SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM ĐỊA LÝ LỚP 7

SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM ĐỊA LÝ LỚP 7; SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM ĐỊA LÝ LỚP 7; SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM ĐỊA LÝ LỚP 7; SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM ĐỊA LÝ LỚP 7; SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM ĐỊA LÝ LỚP 7; SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM ĐỊA LÝ LỚP 7; SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM ĐỊA LÝ LỚP 7; SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM ĐỊA LÝ LỚP 7;

MỤC LỤC

1 CƠ SỞ ĐỀ XUẤT GIẢI PHÁP……… Trang 3

1.1 Sự cần thiết hình thành giải pháp ……… Trang 31.2 Tổng quan các vấn đề liên quan đến giải pháp ……… Trang 41.2.1 Cơ sở lý luận .Trang 41.2.2 Cơ sở thực tiễn Trang 41.3 Mục tiêu của giải pháp……… Trang 51.4 Phương pháp thực hiện……… Trang 61.5 Đối tượng và phạm vi áp dụng……… Trang 6

2 QUÁ TRÌNH HÌNH THÀNH VÀ NỘI DUNG GIẢI PHÁP… Trang 6

2.1 Quá trình hình thành nên giải pháp ……….Trang 62.1.1 Thực trạng Trang 72.1.2 Những mâu thuận Trang 92.2 Nội dung giải pháp……… Trang 10 2.2.1 Hình thức giáo dục môi trường ngoại khóa Trang 102.2.2 Hình thức giáo dục môi trường trên lớp Trang 11

3 HIỆU QUẢ GIẢI PHÁP……… Trang 17

3.1 Áp dụng thử của giải pháp………Trang 173.2 Hiệu quả đạt được……… Trang 173.3 Khả năng triển khai, áp dụng giải pháp……… Trang 183.4 Kinh nghiệm thực tiễn khi áp dụng giải pháp……… Trang 18

4 Kết luận và đề xuất, kiến nghị……… Trang 19.

4.1 Đối với phòng giáo dục Trang 194.2 Đối với địa phương Trang 194.3 Đối với nhà trường Trang 19

5 TÀI LIỆU THAM KHẢO……… Trang 21

1 CƠ SỞ ĐỀ XUẤT GIẢIPHÁP

1.1 SỰ CẦN THIẾT HÌNH THÀNH GIẢI PHÁP:

Theo quan điểm phát triển bền vững hiện nay thì tài nguyên đất, nước

và rừng là những điều kiện hàng đầu Thế nhưng, trong những năm gần đây,tốc độ phát triển kinh tế toàn cầu ngày càng cao, nền kinh tế nước ta cũngphát triển nhanh chóng, khoa học kỹ thuật, công nghệ phát triển giúp conngười từ lao động thủ công được thay thế bằng những máy móc Năng suấtlao động tăng, dẫn đến mức sống con người ngày càng cao Bên cạnh đó cũngnảy sinh nhiều vấn đề tiêu cực, nan giải cần phải giải quyết toàn cầu như: Ônhiễm môi trường, rừng ngày càng bị cạn kiệt, sự nóng lên của Trái Đất, dịchbệnh và nhiều bệnh lạ xuất hiện, với những cơn bão để lại bao mất mất đauthương …

Chính vì vậy mà tại lễ kỷ niệm Ngày Môi trường thế giới ngày

5/6/2009 đã lấy chủ đề: “Trái Đất cần chúng ta! Hãy liên kết chống lại biến

đổi khí hậu” do UNEP(Chương trình Môi trường của LHQ) và các quốc gia

trên thế giới lựa chọn Chủ đề này phản ánh sự cấp bách và cần thiết của cácquốc gia trong việc đạt được đồng thuận chung tại cuộc họp bàn về Công ướcLiên hợp quốc về biến đổi khí hậu Qua đó cho thấy vấn đề môi trường đãvượt ra khỏi biên giới chính trị, tư tưởng của các quốc gia trên thế giới, nó làvấn đề chung của nhân loại

Nói đến môi trường có nhiều loại môi trường như môi trường khôngkhí, môi trường nước, … Nếu môi trường trong sạch là do con người sống và

bảo vệ, bằng không thì ngược lại Con người sống luôn gắn liền mật thiết vớimôi trường xung quanh Muốn có sức khỏe tốt để làm việc thì cần có môitrường trong sạch không bị ô nhiễm Hiện nay, dân số tăng nhanh kinh tế tăngtrưởng cao xã hội phát triển theo đó sinh hoạt của con người đa dạng, phongphú dẫn đến chất thải ngày càng đa dạng và nhiều hơn Những khẩu hiệu

