SKKN phương pháp dạy kỹ năng nghe tiếng anh cho học sinh THCS

Tuy nhiên trong thực tiễn rèn các kỹ năng Tiếng Anh cho học sinh, giáo viên phải đương đầu với không ít khó khăn, đặc biệt là rèn kỹ năng nghe.. Trước tình hình đó là một giáo viên trực

MỤC LỤC

Phần I MỞ ĐẦU 2

1.Mục đích của sáng kiến kinh nghiệm 2

2.Tính mới và ưu điểm nổi bật của sáng kiến 3

3.Đóng góp của sáng kiến 4

Phần II NỘI DUNG 5

Chương 1: Thực trạng của học sinh trước khi đưa ra sáng kiến 5

Chương 2 Những giải pháp đã được áp dụng 6

1.Giải pháp 1 6

2.Giải pháp 2 15

Chương 3: Kiểm chứng các giải pháp đã được triển khai của sáng kiến kinh nghiệm 19

Phần III: KẾT LUẬN 21

1.Những vấn đề quan trọng nhất được đề cập đến của sáng kiến kinh nghiệm 21

2.Hiệu quả thiết thực của sáng kiến kinh nghiệm 21

3.Kiến nghị với các cấp quản lý 22

Phần IV: PHỤ LỤC 24

- Tư liệu tham khảo

Phần I: MỞ ĐẦU

I Mục đích của sáng kiến kinh nghiệm

Cùng với khoa học và công nghệ, Giáo dục - Đào tạo là quốc sách hàng đầu, nhằm nâng cao dân trí đào tạo nhân lực, bồi dưỡng nhân tài Xem đầu tư cho giáo dục là đầu tư cho tương lai Ngành Giáo dục - Đào tạo đã không ngừng đổi mới về nội dung và phương pháp giảng dạy Bộ môn Tiếng Anh đã được đưa vào giảng dạy từ cấp Tiểu học nhằm giúp học sinh nắm bắt được ngôn ngữ chung của thế giới Muốn đạt được mục đích đó cần phải

có định hướng tích cực trong dạy học để giúp học sinh có một nền tảng vững chắc làm cơ

sở cho sau này học cao hơn và giao tiếp tốt thông qua tiếng Anh

Chương trình Tiếng Anh mới đã được triển khai thực hiện thí điểm ở một số tỉnh trong đó có Tỉnh Bắc Ninh Nét đổi mới nổi bật của nội dung chương trình này là tạo cơ hội tối đa cho học sinh luyện tập 4 kỹ năng nghe, nói, đọc, viết trên những chủ đề và tình huống hay nội dung giao tiếp có liên quan đến môi trường sống trong và ngoài nước Sự thay đổi trên tạo điều kiện cho việc dạy và học tiếng Anh trong nhà trường THCS trở thành việc dạy sinh ngữ thay vì là dạy từ ngữ như nhiều năm trước đây Tuy nhiên trong thực tiễn rèn các kỹ năng Tiếng Anh cho học sinh, giáo viên phải đương đầu với không ít khó khăn, đặc biệt là rèn kỹ năng nghe Qua thực tế ở trường tôi, khi bắt đầu học môn ngoại ngữ phần lớn học sinh thích học, nhưng dần dần học sinh lại chán học Hầu hết các

em rất yếu về kỹ năng nghe Thật khó để các em nghe hiểu nội dung một bài văn hay đoạn hội thoại Sau mỗi tiết dạy nghe giáo viên rất khó khăn trong việc kiểm tra lại thông tin mà các em đã nghe và việc kiểm tra bài cũ thường không dễ dàng gì

Trước tình hình đó là một giáo viên trực tiếp dạy tiếng Anh khối 6, đối tượng đã được tiếp xúc với ngôn ngữ tiếng Anh qua các năm học Tiểu học bản thân tôi trăn trở thật nhiều làm sao để học sinh có thể nắm vững, nghe hiểu lấy thông tin và vận dụng thành thục thông tin Trong quá trình vừa dạy vừa tìm hiểu quan sát học sinh, tôi phát hiện việc rèn luyện kỹ năng nghe của học sinh có rất nhiều vấn đề Phần lớn học sinh chưa biết cách

học nghe, học sinh thường thấy luyện nghe là khó nhất Trong lớp học, học sinh thường nói rằng dù trong bài nghe có rất nhiều từ đã biết nhưng nghe không ra Làm thế nào để giúp học sinh có thể vận dụng được vốn từ vựng và cấu trúc ngữ pháp của mình để nghe hiểu hiệu quả? Do vậy trong quá trình dạy học, tôi tự tìm kiếm một số phương pháp tích cực, đơn giản, dễ hiểu thiết thực đảm bảo tính khoa học, nhằm phát triển khả năng tư duy,

sự suy đoán và tính sáng tạo của học sinh Với phạm vi kinh nghiệm nhỏ này tôi mạnh dạn

