THỰC TRẠNG VẬN DỤNG CÔNG NGHỆ THÔNG TIN TRONG DẠY HỌC LỚP 5 TRƯỜNG TIỂU HỌC HƯỚNG THỌ PHÚ, THÀNH PHỐ TÂN AN, TỈNH LONG AN

SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO LONG ANTRƯỜNG CAO ĐẲNG SƯ PHẠM ********** BÀI TẬP NGHIÊN CỨU KHOA HỌC GIÁO DỤC THỰC TRẠNG VẬN DỤNG CÔNG NGHỆ THÔNG TIN TRONG DẠY HỌC LỚP 5 TRƯỜNG TIỂU HỌC HƯỚNG TH

SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO LONG AN

TRƯỜNG CAO ĐẲNG SƯ PHẠM

**********

BÀI TẬP NGHIÊN CỨU KHOA HỌC GIÁO DỤC

THỰC TRẠNG VẬN DỤNG CÔNG NGHỆ THÔNG TIN TRONG DẠY HỌC LỚP 5 TRƯỜNG TIỂU HỌC HƯỚNG THỌ PHÚ, THÀNH PHỐ TÂN AN, TỈNH LONG AN

NHÓM THỰC HIỆN: NHÓM 01

1 NGUYỄN CÔNG MINH

2 NGUYỄN TRỌNG NHÂN

3 TRẦM THỊ MỸ AN

4 NGUYỄN THỊ YẾN NHI

5 PHẠM THU NGÂN LỚP: GIÁO DỤC TIỂU HỌC 1 – KHÓA 44

GIẢNG VIÊN HƯỚNG DẪN: HỒ NGỌC KIỀU

Long An, năm 2021

1 Lý do chọn đề tài

Trong cuộc sống hiện nay, xã hội ngày càng phát triển, con người cũng cần phải tìm tòi, học hỏi những cái mới, “bắt kịp” thời đại Khi những thành tựu khoa học kỹ thuật, công nghệ 4.0 ngày càng phổ biến rộng rãi thì sự xuất hiện của Trí tuệ nhân tạo, Tự động hóa Rô-bốt là không thể thiếu, góp phần cải tạo cuộc sống ngày càng văn minh, tiến bộ hơn, tăng năng suất trong hoạt động sản xuất, có thể thay thế sức lao động tay chân của con người Như chúng ta đã thấy, muốn tìm kiếm một thông tin bất kì, ta không cần mất quá nhiều thời gian tìm kiếm thông tin trong quyển sách, hay phải mất một lượng công sức lớn chạy đến tìm một quyển sách trong thư viện để đọc, chúng ta chỉ cần vài “click” chuột là có thể tìm kiếm được ngay thông tin mình cần trên mạng Internet Điều đó vừa thuận tiện, vừa đỡ tốn công sức, đỡ mất thời gian, người nghiên cứu sẽ có nhiều thời gian hơn trong việc tìm tòi những tài liệu khác, sáng tạo và phát huy tính tích cực trong bản thân họ Ngoài ra, nó còn góp phần đẩy mạnh thúc đẩy sự phát triển, đào tạo nguồn nhân lực, đáp ứng yêu cầu công nghiệp hóa, hiện đại hóa, mở cửa và hội nhập, hướng tới nền kinh tế tri thức

Ngày nay, công nghệ số phát triển thì việc ứng dụng công nghệ thông tin vào tất cả các lĩnh vực càng phổ biến hơn, đặc biệt là ngành Giáo dục Như chúng ta đã thấy, công nghệ thông tin được ứng dụng trong dạy và học ngày càng phổ biến, hầu hết các trường trong nước đều đưa môn Tin học vào giảng dạy, học tập Hiện nay,

