Mỗi con người Việt Nam được sống trong cuộc sống ấm no hoà bình hạnh phúc nhưng ắt hẳn cũng không ai quên cái tên thân ái và nể phục Nguyễn Ái Quốc. Người sinh ra trong một gia đình nhà nho nghèo, trí thức, yêu nước muốn làm cách mạng nhưng Nguyễn Ai Quốc không tán thành đường lối cứu nước của các bậc tiền bối. Năm 1911 Nguyễn Ai Quốc đã ra đi tìm đường cứu nước. Ở đây Người đã nhận thấy nỗi khổ của nhân dân lao động, được tiếp xúc với luận cương của Lê Nin người đã tìm thấy con đường đi mới cho sự nghiệp cách mạng Việt Nam. Trên bước đường tìm đường cứu nước và hình thành tư tưởng người đã gặp không ít khó khăn thử thách nhưng với tấm lòng yêu nước và sự kiên trì cuả mình Người đã vượt qua và tiếp tục sự nghiệp cách mạng. Các văn kiện như: Chính cương vắn tắt, Sách lược vắn tắt, Đường kách mệnh của Bác... đã góp phần rất lớn trong việc tìm ra thông tin cho cách mạng Việt Nam cũng như cách mạng các dân tộc bị áp bức, đặc biệt tôi ấn tượng với tác phẩm “Đường Kách Mệnh” Tác phẩm đánh dấu một giai đoạn mới trong nhận thức lý luận của Nguyễn Ái Quốc, góp phần phát triển sáng tạo nhiều vấn đề trong lý luận cách mạng Mác Lênin.
Trang 1TRƯỜNG ĐẠI HỌC
BỘ MÔN KHOA HỌC CHÍNH TRỊ
TIỂU LUẬN MÔN
TƯ TƯỞNG HỒ CHÍ MINH
Tên đề tài: Quá trình hình thành, phát triển của tư tưởng Hồ Chí Minh và giá trị to
lớn, ý nghĩa lịch sử của 1 trong các tác phẩm được ra đời giai đoạn 1920 - 1930
Họ và tên:
Mã sinh viên:
Lớp:
Hà Nội, 07/2021
Trang 2Mục lục
1 Mở đầu 1
2 Nội dung 2
I Quá trình hình thành và phát triển tư tưởng Hồ Chí Minh 2
1 Thời kỳ từ năm 1911 trở về trước: hình thành tư tưởng yêu nước và tìm phương hướng cứu nước mới 2
2 Thời kỳ 1911-1920: hình thành phương hướng cứu nước, giải phóng dân tộc Việt Nam theo con đường cách mạng vô sản 2
3 Thời kỳ 1920-1930: hình thành cơ bản tư tưởng về cách mạng Việt Nam 3
5 Thời kì 1941-1969: Tư tưởng Hồ Chí Minh Tiếp tục hoàn thiện, phát triển và toả sáng 4
II Giá trị to lớn, ý nghĩa lịch sử tác phẩm “ĐƯỜNG CÁCH MỆNH” 5
1 Bối cảnh lịch sử ra đời, chủ đề tư tưởng, kết cấu tác phẩm 5
2 Nội dung cơ bản 5
3 Giá trị và ý nghĩa lịch sử trong quá khứ đến hiện tại 8
3 Kết luận 11
4 Danh mục tài liệu tham khảo 13
Trang 31 Mở đầu
Mỗi con người Việt Nam được sống trong cuộc sống ấm no hoà bình hạnh phúc nhưng ắt hẳn cũng không ai quên cái tên thân ái và nể phục Nguyễn Ái Quốc Người sinh
ra trong một gia đình nhà nho nghèo, trí thức, yêu nước muốn làm cách mạng nhưng Nguyễn Ai Quốc không tán thành đường lối cứu nước của các bậc tiền bối Năm 1911 Nguyễn Ai Quốc đã ra đi tìm đường cứu nước Ở đây Người đã nhận thấy nỗi khổ của nhân dân lao động, được tiếp xúc với luận cương của Lê Nin người đã tìm thấy con đường
đi mới cho sự nghiệp cách mạng Việt Nam Trên bước đường tìm đường cứu nước và hình thành tư tưởng người đã gặp không ít khó khăn thử thách nhưng với tấm lòng yêu nước và sự kiên trì cuả mình Người đã vượt qua và tiếp tục sự nghiệp cách mạng Các văn kiện như: Chính cương vắn tắt, Sách lược vắn tắt, Đường kách mệnh của Bác đã góp phần rất lớn trong việc tìm ra thông tin cho cách mạng Việt Nam cũng như cách mạng các dân tộc bị áp bức, đặc biệt tôi ấn tượng với tác phẩm “Đường Kách Mệnh” Tác phẩm đánh dấu một giai đoạn mới trong nhận thức lý luận của Nguyễn Ái Quốc, góp phần phát triển sáng tạo nhiều vấn đề trong lý luận cách mạng Mác - Lênin
