 2013 chưa thật sự tích cực, Phòng GDĐT huyện nhiều năm liền không có sản phẩm dự thi Điều này chứng tỏ phương pháp hướng dẫn học sinh tham gia KHKT đang áp dụng chưa đem lại hiệu quả như mong muốn

Từ những lí do trên, tôi đề xuất giải pháp “Một số biện pháp hướng dẫn học sinh

tham gia tốt cuộc thi khoa học kĩ thuật”

2.4 Phương pháp thực hiện

2.4.1 Phương pháp nghiên cứu

- Phương pháp nghiên cứu tài liệu

+Nghiên cứu các văn bản, các qui định liên quan cuộc thi: Thông tư số

38/2012/TT-BGDĐT ngày 02 tháng 11 năm 2012 của Bộ GDĐT về việc ban hành Quy

chế thi nghiên cứu khoa học, kỹ thuật cấp quốc gia học sinh trung học cơ sở và trung học

phổ thông; thông tư số 32/2017/TT-BGDĐT ngày 19/12/2017 của BGD về việc sửa đổi,

bổ sung một số điều của quy chế thi nghiên cứu KHKT ban hành kèm thông tư số 38/2012/TT-BGDĐT

+ Đọc các tài liệu hướng dẫn nghiên cứu KHKT, các tài liệu tập huấn của Bộ GDĐT và Bộ KHCN, các bài báo khoa học,

- Phương pháp điều tra thực tế, thống kê:

+ Tìm hiểu về công tác hướng dẫn học sinh tham gia cuộc thi KHKT các năm trước, tìm hiểu những khó khăn trong công tác hướng dẫn từ các đồng nghiệp

+ Tìm hiểu, thống kê những khó khăn của học sinh khi tham gia nghiên cứu KHKT + Điều tra, thống kê, đánh giá hiệu quả những phương pháp giải trước đó

+ Tìm hiểu về công tác hướng dẫn học sinh tham gia cuộc thi KHKT của các trường bạn trong tỉnh để học tập kinh nghiệm

2.4.2 Phương pháp thực hiện

Đề xuất một số biện pháp hướng dẫn học sinh tham gia cuộc thi KHKT và đồng thời trực tiếp hướng dẫn 02 học sinh tham gia cuộc thi KHKT dành cho học sinh trung học năm 2018

Điều chỉnh, cải tiến phương pháp để mang lại hiệu quả cao nhất

2.5 Đối tượng và phạm vi áp dụng

Áp dụng trong các năm học 2017 – 2018, 2018 – 2019, 2019 – 2020 cho đối tượng

là học sinh khối 8,9 trường THCS

3 Quá trình hình thành và nội dung giải pháp

3.1 Quá trình hình thành giải pháp

- Từ 9/2017 tôi bắt đầu nghiên cứu các văn bản qui định liên quan đến cuộc thi.

Giải pháp tôi đưa ra là tổ chức thu thập, tìm kiếm ý tưởng từ HS; hướng dẫn học sinh nghiên cứu

- Đến 10/2017, tôi tiến hành áp dụng các giải pháp mình đã tìm tòi nghiên cứu ở

trên cho các em học sinh lớp 8, 9 trường THCS bước đầu mang lại hiệu quả Tôi trực tiếp hướng dẫn 02 em HS lớp 8 tham gia cuộc thi KHKT cấp huyện và cấp tỉnh trong năm học này Sau cuộc thi cấp tỉnh, tôi đã rút ra một số kinh nghiệm và có điều chỉnh giải pháp trong năm học 2018 – 2019 đó là: Thay vì thu thập ý tưởng theo kiểu viết ra giấy tên đề tài, tôi tham mưu BGH tổ chức cuộc thi Ý tưởng KHKT để tìm kiếm ý tưởng từ HS

- Trong các năm học từ 2018 – 2020, tôi áp dụng các giải pháp của mình để hướng

dẫn các em học sinh tham gia cuộc thi KHKT, đồng thời có sự cải tiến, thay đổi cho phù hợp hơn với tình hình mới Tôi có chia sẻ các giải pháp này với đồng nghiệp và hoàn thành SKKN vào tháng 11/2020

