Ngày nay, khi đất nước đang trên đà phát triển thực hiện mục tiêu phát triển kinh tế để đạt được những bước tiến dài hơn, mạnh hơn thì những quan hệ sản xuất đã dần được hoàn thiện. Để có những quan hệ sản xuất và nền kinh tế ngày nay là do Đảng và Nhà nước ta đã kế thừa, phát huy những gì đó có mà chính tư tưởng của Mác đã làm kim chỉ nam dẫn đường cho những bước phát triển. Trong thời đại mới, khi mà quá trình quốc tế hóa, toàn cầu hóa, hội nhập kinh tế quốc tế diễn ra mạnh mẽ chúng ta thường quan tâm đến những vấn đề của kinh tế phát triển như cổ phần hóa doanh nghiệp, thị trường chứng khoán, kinh tế thị trường… mà mấy ai quan tâm đến vấn đề “Địa tô” hay hiện nay thường được gọi là “Phí sử dụng đất đai”. Tưởng chừng như đây là vấn đề riêng của nông nghiệp nhưng thực tế hoàn toàn khác, đây là một trong những vấn đề quan trọng trong dự án phát triển kinh tế. Để tìm câu trả lời cho những câu hỏi: Đất đai thuộc sở hữu của ai? Quyền và nghĩa vụ của người sử dụng đất? Thuê đất ở đâu để kinh doanh? Tiền thuê đất như thế nào? Hay khi kinh doanh nông nghiệp thì tiền thuê đất là bao nhiêu?... chúng ta phải phân tích những lý luận về địa tô của Mac, từ đó tìm hiểu xem Nhà nước ta đã vận dụng ra sao và đề ra những quy định, hạn mức gì? Chính vì vậy mà em chọn đề tài: “Lý luận Địa tô trong học thuyết của C.Marx và việc vận dụng vào thực tiễn. Phân tích nguyên nhân của hiện tượng “được mùa mất giá “ và vấn đề áp thuế chống bán phá giá của CP Hoa Kỳ đối với một số hàng thủy sản của Việt Nam.”
Trang 1BỘ GIÁO DỤC & ĐÀO TẠO TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH DOANH & CÔNG NGHỆ HÀ NỘI
VIỆN ĐÀO TẠO SAU ĐẠI HOC
CHỦ ĐỀ SEMINAR
LÝ LUẬN ĐỊA TÔ TRONG HỌC THUYẾT C.MARX VÀ VIỆC VẬN DỤNG VÀO THỰC TIỄN PHÂN TÍCH NGUYÊN NHÂN CỦA HIỆN TƯỢNG “ĐƯỢC MÙA MẤT GIÁ” VÀ VẤN ĐỀ ÁP THUẾ CHỐNG BÁN PHÁ GIÁ CỦA CHÍNH PHỦ HOA KỲ ĐỐI VỚI MỘT SỐ MẶT HÀNG THỦY SẢN CỦA VIỆT NAM
Giảng viên hướng dẫn:
Học viên thực hiện:
Hà Nội, năm 2016
Trang 2MỤC LỤC
MỞ ĐẦU 1
CHƯƠNG 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN ĐỊA TÔ CỦA HỌC THUYẾT CỦA C.MARX VÀ VIỆC VẬN DỤNG VÀO THỰC TIỄN 2
1.1 Địa tô, bản chất của địa tô Tư bản chủ nghĩa 2
1.1.1 Tư bản kinh doanh nông nghiệp 2
1.1.2 Khái niệm địa tô Tư bản chủ nghĩa 2
1.1.3 Bản chất của địa tô tư bản chủ nghĩa 3
1.2 Các hình thức của địa tô tư bản chủ nghĩa 4
1.2.1 Địa tô chênh lệch 4
1.2.2 Địa tô tuyệt đối 6
1.2.3 Các loại địa tô khác 7