Bộ Giáo dục và Đào tạo đã đưa ra những yêu cầu đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin ở các cấp học, ngành học Xem công nghệ thông tin là một công cụ hay đồ dùng dạy học đắc lực trong việc đổi mới phương pháp giảng dạy ở các môn học Hiện nay, công nghệ thông tin còn được ứng dụng rỗng rãi cấp bậc Phổ thông, đặc biệt ở trường Tiểu học, vừa đạt hiệu quả cao trong dạy và học, vừa tăng sự hứng thú, góp phần phát huy tính tích cực, sáng tạo trong học sinh

Nhưng làm thế nào để việc ứng dụng công nghệ thông tin trong các tiết dạy đạt kết quả cao nhất? Đó là một vấn đề mà không phải người giáo viên nào cũng cần giải quyết một cách hoàn hảo Phần lớn các giáo viên ngại sử dụng giáo án điện

tử trong giảng dạy, vì cho rằng sẽ tốn nhiều thời gian để chuẩn bị bài giảng Để tạo được một hình ảnh đẹp, sống động trên các Slide đòi hỏi phải mất nhiều thời gian chuẩn bị và đây cũng chính là điều mà giáo viên rất ái ngại Khi sử dụng giáo án điện tử, giáo viên phải vất vả gấp nhiều lần so với cách dạy truyền thống, với phấn trắng, bảng đen, người giáo viên phải mất nhiều thời gian tìm kiếm hình ảnh minh họa, âm thanh, tư liệu dẫn chứng phù hợp với nội dung bài giảng Và càng đặc biệt hơn, ở chương trình khối lớp cuối cấp học, hình ảnh không cần quá sinh động, đầy màu sắc, mà phải qua hình ảnh đó, học sinh tự rút ra được bài học gì, nó có tầm quan trọng như thế nào trong cuộc sống Vì thế nội dung hình ảnh cũng mang tính trừu tượng hơn, khó tìm kiếm thông tin phù hợp hơn Ngoài ra, người sử dụng giáo

án điện tử cần có những kiến thức cơ bản về vi tính, sử dụng khá thành thạo phần mềm Power Point, cần có tính thẩm mĩ và sự nhạy bén để tìm kiếm tư liệu phục vụ cho bài dạy và nhất là phải có niềm đam mê, vì khi có niềm đam mê sẽ biến những vất vả thành động lực để thực hiện nó trên tinh thần thoải mái, đầy nhiệt huyết

Để vận dụng tốt công nghệ thông tin trong việc dạy học ở Tiểu học, đặc biệt là lớp 5, người giáo viên cần biết cách trình bày một bài giảng cô động, súc tích, dễ hiểu, thu hút học sinh bằng những hiệu ứng của phần mềm, kết hợp với những âm thanh thú vị, không gây nhàm chán cho bài học, góp phần kích thích trí não cho học sinh, tạo hứng thú trong việc xử lý các tình huống, hay hình thành kỹ năng, kiến thức mới Chẳng hạn khi dạy các bài học về Lịch sử - Địa lý, chúng ta cần chú trọng tới các hình ảnh về lược đồ, mô tả trận đánh, căn cứ địa Cách mạng, diện tích vùng lãnh thổ, quốc gia, địa phương Những hình ảnh cần rõ ràng, cụ thể, có chú giải rõ ràng, đầy đủ thông tin để học sinh có thể nắm được, sẽ làm tăng thêm tính thuyết phục, tính chất thực của sự kiện

Tuy nhiên, không phải hình ảnh nào trên Internet đều thỏa mãn ý muốn tìm kiếm của chúng ta Chẳng hạn như chúng ta cần tìm kiếm hình ảnh hình lập phương