“chúng ta chỉ có mỗi một Trái Đất”, “ bảo vệ môi trường của nhân loại”, “phải cải thiện cách đối xử với Trái Đất”,… các khẩu hiệu trên đã trở thànhtiếng nói mạnh mẽ của thế giới ở thế kỉ XX và đến bây giờ chúng ta càngthấm nhuần hơn điều đó

1.2 TỔNG QUAN CÁC VẤN ĐỀ LIÊN QUAN ĐẾN GIẢI PHÁP: 1.2.1 Cơ sở lý luận:

Ngày 10/1/1994 Chủ tịch Nước cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam kýlệnh công bố luật bảo vệ môi trường theo đó nhà trường là cơ quan giáo dục

có vai trò nâng cao sức khỏe, phát triển tốt thể lực cho học sinh, nên nhận rõtrách nhiệm của mình đóng góp bảo vệ môi trường Đến nay con người ngàycàng nhận rõ trách nhiệm nâng cao nhận thức, ý thức của cộng động trongviệc bảo vệ môi trường Khái niệm “lương tri môi trường” được thức tỉnh, tất

cả những cái đó đã đặt trên vai sự nghiệp giáo dục Chính đó là lý do về sựtồn tại của một mạng lưới về giáo dục môi trường, không chỉ ở nước ta màcòn có mặt ở nhiều nước trên thế giới Thực tế cho thấy, cách tiếp cận giáodục học đã nhanh chóng được xã hội tiếp nhận, và trên một chừng mực nào

đó nó đã nhanh chóng đi vào thực tế của hành động giáo dục Vì vậy, mỗi mộtgiáo viên chúng ta cũng phải góp phần vào bảo vệ môi trường theo cách củamình đó là giáo dục cho học sinh có kiến thức sâu rộng về môi trường ngay từkhi đang ngồi trên ghế nhà trường Bởi lực lượng thanh thiếu niên là lựclượng nòng cốt, là tương lai của đất nước, môi trường có “xanh - sạch - đẹp”

hay không là nhờ cả vào lực lượng nòng cốt này Đây là lý do thôi thúc tôichọn đề tài này trong suốt quá trình giảng dạy bộ môn Địa lí tại trường nóichung và Địa lí khối 7 nói riêng.

1.2.2 Cơ sở thực tiễn.

Trên địa bàn phường Long Hương hiện nay tình hình phát triển đô thịđang ngày càng lớn mạnh, cùng với đó hoạt động sinh hoạt và sản xuất củangười dân trong phường cũng không ngừng tăng nhanh Trong khi đó, dân cưtập trung khá đông đúc, theo quan sát của bản thân tôi thì hầu như những hộdân sống trên các trục đường chính đã đăng kí dịch vụ đổ rác, bên cạnh đócòn một số hộ dân khác thì không đăng ký dịch vụ đổ rác công cộng Các giađình tự xử lý chất thải bằng nhiều cách khác nhau như: Vứt rác ở những khuvực không có người sinh sống, hay ném xuống các dòng sông, đốt ở vườn nhàmình; còn nước thải họ thải trực tiếp ra cống rãnh xung quanh nhà… Nhưng

họ có biết đâu một người xả được thì nhiều người cùng xả, qua thời gian túirác ấy bị phân hủy hoặc không thể phân hủy sẽ làm cho nguốn nước đó bị ônhiễm, đất bị ô nhiễm và cả không khí cũng bị ô nhiễm… Nhiều người cònxem vấn đề ô nhiễm môi trường là những vấn đề gây cản trở và đối lập vớiquá trình phát triển, với việc khai thác các tài nguyên thiên nhiên để phục vụcho công cuộc phát triển Họ chưa nhận thức hết rằng: các vấn đề môi trườngluôn len lỏi trong mọi hoạt động và tạo ra hành lang an toàn cho phát triểnbền vững

1.3 MỤC TIÊU GIẢI PHÁP

Là giáo viên giảng dạy bộ môn Địa Lí ở trường THCS, tôi khôngngừng nghiên cứu, tìm tòi những giải pháp nhằm giúp học sinh có hiểu biết vềmôi trường, có hành vi đúng đắn với môi trường Tôi viết đề tài này nhằm

chia sẻ kinh nghiệm nhỏ của mình để góp phần nâng cao ý thức bảo vệ môitrường xung quanh cho học sinh như:

