Một số dẫn liệu về chất lượng nước và thành phần loài tảo lục (chlorphyta) ở hồ goong thành phố vinh nghệ an

Ng-ời ta đã chiết suất đ-ợc các sản phẩm có hoạt tính sinh học cao để sử dụng trong ngành y học, chăn nuôi, trồng trọt nh-: cung cấp nguồn dinh d-ỡng dồi dào vitamin, protit bổ sung vào

Trang 1

Tr-ờng đại học vinh Khoa sinh học

Khóa luận tốt nghiệp đại học

Chuyên ngành: thủy sinh học

Vinh - 2010

Trang 2

LờI CảM ƠN

Để hoàn thành luận văn này tôi đã nhận đ-ợc sự giúp đỡ tận tình của

PGS.TS Nguyễn Đình San Tôi xin bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc về sự giúp đỡ

quý báu đó

Tôi xin chân thành cảm ơn các thầy cô giáo tổ bộ môn hóa sinh – sinh

lí thực vật, tổ bộ môn thực vật, các kỹ thuật viên thí nghiệm, ban chủ nhiệm

khoa Sinh học đã giúp đỡ và tạo mọi điều kiện cho tôi học tập và ngiên cứu

Tôi xin chân thành cảm ơn gia đình, bạn bè đã luôn cổ vũ, động viên tôi

hoàn thành khóa luận tốt ngiệp này

Formatted: Font: VnTime Formatted: Font: VnTime Formatted: Font: VnTime

Formatted: Font: VnTime

Trang 3

Mục lục

Trang

Mở ĐầU 1

CHƯƠNG 1 TổNG QUAN TàI LIệU 3

1.1 Vi tảo và ứng dụng của chúng trong thực tiễn 3

1.1.1 Vài nét về tình hình nghiên cứu vi tảo (tảo Chlorophyta) trên thế giới và ở Việt Nam 3

1.1.1.1 Tình hình nghiên cứu vi tảo trên thế giới nói chung và tảo lục nói riêng 3

1.1.1.2 Tình hình nghiên cứu vi tảo ở Việt Nam 5

1.1.2 ứng dụng của vi tảo trong thực tiễn 7

1.2 Vài nét về chất l-ợng n-ớc trong các thuỷ vực trên thế giới và ở Việt Nam 9

1.2.1 Chất l-ợng n-ớc trong các thuỷ vực trên thế giới 9

1.2.2 Chất l-ợng n-ớc trong các thuỷ vực ở Việt Nam: 12

1.3 Mối quan hệ giữa chất l-ợng n-ớc và số l-ợng, thành phần loài vi tảo 17

CHƯƠNG 2 ĐốI TƯợNG Và PHƯƠNG PHáP NGHIÊN CứU 20

2.1 Đối t-ợng nghiên cứu 20

2.2 Địa điểm và thời gian nghiên cứu 20

2.2.1 Địa điểm nghiên cứu 20

2.2.1.1 Một vài đặc điểm về hồ Goong – thành phố Vinh – Nghệ An 20

2.2.1.2 Sơ đồ các điểm thu mẫu 21

2.2.2 Thời gian thu mẫu: 22

2.3 Ph-ơng pháp nghiên cứu: 22

2.3.1 Ph-ơng pháp thu mẫu n-ớc và mẫu vi tảo: 22

2.3.1.1 Thu mẫu n-ớc 22

2.3.1.2 Thu mẫu tảo 23

Trang 4

2.3.2.1 Ph-ơng pháp phân tích thủy lí, thủy hóa của n-ớc 23

2.3.2.2 Ph-ơng pháp phân tích vi tảo 23

CHƯƠNG 3 KếT QUả NGHIÊN CứU Và THảO LUậN 25

3.1 Kết quả phân tích về một số chỉ tiêu về chất l-ợng n-ớc hồ Goong 25

3.1.1 Một số chỉ tiêu thủy lí 25

3.1.1.1 Nhiệt độ 25

3.1.1.2 Độ trong 27

3.1.2 Một số chỉ tiêu thủy hóa 29

3.1.2.1 Độ pH: 29

3.1.2.2 Oxy hòa tan (Dissolved Oxygen – DO) 31

3.1.2.3 Nhu cầu oxy hóa học (Chemical Oxygen Demand – COD) 33

3.1.2.4 Hàm l-ợng NH4+ - N 34

3.1.2.5 Hàm l-ợng muối photphat PO43- - P 36

3.1.2.6 Hàm l-ợng sắt tổng số (Fets) 38

3.1.3 Nhận định chung về chất l-ợng n-ớc hồ Goong 39

3.2 Thành phần loài vi tảo thuộc ngành tảo lục (Chlorophyta) ở hồ Goong 40

3.2.1 Danh mục các loài 40

3.2.2 Sự phân bố taxon trong các bộ thuộc nghành tảo lục (Chlorophyta) ở hồ Goong 53

3.2.3 Sự phân bố thành phần loài theo các đợt thu mẫu: 55

3.3 Mối quan hệ giũa thành phần loài vi tảo với một số chỉ tiêu về chất l-ợng n-ớc hồ Goong 58

KếT LUậN Và KIếN NGHị 60

1 Kết luận 60

2 Đề nghị 60

TàI LIệU THAM KHảO 60 phụ lục

Trang 5

DANH MụC CáC BảNG

Bảng: Thể tích các nguồn n-ớc tự nhiên 9

Bảng: Hệ thống đánh giá nguồn n-ớc mặt 10

Bảng: Chỉ tiêu dùng để đánh giá chất l-ợng n-ớc theo Lee & Wang 11

Bảng: Bảng giá trị giới hạn các thông số chất l-ợng n-ớc mặt 15

Bảng 3.1.1: Nhiệt độ n-ớc qua các đợt nghiên cứu(t0C) 26

Bảng 3.1.2: Độ trong của n-ớc qua các đợt nghiên cứu (cm) 28

Bảng 3.1.3: pH của n-ớc qua các đợt nghiên cứu 29

Bảng 3.1.4: Oxy hòa tan của n-ớc qua các đợt nghiên cứu (mgO2/l) 31

Bảng 3.1.5: Nhu cầu oxy hóa học qua các đợt nghiên cứu (mgO2/l) 33

Bảng 3.1.6: Hàm l-ợng amoni qua các đợt nghiên cứu (mg/l) 35

Bảng 3.1.7: Hàm l-ợng muối photphat PO43- - P qua các đợt nghiên cứu (mg/l) 37

Bảng 3.1.8: Hàm l-ợng sắt tổng số (Fets) qua các đợt nghiên cứu (mg/l) 38

Bảng 3.2.1: Danh mục thành phần loài vi tảo ngành tảo lục (Chlorophyta) và mật độ phân bố của chúng ở hồ Goong 41

Bảng 3.2.2: Sự phân bố thành phần loài theo mức độ bộ và họ 53

Bảng 3.2.3: Các taxon bậc chi đa dạng nhất 54

Bảng 3.2.4: Sự phân bố thành phần loài theo các đợt thu mẫu 55

Bảng 3.2.5: Hệ số Sorenxen của các taxon thuộc ngành tảo lục giũa các đợt thu mẫu 58

Formatted: Font: VnTimeH, Bold

Trang 6

DANH MụC CáC hình vẽ và BIểU Đồ

Hình 2.1.1 Sơ đồ Hồ Goong và các điểm thu mẫu 22

Biểu đồ 3.1.1 Biến động nhiệt độ n-ớc qua các đợt nghiên cứu 26

Biểu đồ 3.1.2 Biến động độ trong của n-ớc qua các đợt nghiên cứu 28

Biểu đồ 3.1.3 Biến động pH của n-ớc qua các đợt nghiên cứu 30

Biểu đồ 3.1.4 Biến động hàm l-ợng oxi hòa tan qua các đợt nghiên cứu 32

Biểu đồ 3.1.5 Biến động chỉ số COB qua các đợt nghiên cứu 33

Biểu đồ 3.1.6 Biến động hàm l-ợng amoni qua các đợt nghiên cứu 35

Biểu đồ 3.1.7 Biến động hàm l-ợng photphat PO43- qua các đợt nghiên cứu 37

Biểu đồ 3.1.8 Biến động hàm l-ợng sắt tổng số qua các đợt nghiên cứu 39

Biểu đồ 3.2.1 Thành phần % về các loài tảo thuộc các họ 55

Formatted: Font: VnTimeH, Bold Formatted: Font: VnTimeH, Bold Formatted: Font: VnTime