để dạy bài “Diện tích xung quanh và diện tích toàn phần của hình lập phương” (Toán lớp 5), nhưng hình ảnh chúng ta lấy quá nhỏ hay nó nằm chung với một hình khác Chúng ta cần biết xử lý hình ảnh hay cách phóng to hoặc cắt những hình phù

hợp Muốn làm được điều đó đòi hỏi người giáo viên cần biết một số kĩ thuật máy tính, xử lý cắt ghép hình ảnh, hay đoạn nhạc một cách hợp lý Điều này buộc người giáo viên phải học tập, nghiên cứu không ngừng, tìm kiếm và vận dụng những ứng dụng hiệu quả của công nghệ thông tin trong giảng dạy, từ đó nâng cao hứng thú và động lực học tập cho học sinh, giúp các em trở nên sáng tạo và tự tin hơn khi trình bày một vấn đề nào đó trước lớp Ngoài ra, giúp học sinh tiếp cận với công nghệ thông tin tốt hơn, thấy được lợi ích của chúng, xử lý và nắm bắt thông tin bài giảng một caách rõ ràng, hiệu quả và linh hoạt, đặc biệt trong chương trình lớp 5, có quá nhiều kiến thức cần được ghi chép và lĩnh hội, làm hành trang vững chãi cho các em bước tiếp lên cấp bậc Trung học Cơ sở

Xuất phát từ những lý do trên mà đề tài “Thực trạng vận dụng công nghệ thông tin trong dạy học lớp 5 Trường Tiểu học Hướng Thọ Phú, Thành phố Tân

An, tỉnh Long An” được lựa chọn để nghiên cứu.

2 Mục đích nghiên cứu

Xác định thực trạng vận dụng công nghệ thông tin trong dạy học lớp 5 Trường Tiểu học Hướng Thọ Phú, Thành phố Tân An, tỉnh Long An Từ đó, đề tài đề xuất một số biện pháp nâng cao vận dụng công nghệ thông tin trong dạy học lớp 5 Trường Tiểu học Hướng Thọ Phú, Thành phố Tân An, tỉnh Long An

3 Đối tượng và khách thể nghiên cứu

3.1 Đối tượng nghiên cứu

Vận dụng công nghệ thông tin trong dạy học lớp 5 Trường Tiểu học Hướng Thọ Phú, Thành phố Tân An, tỉnh Long An

3.2 Khách thể nghiên cứu

Hoạt động dạy học lớp 5 Trường Tiểu học Hướng Thọ Phú, Thành phố Tân

An, tỉnh Long An

4 Giả thuyết nghiên cứu

Việc vận dụng công nghệ thông tin trong dạy học lớp 5 Trường Tiểu học Hướng Thọ Phú, Thành phố Tân An, tỉnh Long An đã đạt một số thành tựu nhất định như: công nghệ thông tin được sử dụng trong giảng dạy ngày càng phổ biến, nhà trường luôn tạo những điều kiện tối đa cho giáo viên và học sinh ứng dụng công nghệ thông tin trong dạy và học, giáo viên thao tác khá tốt với máy tính, soạn bài giảng bằng giáo án điện tử, học sinh sử dụng máy tính như một công cụ hỗ trợ học tập, làm các bài tập về nhà, tìm kiếm tài liệu, thông tin bài học,… Tuy nhiên, vẫn còn một số hạn chế nhất định như: điều kiện về cơ sở vật chất, trang thiết bị dạy và học, điều kiện về kinh tế, kỹ năng xử lý tình huống, vấn đề,… chưa được thể hiện rõ giữa nhà trường, giáo viên và học sinh

5 Nhiệm vụ nghiên cứu

- Hệ thống hoá cơ sở lý luận về vận dụng công nghệ thông tin trong dạy học lớp 5

- Xác định thực trạng vận dụng công nghệ thông tin trong dạy học lớp 5 Trường Tiểu học Hướng Thọ Phú, Thành phố Tân An, tỉnh Long An

- Từ đó đề xuất một số biện pháp vận dụng công nghệ thông tin trong dạy học lớp 5 Trường Tiểu học Hướng Thọ Phú, Thành phố Tân An, tỉnh Long An

6 Giới hạn phạm vi nghiên cứu

- Giới hạn nội dung nghiên cứu: Đề tài chỉ nghiên cứu vận dụng công nghệ thông tin trong dạy học lớp 5 với các đối tượng là vận dụng công nghệ thông tin trong dạy và học các môn học ở lớp 5, liên quan đến nhà trường tức là Ban giám hiệu, giáo viên dạy lớp 5 và học sinh lớp 5