Trên con đường của mình Bác đã phải trải qua 5 giai đoạn hình thành tư tưởng, nó dần dần được hoàn thiện và bổ sung vào những năm 1945-1969 Đây cũng là thời điểm cách mạng tháng Tám thành công Cuộc cách mạng này là kết quả của việc vận dụng tư tưởng Hồ Chí Minh và càng chứng minh đường lối cứu nước của Bác hoàn toàn đúng đắn
và phù hợp với quy luật khách quan Tư tưởng Hồ Chí Minh là một hệ thống quan điểm toàn diện những vấn đề cơ bản của cách mạng Việt Nam từ cách mạng dân tộc dân chủ nhân dân đến cách mạng xã hội chủ nghĩa là sự vận dụng sáng tạo và phát triển chủ nghĩa Mác – Lê nin vào điều kiện cụ thể của Việt Nam, đồng thời là sự kết tinh tinh hoa dân tộc
và trí tuệ thời đại nhằm giải phóng giai cấp và giải phóng con người Cho đến thời đại ngày nay việc tìm hiểu những lí luận và những giai đoạn hình thành tư tưởng của Bác vẫn mang lại rất nhiều ý nghĩa về học tập cũng như xây dựng và củng cố tư tưởng cách mạng Việt Nam
Hôm nay em xin mạnh dạn viết bài tiểu luận với đề tài “Quá trình hình thành, phát triển của tư tưởng Hồ Chí Minh và giá trị to lớn, ý nghĩa lịch sử của 1 trong các tác phẩm được ra đời giai đoạn 1920 - 1930” và lựa chọn tác phẩm “Đường Kách Mệnh” để tìm hiểu, mặc dù đã cố gắng tìm hiểu nhưng sẽ không tránh khỏi sai sót rất mong được sự cố vấn chỉnh sửa từ thầy cô để bài làm hoàn thiện hơn nữa
Trang 42 Nội dung
I Quá trình hình thành và phát triển tư tưởng Hồ Chí Minh
Tư tưởng Hồ Chí Minh không không hình thành ngay một lúc mà trải qua bằng quá trình tìm tòi, khảo nghiệm, xác lập,phát triển, hoàn thiện, gắn với quá trình hoạt động cách mạng của người Tư tưởng Hồ Chí Minh được hình thành qua 5 giai đoạn:
1 Thời kỳ từ năm 1911 trở về trước: hình thành tư tưởng yêu nước và tìm phương hướng cứu nước mới
Thời trẻ sống trong môi trường gia đình, quê hương, Hồ Chí Minh tiếp tục kế thừa truyền thống yêu nước, nhân nghĩa của dân tộc, vốn văn hoá quốc học, Hán học và bước đầu tiếp thu văn hoá phương Tây, chứng kiến cảnh sống nô lệ lầm than của dân tộc, tiếp thu tinh thần bất khuất của các bậc cha an, hình thành hoài bão cứu nước cứu dân
2 Thời kỳ 1911-1920: hình thành phương hướng cứu nước, giải phóng dân tộc Việt Nam theo con đường cách mạng vô sản
Hồ Chí Minh đã đi, sống nhiều nơi trên thế giới, tìm hiểu thực chất thời cuộc hiện đại, hiểu biết sâu sắc bản chất, thủ đoạn, tội ác của chủ nghĩa thực dân và tình cảnh nhân dân các nước thuộc địa
Từ 1911-1917 Hồ Chí Minh đến các nước Pháp, I-ta-li-a, Tây Ban Nha, Bồ Đào Nha, Angieri, Tuynidi, Cônggoo Qua cuộc hành trình này, ở Người hình thành một nhận thức mới: giai cấp công nhân, nhân dân lao động các nước đều bị bóc lột có thể là bạn của nhau Còn chủ nghĩa đế quốc, bọn thực dân ở đâu cũng là kẻ bóc lột, là kẻ thù của nhân dân lao động
Năm 1917 về Pháp, anh tham gia phong trào công nhân Pháp, bắt đầu đấu tranh chống chủ nghĩa thực dân
Năm 1919, anh gia nhập Đảng Xã hội của giai cấp công nhân Pháp Bởi theo anh đây là tổ chức duy nhất ở Pháp bênh vực nhân dân Việt Nam, là tổ chức duy nhất theo đuổi lí tưởng cao quý của Đại cách Pháp: Tự do, bình đẳng, bác ái