đi sâu vào một vấn đề “Phương pháp dạy kỹ năng nghe Tiếng Anh cho học sinh THCS”

2 Tính mới và ưu điểm nổi bật của sáng kiến

* Sáng kiến với các giải pháp được trình bày có nhiều điểm khác, mới so với các giải pháp

cũ trước đây:

- Lấy lý luận dạy học hiện đại làm cơ sở

- Đáp ứng được mục tiêu dạy học

- Tổ chức vào thời điểm phù hợp nhất trong giờ học

- Hướng tới mọi đối tượng học sinh

- Được chuẩn bị kỹ càng trước giờ học

- Tạo được hứng thú học tập cho học sinh

- Học sinh chủ động lĩnh hội tri thức mới một cách nhanh và chính xác cũng như nhớ lâu được kiến thức

* Sáng kiến được áp dụng lần đầu thực tiễn tại đơn vị bắt đầu từ đầu năm học 2017-2018;

ưu điểm nổi bật của sáng kiến là:

- Giáo viên chủ động thiết kế, xây dựng và tổ chức được các thủ thuật dạy nghe giúp học sinh có hứng thú khi học các tiết nghe

Rèn tư duy nhanh nhạy, kỹ năng quan sát, phân tích tổng hợp, khái quát hoá kiến thức, phát triển kỹ năng phán đoán của học sinh

- Vận dụng và thực hiện được yêu cầu đổi mới phương pháp dạy học hiện nay: giáo viên thực sự là người tổ chức, hướng dẫn, điều khiển hoạt động của học sinh còn học sinh

là đối tượng tham gia trực tiếp, chủ động, linh hoạt, sáng tạo trong hoạt động học tập của mình tạo ra một không khí phấn khởi, hào hứng trong học tập

3 Đóng góp của sáng kiến

- Góp phần nâng cao chất lượng dạy học môn Tiếng Anh Thông qua các các tiết dạy nghe giúp học sinh nâng cao khả năng nghe từ đó giúp các em tự tin hơn trong học tập Giúp học sinh có thể nghe hiểu các bài nghe cũng như có thể nghe hiểu người nước ngoaifkhi giao tiếp

- Kích thích hứng thú, phát huy tính tích cực, tự giác, tư duy sáng tạo và khả năng hợp tác cao trong học tập cũng như trong cuộc sống của học sinh

- Tạo điều kiện để cá thể hoá hoạt động dạy học

- Giáo dục học sinh tính tự giác, trung thực, sự kiên trì, tính kỷ luật và tinh thần đồng đội trong học tập cũng như trong cuộc sống hàng ngày

Phần II-NỘI DUNG Chương 1: Thực trạng của học sinh trước khi đưa ra sáng kiến:

* Để học sinh có thể rèn kỹ năng nghe một cách nhanh chóng, có hiệu quả và dễ học? đặc biệt là khi vận dụng chúng vào các hoạt động giao tiếp thực tế khi tiếp xúc với người nước

ngoài? Là giáo viên dạy môn Anh văn ở trường THCS, tôi đã nắm bắt được những ưu,

nhược điểm của các em trong quá trình học tập Làm thế nào chúng ta khắc phục được những điểm yếu, góp phần nâng cao chất lượng học kỹ năng nghe, giúp học sinh tự tin hơn trong giao tiếp, sử dụng Tiếng Anh như một ngôn ngữ thứ hai, thành thạo trong từng từ,

câu, đặc biệt với học sinh nông thôn như học sinh ở huyện Gia Bình,

Trước tiên tôi khảo sát đặc điểm tình hình, sức học, kỹ năng nghe của học sinh khối

6 Tôi lấy một bài tập nghe của chương trình Tiếng Anh Tiểu học Tôi làm một bước thí nghiệm khảo sát đầu năm như sau

Listen and complete the dialogue

Lan: Hello, Hoa

Hoa: Hi, Lan You seem (1)………

Lan: I am I received a (2)……….from my friend Nien today

Hoa: Do I know her?