- Đề xuất các biện pháp vận dụng công nghệ thông tin trong dạy học lớp 5 Trường Tiểu học Hướng Thọ Phú, Thành phố Tân An, tỉnh Long An chỉ dừng ở việc từ thực trạng mà đề ra biện pháp, chưa có điều kiện kiểm nghiệm

7 Phương pháp luận và phương pháp nghiên cứu

7.1 Phương pháp luận

7.1.1 Quan điểm hệ thống cấu trúc

Nghiên cứu vận dụng công nghệ thông tin trong dạy học lớp 5 Trường Tiểu học Hướng Thọ Phú, Thành phố Tân An, tỉnh Long An, một cách toàn diện, trên nhiều mặt dựa vào việc phân tích đối tượng thành các bộ phận trong một chỉnh thể Kết quả nghiên cứu được trình bày một cách hệ thống và có cấu trúc theo một trình tự khoa học Đồng thời các biện pháp được đề xuất phải dựa trên một quy trình

cụ thể

7.1.2 Quan điểm lịch sử - logic

Tìm hiểu, phát hiện sự nảy sinh phát triển của vận dụng công nghệ thông tin trong dạy học lớp 5 Trường Tiểu học Hướng Thọ Phú, Thành phố Tân An, tỉnh Long An trong những khoảng thời gian và không gian cụ thể với những điều kiện, hoàn cảnh cụ thể để điều tra khách quan nhất

Việc đề xuất và khảo sát tính cần thiết và khả thi của các biện pháp vận dụng công nghệ thông tin trong dạy học lớp 5 phải được thực hiện theo một trình tự khoa học

7.1.3 Quan điểm thực tiễn

Việc nghiên cứu phải xuất phát từ việc giải quyết các vấn đề thực trạng về vận dụng công nghệ thông tin trong dạy học lớp 5 Trường Tiểu học Hướng Thọ Phú, Thành phố Tân An, tỉnh Long An

7.2 Phương pháp nghiên cứu

7.2.1 Nhóm phương pháp nghiên cứu lý luận

Phân tích, tổng hợp lý thuyết; phân loại và hệ thống hóa lý thuyết từ tài liệu, công trình nghiên cứu, sách báo, chính sách Nhà nước, chiến lược giáo dục, các tài liệu trên Internet,… nhằm xây dựng cơ sở lý luận cho đề tài nghiên cứu

7.2.2 Nhóm phương pháp nghiên cứu thực tiễn

a Phương pháp quan sát

Mục đích: Ghi nhận những biểu hiện về nhận thức, thái độ, hành vi, mức độ vận dụng công nghiệp thông tin trong dạy và học lớp 5 tại trường cũng như quan sát biểu hiện của nhà trường, giáo viên dạy lớp 5 và học sinh lớp 5 về công nghệ thông tin trong khi trả lời làm rõ vấn đề của người nghiên cứu

Yêu cầu: Người nghiên cứu quan sát trực tiếp các thời điểm dạy và học các tiết học lên lớp trong ngày, trong tuần của học sinh và giáo viên, từ đó đánh dấu vào bảng quan sát được thiết kế sẵn

b Phương pháp điều tra bảng hỏi

Mục đích: Bảng hỏi được xây dựng dành cho 3 đối tượng là Ban giám hiệu nhà trường, giáo viên đang giảng dạy lớp 5 và học sinh Các bảng hỏi này mục đích

là tìm hiểu về mức độ nhận thức, những thuận lợi và những khó khăn trong quá trình vận dụng công nghệ thông tin trong dạy và học

Yêu cầu: Trên cơ sở lý luận của đề tài và các phương pháp luận để xây dựng bảng hỏi phù hợp mục đích

Sử dụng bảng hỏi khảo sát vận dụng công nghệ thông tin trong dạy học lớp 5 Trường Tiểu học Hướng Thọ Phú, Thành phố Tân An, tỉnh Long An