Ngày 18 tháng 6 năm 1919, anh lấy tên là Nguyễn Ái Quốc, thay mặt cho người Việt Nam yêu nước ở Pháp gửi yêu sách của nhân dân An Nam tới Hội nghị Véc Xây, đòi quyền tự do, dân chủ cho nhân dân Việt Nam Đây là lời nói chính nghĩa đầu tiên của đại biểu phong trào giải phóng dân tộc Việt Nam trên diễn đàn quốc tế
Tháng 7-1920, Hồ Chí Minh đọc sơ thảo lần thứ nhất những luận cương của Lênin
về vấn đề dân tộc thuộc địa, và nhiều tài liệu liên quan đến Quốc Tế Cộng sản Hiểu biết thêm về chủ nghĩa Lênin, Quốc tế Cộng sản về cách mạng vô sản với phong trào giải phóng dân tộc trên thế giới Qua đó, tìm thấy phương hướng đấu tranh giải phóng dân tộc Việt Nam theo con đường cách mạng vô sản
Tháng 12-1920, cùng những người tích cực nhất trong Đảng Xã Hội Pháp, Hồ Chí Minh tham gia sáng lập Đảng Cộng Sản Pháp, trở thành người cộng sản Việt Nam đầu tiên Đồng thời, trong tư tưởng Hồ Chí Minh đi tới xác định các mạng giải phóng dân tộc
ở Việt Nam phải do Đảng cộng sản lãnh đạo
Trang 53 Thời kỳ 1920-1930: hình thành cơ bản tư tưởng về cách mạng Việt Nam
Ngay sau khi trở thành đảng viên Đảng Cộng sản Pháp, Hồ Chí Minh tích cực sử dụng báo chí Pháp lên án chủ nghĩa thực dân Pháp Thức tỉnh lương tri nhân dân Pháp và nhân loại tiến bộ, khơi dậy lòng yêu nước của nhân dân các dân tộc thuộc địa và Việt Nam
Thời kỳ đầu Hồ Chí Minh có một số bài báo đáng chú ý như: Vấn đề dân bản xứ, báo L’Humanite’ 2-8-1919, Ở Đông Dương,v…v…Năm 1921, Hồ Chí Minh tham gia
sáng lập Hội liên hiệp thuộc địa Năm 1922 Người được bầu là Trường Tiểu ban nghiên
cứu vấn đề dân tộc thuộc địa của Đảng Cộng sản Pháp, sáng lập báo Le Paria, bằng tiếng Pháp tố cáo tội ác của lưng chủ nghĩa thực dân, thức tỉnh nhân dân các nước thuộc địa trong đó có Việt Nam
Thông qua báo chí và các hoạt động thực tiễn, Hồ Chí Minh tích cực truyền bá chủ nghĩa Mác-Lênin vào phong trào công nhân và yêu nước Việt Nam, chuẩn bị về tư tưởng,
tổ chức cho việc thành lập Đảng Cộng sản Việt Nam
Năm 1925, với tên là Nguyễn Ái Quốc, xuất bản tác phẩm Bản án chế độ thực dân Pháp, Trong đó, vạch rõ bản chất, thủ đoạn của chủ nghĩa thực dân và vạch ra phương hướng của cách mạng giải phóng dân tộc trong các nước thuộc địa và phụ thuộc
Tháng 6 -1925, Hồ Chí Minh sáng lập tổ chức quá độ cho việc thành lập Đảng Cộng sản: Hội Việt Nam thanh niên cách mạng, ra báo Thanh niên bằng tiếng Việt, từng bước truyền bá chủ nghĩa Mác-Lênin và lý luận cách mạng trong những người yêu nước
Năm 1927, xuất bản sách Đường Kách mệnh Tổng kết kinh nghiệm các cuộc cách mạng tư sản Anh, Pháp, Mỹ và kinh nghiệm cách mạng Tháng Mười Nga Chỉ rõ cách mạng Việt Nam phải có Đảng Cộng sản với chủ nghĩa MácLênin làm cốt lãnh đạo; Lực lượng cách mạng giải phóng dân tộc là toàn thể nhân dân Việt Nam trong đó nòng cốt là liên minh công nông
Từ ngày 3 đến ngày 7-2-1930, Hồ Chí Minh chủ trì Hội nghị hợp nhất các tổ chức công sản đầu tiên ở Việt Nam, thành lập Đảng Cộng sản Việt Nam, thông qua Chánh cương vắn tắt của Đảng, Sách lược vắn tắt của Đảng, 5 điểm lớn, Điều lệ Đảng Cộng sản Việt Nam vắn tắt lời kêu gọi do Người khởi thảo, Các văn kiện này được coi là Cương lĩnh chính trị đầu tiên của Đảng ta Trong đó, trình bày rõ những quan điểm cơ bản về đường lối, phương pháp cách mạng Việt Nam, việc tổ chức, xây dựng Đảng Cộng sản Việt Nam thành một tổ chức lãnh đạo cách mạng Việt Nam