1.3 Ý nghĩa lý luận về địa tô của C.Mac đối với nước ta trong giai đoạn hiện nay 9
1.3.1 Vấn đề quyền sở hữu và sử dụng ruộng đất 9
1.3.2 Chính sách giao ruộng đất lâu dài cho nông dân để canh tác 11
1.3.3 Xác định thuế nông nghiệp 12
1.3.4 Giải quyết vấn đề đất xây dựng 13
CHƯƠNG 2 HIỆN TƯỢNG “ĐƯỢC MÙA MẤT GIÁ” VÀ VẤN ĐỀ ÁP THUẾ CHỐNG BÁN PHÁ GIÁ CỦA CHÍNH PHỦ HOA KỲ ĐỐI VỚI MỘT SỐ HÀNG THỦY SẢN CỦA VIỆT NAM 15
Trang 32.1 Hiện tượng “Được mùa mất giá” 152.1.1 Thực trạng hiện tượng “được mùa mất giá” 152.1.2 Nguyên nhân dẫn đến hiện tượng “được mùa mất giá” 162.2 Vấn đề áp thuế chống bán phá giá của Chính phủ Hoa Kỳ với một số hàngthủy sản của Việt Nam 192.2.1 Thực trạng vấn đề áp thuế chông bán phá giá đối với một số hàng thủysản Việt Nam của Chính phủ Hoa Kỳ 192.2.2 Nguyên nhân vấn đề áp thuế chống bán phá giá đối với mặt hàng thủysản Việt Nam của chính phủ Hoa Kỳ 20
KẾT LUẬN 23 TÀI LIỆU THAM KHẢO 24
Trang 4MỞ ĐẦU
Ngày nay, khi đất nước đang trên đà phát triển thực hiện mục tiêu phát triểnkinh tế để đạt được những bước tiến dài hơn, mạnh hơn thì những quan hệ sản xuất
đã dần được hoàn thiện Để có những quan hệ sản xuất và nền kinh tế ngày nay là
do Đảng và Nhà nước ta đã kế thừa, phát huy những gì đó có mà chính tư tưởngcủa Mác đã làm kim chỉ nam dẫn đường cho những bước phát triển Trong thời đạimới, khi mà quá trình quốc tế hóa, toàn cầu hóa, hội nhập kinh tế quốc tế diễn ramạnh mẽ chúng ta thường quan tâm đến những vấn đề của kinh tế phát triển như
cổ phần hóa doanh nghiệp, thị trường chứng khoán, kinh tế thị trường… mà mấy aiquan tâm đến vấn đề “Địa tô” hay hiện nay thường được gọi là “Phí sử dụng đấtđai” Tưởng chừng như đây là vấn đề riêng của nông nghiệp nhưng thực tế hoàntoàn khác, đây là một trong những vấn đề quan trọng trong dự án phát triển kinh tế
Để tìm câu trả lời cho những câu hỏi: Đất đai thuộc sở hữu của ai? Quyền vànghĩa vụ của người sử dụng đất? Thuê đất ở đâu để kinh doanh? Tiền thuê đất nhưthế nào? Hay khi kinh doanh nông nghiệp thì tiền thuê đất là bao nhiêu? chúng taphải phân tích những lý luận về địa tô của Mac, từ đó tìm hiểu xem Nhà nước ta đãvận dụng ra sao và đề ra những quy định, hạn mức gì? Chính vì vậy mà em chọn
đề tài: “Lý luận Địa tô trong học thuyết của C.Marx và việc vận dụng vào thực
tiễn Phân tích nguyên nhân của hiện tượng “được mùa mất giá “ và vấn đề
áp thuế chống bán phá giá của CP Hoa Kỳ đối với một số hàng thủy sản của Việt Nam.”