* Mẫu 1: Mẫu khảo sát dành cho Ban giám hiệu Trường Tiểu học Hướng Thọ Phú, Thành phố Tân An, tỉnh Long An

* Mẫu 2: Mẫu khảo sát dành cho Thầy (Cô) dạy lớp 5 Trường Tiểu học Hướng Thọ Phú, Thành phố Tân An, tỉnh Long An

* Mẫu 3: Mẫu khảo sát dành cho Học sinh lớp 5, cụ thể là lớp 5.1 Trường Tiểu học Hướng Thọ Phú, Thành phố Tân An, tỉnh Long An

c Phương pháp phỏng vấn

Mục đích: Để làm rõ những vấn đề trong quá trình quan sát, điều tra chưa thể hiện được

Yêu cầu: Tiến hành phỏng vấn sau khi quan sát trực tiếp hoạt động giữa giáo viên và học sinh, giữa hoạt động dạy và học, người nghiên cứu sẽ phỏng vấn nhà trường, giáo viên và học sinh nhằm làm sáng tỏ những vẫn đề chưa rõ trong quá trình quan sát, điều tra dựa trên bảng hỏi đã hỏi đã được soạn sẵn

Dự thảo mẫu phỏng vấn:

- Phần 1: Thông tin cá nhân

- Phần 2: Nội dung hỏi

Mục đích của các câu hỏi phỏng vấn

+ Bổ sung thêm thông tin để làm sáng tỏ kết quả khảo sát

+ Bổ sung thêm thông tin để góp phần làm cơ sở cho các biện pháp được đề xuất + Tìm hiểu sâu hơn về đối tượng nghiên cứu qua một số khách thể điển hình

d Phương pháp nghiên cứu sản phẩm

Mục đích: Thu thập thông tin về vận dụng công nghệ thông tin trong dạy học lớp 5 thể hiện trong sản phẩm của một tiết dạy và học

Yêu cầu: Người nghiên cứu cho học sinh làm các bài tập luyện tập và củng cố

về chủ đề vận dụng công nghệ thông tin như cách sử dụng bảng tương tác, thao tác với máy tính như click chuột, trình chiếu Power Point, cách mở và tắt video, khả năng tiếp thu bài học, sau đó người nghiên cứu đánh giá, so sánh kết quả về vận dụng công nghệ thông tin trong dạy học lớp 5 thể hiện trong sản phẩm

8 Đóng góp mới của đề tài

- Hệ thống hóa cơ sở lý luận về vấn đề vận dụng công nghệ thông tin trong dạy học lớp 5

- Thực trạng vận dụng công nghệ thông tin trong dạy học lớp 5 Trường Tiểu học Hướng Thọ Phú, Thành phố Tân An, tỉnh Long An

- Đề xuất một số biện pháp nhằm vận dụng công nghệ thông tin trong dạy học lớp 5 tại Trường Tiểu học Hướng Thọ Phú, Thành phố Tân An, tỉnh Long An

Dự thảo nội dung nghiên cứu

Chương 1

CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ VẬN DỤNG CÔNG NGHỆ THÔNG TIN TRONG