Cương lĩnh chính trị do Hồ Chí Minh khởi thảo giương cao ngọn cờ độc lập dân tộc và chủ nghĩa xã hội Trong đó vạch ra con đường cách mạng Việt Nam là từ cách mạng dân tộc dân chủ tiến lên cách mạng xã hội chủ nghĩa dưới sự lãnh đạo của Đảng Cộng sản Việt Nam Liên minh công nông là lực lượng nòng cốt Cách mạng Việt Nam là một bộ phận cách mạng thế giới Chiến lược đại đoàn kết toàn dân thấm trong từng câu chữ của Chánh cương vắn tắt của Đảng, Sách lược vắn tắt của Đảng và Lời kêu gọi nhân ngày thành lập Đảng Bản Cương lĩnh đầu tiên này đã thể hiện rõ sự vận dụng và phát triển sáng tạo chủ nghĩa Mác - Lênin trong giải quyết mối quan hệ giai cấp, dân tộc và quốc tế trong đường lối cách mạng Việt Nam
4 Thời kỳ 1930-1941: vượt qua thử thách, kiên định giữ vững đường lối, phương pháp cách mạng Việt Nam đúng đắn, sáng tạo
Trang 6Do không sát tình hình Đông Dương, lại bị chi phối bởi quan điểm tả khuynh của Đại hội 6 (1928) Quốc tế Cộng sản đã chỉ trích đường lối Hồ Chí Minh vạch ra trong Hội nghị 3/2/ 1930 (cải lương, dân tộc chủ nghĩa dẫn tới hẹp hòi, không quan tâm đấu tranh giai cấp, không quan tâm cách mạng thế giới, không thành lập liên bang Đông Dương)
Vì thế Hội nghị Trung ương 10/1930, ra “án Nghị quyết”, thủ tiêu văn kiện
3/2/1930, đổi tên Đảng Thời gian này, Hồ Chí Minh tiếp tục hoạt động ở Quốc tế Cộng sản, nghiên cứu chủ nghĩa Mác Lê nin và chỉ đạo cách mạng Việt Nam, kiên định bảo vệ quan điểm của mình
Đại hội 7 Quốc tế Cộng sản (1935) đã tự kiểm điểm, phê bình về khuynh hướng
“Tả”, “cô độc”, “hẹp hòi”, dẫn tới buông lơi ngọn cờ dân tộc, dân chủ để cho các Đảng tư sản của các nước nắm lấy chống phá cách mạng
Vì thế Đại hội 7 chỉ đạo chuyển hướng chiến lược Cách mạng thế giới, tập trung thành lập mặt trận dân chủ chống phát xít, chống chiến tranh, bảo vệ hòa bình
Đến 1936, Đảng ta càng thấy được những khuynh hướng biệt phái, cô độc, tả khuynh, hẹp hòi trước đây và chuyển dần hướng chỉ đạo chiến lược, từng bước trở về với đường lối Văn kiện 3/2 với tư tưởng Hồ Chí Minh
5 Thời kì 1941-1969: Tư tưởng Hồ Chí Minh Tiếp tục hoàn thiện, phát triển và toả sáng
Ngày 28/1/1941, Hồ Chí Minh về nước trực tiếp lãnh đạo Cách mạng, Người đặt nhiệm vụ giải phóng dân tộc lên hàng đầu Tháng 5/1941, Người chủ trì Hội nghị Trung ương 8 quyết định “tạm gác” khẩu hiệu ruộng đất, xóa bỏ vấn đề Liên bang Đông Dương, thành lập mặt trận Việt Minh, đại đoàn kết dân tộc, cơ sở liên minh công nông nhờ đó Cách mạng Tháng 8 1945 thành công Đó cũng là thắng lợi đầu tiên của tư tưởng Hồ Chí Minh
Sau Cách mạng Tháng 8, cả nước phải tiến hành kháng chiến chống Pháp lần 2 và kháng chiến chống Mỹ cứu nước, vừa xây dựng CNXH ở miền Bắc, vừa giải phóng miền Nam Đây là thời kỳ tư tưởng Hồ Chí Minh được bổ sung, phát triển hoàn thiện, một loạt vấn đề cơ bản gồm: đường lối chiến tranh nhân dân toàn dân toàn diện, xây dựng CNXH
ở một nước vốn là thuộc địa nửa phong kiến, quá độ lên chủ nghĩa xã hội bỏ qua chế độ
Tư bản chủ nghĩa bởi điều kiện đất nước bị chia cắt, có chiến tranh, xây dựng Đảng cầm quyền, xây dựng nhà nước kiểu mới của dân, do dân và vì dân, củng cố phong trào cộng sản, công nhân quốc tế