3.2 Nội dung giải pháp

3.2.1 Tổ chức cuộc thi ý tưởng KHKT

Ban đầu trong năm học 2017 – 2018, tôi tổ chức thu thập ý tưởng từ phía HS bằng cách phát cho các em những tờ giấy trắng và cho các em ghi lại tên ý tưởng của mình Sau

đó, tôi thống kê lại và chọn những ý tưởng phù hợp với điều kiện thực tế, khả thi Phương pháp này bước đầu mang lại hiệu quả vì giúp tôi có được nhiều ý tưởng từ phía học sinh Tuy nhiên, việc thống kê theo kiểu này chỉ mang định tính, HS chưa có cơ hội trình bài hết những suy nghĩ, những ý tưởng sáng tạo của mình nên từ năm học 2018 – 2019 tôi đã

cải tiến cách làm, mang lại hiệu quả cao hơn: Tổ chức cho HS thi trình bài ý tưởng KHKT

Việc tổ chức cũng tương đối đơn giản, sau khi được sự đồng ý của BGH, tôi phát cho mỗi em HS 01 mẫu phiếu dự thi để các em điền vào và cho thời gian các em suy nghĩ

là 2 tuần, sau đó thu lại Mẫu phiếu như sau:

STT Tên đề

tài Lĩnh vực Mục tiêu của đề tài Mô tả vắn tắt đề tài Điểm mới của đề tài Những khókhăn dự

kiến sẽ gặp phải

Bảng 3.2.1 Mẫu phiếu dự thi ý tưởng KHKT

Từ mẫu phiếu trên, GV chấm thẩm định ý tưởng thông qua các tiêu chí tự xây dựng, mục đích cuối cùng là chọn ra được đề tài phù hợp, khả thi Một số tiêu chí GV có thể tham khảo theo thang điểm 10 như sau:

o Tên đề tài phù hợp với lĩnh vực: 2đ

o Mục tiêu rõ ràng, đáp ứng nhu cầu thực tiễn: 2đ

o Mô tả vắn tắt đề tài, dễ hiểu: 2đ

o Điểm mới của đề tài: 4đ

3.2.2 Hướng dẫn HS nghiên cứu

Sau khi đã chọn được ý tưởng từ HS Công việc tiếp theo là GV sẽ hướng dẫn HS nghiên cứu, tôi chia ra làm các bước sau đây:

- Bước 1: Lập đề cương nghiên cứu và kế hoạch nghiên cứu

HS các em có ý tưởng tốt nhưng đa số gặp phải vấn đề là các em không biết nghiên cứu bắt đầu từ đâu và làm như thế nào Công việc đầu tiên GV cần làm là hướng dẫn các

em làm đề cương nghiên cứu (theo mẫu qui định) và hướng dẫn các em lập kế hoạch nghiên cứu Chỉ có một kế hoạch nghiên cứu cụ thể, các em mới hình dung được những công việc cần làm và khoản thời gian nào là kết thúc công việc

Bảng kế hoạch mẫu tham khảo:

ĐỀ TÀI: MÔ HÌNH NHÀ CHỐNG LŨ

quan

Tìm hiểu các vật liệu cần thiết

Bảng 3.2.2 Bảng mẫu kế hoạch nghiên cứu

- Bước 2: Hướng dẫn HS tìm đọc tài liệu, kiến thức liên quan

GV cần hướng dẫn HS các phương pháp nghiên cứu tài liệu từ sách, internet HS cần phải tìm hiểu các lí thuyết liên quan đến đề tài để có kiến thức cơ sở cần thiết Việc này đòi hỏi GV cần có sự đầu tư, hỗ trợ các em những nguồn tài liệu phong phú, trong đó

có những đề tài có liên quan đã nghiên cứu trước đó

- Bước 3: Thiết kế bản vẽ (đối với đề tài kĩ thuật) hoặc khảo sát tình hình thực tế (đối với đề tài khoa học)