Lan: I don’t know I think so She (3)………….my next door neighbor in Hue

Hoa: What does she (4)……….like?

Lan: Oh, she is (5)……… Here is her (6)…………

Hoa: What a (7)………….smile! Was she your (8)………?

Lan: Oh, no She wasn’t old (9)………… to be (10)………….my class

Keys:

5 beautiful 6 photograph 7 lovely 8 classmate

Chương II Những giải pháp được áp dụng

Giải pháp I Phương pháp giúp giáo viên dạy kỹ năng nghe đạt hiệu quả

1 Kỹ năng nghe chịu ảnh hưởng bởi kỹ năng nói

Kỹ năng nghe chịu ảnh hưởng bởi kỹ năng nói nên giáo viên phải thường xuyên giúp các em học sinh trong lớp luyện nói nhiều để bù vào kỹ năng nghe Bởi vì khi luyện nói, học sinh sẽ nhớ được các từ vựng, các câu mà các em thường xuyên tiếp xúc, chính vì thế học sinh sẽ phát triển được kỹ năng nghe Hơn thế nữa, trong khi nghe, nếu gặp những câu dài, khó nghe thì yêu cầu mình chỉ cần dừng lại ở mức độ nghe hiểu và cảm nhận ý nghĩa chính của câu nói, không cần phải nghe rõ toàn bộ các từ trong câu Đối với những bài tự luận dài mà muốn nghe hiểu tốt thì phải tập trung đầu óc trong một thời gian dài, phụ thuộc vào khả năng chịu đựng áp lực của trí não dưới sức ép tâm lý lớn Nếu quá sức thì có thể chia ra nhiều đoạn nhỏ để nghe rồi sau đó nghe hết lại một lần Cần tập trung

nghe rõ cách phát âm và ngữ điệu, hiểu trực tiếp bằng Tiếng Anh thì càng tốt, nếu khó thì

có thể liên hệ sang Tiếng Việt Nên nhớ khi nghe cần nhìn vào hình ảnh và liên tưởng ra hình ảnh của sự vật hay sự kiện trong đầu mình Trong quá trình nghe nếu gặp phải những

từ hay câu nghe không rõ thì sau khi nghe xong có thể dừng lại để ngẫm nghĩ lại câu nói Nếu nghe mãi không được thì có thể xem trong textscript rồi tập nghe lại Nhớ “nghe bằng mắt” thì hiệu quả và đỡ chán hơn “nghe bằng tai”

Ví dụ : Tiết 6- Unit 1 : My new school-Skills 2-Listening

Giáo viên cho học sinh quan sát tranh trong sách giáo khoa trang , rồi thiết lập ra tình huống của bài nghe:Các em hãy nhìn vào tranh về cô gái trường PLC ở Sydney Bạn

ấy là Susie Brewer.Các em sẽ nghe bạn ấy kể về việc học cuarbanj ấy, trươc khi nghe hãy nhìn vào yêu cầu của bài tập và đoán

Susie Brewer Age:

Grade:

- Bật đĩa cho học sinh nghe và kiểm tra đáp án

Key: Susie Brewer

Age: 11 Grade: 6

2 Giúp học sinh tìm ra cách học nghe hiệu quả

Cũng giống như các kỹ năng khác nghe đóng vai trò quan trọng trong việc lĩnh hội kiến thức Tiếng Anh Có thể nói nghe khó hơn các kỹ năng khác một chút, nhưng cũng có nhiều lợi ích hơn Nếu nghe tốt chúng ta sẽ nâng cao được khả năng phát âm và kỹ năng chuyện trò của mình Thông thường học sinh học Tiếng Anh luyện nghe bằng cách làm bài tập trong các sách luyện nghe Tuy nhiên các bài học trong sách thường không được cập nhật một cách thường xuyên, do vậy, học sinh không có nhiều cơ hội lĩnh hội những kiến thức trong cuộc sống hiện đại Tôi cho rằng giáo viên trực tiếp giảng dạy, cần đưa ra cho học sinh những lời khuyên kịp thời và bổ ích nhất nhằm giúp cho các em có cách học nghe hiệu quả nhất