Trước khi qua đời, Người để lại một bản Di chúc thiêng liêng kết tinh những giá trị đạo đức, tư tưởng, nhân cách, tâm hồn cao đẹp của một người lãnh tụ vĩ đại, suốt đời phấn đấu hy sinh vì Tổ quốc, nhân dân và nhân loại Di chúc tổng kết sâu sắc những bài học đấu tranh thắng lợi của cách mạng Việt Nam, vạch định hướng mang tính cương lĩnh cho
sự phát triển đất nước sau khi kháng chiến thắng lợi
Đến nay, toàn Đảng, toàn dân Việt Nam đang phấn đấu thực hiện điều mong mỏi cuối cùng của Hồ Chí Minh là: “Toàn Đảng, toàn dân ta đoàn kết phấn đấu, xây dựng một nước Việt Nam hoà bình, thống nhất, độc lập, dân chủ và giàu mạnh, và góp phần xứng đáng vào sự nghiệp cách mạng thế giới" Tư tưởng Hồ Chí Minh tiếp tục được Đảng Cộng sản Việt Nam vận dụng và phát triển trong thực tiễn cách mạng Việt Nam
Trang 7II Giá trị to lớn, ý nghĩa lịch sử tác phẩm “ĐƯỜNG CÁCH MỆNH”
1 Bối cảnh lịch sử ra đời, chủ đề tư tưởng, kết cấu tác phẩm
Tác phẩm Đường cách mệnh được chuẩn bị vào những năm 1925-1926 và được xuất bản vào năm 1927 Đây là thời kỳ hoạt động đầy sôi nổt và hiệu quả của Nguyễn Ái Quốc
Tháng 11 năm 1924, Nguyễn Ái Quốc đến Quảng Châu (Trung Quốc) Tại đây, Người tập hợp những người Việt Nam yêu nước, thành lập Hội Việt Nam cách mạng thanh niên Công việc đầu tiên Nguyễn Ái Quốc làm là mở các lớp đào tạo, bồi dưỡng cán
bộ Người vừa là giảng viên chính, vừa là người tổ chức và hướng dẫn lớp học Thời gian
từ năm 1925 đến năm 1927, Nguyễn Ái Quốc đã tổ chức được ba lớp đào tạo với tổng số
75 học viên Các bài giảng của Người là tài liệu chính cho học viên nghiên cứu, trao đổi
Đầu năm 1927, các bài giảng của Nguyễn Ái Quốc tại các lớp học tại Quảng Châu được bộ tuyên truyền của Hội Liên hiệp các dân tộc bị áp bức ở Á Đông tập hợp lại và xuất bản thành sách với tên gọi Đường cách mệnh Sách có khổ 13 x 18cm, in trên giấy nến, kiểu chữ viết thường
Tác phẩm với chủ đề tư tưởng chủ đạo xuyên suốt của tác phẩm là giáo dục lý luận cách mạng cho cán bộ, đảng viên và các tầng lớp nhân dân Vận dụng và phát triển sáng tạo chủ nghĩa Mác- Lênin, tổng kết thực tiễn phong trào cách mạng trong nước và quốc
tế, cuốn sách đã trình bày một cách hệ thống những vấn đề cơ bản của lý luận cách mạng, làm cơ sở cho việc hoạch định đường lối cách mạng Việt Nam
Về mặt hình thức: Ngoài lời đề tựa, cuốn sách được phân chia theo từng vấn đề, số trang cũng được đánh theo từng vấn đề, không đánh liền cho cả cuốn sách Trong tác phẩm này, Nguyễn Ái Quốc đã tập trung đề cập 15 vấn đề (1) Tư cách một người cách mệnh; (2); Vì sao phải viết sách này? (3) Cách mệnh; (4) Lịch sử cách mệnh Mỹ; (5) Cách mệnh Pháp; (6) Lịch sử cách mệnh Nga; (7) Quốc tế; (8) Phụ nữ quốc tế; (9) Công nhân quốc tế; (10) Cộng sản thanh niên quốc tế; (11) Quốc tế giúp đỡ; (12) Quốc tế cứu tế
đỏ (13) Cách tổ chức công hội; (14) Tổ chức dân cày; (15) Hợp tác xã
Về kết cấu nội dung: Tác phẩn được triển khai theo ba nội dung cơ bản: Những vấn đề lý luận cách mạng chung; tổng kết các cuộc cách mạng điển hình trên thế giới, rút
ra bài học cho cách mạng Việt Nam; xác định phương pháp tổ chức và hoạt động cách mạng
Tác phẩm đã nêu lên những vấn đề cơ bản của đạo đức mới - đạo đức của người cộng sản Đó là phải có đức và tài, trí và dũng, tư cách và năng lực theo kiểu người cộng sản Đó là con người một lòng một dạ Đó là con người có tổ chức, gắn bó với tổ chức, với đoàn thể Đồng thời biết phát huy năng lực cá nhân “Tư cách người cách mệnh” có giá trị khoa học và giáo dục lớn đặt cơ sở cho đạo đức học ở Việt Nam