Sau khi HS nghiên cứu lí thuyết, GV hướng dẫn các em thiết kế bản vẽ Bản vẽ thể hiện gần như nguyên mẫu sản phẩm cần làm

Ví dụ mẫu bản vẽ và lưu đồ thiết bị đề tài Thước đo đa năng (giải ba cấp quốc gia cuộc thi KHKT năm 2019)

Vi điều khiển arduino nano Pin 7.4V DC

biến đo góc nghiêng

Bộ sạc pin

Màn hình LCD hiển thị

Biến trở đo góc

SDA-SCL

A0

Nút nhấn chọn chức năng A2

SDA-SCL

Hình 3.2.1 Bản vẽ mẫu thiết bị thước đo đa năng

- Bước 4: Hướng dẫn HS làm sản phẩm

Dựa trên bản vẽ sau khi thẩm định, GV hướng dẫn các em làm sản phẩm Trong quá trình làm sản phẩm, HS hoàn toàn có thể tham khảo ý kiến của các chuyên gia Vì vậy, nếu những kiến thức, những công việc nào không thuộc chuyên môn mà GV và HS không làm được thì hoàn toàn có thể mời chuyên gia giúp đỡ các em

Đối với các đề tài khoa học, GV cần hướng dẫn các em tìm đọc các thông tin liên quan đến đề tài, hướng dẫn các em phương pháp thống kê, phân tích các số liệu thu thập được trong quá trình khảo sát thực tế Một đề tài khoa học đòi hỏi sự phân tích sâu, khảo sát với số lượng lớn và kết quả khảo sát phải chân thực Tức là các em phải trực tiếp đi khảo sát, tuyệt đối không được kê khai sai lệch số liệu

Trong quá trình làm bước 4 này, GV cần phải cổ vũ, ủng hộ tinh thần các em khi gặp khó khăn như linh kiện hư, sản phẩm lắp ráp khó, số liệu thống kê lớn, Vai trò của người hướng dẫn là hỗ trợ, giúp đỡ, động viên, góp ý nhưng không làm giúp các em hết mọi thứ

- Bước 5: Thử nghiệm sản phẩm hoặc giải pháp

Sản phẩm sau khi hoàn thành cần phải thử nghiệm và điều chỉnh Sản phẩm phải đảm bào giống với nguyên bản hoặc có sự cải tiến hơn Đối với các giải pháp khoa học thì cần phải có các thống kê khảo sát sau khi áp dụng giải pháp để đánh giá hiệu quả mang lại

có đáp ứng yêu cầu, mục tiêu của đề tài đặt ra hay không

- Bước 6 Hướng dẫn viết báo cáo, làm poster

Báo cáo đề tài theo mẫu đề cương nghiên cứu và có qui định rõ về hình thức GV cần phải tham khảo kĩ các qui định Trong báo cáo tóm tắt cần phải thể hiện rõ quá trình

nghiên cứu của HS, tức là phải có các hình ảnh minh chứng Do đó, trong quá trình HS nghiên cứu, GV cần chụp lại những hình ảnh để chèn vào báo cáo làm minh chứng Ngoài

ra, báo cần thể hiện rõ vai trò người hướng dẫn

Poster là một sản phẩm thể hiện tóm tắt đề tài, quá trình nghiên cứu của HS Do đó,

GV cần hướng dẫn các em thể hiện rõ: Tên đề tài, giới thiệu chung về đề tài, quá trình nghiên cứu có hình ảnh minh chứng, kết quả nghiên cứu, hướng phát triển Một mẫu poster có thể tham khảo (Đề tài thước đo đa năng – giải ba cấp quốc gia cuộc thi KHKT năm 2019):

Hình 3.2.2 Mẫu poster đề tài Thước đo đa năng

4 Hiệu quả giải pháp

- Trước khi áp dụng giải pháp, đơn vị THCS chưa có sản phẩm dự thi KHKT

phẩm dự thi và thành tích của trường tại cuộc thi KHKT hàng năm được tăng lên:

Năm học Tên đề tài Số HS

tham dự

Kết quả

Máy làm mát không khí

02 02

Giải tư cấp tỉnh Giải nhì cấp huyện

Thiết bị cứu hộ khẩn cấp Điều chế tinh dầu từ thảo dược

01 02 02

Giải ba cấp quốc gia Giải ba cấp tỉnh Giải KK cấp huyện

Thiết bị tắt mở đèn quạt bằng điện thoại

Thực trang suy giảm đạo đức của HS THCS từ việc xem các phim ảnh không lành mạnh

Thực trạng trầm cảm ở HS THCS

02 01

02 02

Giải nhất cấp huyện Giải KK cấp huyện Giải tư cấp tỉnh

Giải KK cấp huyện

2020 – 2021 Nâng cao nhận thức của HS THCS vềviệc bảo tồn và phát huy giá trị các di

tích lịch sử trên địa bàn huyện trong thời đại công nghệ 4.0

Thực trang điều khiển xe gắng máy của HS THCS huyện

Khảo sát việc ảnh hưởng của mạng xã hội đến HS THCS

Mô hình nhà chống lũ Bảo tồn và phát huy giá trị cây chuối

sứ trên địa bàn huyện

Tự học, tự ghi nhớ kiến thức bằng cách chia sẻ kiến thức

Bước đầu nâng cao nhận thức về lịch

sử và văn hóa qua Việt phục thời Lê Trung Hưng

02

02 02 02

02 02

02

Bộ điều khiển nhà thông minh bằng điện thoại

Phát triển nâng cao nhận thức văn hóa đọc với HS THCS

02

02

Bảng 4.1 Bảng thống kê các đề tài KHKT trường THCS từ năm học 2017 – 2018 đến

2020 - 2021

5 Kết luận và đề xuất, kiến nghị

5.1 Kết luận

Sau quá trình nghiên cứu, đề xuất giải pháp tôi nhận thấy HS có hứng thú tham gia cuộc thi hơn Minh chứng qua các năm, số lượng đề tài tăng lên và đạt giải cao, có đề tài đạt giải cấp quốc gia Đặc biệt trong năm học 2020 – 2021 trường THCS có 9 đề tài dự thi cấp huyện với 18 HS cùng với 6 GVHD, nhiều nhất trong các đơn vị dự thi

5.2 Đề xuất

Mời thêm các chuyên gia trong lĩnh vực điện tử, khoa học máy tính về tập huấn lập trình cho HS và GVHD

Thành lập CLB nghiên cứu KHKT cấp trường để các em HS thường xuyên giao lưu, học hỏi lẫn nhau

5.3 Kiến nghị

Trong quá trình nghiên cứu, HS và GVHD gặp khó khăn là cần có một không gian riêng biệt với đầy đủ thiết bị như máy tính, wifi, nên kiến nghị trường THCS sắp xếp một phòng nghiên cứu KHKT cho HS và GVHD

TÀI LIỆU THAM KHẢO

1 Thông tư số 38/2012/TT-BGDĐT ngày 02 tháng 11 năm 2012 của Bộ trưởng Bộ

GDĐT về việc ban hành Quy chế thi nghiên cứu khoa học, kỹ thuật cấp quốc gia học sinh trung học cơ sở và trung học phổ thông

2 Thông tư số 32/2017/TT-BGDĐT ngày 19/12/2017 của BGD về việc sửa đổi, bổ sung

một số điều của quy chế thi nghiên cứu KHKT ban hành kèm thông tư số 38/2012/TT-BGDĐT

3 Công văn 1939/SGD&ĐT – GDTrHTX ngày 30/9/2020 của Sở GDĐT tỉnh về việc

hướng dẫn triển khai hoạt động nghiên cứu khoa học cho học sinh trung học và tổ chức Cuộc thi Khoa học kĩ thuật cấp tỉnh cho học sinh Trung học năm học 2020 – 2021