+ Học sinh hiểu về môi trường sống của chúng ta

+ Học sinh biết bỏ rác vào thùng rác đúng quy định

+ Có ý thức nhắc nhở những người xung quanh ý thức trong việc bảo vệ môitrường

đã kết hợp sử dụng các biện pháp sau đây:

Phương pháp nghiên cứu lý luận: Khai thác thông tin khoa học về

phương pháp giảng dạy có hiệu quả qua sách, tài liệu có liên quan và quaInternet, đặc biệt kết hợp với hoạt động ngoài giờ lên lớp

Phương pháp quan sát: Quan sát thực tế tại lớp, trường và ở địa

phương mình đang sinh sống

Phương pháp đàm thoại: Trực tiếp trao đổi với học sinh trong lớp,

ngoài lớp để tìm hiểu thông tin

1.5 ĐỐI TƯỢNG VÀ PHẠM VI ÁP DỤNG

Trong phạm vi khả năng và trách nhiệm của mình, tôi vận dụng vấn đề

mà bài viết này đề cập đến, đó là “ Lồng ghép giáo dục môi trường qua môn địa lí lớp 7 tại trường THCS ” Đề tài tôi nghiên cứu chỉ giới hạn trong

khối lớp 7 tuy nhiên khi triển khai cũng có thể áp dụng cho toàn cấp học

2 QUÁ TRÌNH HÌNH THÀNH VÀ NỘI DUNG GIẢI PHÁP

2.1 QUÁ TRÌNH HÌNH THÀNH NÊN GIẢI PHÁP:

tế, xã hội, bảo hộ lao động, ô nhiễm không khí, nước và đất, hạn chế phế thải

và tăng cường tái sử dụng nguồn phế thải, chống xói mòn, quản lý nơi cư trúcủa động thực vật, đặc biệt là loài quý hiếm, bảo vệ mỹ quan và văn hóa

Nhìn chung, có thể xem môi trường là mọi thứ ở xung quanh chúng ta

Đó là ngôi nhà mà chúng ta đang ở, là những cây cối chim muông, là sôngngòi, núi non, hồ đầm, là không khí mà chúng ta đang thở, đất đai mà chúng

ta đang gieo trồng… Môi trường có ảnh hưởng lớn đến chúng ta Chẳng hạnnhư chúng ta cảm thấy lạnh khi trời mưa, sử dụng nước từ suối, sông, giếng,nước mưa và chúng ta sẽ bị bệnh nếu như nước bị bẩn Chúng ta cũng gây ảnh

hưởng đến môi trường bằng việc khai thác rừng và thủy sản, đào kênhmương… Môi trường rất quan trọng đối với chúng ta vì cuộc sống của chúng

ta phụ thuộc vào môi trường Môi trường đáp ứng những nhu cầu của chúng

ta như không khí,nước, thức ăn và chỗ ở…

- Giáo dục môi trường là gì ?

Định nghĩa về môi trường được chấp nhận một cánh phổ biến nhất doHội nghị quốc tế về giáo dục môi trường của Liên Hợp Quốc tổ chức tạiTbilisi năm 1977 đã đưa ra, giáo dục môi trường có mục đích “ làm cho các

cá nhân và các cộng động hiểu được bản chất phức tạp của môi trường tựnhiên và môi trường nhân tạo là kết quả tương tác của nhiều nhân tố sinh học,

lí học, xã hội, kinh tế và văn hóa; đem lại cho họ kiến thức, nhận thức về giátrị, thái độ và kĩ năng thực hành để họ tham gia một cách có trách nhiệm vàhiệu quả trong phòng ngừa và giải quyết các vấn đề môi trường và quản líchất lượng môi trường

Nhìn chung trên địa bàn phường Long Hương đa phần người dân sốngchủ yếu dựa vào hoạt động tiểu thương, dịch vụ, nhà hàng, quán ăn nên ýthức trong việc giữ gìn vệ sinh của người dân chưa được nâng cao Ở phường

có sông chạy qua cầu Long Hương, nhiều lúc tôi thấy những lúc nước xuốngrôi lên trên sông có rất nhiều rác thải và các xác động vật vứt xuống sông.Làm cho nguồn nước bị ô nhiễm, nhiều lúc bốc mùi khó chịu Như vậy nókhông những ảnh hưởng tới môi trường mà còn ảnh hưởng đến sức khỏe củacon người Chúng ta có thể thấy họ không những thơ ở với môi trường xungquanh mà họ chẳng quan tâm đến sức khỏe của người khác, họ chỉ quan tâmđến lợi nhuận mà thôi