Trang 7

Mở ĐầU

Vi tảo (micro algae) là những cơ thể quang tự d-ỡng, có kích th-ớc hiển

vi, sống chủ yếu trong môi tr-ờng n-ớc, là mắt xích đầu tiên trong phần lớn

các chuỗi thức ăn ở thuỷ vực Vì vậy, thành phần và sinh khối của chúng có

vai trò quyết định năng suất sinh học ở quần xã thuỷ sinh vật

Việc nghiên cứu vai trò, ý nghĩa và khả năng ứng dụng của vi tảo vào

thực tiễn sản xuất và đời sống ngày càng đ-ợc nhiều nhà khoa học quan tâm

Ng-ời ta đã chiết suất đ-ợc các sản phẩm có hoạt tính sinh học cao để sử dụng

trong ngành y học, chăn nuôi, trồng trọt nh-: cung cấp nguồn dinh d-ỡng dồi

dào vitamin, protit bổ sung vào thức ăn của ng-ời , gia súc, gia cầm; cung cấp

một số hợp chất dùng trong các lĩnh vực khác nhau nh-: nhuộm màu thực

phẩm, mỹ phẩm, năng l-ợng sạch … Mặt khác, tảo còn tham gia tích cực trong

quá trình làm giảm sự ô nhiễm, thúc đẩy khả năng tự làm sạch của n-ớc nhờ

quá trình quang hợp hấp thụ CO2, thải ra O2 bổ sung cho sự tiêu thụ O2 của

quá trình phân huỷ chất ô nhiễm (th-ờng là chất hữu cơ) của vi sinh vật phân

giải, tạo thành các chất đơn giản hơn, ít hoặc không độc hại Chúng còn tiết ra

các hợp chất hạn chế sự phát triển của các loại vi sinh vật gây bệnh trong

n-ớc Hơn nữa, tảo còn có khả năng đồng hoá các muối vô cơ, một số iôn kim

loại nặng đem lại sự trong sạch cho môi tr-ờng n-ớc

Hiện nay, h-ớng nghiên cứu sử dụng vi sinh vật (đặc biệt là vi tảo) để xử

lí môi tr-ờng n-ớc đang đ-ợc nhiều nhà khoa học quan tâm nghiên cứu và ứng

dụng rộng rãi Trong số các loài vi tảo n-ớc ngọt thì tảo lục rất đa dạng về

thành phần loài và cấu trúc

Vinh là một thành phố nhỏ với diện tích khoảng 105 km2, dân số

438.796 ng-ời (2008) Thành phố có 4 khu công nghiệp, 18 bệnh viện đa khoa

và chuyên khoa Đại bộ phận n-ớc thải trong thành phố đổ trực tiếp ra ao hồ

Formatted: Font: VnTimeH Formatted: Font: VnTime

Formatted: Font: VnTime Formatted: Font: VnTime

Trang 8

diện tích bề mặt 5,64 ha vừa là nơi chứa n-ớc m-a chảy tràn, vừa là nơi chứa

l-ợng n-ớc thải sinh hoạt rất lớn từ khu vực dân c- xung quanh Muốn sử

dụng hồ vào mục đích vui chơi, giải trí,… cần có những hiểu biết về chất l-ợng

n-ớc và số l-ợng, thành phần loài vi tảo sống trong đó

Xuất phát từ thực tiễn đó, chúng tôi chọn đề tài: “ Một số dẫn liệu về

chất l-ợng n-ớc và thành phần loài tảo lục ( Chlorophyt a) ở hồ Goong,

thành phố Vinh - Nghệ An”

Mục tiêu đề tài đặt ra là:

Tìm hiểu mức độ đa dạng của ngành tảo lục (Chlorophyta) trong mối

liên quan với chất l-ợng n-ớc ở hồ Goong

Để đạt đ-ợc mục tiêu cần giải quyết các nhiệm vụ:

- Xác định một số chỉ tiêu thuỷ lý, thuỷ hoá của n-ớc hồ Goong

- Xác định thành phần loài vi tảo và số l-ợng của chúng thuộc ngành

Trang 9

CHƯƠNG 1 TổNG QUAN TàI LIệU

1.1 Vi tảo và ứng dụng của chúng trong thực tiễn

1.1.1 Vài nét về tình hình nghiên cứu vi tảo hay tảo Chlorophyta trên

thế giới và ở Việt Nam

1.1.1.1 Tình hình nghiên cứu vi tảo trên thế giới nói chung và tảo

lục nói riêng:

Vi tảo là những cơ thể quang tự d-ỡng, có kích th-ớc hiển vi sống chủ

yếu trong môi tr-ờng n-ớc; có ý nghĩa to lớn trong tự nhiên và trong thực tiễn

đời sống, sản xuất … Tuy có ý nghĩa to lớn nh- vậy nh-ng mãi đến thế kỷ

XVIII, con ng-ời mới bắt đầu quan sát thấy hình dạng cấu trúc vi tảo nhờ sự

phát triển về kính hiển vi của Robert Hooke (1665) Sự hiểu biết về tảo đi sau

hàng thế kỉ so với kích th-ớc về thực vật bậc cao, bởi lẽ con ng-ời bằng mắt

th-ờng không thể quan sát đ-ợc cấu tạo tế bào vi tảo vì chúng có kích th-ớc

quá nhỏ Việc phát hiện ra “ tế bào” đơn vị cấu trúc của cơ thể sống đã hình

thành tri thức về vi sinh vật và khởi đầu cho những nghiên cứu về vi tảo [30]

Trong khoảng thời gian dài từ khi kính hiển vi quang học ra đời đến những

năm 40 của thế kỉ XX trên thế giới việc nghiên cứu tảo còn rất ít, chủ yếu tập

trung ở các n-ớc Châu Âu Từ thập kỉ 40 – 50 về sau của thế kỉ 20, do sự

phát triển chung của khoa học nên những kiến thức về tảo ngày càng đ-ợc

nâng cao và phong phú Nghiên cứu tảo đ-ợc tiến hành theo nhiều h-ớng, đầu

tiên là những nghiên cứu điều tra phân loại, sau đó đi sâu nghiên cứu bản chất

của các quá trình trao đổi chất trong cơ thể tảo và cuối cùng nghiên cứu khả

năng ứng dụng tảo trong cuộc sống thực tiễn nhằm phục vụ lợi ích con ng-ời

Sang thế kỷ thứ XIX ng-ời ta bắt đầu viết sách về tảo và những hiểu biết

Formatted: Font: VnTimeH Formatted: Font: VnTimeH Formatted: Font: VnTime Formatted: Font: VnTime, Bold Formatted: Font: VnTime, Bold, Italic Formatted: Font: VnTime, Bold, Italic Formatted: Font: VnTime, Bold, Italic Formatted: Font: VnTime, Bold, Italic Formatted: Font: VnTime, Bold, Italic Formatted: Font: VnTime

Formatted: Font: VnTime, Italic, Expanded by

0,4 pt

Formatted: Font: VnTime Formatted: Font: VnTime Formatted: Font: VnTime Formatted: Font: VnTime

Formatted: Font: VnTime Formatted: Font: VnTime Formatted: Font: VnTime Formatted: Font: VnTime Formatted: Font: VnTime Formatted: Font: VnTime

Trang 10

với tác phẩm Species genera et ordines algarum (1848 – 1876)[14]; Kuetzing

F.T (1845, 1971) [14]… Cơ sở phân loại của các tác giả chủ yếu dựa vào sự

quan sát, mô tả những đặc điểm hình thái bên ngoài Tuy nhiên, các công trình

này không có những giá trị căn bản đối với phân loại tảo lúc bấy giờ mà đến

ngày nay nhiều số liệu vẫn còn giá trị [14]

Năm 1914, giáo s- Lindau G (1886 – 1923) ng-ời Đức đã cho ra cuốn

“Tảo học” 16 năm sau cuốn sách đ-ợc Mechor II (1930) sửa chữa, bổ sung và

xuất bản, trong đó mô tả chi tiết và vẽ hình 467 loài tảo lục [41]

học nên những nghiên cứu về tảo lục ngày càng phong phú, các nghiên cứu về

tảo sống trên băng tuyết Hàng loạt các công trình nghiên cứu theo các h-ớng

trên cũng nh- các công trình chuyên khảo phục vụ cho việc điều tra phân loại

tảo ra đời: Zabelina M.M – Kisselev A (1951), Kisselev (1954), Popova T.G

(1955, 1976), Kosschikov A A (1953), Gollerbakh M.M (1953) Ergashev A

(1979), Asaulz I (1975), Palamar – Mordvinseva G.M (1982) [24] Tuy

nhiên cho đến nay trên thế giới vẫn ch-a có một quan điểm thống nhất về hệ

thống phân loại tảo nói chung Tùy theo từng tác giả mà sự phân loại, sắp xếp

các taxon của tảo có khác nhau

Cùng với việc điều tra phân loại và những nghiên cứu về sinh thái, sinh

lý thì nghiên cứu ứng dụng vi tảo đã đ-ợc đề cập từ khá sớm Năm 1871, A.C

Phaminxin – nhà sinh lí thực vật ng-ời Nga, lần đầu tiên đã nuôi tảo trên môi

tr-ờng nhân tạo và đã chứng minh có thể tiến hành quang hợp bằng chiếu sáng

nhân tạo [10] Năm 1880, M.Beireink (ng-ời Nga) đã phân lập đ-ợc vi tảo

không bị nhiễm khuẩn Tuy vậy, mãi đến năm 1940, ng-ời ta mới chú ý đến

giá trị thực tiễn của vi tảo và đối t-ợng đ-ợc chú ý hàng đầu là Chlorella do

tảo này có hàm l-ợng Prôtêin cao (47% trọng l-ợng khô) [10] Có thể công

nhận n-ớc Đức là n-ớc đầu tiên chú trọng phát triển công nghệ vi tảo Ngày

Formatted: Font: VnTime Formatted: Font: VnTime Formatted: Font: VnTime Formatted: Font: VnTime Formatted: Font: VnTime

Formatted: Font: VnTime Formatted: Font: VnTime Formatted: Font: VnTime Formatted: Font: VnTime Formatted: Font: VnTime Formatted: Font: VnTime Formatted: Font: VnTime Formatted: Font: VnTime Formatted: Font: VnTime Formatted: Font: VnTime Formatted: Font: VnTime

Formatted: Font: VnTime, Italic Formatted: Font: VnTime Formatted: Font: VnTime Formatted: Font: VnTime

Trang 11

nay, việc nghiên cứu ứng dụng vi tảo ngày càng đ-ợc chú ý Một số loài tảo

đ-ợc sử dụng tạo nguồn protein, vitamin bổ sung vào thức ăn cho ng-ời và gia

súc, gia cầm; cung cấp các hợp chất hoá học dùng trong nhiều lĩnh vực khác

nhau nh-: các loại sáp, sterol, hydrat cacbon, agar…Những nghiên cứu ứng

dụng tảo trong y học cũng thu đ-ợc nhiều kết quả

Nghiên cứu sử dụng vi tảo để chống ô nhiễm môi tr-ờng đặc biệt là môi

tr-ờng n-ớc là h-ớng nghiên cứu rất mới thu hút đ-ợc sự quan tâm của nhiều

nhà khoa học Ng-ời ta đã tiến hành sử lí n-ớc thải bắng vi khuẩn, bể sinh

học, cánh đồng sinh học, hồ sinh học … ở Mỹ, ng-ời ta đã sử dụng nhiều hồ

sinh vật để sử lí n-ớc thải, trong đó phải kể đến khả năng làm sạch n-ớc thải

của tảo Chlorella thuộc ngành tảo lục

1.1.1.2 Tình hình nghiên cứu vi tảo ở Việt Nam

Việt Nam là một lãnh thổ có rất nhiều loại hình thuỷ vực Bên cạnh

nguồn lợi về hải sản, đất n-ớc ta còn có một tiềm năng lớn về nguồn lợi thuỷ

sản n-ớc ngọt, trong đó phải kể đến tiềm năng về tảo n-ớc ngọt cũng nh- tảo

n-ớc mặn

Đến cuối thế kỉ XVIII, công trình nghiên cứu đầu tiên về tảo là cuốn

thực vật biển ở vịnh Nha Trang - Việt Nam (Marine plans in the vicinity of

Nha Trang – Viet Nam) của nhà khoa học ng-ời Pháp Dawson A.Y (1954)