Trang 5CHƯƠNG 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN ĐỊA TÔ CỦA HỌC THUYẾT CỦA
C.MARX VÀ VIỆC VẬN DỤNG VÀO THỰC TIỄN
1.1 Địa tô, bản chất của địa tô Tư bản chủ nghĩa
1.1.1 Tư bản kinh doanh nông nghiệp
Trong chủ nghĩa tư bản, nông nghiệp cũng trở thành một lĩnh vực đầu tư của
tư bản, cũng được kinh doanh theo phương thức tư bản chủ nghĩa
Quan hệ sản xuất tư bản chủ nghĩa xuất hiện trong nông nghiệp muộn hơntrong thương nghiệp và công nghiệp Chủ nghĩa tư bản xuất hiện trong nôngnghiệp bằng cả con đường phân hóa của những người nông dân, hình thành tầnglớp giàu có (phú nông, tư bản nông nghiệp) kinh doanh nông nghiệp theo phươngthức tư bản chủ nghĩa và bằng cả sự thâm nhập của các nhà tư bản đầu tư vào nôngnghiệp
Chủ nghĩa tư bản đã tạo ra một nền nông nghiệp hợp lý, xã hội hóa, áp dụngtiến bộ khoa học và công nghệ một cách phổ biến; nâng cao năng suất cây trồng vàvật nuôi, chất lượng sản phẩm nông nghiệp… Nhưng nó đạt được tiến bộ đó bằngcách làm phá sản hàng loạt người sản xuất nhỏ và bằng cách bóc lột người laođộng làm thuê trong nông nghiệp
1.1.2 Khái niệm địa tô Tư bản chủ nghĩa
Trong quá trình sản xuất, nhà tư bản kinh doanh nông nghiệp phải thuê,mướn ruộng đất của địa chủ và thuê công nhân để tiến hành sản xuất Do đó nhà tưbản phải trích một phần giá trị thặng dư do công nhân tạo ra để trả cho chủ đấtdưới hình thức địa tô Nhưng giai cấp tư sản vẫn bóc lột người công nhân để tạo ragiá trị thặng dư, một phần sẽ nộp cho địa chủ và phần còn lại, nhà tư bản chiếmkhông
Trang 6Giá cả ruộng đất là hình thức địa tô tư bản hoá Bởi ruộng đất đem lại địa tô,tức là đem lại một thu nhập ổn định bằng tiền nên nó được xem như một loại tưbản đặc biệt Còn địa tô chính là lợi tức của tư bản đó Do vậy giá cả ruộng đất chỉ
là giá mua địa tô do ruộng đất mang lại theo tỷ suất lợi tức hiện hành Nó tỷ lệthuận với địa tô và tỷ lệ nghịch với tỷ suất lợi tức tư bản gửi vào ngân hàng
Địa tô tư bản chủ nghĩa có các hình thức là địa tô chênh lệch, địa tô tuyệt đối
và địa tô độc quyền
Địa tô tư bản chủ nghĩa có điểm giống với địa tô phong kiến thông thường
đó đều là kết quả của bóc lột đối với người lao động và quyền sở hữu ruộng đấtđược thực hiện về mặt kinh tế (bóc lột trên cơ sở ruộng đất, gắn với ruộng đất)
Tuy vậy có nó khác ở chỗ địa tô phong kiến phản ánh mối quan hệ đơnthuần giữa hai giai cấp địa chủ và nông dân, trong khi địa tô tư bản chủ nghĩa biểuhiện quan hệ tay ba giữa ba giai cấp trong xã hội là địa chủ, tư bản kinh doanhnông nghiệp và công nhân nông nghiệp Bên cạnh đó, địa tô phong kiến gồm toàn
bộ sản phẩm thặng dư do nông dân tạo ra, đôi khi cả một phần sản phẩm tất yếu.Trong khi địa tô tư bản chủ nghĩa là một phần giá trị thặng dư do công nhân nôngnghiệp tạo ra (một phần giá trị thặng dư chuyển thành lợi nhuận cho tư bản côngnghiệp)
Như vậy có thể rút ra khái niệm của địa tô tư bản chủ nghĩa như sau: “Địa
tô tư bản chủ nghĩa là bộ phận lợi nhuận siêu ngạch ngoài lợi nhuận bình quân của tư bản đầu tư trong nông nghiệp (tư bản nông nghiệp) do công nhânnông nghiệp tạo ra mà nhà tư bản kinh doanh nông nghiệp phải nộp địa
tô cho địa chủ với tư cách là kẻ sở hữu ruộng đất”.