Qua thực trạng môi trường ở địa phương như trên giáo viên cần hướngdẫn cho học sinh có được kĩ năng và đưa ra biện pháp làm thế nào để hạn chếrác thải, xử lý rác hợp lý và đặc biệt là có ý thức tuyên truyền cho người thân

và những người xung quanh có ý thức bảo vệ môi trường hợp lí để không gâyảnh hưởng đến môi trường sống và nguồn nước xung quanh nơi ta đang sinhsống

Trường THCS Nguyễn là ngôi trường được xây và đưa vào sử dụng từnăm 1990 Năm 2006 nhà trường được UBND Thị xã đầu tư xây dựng mớivới quy mô trường đạt chuẩn gồm 24 phòng học,7 phòng bộ môn, 4 phòngphục vụ học tập, 10 phòng chức năng và các khối công trình phục vụ vệ sinh,sân chơi bãi tập, trường đóng ở khu vực dân cư tập trung đông, Có cây xanhxung quanh sân trường nên nhìn chung không khí ở đây trong lành và thoángmát cho học sinh học tập và vui chơi Khu vực nhà trường đóng, công tác vệsinh môi trường của nhân dân địa phương xung quanh có ý thức khá tốt, họcsinh có ý thức bảo vệ cảnh quan môi trường và cảnh quan sư phạm Thếnhưng bên cạnh đó cũng còn nhiều em chẳng chú ý gì đến môi trường xungquanh, các em cứ vô tư ăn uống rồi vô tư quẳng ngay những bịch ni lông, chainhựa, giấy gói quà… ra nơi các em đang đứng, đang học tập

2.1.2 Những mâu thuận.

Con người cho rằng tài nguyên của Trái Đất là vô tận, có thể thỏa sứckhai thác phục vụ lợi ích của mình mà không lo cạn kiệt với cái quan niệm cổ

hũ từ xa xưa “Rừng vàng biển bạc” không cần phải để dành cho thế hệ sau

Con người nghĩ rằng mình hoàn toàn có khả năng chinh phục thiênnhiên, bắt thiên nhiên phải phục tùng con người Đặc biệt khi khoa học kỹthuật phát triển và việc ứng dụng khoa học kỹ thuật vào đời sống sản xuất,người ta chỉ nghĩ đến sự tiện lợi (như xe máy, ô tô, ti vi, tủ lạnh…), đến năng

suất, chất lượng sản phẩm mà ít nghĩ đến ảnh hưởng của nó tới môi trườngsống như: Khói bụi nhà máy xả ra gây ô nhiễm không khí, chất độc từ phânbón, thuốc trừ sâu trong sản xuất nông nghiệp, công nghiệp làm ô nhiễmnguồn nước sạch, ô nhiễm không khí, tiêu diệt các sinh vật v.v…

Con người tỏ thái độ bàng quan, thiếu quan tâm cho dù môi trường ônhiễm ra sao, tài nguyên thiên nhiên còn hay hết, coi đó là việc của xã hội,của người khác, của các nhà lãnh đạo Nguy hại hơn, những suy nghĩ trênkhông phải của một số ít người, lại cũng không phải chỉ ở một quốc gia nào

mà ở số đông người, ở hầu hết các quốc gia trên thế giới và nhất là ở các nướckém phát triển, các đang phát triển Vì vậy, cần hiểu lại vấn đề, cần có nhữnghành vi ứng xử thật đúng đắn với môi trường và tài nguyên thiên nhiên là vấn

đề cấp bách đang đặt ra, bởi nếu không những vấn đề trên sẽ ảnh hưởng trựctiếp đến cuộc sống của con người trong hiện tại và cả tương lai nữa

Đối với học sinh trung học cơ sở thì nhiều em chưa biết nhiều về táchại của việc gây ô nhiễm môi trường ảnh hưởng đến sự sống Là giáo viênchúng ta nên từng bước dẫn dắt học sinh hình thành thói quen bảo vệ môitrường từ việc làm nhỏ nhất ở trường, gia đình và làng xóm như bỏ rác vàothùng đúng nơi quy định, vệ sinh sạch sẽ nơi mình sinh hoạt, nơi mình sống

Từ thói quen tốt trên học sinh sẽ nhận thức và có việc làm đúng trong bảo vệmôi trường và hiểu tác động của môi trường đến cuộc sống xung quanh