[41] Tác giả đã nghiên cứu có hệ thống và công bố 209 loài và d-ới loài trong

đó có 7 loài mới cho khoa học [39]

Từ thập kỷ 60 trở đi mới có công trình nghiên cứu của ng-ời Việt Nam

Trong lĩnh vực nghiên cứu về tảo n-ớc ngọt phải nói rằng Nguyễn Văn Tuyên

hệ tảo n-ớc ngọt miền Bắc đã giới thiệu 979 loài và d-ới loài gồm 136 loài tảo

mắt, 18 loài tảo lam, 388 loài tảo lục, 2 loài tảo vòng, 10 loài tảo giáp và 260

loài tảo silic trong đó có 766 loài mới đối với Việt Nam [33] Năm 2003, ông

Formatted: Font: VnTimeH Formatted: Font: VnTime

Formatted: Font: VnTime, Italic Formatted: Font: VnTime, Italic Formatted: Font: VnTime, Italic Formatted: Font: VnTime

Trang 12

Nam với 1539 loài vi tảo Tác giả D-ơng Đức Tiến trong luận án tiến sỹ khoa

địa Việt Nam Có thể nói đây là công trình phản ánh đầy đủ khu hệ tảo n-ớc

ngọt n-ớc ta trong đó có 530 loài tảo lục [5] Gần đây nhất (1997) D-ơng Đức

Tiến cùng với Võ Hành đã biên soạn cuốn “ Tảo n-ớc ngọt Việt Nam, phân

loại bộ tảo lục (Chlorococcales)” Trong đó mô tả chi tiết đặc điểm phân loại

hơn 800 loài và d-ới loài tảo lục ở Việt Nam [31]

ở miền Trung, năm 1983, Võ Hành nghiên cứu hồ Kẻ Gỗ (Hà Tĩnh) đã

công bố 191 taxon bậc loài và d-ới loài Năm 1994, ông đã công bố 45 loài

tảo lục (thuộc bộ Chlorococcales) sống trong n-ớc ngọt ở khu vực Bình Trị

Thiên và bổ sung 19 taxon mới cho khu vực này [8] Gần đây, năm 1995, khi

nghiên cứu 21 thuỷ vực n-ớc ngọt thuộc 5 tỉnh Bắc Tr-ờng Sơn tác giả đã phát

hiện 65 taxon bậc loài và d-ới loài thuộc bộ Chlorococcales [3] Năm 2001,

Nguyễn Đình San đã công bố 196 loài và d-ới loài tảo và vi khuẩn lam ở 20

thuỷ vực các tỉnh Thanh Hoá, Nghệ An, Hà Tĩnh [24] Ngoài ra, còn một số

công trình của Phạm Hồng Phong (1998) [22]; Trần Mộng Lai (2002)[20]…

Bên cạnh việc điều tra thành phần loài vi tảo trong các thuỷ vực thì nhiều

công trình còn nghiên cứu ứng dụng tảo vào cuộc sống thực tiễn cuộc sống

trong các lĩnh vực nông nghiệp, công nghiệp, y học… Một số công trình đã đề

cập tới mối quan hệ giữa mật độ tế bào tảo với một số yếu tố môi tr-ờng Tiêu

biểu nh- công trình: “ Chất l-ợng môi tr-ờng n-ớc, thành phần loài vi tảo và vi

khuẩn lam các hồ Thành Công, Hai Bà Tr-ng, Thuyền Quang Hà Nội” của tác

giả Lê Thu Hà, Nguyễn Thuỳ Liên (2005) [6]; Võ Hành và cộng sự (1995)

[12]; Đặng Đình Kim và cộng sự (1996) [19], …

Những công trình nghiên cứu về khả năng ứng dụng thực tiễn của vi tảo

trong lĩnh vực sử lí ô nhiễm môi tr-ờng n-ớc hiện nay đã và đang đ-ợc rất

nhiều nhà khoa học quan tâm nh-: D-ơng Đức Tiến (1989): “ Nuôi trồng tảo

Spirulina có hàm l-ợng protein cao từ n-ớc thải nhà máy phân đạm và hoá

Formatted: Font: VnTime Formatted: Font: VnTime Formatted: Font: VnTime Formatted: Font: VnTime Formatted: Font: VnTime Formatted: Font: VnTime Formatted: Font: VnTime Formatted: Font: VnTime Formatted: Font: VnTime Formatted: Font: VnTimeH Formatted: Font: VnTime Formatted: Font: VnTime Formatted: Font: VnTime Formatted: Font: VnTime Formatted: Font: VnTime Formatted: Font: VnTime Formatted: Font: VnTime

Formatted: Font: VnTime, Italic Formatted: Font: VnTime

Trang 13

học Hà Bắc” [29]; Nguyễn Văn Tuyên (1992); Lê Hiền Thảo (1995) đã sử

dụng Chlorella pyrenoidosa xử lý ô nhiễm n-ớc ở một số hồ Hà Nội, kết quả

cho thấy hiệu quả làm sạch sau 5 ngày đạt giá trị lớn nhất [27]; Nguyễn Đình

San (2001) sử dụng Chlorella pyrenoidosa Chick và Scenedesmus

quadricauda Bred xử lí n-ớc thải ở 6 cơ sở sản xuất ở thành phố Vinh và

vùng phụ cận Tác giả kết luận cả hai loài tảo trên đều có khả năng làm sạch

n-ớc thải tốt [24] Hay công trình của Lê Thị Thanh H-ơng, D-ơng Đức Tiến

(1998) [16] Một số công trình nghiên cứu tác hại của vi tảo gây hại gần đây

nh-: Đặng Hoàng Ph-ớc Hiền và cộng sự (2004) [15]…

1.1.2 ứng dụng của vi tảo trong thực tiễn

Vi tảo là một bộ phận quan trọng trong giới thực vật cũng nh- trong tự

nhiên Do vi tảo chứa diệp lục nên chung có thể sử dụng ánh sáng mặt trời để

tổng hợp nên chất hữu cơ Khoảng 1/3 sinh khối thực vật trên trái đất có

nguồn gốc từ tảo Điều đó cho thấy vai trò to lớn của chúng đặc biệt là trong

hệ sinh thái thủy vực Những sinh vật tiêu thụ bậc một nh- động vật phù du,

ấu trùng và nhiều động vật thủy sinh khác sẽ sử dụng vi tảo nh- là nguồn dinh

d-ỡng chủ yếu cho một phần hay toàn bộ vòng đời của chúng Còn với con

ng-ời vi tảo còn là nguồn l-ơng thực lớn Có tới trên 100 loài vi tảo đ-ợc con

ng-ời sử dụng làm thức ăn [25]

Đầu thập niên 60, việc ứng dụng nuôi trồng Spirunila, một loại tảo lam

cố đinh nitơ đã lôi cuốn sự quan tâm của các nhà nghiên cứu Với công trình

nghiên cứu đầu tiên của Clement và các cộng sự của bà ở viện nghiên cứu dầu

mỏ Pháp [18] Những ý nghĩa to lớn của vi tảo đối với nguồn dinh d-ỡng

không thể phủ nhận đ-ợc Vi tảo đ-ợc sử dụng làm thức ăn bổ sung có giá trị

kinh tế cao cho chăn nuôi và thủy sản đặc biệt là chăn nuôi gia cầm Những vi

tảo th-ờng đ-ợc dùng nhiều trong lĩnh vực này là Chlorella, Oocystyis và

Spirulina [18]

Formatted: Font: VnTime Formatted: Font: VnTime Formatted: Font: VnTime Formatted: Font: VnTime Formatted: Font: VnTime Formatted: Font: VnTime Formatted: Font: VnTime Formatted: Font: VnTime Formatted: Font: VnTime Formatted: Font: VnTime, Bold, Italic Formatted: Font: VnTimeH, Bold, Italic Formatted: Font: VnTime, Bold, Italic

Trang 14

Nhiều Vitamin hòa tan trong n-ớc nh- (B12, B6, B1, Biotin, Vitamin C)

đ-ợc tìm thấy trong dịch nuôi tảo lam, lục, silic Một số loại vitamin khác

chất béo và hàm l-ợng dầu t-ơng tự nh- thành phần dầu thực vật Ngoài

carotenoit Các carotenoit có màu từ vàng đến đỏ và có bản chất là các izoprenoit polyme dẫn xuất từ lycopen Các sắc tố này đ-ợc sử dụng trong nghiên cứu miễn dịch, nâng cao sức đề kháng trong điều trị bệnh ung th-, chất màu thực phẩm có giá trị [18]

Khả năng cố định đạm của nhiều loài tảo lam đ-ợc sử dụng để lây nhiễm tảo lam cố định nitơ xuống các ruộng lúa là phân bón sinh học đ-ợc sử dụng ở nhiều nơi trên thế giới nh-: Trung Quốc, ấn Độ, Mỹ, Việt Nam …