1.1.3 Bản chất của địa tô tư bản chủ nghĩa
Trong chủ nghĩa tư bản, người thực sự canh tác ruộng đất là những ngườilao động làm thuê, nhà tư bản thuê đất của địa chủ để kinh doanh Số tiền mà nhà
tư bản phải trả cho địa chủ - người sở hữu ruộng đất theo hợp đồng – để được sử
Trang 7dụng ruộng đất trong một thời gian nhất định là địa tô tư bản chủ nghĩa Cũng nhưđịa tô phong kiến, cơ sở của địa tô tư bản chủ nghĩa là quyền sở hữu ruộng đất, đó
là “hình thái dưới đó quyền sở hữu ruộng đất được thực hiện về mặt kinh tế, tức làđem lại thu nhập”, là số tiền nào đó mà địa chủ thu được hằng năm nhờ cho thuêmột mảnh của địa cầu Mặc dù có sự giống nhau đó, nhưng địa tô tư bản chủ nghĩahoàn toàn khác với địa tô phong kiến
Nếu địa tô phong kiến biểu hiện quan hệ giữa giai cấp, trong đó địa chủ bóclột nông dân, thì địa tô tư bản chủ nghĩa biểu hiện quan hệ giữa “ba giai cấp cấuthành cái bộ xương sống của xã hội cận đại – người công nhân làm thuê, nhà tưbản công nghiệp và địa chủ”
Nếu địa tô phong kiến dựa trên sự cưỡng bức siêu kinh tế của địa chủ vớinông dân, thì địa tô tư bản chủ nghĩa dựa trên cơ sở quan hệ kinh tế giữa địa chủvới tư bản và giữa tư bản với lao động làm thuê
Nếu địa tô phong kiến bao gồm toàn bộ lao động hay sản phẩm thặng dư củanông dân, địa tô phong kiến là hình thái tồn tại hay biểu hiện duy nhất của sảnphẩm thặng dư, thì địa tô tư bản chủ nghĩa chỉ là một phần của giá trị thặng dư docông nhân nông nghiệp tạo ra, vì một phần của giá trị thặng dư đã phải chuyểnthành lợi nhuận cho nhà tư bản (người đầu tư vào nông nghiệp cũng phải thu đượclợi nhuận bình quân như mọi lĩnh vự đầu tư khác)
Địa tô TBCN là bộ phận lợi nhuận siêu ngạch do công nhân làm thuê trongnông nghiệp tạo ra (tức bộ phận giá trị thặng dư sau khi trừ đi lợi nhuận bình quâncủa tư bản đầu tư vào nông nghiệp) và do nhà tư bản thuê đất nộp lại cho người sởhữu ruộng đất
1.2 Các hình thức của địa tô tư bản chủ nghĩa
Trong tổng số địa tô hay tổng số tiền mà nhà tư bản phải nộp cho địa chủgồm các bộ phận khác nhau, thuộc các hình thức địa tô khác nhau:
1.2.1 Địa tô chênh lệch
Trang 8Khi phân tích về địa tô, trước hết phải giả thuyết rằng, nông sản cũng đượcđem bán theo giá cả sản xuất như mọi hàng hóa khác, nghĩa là phải đảm bảo chonhà tư bản thu hồi được chi phí sản xuất và thu được lợi nhuận bình quân.
Trong nông nghiệp cũng như trong công nghiệp đều có lợi nhuận siêu ngạch
do sự chênh lệch giữa giá cả sản xuất chung của thị trường và giá cả sản xuất cábiệt của một số doanh nghiệp Nhưng trong công nghiệp, do cạnh tranh lợi nhuậnsiêu ngạch không tồn tại ổn định ở một doanh nghiệp nhất định
Trái lại, trong nông nghiệp, lợi nhuận siêu ngạch tồn tại thường xuyên và ổnđịnh hơn ở những doanh nghiệp có điều kiện thuận lợi Địa tô chênh leehcj trongchủ nghĩa tư bản là số dư ngoài lợi nhuận bình quân do các cơ sở kinh doanh cóđiều kiện sản xuất thuận lợi hơn thu được so với các cơ sở kinh doanh có điều kiệnsản xuất kém hơn, gắn liền với sự độc quyền kinh doanh ruộng đất theo lối tư bảnchủ nghĩa Đó là sự chênh lệch giữa cả sản xuất chung nông phẩm được quyết địnhbởi điều kiện không thuận lợi nhất với gái cả sản xuất cá biệt ở những nơi có điềukiện sản xuất thuận lợi, do đó năng suất lao động được nâng cao
Xét về cơ sở hình thành lợi nhuận siêu ngạch và việc chuyển hóa lợi nhuậnsiêu ngạch thành địa tô, địa tô chênh lệch được chia làm hai loại:
Địa tô chênh lệch I