2.1 Học nghe ngay từ đầu

Khi học ngoại ngữ nói chung và Tiếng Anh nói riêng, nên bắt đầu ngay khi có thể Bằng cách này, sẽ giúp học sinh làm quen dần với các âm của ngôn ngữ đó Vì thế mà việc học phát âm sẽ trở nên dễ dàng hơn Khi mới bắt đầu học Tiếng Anh, cần tìm đủ các băng thu có cả phiên bản đi kèm Bất cứ lúc nào không hiểu một từ trên băng, hãy nhìn vào phiên bản và tra từ đó trên từ điển

2.2 Nghe nhiều lần một nội dung

Nghe đi nghe lại cùng một nội dung là một cách tốt Hướng dẫn học sinh chọn một đoạn băng thú vị và nghe nhiều lần

Trong lúc nghe, cố gắng nhớ những câu hữu ích, thậm chí cả đoạn

Sau đó nhớ lại và tập nói lại các câu đó, cố gắng bắt chước cách phát âm của người nói Sau một số lần học sinh sẽ nhận thấy các từ và cụm từ trên băng đã trở thành một phần của chính mình

Học sinh sẽ bắt đầu sử dụng chúng trong các câu của riêng mình Khả năng phát âm

và nghe hiểu của học sinh chắc chắn cũng sẽ khá lên

Nghe có lẽ là kỹ năng khó nhất đối với hầu hết người học Tiếng Anh như một ngôn ngữ thứ hai Điều quan trọng nhất gíup học sinh cải tiến kỹ năng nghe và phải nghe thường xuyên Làm cho học sinh thấy rằng không chỉ có mình em là không hiểu Nếu nghe

mà vẫn không hiểu gì thì cũng đừng vội nản chí hay thất vọng Cần định hướng cho học sinh:

Chấp nhận sự thật rằng mình không hiểu gì cả

Giữ bình tĩnh khi thấy không hiểu gì, thậm chí có thể không hiểu trong một khoảng thời gian dài

Đừng cố gắng dịch chúng sang Tiếng Việt

Hãy chú tâm vào ý chính của những gì đang nghe Đừng tập trung vào chi tiết cho tới khi đã hiểu ý chính của bài

3: Sử dụng tốt, linh hoạt các kỹ thuật trong một tiết dạy kỹ năng nghe

1 Warm up

Một giờ học nghe sẽ trở nên hiệu quả nếu giáo viên biết cách làm cho bài nghe trở nên sinh động, thú vị và lôi cuốn được học sinh Một trong những điều đầu tiên người giáo viên có thể làm là chuẩn bị thật tốt cho hoạt động “Warm up” (khởi động) Sau đây là một số hoạt động Warm up cụ thể mà giáo viên có thể áp dụng nhằm làm cho giờ học nghe của mình thực sự cuốn hút và hiệu quả

a Đọc truyện

Các mẩu chuyện, nếu có nội dung thú vị và được kể lại một cách chuyên nghiệp, sẽ thu hút được sự chăm chú của phần lớn học sinh Do vậy, trước khi cho học sinh nghe băng, giáo viên nên đọc thật chậm cho học sinh của mình nghe một mẩu chuyện ngắn có nội dung đơn giản, dễ hiểu Sau đó, giáo viên có thể dặt ra một vài câu hỏi có liên quan tới nội dung mẩu chuyện để học sinh trả lời Hoặc giáo viên có thể chỉ kể một phần của câu chuyện thôi, sau đó để học sinh thảo luận và tự đưa ra phần kết của mẩu chuyện Điều này

sẽ làm cho học sinh cảm thấy rất hứng thú với bài học vì học sinh được nêu lên ý kiến

riêng của mình Đặc biệt là đối với những học sinh đang còn yếu kém trong việc sử dụng Tiếng Anh, chúng sẽ cảm thấy rất ngạc nhiên và vui sướng vì chúng có thể hiểu được một câu chuyện bằng Tiếng Anh Từ đó, chúng sẽ có động lực hơn để cố gắng học tập

b Hỏi và trả lời

Trước khi bắt đầu giờ học nghe, giáo viên có thể dành ra khoảng từ 5 đến 10 phút để hỏi học sinh một vài câu hỏi có nội dung liên quan tới chủ đề của bài nghe Điều này sẽ giúp cho học sinh định hình được chủ đề của bài nghe, từ đó chúng sẽ hệ thống được kiến thức nền về từ vựng, ngữ pháp liên quan đến chủ đề bài học, giúp giờ học nghe sẽ trở nên hiệu quả hơn

Ví dụ: Giáo viên có thể sử dụng một số câu hỏi sau để hỏi học sinh của mình trong tiết

Nghe Unit 1: My new school- Enhlish 6

- What is she going to talk about ?