Tảo có vai trò rất lớn trong việc xử lí n-ớc thải bảo vệ môi tr-ờng Trên thế giới có hơn 15000 loài tảo liên quan đến ô nhiễm môi tr-ờng Tuy nhiên, những loài tảo quan trọng trong kĩ thuật xử lí t-ơng đối ít Các nghiên cứu đã chỉ ra rằng việc sử dụng sinh khối sông và chết của các loại tảo để hấp thụ kim loại nặng có những -u thế đặc biệt nh-: khả năng thu nhận kim loại nặng ở mức độ cao; diện tích bề mặt riêng của sinh khối vi tảo vô cùng lớn làm cho chúng rất hiệu quả trong việc loại trừ và tái thu hồi kim loại nặng trong n-ớc thải; vi tảo còn nhận

nhà kính, ngăn ngừa và khắc phục tình trạng phì d-ỡng (eutrophycation) của môi tr-ờng n-ớc … Chính vì thế, vi tảo là một lựa chọn đơn giản và hiệu quả để loại trừ kim loại nặng trong n-ớc thải công nghiệp [34]

Ng-ời ta còn sử dụng vi tảo phục vụ các lĩnh vực khác của đời sống nh-: sản xuất khí metan thông qua hoạt động phối hợp giữa tảo và vi khuẩn hay sản xuất các nguyên liệu giàu năng l-ợng, sản xuất hydrocacbon … Đây chính là những h-ớng nghiên cứu mới tuy không thể thay thế hoàn toàn xăng dầu, khí

Trang 15

tự nhiên nh-ng chúng vãn có vai trò quan trọng trong việc hận chế gây ô

nhiễm môi tr-ờng [18]

1.2 Vài nét về chất l-ợng n-ớc trong các thuỷ vực trên thế giới và ở

Việt Nam

1.2.1 Chất l-ợng n-ớc trong các thuỷ vực trên thế giới

N-ớc là tài nguyên quan trọng nhất của loài ng-ời và sinh vật sống trên

Trái Đất Viện sĩ Xiđorenko khẳng định: “ N-ớc là khoáng sản quý hơn tất cả

các loại khoáng sản” ở Việt Nam, nhà bác học Lê Quý Đôn đã khẳng định:

“Vạn vật không có n-ớc không thể sống đ-ợc, mọi việc không có n-ớc không

thành đ-ợc” [7]

Theo -ớc tính thì khối l-ợng n-ớc ở trạng thái tự do phủ trên bề mặt Trái

Đất là trên 1,4 tỷ km3 chiếm 3/4 diện tích bề mặt Trái Đất N-ớc trong tự

nhiên bao gồm toàn bộ các đại d-ơng, biển, vịnh, sông suối, ao hồ, n-ớc

ngầm, băng tuyết, hơi ẩm trong đất, trong không khí [21] Nhìn chung n-ớc

tồn tại ở ba dạng: dạng lỏng, dạng hơi và dạng rắn Nhờ những tác nhân vật lí

của mình và d-ới tác động vủa môi tr-ờng, n-ớc chuyển dạng tồn tại và tạo

thành chu trình n-ớc trên toàn cầu [26] Khối l-ợng các nguồn n-ớc khác

nhau đ-ợc trình bày ở bảng sau:

Bảng: Thể tích các nguồn n-ớc tự nhiên

(theo V.P Kushelep, 1979) Nguồn n-ớc Thể tích x 100 km3 Tỉ lệ %

Formatted: Font: VnTime, Bold

Formatted: Font: VnTime, Bold, Italic Formatted: Font: VnTime, Bold, Italic Formatted: Font: VnTime

Formatted: Font: VnTimeH Formatted: Font: VnTime Formatted: Font: VnTime Formatted: Font: VnTime

Formatted: Font: VnTime Formatted: Font: VnTime Formatted: Font: VnTime, Underline Formatted: Font: VnTime Formatted: Font: VnTime Formatted: Font: VnTime, 14 pt Formatted: Font: VnTime

Trang 16

Sông, suối 1,2 0.0001

N-ớc trong tự nhiên luôn là một dung dịch phức tạp chứa nhiều chất hoà

tan và không hoà tan khác nhau Hàm l-ợng và thành phần các chất đó trong

n-ớc đ-ợc gọi là thành phần hoá học của n-ớc Thành phần hoá học của n-ớc

không ổn định và th-ờng xuyên biến đổi do sự chi phối của quá trình sinh học,

hoá học, vật lí của môi tr-ờng xung quanh [39]

Để đánh giá chất l-ợng vủa nguồn n-ớc, ng-ời ta dựa vào các thông số

vật lí, hoá học, sinh học nh- độ pH, nhiệt độ, độ trong, máu sắc, độ dẫn điện,

hàm l-ợng oxi hoà tan (DO), các muối vô cơ (NH4+, NO3- ,PO43-,….), cặn lơ

lửng (SS), độ kiềm, độ cứng, kim loại nặng, coliform và các sinh vật chỉ thị

của thuỷ vực Đối với nguồn n-ớc mặt, ng-ời ta dựa vào một số chỉ tiêu thuỷ

hoá nh-: pH, NH4+, NO3-, DO, COD,BOD5, thể hiện ở bảng sau:

PO 4 3- ( mg/l )

1 N-ớc rất sạch 7 – 8 < 0,05 < 0,1 < 0,01 100 ≤ 6 ≤ 2

2 N-ớc sạch 6,5 –

8,5

0,06 – 0,4

0,1 – 0,3

0.01 – 0.05

Formatted: Font: VnTime, 11 pt Formatted: Font: VnTime, 11 pt Formatted: Font: VnTime, 11 pt

Formatted: Font: VnTime, 11 pt

Formatted: Font: VnTime, 11 pt Formatted: Font: VnTime, 11 pt Formatted: Font: VnTime, 11 pt Formatted: Font: VnTime, 11 pt Formatted: Font: VnTime, 11 pt Formatted: Font: VnTime, 11 pt Formatted: Font: VnTime, 11 pt Formatted: Font: VnTime, 11 pt Formatted: Font: VnTime, 11 pt Formatted: Font: VnTime, 11 pt Formatted: Font: VnTime, 11 pt

Formatted: Font: VnTime, 11 pt Formatted: Font: VnTime, 11 pt Formatted: Font: VnTime, 11 pt Formatted: Font: VnTime, 11 pt Formatted: Font: VnTime, 11 pt Formatted: Font: VnTime, 11 pt Formatted: Font: VnTime, 11 pt Formatted: Font: VnTime, 11 pt

Trang 17

Hai nhà môi tr-ờng học Đài Loan Lee & Wang [40](1978) đề nghị phân

loại mức độ ô nhiễm n-ớc dựa trên bốn tiêu chí là: L-ợng oxi hoà tan (DO),

nhu cầu oxi sinh hoá (BOD5), chất rắn lơ lửng (SS) và đạm amonium

Bảng: Chỉ tiêu dùng để đánh giá chất l-ợng n-ớc theo Lee & Wang:

Chất l-ợng n-ớc các thuỷ vực trên thế giới ngày càng biến đổi sâu sắc,

do các nguồn n-ớc thải ch-a qua xử lí đổ trực tiếp ra các thuỷ vực gây ô

nhiễm, qua đó ảnh h-ởng nghiêm trọng đến đời sống con ng-ời Ví dụ: Hàm

l-ợng PO43- ở trong n-ớc cao ảnh h-ởng đến thần kinh làm giảm chỉ số trí tuệ,

SO42- cao gây bệnh Methomoglo ở trẻ em, NO2- cao là nguyên nhân gây bệnh

ung th-, Cl- cao là giảm l-ợng tinh trùng trong tinh dịch dẫn tới vô sinh [13]

Tổng coliform v-ợt quá chỉ tiêu cho phép (50 – 240 MPN/100ml) thì gây các

bệnh đ-ờng ruột nh- lị, ỉa chảy … Hàng năm hàng loạt bệnh tật đã xuất hiện

do liên quan đến nguồn n-ớc vào năm 1980 tại ấn Độ (Bom Bay, Pata, Della)

ng-ời dân đã chịu hiểm hạo của bệnh viêm gan mà nguyên nhân là do ô

nhiễm hệ thống cấp n-ớc [13] ở Pakistan, Mỹ, Nhật có hàng loạt ng-ời bị

nhiễm độc do kim loại nặng ở Nhật, vào năm 1953, tại Vịnh Michamata có

52 ng-ời bị ngộ độc do ăn phải cá bị nhiễm thuỷ ngân [13] Trong tiêu chuẩn

Formatted: Font: VnTime Formatted: Font: VnTime Formatted: Font: VnTime Formatted: Font: VnTime Formatted: Font: VnTime Formatted: Font: VnTime Formatted: Font: VnTime Formatted: Font: VnTime Formatted: Font: VnTime Formatted: Font: VnTime Formatted: Font: VnTime Formatted: Font: VnTime, Underline Formatted: Font: VnTime Formatted: Font: VnTime Formatted: Font: VnTime Formatted: Font: VnTime Formatted: Font: VnTime Formatted: Font: VnTime Formatted: Font: VnTime Formatted: Font: VnTime Formatted: Font: VnTime Formatted: Font: VnTime Formatted: Font: VnTime Formatted: Font: VnTime

Formatted: Font: VnTime, 14 pt Formatted: Font: VnTime

Formatted: Font: VnTime Formatted: Font: VnTime Formatted: Font: VnTime Formatted: Font: VnTime Formatted: Font: VnTimeH Formatted: Font: VnTime Formatted: Font: VnTime Formatted: Font: VnTime Formatted: Font: VnTime Formatted: Font: VnTimeH Formatted: Font: VnTime Formatted: Font: VnTimeH

Trang 18

thoát n-ớc của đô thị của một số n-ớc nh- Bỉ, Hà Lan, Đức … l-ợng chất bẩn

trong n-ớc thải sinh hoạt tính cho một ng-ời trong một ngày đêm theo chất lơ

lửng là 90g và theo BOD5 là 54 – 65 g Trong những vùng này thì n-ớc m-a

cũng có thể gây ô nhiễm sông hồ vì có chứa hàm l-ợng chất lơ lửng tới 400 –

1800 mg/l, BOD5 từ 40 – 120 mg/l [3]