2 Nội dung cơ bản
A, Những vấn đề lí luận chung về cách mạng xã hội
Trên tờ bìa cuốn sách, ngay dưới tên sách là câu trích trong tác phẩm Làm gì? Của V.I.Lênin, khẳng định vai trò và tầm quan trọng của lý luận đối với sự phát triển của
Trang 8phong trào cách mạng nói chung: “Không có lý luận cách mệnh, thì không có cách mệnh vận động…Chỉ có theo lý luận cách mệnh tiền phong, đảng cách mệnh mới làm nổi trách nhiệm cách mệnh tiền phong”
Trong phần mở đầu cuốn sách, Nguyễn Ái Quốc nêu rõ: “Mục đích sách này là để nói cho đồng bào ta biết rõ: (1) Vì sao chúng ta muốn sống thì phải cách mệnh (2) Vì sao cách mệnh là việc chung của cả dân chúng chứ không phải việc một hai người (3) Đem lịch sử cách mệnh các nước làm gương cho chúng ta soi (4) Đem phong trào thế giới nói cho đồng bào ta rõ (5) Ai là bạn ta? Ai là thù ta? (6) Cách mệnh thì phải làm thế nào?”
Để rồi đạt đến mục đích cao nhất là: “đồng bào xem rồi thì nghĩ lại, nghĩ rồi thì tỉnh dậy, tỉnh dậy rồi thì đứng lên đoàn kết nhau mà làm cách mệnh”
Đường cách mệnh xác định chuẩn mục đạo đức của những người cách mạng, những người tham gia trực tiếp vào sự nghiệp gian khổ, hy sinh, nhưng vẻ vang của dân tộc Ở đây, Hồ Chí Minh đã bước đầu thể hiện một quan niệm trở thành triết lý nhân sinh:
Lý luận cách mạng hàm chứa các giá trị nhân văn cao cả; cách mạng là sự nghiệp hào hùng, oanh liệt, vẻ vang, người cách mạng phải có nhân cách, đạo đức và phẩm hạnh mới tiếp thu được tinh thần của lý luận, mới làm tròn nhiệm vụ cách mạng khó khăn
Nguyễn Ái Quốc nêu ra 23 tiêu chuẩn, quy tụ trong ba mối quan hệ cơ bản của một con người
(1) Đối với mình, có 14 tiêu chuẩn: Cần kiệm Hoà mà không tư Cả quyết sửa lỗi mình Cẩn thận mà không nhút nhát Hay hỏi Nhẫn nại (chịu khó) Hay nghiên cứu, xem xét Vị công vong tư Không hiếu danh, không kiêu ngạo Nói thì phải làm Giữ chủ nghĩa cho vững Hy sinh Ít lòng ham muốn về vật chất Bí mật
(2) Đối với người, có 5 chuẩn mực: Với từng người thì khoan thứ Với đoàn thể thì nghiêm Có lòng bày vẽ cho người Trực mà không táo bạo Hay xem xét người
(3) Đối với công việc, có 4 tiêu chuẩn: Xem xét hoàn cảnh kỹ càng Quyết đoán Dũng cảm Phục tùng đoàn thể
Những phẩm chất này làm thành các giá trị về nhân cách con người, nhân cách làm người- Một mẫu người mới đang định hình và xuất hiện trong phong trào cách mạng của dân tộc
Tác phẩm giải quyết các vấn đề về nguyên nhân dẫn đến cách mạng, các loại cách mạng và vai trò của nó trong lịch sử
Về Đảng chính trị, Đường cách mệnh xem đảng cách mệnh, đảng cộng sản là nhân
tố quyết định sự thành công của cách mệnh Người viết: “Cách mệnh trước hết phải có cái gì? Trước hết phải có đảng cách mệnh, để trong thì vận động và tổ chức dân chúng, ngoài thì liên lạc với dân tộc bị áp bức và vô sản giai cấp mọi nơi Đảng có vững thì cách mệnh mới thành công, cũng như người cầm lái có vững thuyền mới chạy Đảng muốn vững thì phải có chủ nghĩa làm cốt, trong đảng ai cũng phải hiểu, ai cũng phải theo chủ nghĩa ấy Đảng mà không có chủ nghĩa cũng như người không có trí khôn, tàu không có bàn chỉ nam
“Bây giờ học thuyết nhiều, chủ nghĩa nhiều, nhưng chủ nghĩa chân chính nhất, chắc chắn nhất, cách mệnh nhất là chủ nghĩa Lênin”