2.2 NỘI DUNG GIẢI PHÁP

2.2.1 Hình thức giáo dục môi trường ngoại khóa.

Hình thức này ở̉ trường THCS Nguyễn Trãi chưa có điều kiện thamquan thực tế Nhưng là giáo viên giảng dạy bộ môn địa lí tôi cũng đã tổ chứccác cuộc thi tìm hiểu về môi trường giữa các tổ trong lớp học theo hình thức

giao việc về nhà, hướng dẫn các em tự thu thập các thông tin về môi trường ởđịa phương nơi học sinh sống và học tập như: cho học sinh quan sát và tìmhiểu về các nguồn chất thải gây ô nhiễm môi trường ở địa phương Quan sát,theo dõi ghi chép để biết các khu vực có chất thải làm ảnh hưởng như thế nàotới môi trường, nắm được khu vưc nào bị ảnh hưởng nhiều nhất, vì sao? Qua

dữ liệu đã được thu thập tự thực tế giáo viên hướng dẫn học sinh viết thànhbài báo cáo ngắn về vấn đề môi trường ở địa phương Hoặc cho học sinh tìmhiểu xong và yêu cầu các em vẽ tranh tuyên truyền về vấn đề môi trường ởđịa phương trên giấy A4 Giáo viên sẽ đọc và lựa chọn những bài viết hay,những bức tranh đẹp chấm điểm và đọc cho các lớp nghe Hiện nay các emcũng tiếp thu về kĩ thuật công nghệ nhanh, học sinh có thể chụp ảnh nhữngkhu vực ô nhiễm, hoặc những vùng có không khí trong lành ở địa phương haynhững bức ảnh của học sinh trường mình đang làm về sinh môi trường… sau

đó học sinh rửa ảnh và làm thành một tập san cho lớp Từ đó học sinh sẽ quantâm hơn đến vấn đề môi trường và có ý thức hơn trong vấn đề bảo vệ môitrường xung quanh Tìm hiểu các thông tin về môi trường được đăng tải trênbáo, đài và mạng Internet …

2.2.2 Hình thức giáo dục môi trường trên lớp.

Theo tôi để tạo ra những công dân nhận thức, có trách nhiệm vê môitrường và biết sông hòa hợp với môi trường thì chúng ta cần giáo dục để họcsinh có hiểu biết về môi trường, có thái độ đúng đắn về môi trường và cuốicùng là khả năng hành động có hiệu quả đối với môi trường

Một là: Giúp học sinh có hiểu biết về môi trường

* Tiết 1 - bài 1: Dân số

Ở địa lí 7 ngay bài học đầu tiên vấn đề giáo dục môi trường đã đượcđưa vào, nhưng có thể học sinh chưa hiểu rõ vấn đề môi trường nên đây làbước đầu xây dựng ý thức bảo vệ môi trường cho học sinh Bài này khi nêucác vấn đề nảy sinh do bùng nổ dân số ở các nước đang phát triển trong đó cóvấn đề môi trường.

Giáo viên đặt câu hỏi: ? Tại sao bùng nổ dân số lại ảnh hưởng tới môitrường

Qua câu hỏi trên học sinh bắt đầu suy nghĩ, thắc mắc sâu sắc đến tácđộng của con người đã làm thay đổi môi trường rất lớn lao: Diện tích rừngsuy giảm, ô nhiễm môi trường nước, không khí, ô nhiễm tiếng ồn…và họcsinh nhận thức được rằng những tác động, những thay đổi đó tác động lớn đếnđơi sống của con người Tất nhiên là từ những nhận thức trên học sinh đã bắtđầu tự đặt bản thân mình vào vấn đề bảo vệ môi trường nhưng còn mơ hồ

* Tiết 3 – bài 3: Quần cư Đô thị hóa

Ở nội dung quần cư nông thôn và quần cư đô thị khi giảng bài cần đềcập và giúp học sinh nhận thức được rằng: môi trường là nơi sinh sống củacon người và thế giới sinh vật Mỗi cá thể và gia đình đều cần một không giannhất định để phục vụ cho các hoạt động sống như nhà ở, đất để trồng trọt vàchăn nuôi… Xã hội loài người trong quá trình phát triển đã dần chiếm khônggian của môi trường tự nhiên Trái Đất thiết lập quần cư nông thôn và đô thị…Qua đó học sinh bắt đầu nhận thấy rằng môi trường tự nhiên có mỗi quan hệmật thiết với đời sống của mình

* Tiết 9 - bài 10 : Dân số và sức ép dân số tới tài nguyên, môi trường ở đới nóng.