Theo những thống kê về tình hình ô nhiễm n-ớc trên thế giới cho thấy,

tại các sông ngòi châu Âu nồng độ muối NO3- v-ợt 2,5 lần tiêu chuẩn cho

phép (100 mg/l) và gấp 45 lần so với mức nền tự nhiên Nồng độ PO4+ cao gấp

2,5 lần tiêu chuẩn cho phép Hàng năm các con sông này mang vào đại d-ơng

320 triệu tấn Fe; 3,2 triệu tấn Pb; 1,6 triệu tấn Mn; 320 triệu tấn Ca; 6,5 triệu

tấn P và cả thế giới hàng năm làm ô nhiễm môi tr-ờng bởi 10 triệu tấn dầu mỡ

và 700 tấn Hg [17]

Hiện nay, ng-ời ta th-ờng dùng các chỉ tiêu vật lí, hóa học, vi khuẩn và

thủy sinh vật để đánh giá chất l-ợng n-ớc theo các dạng tác động của n-ớc

thải lên hệ sinh thái thủy vực Tùy thuộc vào điều kiện cụ thể từng quốc gia

mà ng-ời ta có thể đ-a ra những tiêu chuẩn môi tr-ờng cho riêng mình

1.2.2 Chất l-ợng n-ớc trong các thuỷ vực ở Việt Nam:

Việt Nam có nguồn tài nguyên n-ớc khá dồi dào L-ợng n-ớc bình quân

đầu ng-ời có thể đạt tới 17.000 m3/năm [3] Hàng năm Việt Nam tiếp nhận

một l-ợng n-ớc m-a trung bình là 634 tỷ m3/năm Ngoài ra, còn thu nhận

đ-ợc nguồn n-ớc từ các quốc gia có chung đ-ờng biên giới nh- Trung Quốc,

Lào, Campuchia là 132 tỷ m3/năm Trong đó, một phần đi vào các thuỷ vực

n-ớc đứng (ao, hồ), một phần đ-ợc dự trữ trong đất, phần còn lại đ-ợc đi vào

hình thành dòng chảy ở sông ngòi Các con sông Việt Nam chủ yếu đổ n-ớc

ra vịnh Bắc Bộ và biển Đông Tổng l-ợng n-ớc chảy qua lãnh thổ ra biển là

Formatted: Font: VnTime Formatted: Font: VnTime Formatted: Font: VnTime, Bold, Italic Formatted: Font: VnTime, Bold, Italic Formatted: Font: VnTime

Trang 19

Việt Nam mới b-ớc vào giai đoạn đầu của nền công nghiệp hoá, hiện đại

hoá đất n-ớc nh-ng tình trạng ô nhiễm đã xảy ra ở nhiều nơi trong cả n-ớc,

chất l-ợng của các nguồn n-ớc d-ờng nh- ngày càng suy thoái [23] Với tốc

độ công nghiệp hóa, đô thị hóa khá nhanh cùng với sự gia tăng dân số gây áp

lực nặng nề đối với tài nguyên n-ớc trong vùng lãnh thổ Môi tr-ờng n-ớc ở

nhiều đô thị, khu công nghiệp và làng nghề ngày càng bị ô nhiễm bởi n-ớc

thải, khí thải và chất thải rắn ở các thành phố lớn, hàng trăm cơ sở sản xuất

công nghiệp đang gây ô nhiễm môi tr-ờng n-ớc do không có công trình và

thiết bị xử lí n-ớc thải Thí dụ ở ngành công nghiệp dệt may, ngành công

nghiệp giấy và bột giấy, n-ớc thải th-ờng có độ pH trung bình từ 9 – 11, chỉ

số nhu cầu oxi sinh hóa (BOD), nhu cầu oxi hóa học (COD) có thể lên đến

700 mg/l và 2.500mg/l, hàm l-ợng chất rắn lơ lửng,…cao gấp nhiều lần cho

phép.ở một số ngành công nghiệp hóa chất, phân bón, khai thác và chế biến

khoáng sản, l-ợng n-ớc thải ra khá lớn Hàm l-ợng n-ớc thải của các nhà máy

này có chứa xyanua (CN-) v-ợt đến 84 lần; H2S v-ợt 4,2 lần; hàm l-ợng NH3

v-ợt 84 lần tiêu chuẩn cho phép đã gây ô nhiễm nặng nề các nguồn n-ớc mặt

trong vùng dân c- [37]

Theo kết quả đề tài nghiên cứu môi tr-ờng n-ớc nông thôn của Trung

tâm Thông tin - ứng dụng tiến bộ Khoa học – Công nghệ (thuộc Sở KH –

Công Nghệ Ninh Thuận) trên địa bàn tám thôn thuộc năm huyện, thị trong

thời gian gần đây cho thấy tình trạng ô nhiễm cao có những chỉ số cao từ vài

chục đến vài trăm lần so với tiêu chuẩn cho phép ở các hệ thống kênh m-ơng

tự chảy thuộc các thôn Ba Tháp (xã Tân Hải), Bỉnh Nghĩa (xã Ph-ơng Hải) so

với tiêu chuẩn cho phép thì độ đục cao gấp 90 – 150 lần do n-ớc ch-a qua xử

lý, hàm l-ợng amoniac tinh theo N co từ 0.95 – 2.01 mg/lit

ở thành phố Thái Nguyên, n-ớc thải công nghiệp thải ra từ các cơ sở sản

xuất giấy, luyện gang thép, luyện kim loại màu, khai thác than; về mùa cạn

Formatted: Font: VnTimeH Formatted: Font: VnTime Formatted: Font: VnTime Formatted: Font: VnTime Formatted: Font: VnTime Formatted: Font: VnTime

Formatted: Font: VnTimeH Formatted: Font: VnTime Formatted: Font: VnTime

Formatted: Font: VnTime Formatted: Font: VnTimeH Formatted: Font: VnTime

Trang 20

l-ợng sông Cầu; n-ớc thải từ sản xuất giấy có pH từ 8.4 – 9 và hàm l-ợng

NH4+ là 4mg/l, hàm l-ợng chất phenol, hàm l-ợng NH4+ cao,từ 15 – 30

mg/l;hàm l-ợng chất hữu cơ cao, từ 87 – 126 mg/l [38]

Kết khảo sát môi tr-ờng 12 hồ (Nghĩa Tân, Đống Đa, Hào Nam, Văn

Ch-ơng, Thành Công, Giảng Võ, Thiền Quang, Thủ Lệ, Trung Tự, Bảy Mẫu)

nằm trong khu vực dân c- nội thành Hà Nội chất l-ợng đều thuộc loại ô nhiễm

với các mức độ khác nhau Trong số đó hồ Thủ Lệ, Nghĩa Tân, Thiền Quang

ít ô nhiễm hơn về hàm l-ợng NH4+, PO43- so với các hồ kia Tại các hồ ô

nhiễm, BOD5 v-ợt mức 10mg/l tốc độ ô nhiễm sau 6 năm gần đây của các hồ

nằm giữa các khu dân c- nội thành tăng khá nhanh, từ 2 – 6 lần Cá biệt nh-

hồ Thành Công các chỉ tiêu BOD5 và COD trong n-ớc đều cao và tăng rất

nhanh, từ năm 1994 đến năm 1999 đã tăng từ 14,5mg/l tới 119mg/l đối với

BOD5 và 48mg/l đền 484mg/l đối với COD (tăng khoảng 10 lần) Các chỉ số

NH4+ tăng khoảng 15 lần, trong khi đó l-ợng DO lại giảm đi từ 4 – 5 lần

Căn cứ vào những tiêu chuẩn quy định quốc tế vào điều kiện cụ thể của

n-ớc ta, bộ Khoa học – Công nghệ – Môi tr-ờng đã đ-a ra Quy chuẩn kỹ

bày ở bảng sau: [1]

Formatted: Font: VnTime, 14 pt Formatted: Font: VnTime

Formatted: Font: VnTime, Subscript Formatted: Font: VnTime Formatted: Font: VnTime Formatted: Font: VnTime Formatted: Font: VnTime Formatted: Font: VnTime Formatted: Font: VnTime Formatted: Font: VnTime Formatted: Font: VnTime Formatted: Font: VnTime Formatted: Font: VnTime, Not Bold Formatted: Font: VnTime, Not Bold Formatted: Font: VnTime, Not Bold Formatted: Font: VnTime, Not Bold Formatted: Font: VnTime, Not Bold Formatted: Font: VnTime, Not Bold Formatted: Font: VnTime, Not Bold

Trang 21

Bảng : Gi¸ trị giới hạn c¸c th«ng số chất lượng nước mặt

Trang 22

A2 - Dïng cho mục đÝch cấp nước sinh hoạt nhưng phải ¸p dụng c«ng nghệ xử lý phï hợp; bảo tồn động thực vật thủy sinh, hoặc c¸c mục đÝch sử dụng như loại B1 và B2

Trang 23

B1 - Dùng cho mục đích tưới t-ới thủy lợi hoặc các mục đích sử dụng

khác các yêu cầu chất lượng nước tương tự hoặc các mục đích sử dụng như

Thực vật nổi nói chung và tảo lục nói riêng sống trong môi tr-ờng n-ớc,

vì vậy giữa tảo với n-ớc có mối quan hệ chặt chẽ với nhau, tác động qua lại

với nhau để tạo nên cân bằng sinh thái Trong n-ớc, các yếu tố nhiệt độ, ánh

sáng, pH, hàm l-ợng oxi hòa tan và các muối dinh d-ỡng ảnh h-ởng trực tiếp

hoặc gián tiếp lên sự tồn tại, phát triển của thủy sinh vật nói chung và vi tảo

nói riêng ánh sáng ảnh h-ởng đến sự phân bố theo chiều sâu của tảo, trong

đố tảo lam và tảo lục chiếm -u thế ở tầng n-ớc mặt, tầng giữa là tảo nâu, sâu

hơn là tảo silic [10]