Trang 9Luận điểm này của Nguyễn Ái Quốc đã khẳng định một vấn đề có tính nguyên tắc, đặt nền móng lâu dài cho công tác xây dựng đảng về tư tưởng – lý luận
Đường cách mệnh chỉ rõ cách mệnh là sự nghiệp của toàn dân tộc chứ không phải của một vài cá nhân Lần đầu tiên trong tác phẩm này, Nguyễn Ái Quốc đã xác định khái niệm lực lượng cách mạng một cách đúng đắn, khoa học dựa vào tiêu chí “bị áp bức”: “ai
mà bị áp bức càng nặng thì lòng cách mệnh càng bền, chí cách mệnh càng quyết” Theo tiêu chí đó, Người xếp “công nông là gốc cách mệnh”, không chỉ họ chiếm số đông trong dân chúng mà cơ bản là họ bị áp bức, bốc lột nặng nề nhất, tàn bạo nhất Nguyễn Ái Quốc coi “học trò, nhà buôn nhỏ, điền chủ nhỏ…là bầu bạn cách mệnh của công nông” Những chỉ dẫn cơ bản này là nền tảng lý luận hình thành khối liên minh công nông và Mặt trận dân tộc thống nhất trong cách mạng giải phóng dân tộc ở Việt Nam
Đường cách mệnh coi đoàn kết như một nhân tố quan trọng bảo đảm thắng lợi của cách mạng Việt Nam Theo Người, “An Nam dân tộc cách mệnh thành công thì tư bản Pháp yếu, tư bản Pháp yếu thì công nông Pháp là giai cấp cách mệnh cũng dễ Và nếu công nông Pháp cách mệnh thành công, thì dân tộc An Nam sẽ được tự do” Mỗi quan hệ
đó chính là hai cánh của con chim cách mạng bay cao và bay xa
B, Tổng kết kinh nghiệm các cuộc cách mạng điển hình trên thế giới và rút ra bài học cho cách mạng Việt Nam
Về lực lượng cách mạng: Lãnh tụ Nguyễn Ái Quốc cũng chỉ rõ: Công nông là người chủ cách mệnh “là vì công nông bị áp bức nặng hơn, là vì công nông là đông nhất cho nên sức mạnh hơn hết, là vì công nông là tay không chân rồi, nếu thua thì chỉ mất một cái kiếp khổ, nếu được thì được cả thế giới, cho nên họ gan góc” “Học trò, nhà buôn nhỏ, điền chủ nhỏ cũng bị tư bản áp bức, song không cực khổ bằng công nông; 3 hạng ấy chỉ là bầu bạn cách mệnh của công nông thôi”
Về đoàn kết quốc tế, Nguyễn Ái Quốc chỉ rõ rằng, cách mạng Việt Nam phải đoàn kết với các lực lượng cách mạng thế giới Hồ Chí Minh nêu 3 vấn đề lớn: Cách mạng Việt Nam phải đứng hẳn về phía phong trào công nhân và phong trào giải phóng dân tộc thế giới để đạp đổ tất cả đế quốc chủ nghĩa trên thế giới; Xác định rõ quan hệ lợi ích dân tộc
và cách mạng thế giới, giữa quyền lợi và trách nhiệm, sự thống nhất của quan hệ này; Xác định rõ quan hệ cách mạng thuộc địa và cách mạng chính quốc là tác động qua lại Cách mạng thuộc địa không thụ động ngồi chờ cách mạng chính quốc Với những luận điểm trên, tác phẩm đã đặt nền tảng đúng đắn cho đường lối quốc tế của Đảng, và đặt cơ sở cho
sự giúp đỡ của quốc tế trong thời kỳ thành lập Đảng
Về phương pháp cách mạng, Nguyễn Ái Quốc khẳng định rằng, phương pháp cách mạng giữ vai trò hết sức quan trọng Đó là: Phải làm cho dân giác ngộ; Phải giảng giải lý luận và chủ nghĩa cho dân hiểu; Phải hiểu phong trào thế giới, phải bày sách lược cho dân; Phải đoàn kết toàn dân “Cách mệnh là việc chung cả dân chúng chứ không phải việc của một hai người”; Phải biết tổ chức dân chúng lại; Phải giành chính quyền bằng bạo lực cách mạng của quần chúng, phải biết chọn thời cơ
Đường cách mệnh giới thiệu tính chất, nội dung các cuộc cách mạng điển hình trên thế giới, cách mạng Mỹ năm 1776, Cách mạng Pháp 1789, lịch sử cách mạng Nga 1917