DẠY HỌC LỚP 5

1.1 Lịch sử nghiên cứu vấn đề vận dụng công nghệ thông tin trong dạy học

1.1.1 Lịch sử nghiên cứu vấn đề vận dụng công nghệ thông tin trong dạy học ngoài nước

1.1.2 Lịch sử nghiên cứu vấn đề vận dụng công nghệ thông tin trong dạy học trong nước

1.2 Các khái niệm cơ bản

1.2.1 Vận dụng

1.2.2 Công nghệ thông tin

1.2.2.1 Công nghệ thông tin là gì?

1.2.2.2 Đặc điểm công nghệ thông tin

1.2.3 Dạy học

1.2.3.1 Khái niệm dạy học

1.2.3.2 Cấu trúc của quá trình dạy học

1.2.3.3 Các quy luật cơ bản của quá trình dạy học ở Tiểu học

1.2.3.4 Mối quan hệ giữa hoạt động học và hoạt động dạy của quá trình dạy học

1.2.4 Vận dụng công nghệ thông tin trong dạy học

1.3 Đặc điểm tâm lý học sinh Tiểu học

1.3.1 Đặc điểm nhận thức

1.3.1.1 Về tri giác

1.3.1.2 Về chú ý

1.3.1.3 Về tư duy

1.3.1.4 Về tưởng tượng

1.3.1.5 Về ghi nhớ

1.3.2 Đặc điểm nhân cách

1.3.2.1 Về tính cách

1.3.2.2 Về nhu cầu nhận thức

1.3.2.3 Về tình cảm

1.4 Vận dụng công nghệ thông tin trong dạy học lớp 5

1.4.1 Khái niệm

1.4.2 Vai trò

1.4.3 Nội dung

1.4.4 Trách nhiệm

1.5 Các yêu tố ảnh hưởng đến vận dụng công nghệ thông tin trong dạy học lớp 5 1.5.1 Đối với nhà trường

1.5.2 Đối với giáo viên dạy lớp 5

1.5.3 Đối với học sinh lớp 5

Tiểu kết chương 1

Chương 2 THỰC TRẠNG VẬN DỤNG CÔNG NGHỆ THÔNG TIN TRONG DẠY HỌC LỚP 5 TRƯỜNG TIỂU HỌC HƯỚNG THỌ PHÚ, THÀNH PHỐ TÂN AN,

TỈNH LONG AN

2.1 Đặc điểm chung của Trường Tiểu học Hướng Thọ Phú, Thành phố Tân An, tỉnh Long An

2.1.1 Thuận lợi

2.1.2 Khó khăn

2.1.3 Tình hình chung

2.2 Tổ chức nghiên cứu vận dụng công nghệ thông tin trong dạy học lớp 5 Trường Tiểu học Hướng Thọ Phú, Thành phố Tân An, tỉnh Long An

2.3 Thực trạng vận dụng công nghệ thông tin trong dạy học lớp 5 Trường Tiểu học Hướng Thọ Phú, Thành phố Tân An, tỉnh Long An

2.4 Một số yếu tố ảnh hưởng đến vận dụng công nghệ thông tin trong dạy học lớp 5 Trường Tiểu học Hướng Thọ Phú, Thành phố Tân An, tỉnh Long An

2.4.1 Điều kiện về cơ sở vật chất

2.4.2 Trang thiết bị dạy và học

2.4.3 Điều kiện về kinh tế

2.4.4 Kỹ năng xử lý tình huống

Tiểu kết chương 2

Chương 3 MỘT SỐ BIỆN PHÁP VẬN DỤNG CÔNG NGHỆ THÔNG TIN TRONG DẠY HỌC LỚP 5 TRƯỜNG TIỂU HỌC HƯỚNG THỌ PHÚ, THÀNH PHỐ

TÂN AN, TỈNH LONG AN

3.1 Cơ sở đề xuất một số biện pháp vận dụng công nghệ thông tin trong dạy học lớp 5 Trường Tiểu học Hướng Thọ Phú, Thành phố Tân An, tỉnh Long An

3.1.1 Cơ sở lý luận

3.2.2 Cơ sở thực tiễn

3.2.3 Cơ sở pháp lý

3.2 Biện pháp nâng cao vận dụng công nghệ thông tin trong dạy học lớp 5 Trường Tiểu học Hướng Thọ Phú, Thành phố Tân An, tỉnh Long An

3.2.1 Biện pháp 1: …

3.2.1.1 Mục đích

3.2.1.2 Nội dung

3.2.1.3 Điều kiện thực hiện

3.2.2 Biện pháp 2: …

3.2.2.1 Mục đích

3.2.2.2 Nội dung

3.2.2.3 Điều kiện thực hiện