ánh sáng chính là nguồn năng l-ợng khởi đầu cho toàn bộ sự sống trên

Trái Đất Nguồn sáng cho thủy vực bao gồm từ mặt trời, mặt trăng và do một

số sinh vật phát ra ánh sáng ảnh h-ởng đến sự phân bố của tảo theo độ sâu

Giới hạn độ sâu của vi tảo biển là 40 -70 m, tuy nhiên có nơi xuống tới 100 –

120m do n-ớc ở đó rất trong Tầng mặt từ 0 - 20m tảo Lục phát triển mạnh;

tầng 20 – 30m là sự có mặt của tảo Nâu; tầng 30 – 40m là sự phát triển -u

thế của tảo Đỏ ở các hồ vi tảo th-ờng xuống sâu tới 10 – 15m Đối với hồ

có độ trong thấp, thực vật nổi gặp chủ yếu từ 0 – 3m Trong nhóm thực vật

nổi, tảo Lục và tảo Lam có nhu cầu về ánh sáng lớn nhất, vì thế chúng tập

trung ở tầng n-ớc mặt Phần lớn tảo silic sống ở tầng n-ớc sâu hơn, 2 – 3m ở

hồ nhỏ, 10 - 15m ở biển [11]

Formatted: Font: VnTime, Bold

Formatted: Font: VnTime Formatted: Font: VnTimeH Formatted: Font: VnTime Formatted: Font: VnTime Formatted: Font: VnTimeH Formatted: Font: VnTime

Trang 24

Nhiệt độ cũng là một yếu tố sinh thái không kém phần quan trọng so với

ánh sáng Nó chi phối sự phân bố địa lí và sự biến động số l-ợng cũng nh-

thành phần loài vi tảo trong thủy vực theo từng thời gian khác nhau Vào mùa

đông, ở những nơi có xuất hiện băng tuyết thì nhiệt độ xuống rất thấp, các loài

thực vật nổi hầu nh- vắng mặt, có chăng chỉ là một số loài thuộc ngành tảo

Lục (ví dụ: Chlamydomonas nival is), số còn lại rất ít thì thuộc ngành tảo

khác Vào mùa xuân, khi mà nhiệt độ từ 10 – 15oC thì tảo Silic, tảo Lục và

tảo Lam phát triển Đặc biệt tảo Silic sẽ -u thế nhất ở nhiệt độ 10 – 12 oC

Khi nhiệt độ trên 15oC thì tảo Lục và tảo Lam chiếm ứu thế và chúng th-ờng

xuyên gây hiện t-ợng nở hoa n-ớc [14]

Sự thích nghi với những biến đổi pH trong n-ớc cũng là một trong những

yếu tố để thích nghi của vi tảo Hầu hết các hồ có pH từ 6 – 9, pH = 7 là

trung tính Một số hồ có pH > 10 (kiềm mạnh), hoặc pH = 2 (axit mạnh)

N-ớc biển có pH từ 7.4 – 8.4 (kiềm) Trong các thủy vực, ban đêm sự hô hấp

của sinh vật sinh ra nhiều CO2 là n-ớc trở nên axit (pH thấp), ban ngày ng-ợc

lại, sự quang tổng hợp CO2 là mất tính axit ấy đi (pH tăng lên) Chỉ có các loài

chịu đựng nổi sự biến thiên này mới tồn tại đ-ợc Ng-ời ta thấy tảo Đỏ bị loại

tr-ớc rồi đến tảo lục, cuối cùng chỉ còn sót lại tảo lam [11]

Hàm l-ợng muối dinh d-ỡng thay đổi tùy theo các loại hình thủy vực

Thực vật nổi cần P với 1 l-ợng rất ít trong tổ hợp với C, N và Si và chúng chỉ

sử dụng dạng photphat vô cơ hòa tan (PO43-) Muối photpho có vai trò quan

trọng trong sự tạo thành các sản phẩm sinh dục Theo Guxeva (1952) thì nhu

cầu vềđạm không giống nhau ở các ngành tảo nh-: tảo lục có nhu cầu N lớn

nhất, tiếp theo là tảo lam, sau cùng là tảo silic Khi muối đạm tồn tại với số

l-ợng lớn thì gây ức chế cho sự phát triển của vi tảo Khi môi tr-ờng có hàm

l-ợng chất dinh d-ỡng nh- nitơ, photpho cao, pH môi tr-ờng thấp (do nồng độ

CO2 thấp), nhiệt độ và c-ờng độ chiếu sáng cao, n-ớc thiếu sự l-u thông … sẽ

là những yếu tố có thể ảnh h-ởng đến sự nở hoa của tảo Cũng chính vì vậy, sự

Formatted: Font: VnTime Formatted: Font: VnTime, Italic Formatted: Font: VnTime Formatted: Font: VnTime

Trang 25

nở hoa của tảo th-ờng hay xảy ra vào thời gian từ tháng 3 đến tháng 9 trong

năm khi mà vực n-ớc ít bị xáo trộn và có nhiệt đọ thích hợp nhất Theo

Sawyer (1947) nồng độ photpho trên 0,015mg/l và nồng độ nitơ trên 0,3 mg/l

là đủ để gây hiện t-ợng nở hoa n-ớc của tảo [11] Formatted: Font: VnTime

Trang 26

CHƯƠNG 2 ĐốI TƯợNG Và PHƯƠNG PHáP NGHIÊN CứU

2.1 Đối t-ợng nghiên cứu

Đối t-ợng nghiên cứu của đề tài là thành phần loài vi tảo thuộc ngành tảo

lục (Chlorophyta) và n-ớc hồ Goong

2.2 Địa điểm và thời gian nghiên cứu

2.2.1 Địa điểm nghiên cứu

2.2.1.1 Giới thiệu sơ l-ợc về địa điểm nghiên cứu:

- Hồ Goong tr-ớc đây có tên là hồ Gon với diện tích khoảng 300

m2.Những năm đầu thế kỉ XX thực dân Pháp chiếm đã sử dụng hồ Gon để lấy

chuyển đất đ-ợc thuận tiện, chúng đã đặt 2 đ-ờng goòng (một đ-ờng lên, một

đ-ờng xuống) Từ đó hồ có tên là hồ Goong

Năm 1965 – 1973, bộ đội pháo binh đã sử dụng đất ở đây để dắp trận

địa pháo, vì vậy diện tích hồ đ-ợc mở rộng thêm Đến năm 1973 thành phố

Vinh đ-ợc quỹ Cộng hòa dân chủ Đức đầu t- xây dựng, trong đó hồ Goong

d-ợc ban chỉ đạo thành phố Vinh đ-a vào quy hoạch trong tổng thể Công viên

hồ Goong với ý t-ởng biến nó trở thành lá phổi của thành phố để điều hòa tiểu

khí hậu vùng này Khi nhà máy n-ớc Vinh ch-a có bể chứa thì hồ Goong

chính là bể chứa n-ớc Trong suốt quá trình đó n-ớc hồ Goong rất sạch

Nh-ng sau đó, do vệ sinh n-ớc không đủ tiêu chuẩn quy định nên hồ Goong

không phải là bể chứa n-ớc nữa (1998) Đầu năm 2008, hồ Goong mới đ-ợc

nạo vét, kè bờ, tôn tạo để phục vụ cho mục đích vui chơi, giải trí nh-: câu cá,

bơi thuyền vịt …

- Đặc điểm địa hình:

Phía Tây hồ Goong giáp với đại lộ trung tâm, phía Bắc giáp với khu Tỉnh

ủy, phía Nam giáp với đ-ờng Đinh Công Tráng, phía Đông giáp với khu du

lịch Công đoàn Diện tích bề mặt hồ khoảng 5,64 ha Chiều rộng nơi nhỏ nhất

Formatted: Font: VnTimeH Formatted: Font: VnTimeH Formatted: Font: VnTimeH Formatted: Font: VnTime Formatted: Font: VnTime Formatted: Font: VnTime Formatted: Font: VnTime Formatted: Font: VnTime Formatted: Font: VnTime, Bold, Italic Formatted: Font: VnTime, Bold, Italic Formatted: Font: VnTime, Italic Formatted: Font: VnTime Formatted: Font: VnTime Formatted: Font: VnTime Formatted: Font: VnTime Formatted: Font: VnTime

Trang 27

là 150m, nơi dài nhất là 180m Chiều dài nơi nhỏ nhất là 320m, nơi lớn nhất là

370m Độ sâu lòng hồ từ 1,5m – 2,2m, trung bình là 2m

Hàng ngày, n-ớc l-u thông vào hồ Goong từ 5 nguồn chính:

- M-ơng thoát n-ớc đ-ờng phố (chủ yếu là hệ thống thoát n-ớc khi

m-a)

- Cống thải của khách sạn hồ Goong (nhà nghỉ Công Đoàn)

- Cơ quan trung tâm

- N-ớc thải của nhà máy bia Vinh

- N-ớc thải của dân c- khối 4 - ph-ờng Tr-ờng Thi – thành phố Vinh

Ng-ời dân ở đây ch-a ý thức đ-ợc việc bảo vệ môi tr-ờng nên đã biến hồ

Goong thành nơi xả rác và n-ớc thải, đôi khi có cả súc vật chết Hơn nữa các

quán n-ớc mép đ-ờng, đặc biệt là quán bia ở nhà nổi hồ Goong cũng hàng

ngày thải vào đây nhiều thứ rác

2.2.1.2 Sơ đồ các điểm thu mẫu

Để đảm bảo tính tổng quát cho toàn hồ, chúng tôi chia hồ làm 3 mặt cắt

với 9 điểm thu mẫu nh- sau:

Mặt cắt 1: Gồm:

Điểm I: Góc giữa 2 bờ Tây - Bắc;

Điểm II: Giữa bờ phía Bắc;

Điểm III: Góc giữa 2 bờ phía Đông – Bắc;

Điểm VII: Góc giữa bờ phía Tây – Nam;

Điểm VIII: Giữa bờ phía Nam;

Formatted: Font: VnTime Formatted: Font: VnTime Formatted: Font: VnTime Formatted: Font: VnTime Formatted: Font: VnTime Formatted: Font: VnTime Formatted: Font: VnTime