- Which grade is she in ?

- How old is she ?

- What is her hobby ?

- What does she think about her new school ?

Các em có thể trả lời:

- She is gong to talk about her new school

- She may be in grade

C Sử dụng tranh ảnh

Trong Tiếng Anh có câu “a picture is worth as a thousand words” (một bức tranh đáng giá bằng ngàn lời nói) cho ta thấy được tầm quan trọng và hiệu quả truyền tải thông điệp của các bức tranh Vậy nên, giáo viên hãy tận dụng triệt để điểm mạnh đó, bởi tranh ảnh sẽ làm cho bài học trở nên sinh động hơn, giúp cho học sinh tham gia bài học một cách say sưa, thích thú hơn

Trên đây là ba trong số nhiều phương pháp mà chúng ta có thể áp dụng cho hoạt động Warm up để chuẩn bị cho giờ học nghe thật sự hiệu quả

2 Pre-listening techniques

Mục đích của các hoạt động trong giai đoạn này là nhằm giúp học sinh tập trung sự chú ý vào chủ đề, đặc biệt là đoán trước các thông tin của chủ đề được nghe Để khắc phục những khó khăn khi nghe trong tiết học, giáo viên cần giới thiệu chủ đề, ngữ cảnh, tình huống nội dung có liên quan đến bài nghe, khai thác xem học sinh đã biết và chưa biết gì

về nội dung sẽ nghe, gợi ý tò mò, tạo hứng thú cho các hoạt động của bài

Cho học sinh nghĩ, đoán trước những điều sắp nghe trong một ngữ cảnh nhất định Dạy từ vựng, tuy nhiên lưu ý là không giới thiệu hết từ mới, nên để học sinh đoán nghĩa của từ trong ngữ cảnh

Cung cấp mục đích nghe, soạn ra các yêu cầu nhiệm vụ và bài tập về nội dung nghe Khi tiến hành các hoạt động nghe, việc dùng trực quan tranh ảnh minh hoạ kèm theo

sẽ hỗ trợ rất tốt cho việc làm rõ ngữ cảnh gợi ý nội dung sắp nghe Tranh ảnh còn là phương tiện để kiểm tra mức độ nghe hiểu của học sinh Nghe xác định tranh có liên quan sắp xếp theo thứ tự

Cho học sinh xem tranh hay câu hỏi trong bài tập để đoán ra chủ đề, thông tin cần thiết nghe

Sau đây là một vài thủ thuật chúng ta có thể áp dụng cho phần Pre-Listening

a True/False statement prediction

- Giáo viên viết từ 5 – 10 câu lên bảng, dựa theo ý chính của bài nghe: Trong đó 1/2 số câu

là đúng; 1/2 số câu là sai Học sinh chép những câu này vào trong vở Từng cặp học sinh đoán trước câu nào đúng (T) câu nào sai (F) vào cuối mỗi câu

- Học sinh đọc to các câu dự đoán của mình (T/F)

- Giáo viên không nói đúng hay sai

- Giáo viên đọc bài nghe/hoặc mở băng để học sinh nghe

- Học sinh nghe và kiểm tra, đánh dấu vào những câu mà các em cho là đúng

- Học sinh so sánh kết quả với nhau, nếu có sự bất đồng, giáo viên cho học sinh nghe lại

và đi đến thống nhất

b Open prediction

- Giáo viên không cho học sinh bất kỳ câu nào

- Giáo viên đưa tình huống (set the scene) và yêu cầu học sinh đoán trước một số điều chúng sẽ được nghe

- Học sinh viết ra những điều chúng dự đoán

- Học sinh bắt đầu chú ý vào việc nghe, giáo viên đọc và học đánh dấu vào những điều mà

dự đoán đúng

c Ordering

- Giáo viên cho học sinh một số câu hoặc một số bức tranh trên bảng được sắp xếp lộn xộn

- Học sinh thảo luận theo cặp, nhóm để đoán trước một trật tự đúng

- Các câu hoặc là các bức tranh được đánh dấu là a, b, c…

- Học sinh sắp xếp lại trật tự câu, bức tranh theo logic của câu chuyện thì đánh dấu là 1-c, 2-a……

- Học sinh so sánh theo từng cặp hoặc từng nhóm

- Học sinh nghe rồi đánh dấu và sửa lại theo trật tự đúng

d Pre-questions