Từ sự phân tích tính chất, nội dung các cuộc cách mạng Mỹ, Pháp, Nguyễn Ái Quốc đi đến kết luận mang tính so sánh với tiến trình vận động lịch sử: Mặc dầu có ý nghĩa to lớn
Trang 10trong tiến trình phát triển của nhân loại, nhưng các cuộc cách mạng này vẫn là những cuộc cách mạng “không đến nơi”, không triệt để Trong quan niệm của Người, chỉ có cuộc Cách mạng Tháng Mười Nga là cuộc cách mạng triệt để
Nguyễn Ái Quốc viết “Trong thế giới bây giờ chỉ có cách mạng Nga là đã thành công, và thành công đến nơi, nghĩa là dân chúng được hưởng cái hạnh phúc tự do, bình đẳng thật, không phải tự do và bình đẳng giả dối như đế quốc chủ nghĩa Pháp khoe
khoang bên An Nam Cách mệnh Nga đã đuổi được vua, tư bản, địa chủ rồi, lại ra sức cho công, nông các nước và dân bị áp bức các thuộc địa làm cách mệnh để đập đổ tất cả đế quốc chủ nghĩa và tư bản trên thế giới”
Việc phân tích các cuộc cách mạng điển hình trên thế giới, đối chiếu với nhu cầu khách quan của cách mạng Việt Nam là độc lập cho dân tộc, tự do, hạnh phúc cho nhân dân, Nguyễn Ái Quốc đã rút ra bài học lớn: Dân tộc ta phải đi theo con đường cách mạng
vô sản, con đường độc lập dân tộc gắn liền với chủ nghĩa xã hội
C, Phương pháp tổ chức hoạt động cách mạng
Đường cách mệnh giới thiệu công lao to lớn của Quốc tế I, Quốc tế II; phê phán đường lối phi mác xít của những người cơ hội trong Quốc tế II Nguyễn Ái Quốc vạch rõ cách mạng Việt Nam là một bộ phận khăng khít của phong trào cách mạng thế giới và để bảo đảm sự thắng lợi, cách mạng nước ta phải dựa vào Quốc tế III, tức Quốc tế Cộng sản
Học tập kinh nghiệm của thế giới, tác phẩm hướng dẫn cách thức tổ chức, vận động quần chúng: Cách mạng Việt Nam phải tổ chức ra các đoàn thể quần chúng như công hội, nông hội, phụ nữ, thanh niên… theo đường lối Cách mạng Tháng Mười Nga, của Quốc tế Cộng sản
Một điều đặc biệt là trong tác phẩm Đường cách mệnh, Nguyễn Ái Quốc đã trình bày hoàn chỉnh lý luận về hợp tác xã như một hình thức tổ chức kinh tế - xã hội, có vai trò vận động quần chúng nông dân đứng lên làm cách mạng
3 Giá trị và ý nghĩa lịch sử trong quá khứ đến hiện tại
A, Ý nghĩa lịch sử
Tác phẩm Đường cách mệnh đóng vai trò quan trọng trong việc truyền bá chủ nghĩa Mác – Lênin vào Việt Nam những năm 20 của thế kỷ XX, trong việc kết hợp phong trào yêu nước với chủ nghĩa Mác – Lênin tạo lập các tiền đề tư tưởng lý luận cho sự ra đời của Đảng Cộng sản Việt Nam năm 1930
Góp phần khắc phục sự khủng hoảng về đường lối cứu nước của dân tộc; khẳng định rõ xu hướng lựa chọn con đường cách mạng Việt Nam, vừa thỏa mãn được các nhu cầu khách quan của đất nước, vừa phù hợp với xu thế của thời đại sau Cách mạng Tháng Mười Nga
Trở thành cuốn sách gối đầu giường của nhiều thế hệ cách mạng Việt Nam; tài liệu mẫu mực trong việc học tập, vận dụng chủ nghĩa Mác – Lênin vào giải quyết cách vấn đề thực tiễn, nhất là trong những giai đoạn lịch sử có sự thay đổi mang tính chất bước ngoặt
Nhiều vấn đề có liên quan đến con đường cách mạng, xây dựng, tổ chức, đoàn kết các lực lượng cách mạng, về vai trò lãnh đạo của Đảng, công tác xây dựng Đảng vững mạnh, nhất là các chuẩn mực đạo đức của người cộng sản vẫn giữ nguyên tính thời sự trong sự nghiệp đổi mới đất nước hiện nay
B, Giá trị lý luận