Formatted: Font: VnTime Formatted: Font: VnTime, Italic Formatted: Font: VnTime Formatted: Font: VnTime Formatted: Font: VnTime Formatted: Font: VnTime Formatted: Font: VnTime Formatted: Font: VnTime Formatted: Font: VnTime Formatted: Font: VnTime Formatted: Font: VnTime Formatted: Font: VnTime Formatted: Font: VnTime Formatted: Font: VnTime Formatted: Font: VnTime Formatted: Font: VnTime Formatted: Font: VnTime Formatted: Font: VnTime Formatted: Font: VnTime Formatted: Font: VnTime Formatted: Font: VnTime Formatted: Font: VnTime Formatted: Font: VnTime

Trang 28

Hình 2.1.1: Sơ đồ Hồ Goong và các điểm thu mẫu

2.2.2 Thời gian thu mẫu:

Mẫu n-ớc đ-ợc thu vào chai nhựa PE 2 lít để xác định các chỉ tiêu thuỷ

lí, thuỷ hoá Riêng đối với mẫu n-ớc dùng để phân tích chỉ tiêu oxi hoà tan

Formatted: Font: VnTime, Bold, Italic Formatted: Font: VnTime, Bold, Italic Formatted: Font: VnTime

Formatted: Font: VnTime Formatted: Font: VnTime Formatted: Font: VnTime Formatted: Font: VnTime Formatted: Font: VnTime Formatted: Font: VnTime Formatted: Font: VnTime Formatted: Font: VnTime Formatted: Font: VnTime Formatted: Font: VnTime, Bold Formatted: Font: VnTime, Bold Formatted: Font: VnTime, Bold, Italic Formatted: Font: VnTime

Trang 29

(DO) đ-ợc thu riêng cố định ngay tại hiện tr-ờng vào chai nút mài nhám 125

ml bằng 1ml MnCl2; 1ml KI/NaOH

Mẫu tảo đ-ợc thu cùng điểm với mẫu n-ớc Dùng l-ới vớt thực vật nổi

N075 vớt qua vớt lại trên tầng n-ớc mặt 50 lần theo hình số 8 Sau đó, cố đinh

bằng dung dịch formol 4%

2.3.2 Ph-ơng pháp phân tích mẫu:

 Đo nhiệt độ, pH bằng máy đo pH; độ trong bằng đĩa secchi tại hiện

tr-ờng

 Các mẫu n-ớc thu về đ-ợc bảo quản trong tủ lạnh và phân tích trong

vòng 24 giờ tại phòng thí nghiệm

 Xác định hàm l-ợng oxi hoà tan (DO) theo ph-ơng pháp Winkler

Mỗi mẫu tảo ở mỗi điểm thu mẫu đ-ợc quan sát d-ới kính hiển vi trên 15

Formatted: Font: VnTime Formatted: Font: VnTime Formatted: Font: VnTime Formatted: Font: VnTime Formatted: Font: VnTime Formatted: Font: VnTime Formatted: Font: VnTime Formatted: Font: VnTime Formatted: Font: VnTime, Bold, Italic Formatted: Font: VnTime, Bold, Italic Formatted: Font: VnTime

Formatted: Bullets and Numbering Formatted: Font: VnTime Formatted: Font: VnTime Formatted: Font: VnTime Formatted: Bullets and Numbering

Trang 30

 Từ 70 – 100%: gặp nhiều: + + +

 Từ 50 – 70%: gặp trung bình: + +

 D-ới 50%: gặp ít: +

- Ph-ơng pháp định tính vi tảo (xác định thành phần loài):

Mẫu tảo đ-ợc quan sát d-ới kính hiển vi quang học có độ phóng đại 400

– 600 lần, đo kích th-ớc, vẽ hình, chụp ảnh hiển vi

Sử dụng tài liệu để định loại các loài tảo thuộc ngành tảo lục

(Chlorophyta):

1 D-ơng Đức Tiến, Võ Hành (1997) Tảo n-ớc ngọt Việt Nam, phân

loại bộ tảo lục (Chlorococcales) NXB nông nghiệp Hà Nội

2 Võ Hành (2007) Tảo học (Phân loại và sinh thái), Tr-ờng Đại học

Vinh

3 Korsicov (1953) Phân loại tảo n-ớc ngọt, Ngành tảo lục, Bộ tảo lục

(Protococcales), Tập5 NXB Khoa học Kiev (Tiếng Nga).

Hệ thống danh mục tảo sau khi đã định loại đ-ợc sắp xếp theo Vanden

– Hoek và cộng sự (1985)

Formatted: Font: VnTime Formatted: Font: VnTime Formatted: Font: VnTime Formatted: Font: VnTime Formatted: Font: VnTime Formatted: Font: VnTime Formatted: Font: VnTime Formatted: Font: VnTime Formatted: Font: VnTime Formatted: Font: VnTime Formatted: Font: VnTime Formatted: Font: VnTime

Trang 31

CHƯƠNG 3 KếT QUả NGHIÊN CứU Và THảO LUậN

3.1 Kết quả phân tích về một số chỉ tiêu về chất l-ợng n-ớc hồ Goong

3.1.1 Một số chỉ tiêu thủy lí

3.1.1.1 Nhiệt độ

Yếu tố nhiệt độ chi phối sự phân bố địa lý, biến động số l-ợng cũng nh-

thành phần loài vi tảo theo mùa trong năm Mỗi loài khác nhau có khoảng

nhiệt độ tối -u khác nhau

Qua kết quả nghiên cứu cho thấy:

- Nhiệt độ n-ớc trong hồ biến động phụ thuộc vào nhiệt độ của không

k í Thông th-ờng nhiệt độ n-ớc (nhất là n-ớc tầng mặt) có trị số gần bằng

Nh-ng tùy từng địa điểm mà có sự chênh lệch khác nhau ở đợt 1, nhiệt

độ không khí dao động từ 30,6 – 35,80C, còn nhiệt độ n-ớc dao động từ 29,6

– 30,00

C; ở đợt 2, nhiệt độ không khí dao động từ 23,3 – 30,30C, còn nhiệt

độ n-ớc dao động từ 23,2 – 25,30C; ở đợt 3, nhiệt độ không khí dao động từ

21,5 – 24,20C, còn nhiệt độ n-ớc dao động từ 20,4 – 22.20C;

- Nhiệt độ n-ớc trong cùng một đợt thu mẫu t-ơng đối ổn định trong

cùng một mặt cắt và chênh lệch giữa các mặt cắt khác nhau Ví dụ: Trong đợt

thu mẫu 2, nhiệt độ n-ớc của mặt cắt 1 dao động từ 23,2 – 23,40C; ở mặt cắt

2 nhiệt độ n-ớc dao động 23,7 – 25,10C; ở mặt cắt 3 nhiệt độ n-ớc dao động

từ 25,0 – 25,30C Có sự chênh lệch trên là do điều kiện địa hình khác nhau

của các mặt cắt trong hồ và sự chênh lệch về thời gian thu mẫu tại mỗi mặt

Formatted: Font: VnTimeH Formatted: Font: VnTimeH Formatted: Font: VnTime, Condensed by 0,3

pt

Formatted: Font: VnTime, Italic

Formatted: Font: VnTime Formatted: Font: VnTime Formatted: Font: VnTime Formatted: Font: VnTime Formatted: Font: VnTime Formatted: Font: VnTime Formatted: Font: VnTimeH Formatted: Font: VnTime

Trang 32

- Nhiệt độ thủy vực có xu h-ớng giảm dần qua các đợt nghiên cứu do

thời điểm nghiên cứu diễn ra từ giữa mùa thu đến cuối mùa đông (từ tháng 10

đến tháng 1) Nhiệt độ trung bình n-ớc đợt 1 là 29.770C, trung bình đợt 2 là

Formatted: Font: VnTime, Bold, Underline Formatted: Font: VnTime, Bold, Italic Formatted: Font: VnTime

Trang 33

Nhìn chung, khoảng dao động của nhiệt độ từ 20,4 – 30 C khá thuận

lợi cho sự sinh tr-ởng và phát triển của tảo trong đó có tảo lục

3.1 1 2 Độ trong

Khi áng sáng mặt trời chiếu xuống mặt n-ớc, chúng sẽ bị ngăn cản bởi

các chất cặn lơ lửng trong n-ớc hay sự có mặt của các thủy sinh vật, chúng

đ-ợc gọi chung là độ trong của n-ớc Độ trong có ảnh h-ởng rất lớn đến l-ợng

ánh sáng mặt trời cung cấp cho quá trình quang hợp của vi tảo sống trong

n-ớc, do đó nó quyết định năng suất sơ cấp của thủy vực

Qua kết quả nghiên cứu cho thấy:

Nhìn chung, độ trong của hồ t-ơng đối thấp và có xu h-ớng giảm ở 2 đợt

thu mẫu sau Độ trong của đợt 1 cao nhất (trung bình: 19,29 cm); ở đợt 2 và

đợt 3 độ trong thấp: độ trong thấp nhất ở đợt 2 (trung bình 9,44 cm); còn ở đợt

trong giữa các đợt thu mẫu chủ yếu do mật độ cá thể các loài thực vật phù du

trong đó chủ yếu là tảo quyết định Đợt thu mẫu 1 đ-ợc tiến hành vào cuối

mùa thu, qua mùa m-a lũ tảo bị n-ớc cuốn đi theo dòng chảy ra m-ơng n-ớc

ở ph-ờng H-ng Hòa (thành phố Vinh – Nghệ An) nên mật độ cá thể của các

loài tảo thấp Sang đợt 2 và đợt 3, mật độ cá thể của các loài tảo tăng lên

nhanh do n-ớc hồ ổn định vì vậy đã làm giảm độ trong của n-ớc ở đợt 2, các

yếu tố ánh sáng, nhiệt độ … thích hợp hơn cho sự phát triển của tảo so với đợt

3 nên mật độ tảo cao hơn Vì vậy, độ trong ở đợt 2 thấp nhất Nh- vậy, sự suy

giảm độ trong ở đây có ý nghĩa tăng năng suất sinh học sơ cấp của thủy vực

Formatted: Font: VnTime, Italic Formatted: Font: VnTime, Italic Formatted: Font: VnTime Formatted: Font: VnTime

Trang 34

Bảng 3.1.2: Độ trong của n-ớc qua các đợt nghiên cứu (cm)

Biểu đồ 3.1.2: Biến động độ trong của

n-ớc qua các đợt nghiên cứu

0 5 10

Formatted: Font: VnTime, Italic

Trang 35

- Xét theo mặt cắt thu mẫu, qua bảng trên ta thấy độ trong của cả 3 đợt

nghiên cứu cao nhất tại mặt cắt thứ 2 (các vị trí IV,V,VI) do tại đây ít nhận

l-ợng n-ớc thải trực tiếp so với 2 mặt cắt còn lại và độ trong thấp nhất tại mặt

cắt số 3 do tại đây nhận một l-ợng lớn n-ớc thải sinh hoạt từ khu vực dân c-

xung quanh, khách sạn Công đoàn và các quán ven hồ

3.1.2 Một số chỉ tiêu thủy h ó a:

3.1.2.1 Độ pH:

Trong môi tr-ờng n-ớc, pH đóng vai trò rất quan trọng, nó góp phần

quyết định sự phân bố của các loài thủy sinh vật và khả năng hấp thụ dinh

d-ỡng của chúng Do đó, pH là yếu tố ảnh h-ởng tới sinh tr-ởng và phát triển

của sinh vật Ngoài ra, độ pH còn thể hiện chiều h-ớng của các quá trình sinh

học và hóa học xảy ra trong thủy vực

Bảng3.1.3: pH của n-ớc qua các đợt nghiên cứu

IV 7.19 7.19 7.02

VI 7.18 7.21 7.01 VII 7.18 7.21 7.01 VIII 7.17 7.19 7.04

Formatted: Font: VnTime, Bold, Italic Formatted: Font: VnTime, Bold, Italic Formatted: Font: VnTime, Italic Formatted: Font: VnTime

Formatted: Font: VnTime, Bold, Underline Formatted: Font: VnTime, Bold Formatted: Font: VnTime Formatted: Font: VnTime, Not Bold

Formatted: Font: VnTime, Not Bold Formatted: Font: VnTime, Not Bold Formatted: Font: VnTime, Not Bold

Formatted: Font: VnTime, Not Bold Formatted: Font: VnTime

Trang 36

Biểu đồ 3.13: Biến động pH của n-ớc qua các đợt

nghiên cứu

6.9 6.95

7 7.05

7.1 7.15

7.2 7.25

I II III IV V VI VII VIII IX

Nhìn chung n-ớc hồ Goong có pH từ trung tính đến hơi kiềm (7,01 –

7,22), độ pH có sự thay đổi qua các đợt nghiên cứu (đợt 1: pH trung bình 7,18;

đợt 2: pH trung bình 7,2; đợt 3: pH trung bình 7,015) chủ yếu do sự phát triển

và mật độ tảo trong hồ quyết định ở đợt 2 tảo phát triển mạnh nhất, sự quang

hợp của tảo làm kiềm hóa môi tr-ờng nên mật độ pH cao nhất Đợt 3, tảo kém

phát triển hơn đợt 2 do đợt thu mẫu đ-ợc tiến hành vào cuối mùa đông nhiệt

độ thấp, ánh sáng yếu, l-ợng m-a ít không thuận lợi cho sự phát triển của tảo

dẫn đến c-ờng độ quang hợp giảm, mặt khác l-ợng n-ớc thải vào hồ lại gia

Độ pH tại các điểm nghiên cứu trong cùng một đợt thu mẫu t-ơng đối ổn

định Độ pH trong đợt 1 dao động từ 7,17 – 7,19; đợt 2 pH dao động từ 7,19

– 7,22; còn đợt 3 pH dao động từ 7,01 – 7,04

Nhìn chung, pH của n-ớc hồ vẫn nằm trong giới hạn A cho phép của

sinh vật nói chung và tảo nói riêng

Formatted: Font: VnTime Formatted: Font: VnTimeH Formatted: Font: VnTime Formatted: Font: VnTime Formatted: Font: VnTime Formatted: Font: VnTime Formatted: Font: VnTime Formatted: Font: VnTime Formatted: Font: VnTime Formatted: Font: VnTime

Trang 37

3.1.2.2 Oxy hòa tan (Dissolved Oxygen – DO).

Oxy hòa tan là chỉ tiêu rất quan trọng dùng để đánh giá chất l-ợng n-ớc

của thủy vực L-ợng oxy hòa tan càng thấp chứng tỏ sự ô nhiễm hữu cơ ở thủy

vực càng cao do quá trình oxi hóa các hợp chất hữu cơ đã làm cạn kiệt oxi hòa

tan trong n-ớc vì vậy sẽ ảnh h-ởng xấu đến sự tồn tại và phát triển của các

thủy sinh vật Chỉ tiêu này phụ thuộc vào các yếu tố: nhiệt độ, ánh sáng, hàm

l-ợng chất hòa tan, áp suất bề mặt gió, mặt thoáng cũng nh- thủy sinh vật

Formatted: Font: VnTime, Bold, Underline Formatted: Font: VnTime, Bold, Underline Formatted: Font: VnTime

Formatted: Font: VnTime, Bold Formatted: Font: VnTime Formatted: Font: VnTime, Bold

Trang 38

Biểu đồ 3.1.4: Biến động hàm l-ợng oxy

hoà tan qua các đợt nghiên cứu

DO tại các điểm nghiên cứu qua 3 đợt thu mẫu dao động từ 5,67 – 7,68

mgO2/l

Qua cả 3 đợt thu mẫu, mặt cắt 2 có hàm l-ợng DO cao nhất (trung bình

cả 3 đợt là 7,44 mgO2/l) Có thể lý giải điều này là do mặt cắt này ít nhận

n-ớc thải từ xung quanh hơn và đ-ợc chiếu sáng nhiều hơn (do đặc điểm địa

hình nên mặt cắt 1 và 3 có nhiều cây) nên tảo phát triển mạnh hơn so với 2

mặt cắt còn lại Do đó, quá trình quang hợp diễn ra mạnh mẽ hơn nên hàm

l-ợng oxy hòa tan cao Tại mặt cắt 1 & 3 do nhận các nguồn n-ớc thải tập

trung đổ vào nên hàm l-ợng chất hữu cơ trong n-ớc lớn làm tiêu hao l-ợng

oxy nhất định để oxy hóa vì vậy hàm l-ợng DO thấp

Hàm l-ợng DO có sự thay đổi qua 3 đợt thu mẫu nh-ng không đáng kể

Hàm l-ợng oxy hòa tan cao nhất ở đợt 1 (trung bình 7,05mgO2/l) do hàm

đợt 3 có sự dao động mạnh hơn Nhìn chung, hàm l-ợng oxy hòa tan vẫn nằm

Trang 39

3.1.2.3 Nhu cÇu oxy hãa häc (Chemical Oxygen Demand – COD).

Nhu cÇu oxy hãa häc lµ l-îng oxy cÇn thiÕt cho qu¸ tr×nh oxy hãa c¸c

hîp chÊt h÷u c¬ trong n-íc thµnh CO2 vµ H2O b»ng chÊt oxy hãa m¹nh cã

Trang 40

Kết quả phân tích chỉ tiêu COD đ-ợc thể hiện qua bảng 3.1.5 và biểu đồ

Qua 3 đợt nghiên cứu nhu cầu oxy hóa học dao động từ 10,57 – 13,724

Giá trị COD thấp nhất ở đợt 1 do trong thời gian tr-ớc đợt thu mẫu 1 th-ờng

xuyên có m-a to, n-ớc m-a theo hệ thống cống vào hồ đã pha loãng hàm

l-ợng chất hữu cơ trong hồ Sau đó, giá trị COD tăng dần ở tất cả các vị trí

trong 2 đợt thu mẫu sau và cao nhất ở đợt 3 (trung bình 13,16 mgO2/l) Điều

này có thể đ-ợc giải thích là do ở đợt 2 và đợt 3 l-ợng m-a ít, l-ợng n-ớc thải

gia tăng nên hàm l-ợng chất hữu cơ trong hồ tăng dần qua các đợt thu mẫu

Mặt khác, ở đợt thu mẫu 2 tảo phát triển mạnh hơn đợt 3 nên l-ợng chất hữu

cơ bị phân hủy nhờ hoạt động của vi sinh vật nhiều hơn Vì vậy, giá trị COD ở

đợt 2 thấp hơn đợt 3

Cũng giống nh- hàm l-ợng oxy hòa tan, giá trị COD khá ổn định trong

cùng một mặt cắt trong mỗi đợt thu mẫu nh-ng ng-ợc lại với sự biến động DO

đó là giá trị COD luôn thấp nhất tại mặt cắt số 2 và cao nhất tại mặt cắt số 3

Đặc biệt, qua biểu đồ trên ta thấy ở đợt 1, chỉ số COD có sự khác biệt rất lớn

giữa các điểm thu mẫu Điều này hoàn toàn phù hợp với sự phân bố của các

cống n-ớc thải ở hồ Goong và điều kiện khí hậu khác nhau giữa các đợt thu

mẫu

3.1.2.4 Hàm l-ợng NH 4 + - N

Trong thủy vực, NH4+ cùng với photphat có trong n-ớc là những yếu tố

rất cần thiết cho quá trình phát triển của vi tảo cũng nh- các sinh vật khác

trong thủy vực Đồng thời đây cũng là nhân tố gây hiện t-ợng nở hoa n-ớc

nếu nh- hàm l-ợng quá cao

trong giới hạn B1(QCVN 08: 2008) và đ-ợc thể hiện qua bảng 3.1.6

Formatted: Font: VnTime, Italic Formatted: Font: VnTime

Định dạng
Số trang	157
Dung lượng	4,31 MB