Địa tô chênh lệch I là địa tô thu được trên những ruộng đất có điều kiệnthuận lợi Điều kiện tự nhiên thuận lợi tạo cho tư bản nông nghiệp có năng suất caohơn bao gồm:
- Độ màu mỡ của đất;
- Vị trí của đất đai gần hay xa nơi tiêu thụ
Hai yếu tố làm cơ sở xuất hiện địa tô chênh lệch I (độ màu mỡ và vị tríruộng đất) có thể phát sinh tác dụng ngược chiều nhau: đất tốt nhưng ở xa hoặcngược lại
Trang 9Trong thực tế có nhiều cách kết hợp hai yếu tố này Hơn nữa, độ màu mỡ và
vị trí thuận lợi của đất không phải là cố định mà phụ thuộc vào tiến bộ khoa họccủa sản xuất, của khoa học, công nghệ và sự phát triển của giao thông vận tải tạo ranhững giao thông mới, trung tâm dân cư và khu kinh tế mới Những điều đó tạonên sự tác động đa dạng tới sự hình thành địa tô chênh lệch I
Địa tô chênh lệch II
Địa tô chênh lệch II gắn liền với hiệu quả khác nhau của số tư bản đầu tưthem trên cùng một diện tích ruộng đất, tức là gắn liền với việc thâm canh trongnông nghiệp
Địa tô chênh lệch I và địa tô chênh lệch II đều là lợi nhuận siêu ngạch, hìnhthành rủi ro hiệu quả đầu tư khác nhau của những tư bản khác nhau Một đằng dođầu tư trên những thửa ruộng có điều kiện khác nhau (quảng canh), một đằng dohiệu quả những lần đầu tư khác nhau trên cùng một thửa ruộng (thâm canh), còngiá cả có tác động điều tiết thị trường nông sản vẫn do giá cả sản xuất của tư bảnđầu tư có hiệu quả thấp nhất quyết định
Nhưng sự chuyển hóa lợi nhuận siêu ngạch đó thành địa tô chênh lệch I vàđịa tô chênh lệch II lại có sự khác nhau Địa tô chênh lệch I được xác định trongcác hợp đồng thuê đất giữa nhà tư bản và địa chủ Trong thời hạn hợp đồng, lợinhuận siêu ngạch do đầu tư thâm canh đem lại vẫn thuộc về nhà tư bản kinh doanhruộng đất, tức biến lợi nhuận siêu ngạch do đầu tư thâm canh đem lại thành địa tôchênh lệch II
Đây chính là lý do làm cho địa chủ muốn rút ngắn thời hạn cho thuê đất cònnhà tư bản lại muốn kéo dài thời hạn đó để hưởng toàn bộ kết quả đầu tư vào ruộngđất
1.2.2 Địa tô tuyệt đối
Trang 10Khi nghiên cứu địa tô chênh lệch thì dường như đất canh tác xấu nhất khôngphải nộp địa tô Nhưng trên thực tế, đất canh tác xấu nhất cũng phải nộp địa tô Đóchính là địa tô tuyệt đối.
Địa tô tuyệt đối là một phần giá trị thặng dư mà địa chủ thu được dựa vào sựđộc quyền tư hữu ruộng đất Đó là số dư của giá trị so với giá cả sản xuất xã hộicủa nông phẩm
Địa tô tuyệt đối cũng là khoản lợi nhuận siêu ngạch ngoài lợi nhuận bìnhquân do cấu tạo hữu cơ của tư bản trong nông nghiệp thấp hơn trong công nghiệp
mà nhà tư bản thuê ruộng đất phải nộp cho địa chủ
Trong thực tế, địa tô tuyệt đối là toàn bộ số chênh lệch giữa giá trị và giá cảsản xuất hay chỉ bằng một phần của số chênh lệch ấy thì điều này hoàn toàn phụthuộc vào quan hệ cung – cầu Như vậy, giá cả nông sản có thể cao hơn giá cả sảnxuất của chúng nhưng vẫn thấp hơn giá trị của chung và không phải trả giá đắt lênnguyên nhân sinh ra địa tô, mà chính địa tô là nguyên nhân làm cho giá cả nôngphẩm đắt lên Sự thiệt hại cho xã hội là nguồn gốc làm giàu cho giai cấp địa chủ.Khi độc quyền tư hữu ruộng đất bị thủ tiêu thì địa tô tuyệt đối cũng bị xóa bỏ Giá
cả nông phẩm sẽ hạ xuống có lợi cho xã hội
1.2.3 Các loại địa tô khác
Ngoài những loại địa tô trên còn có các loại địa tô khác như địa tô về câyđặc sản , địa tô về hầm mỏ , địa tô về các bãi cá , địa tô về đất rừng , thiên nhiên …
a.Địa tô về cây đặc sản:
Là địa tô thu được trên những đám đất trồng những cây quí mà sản phẩm cóthể bán với giá độc quyền , tức là giá cao hơn giá trị Người tiêu thụ những sảnphẩm trên phải trả địa tô này
b.Địa tô hầm mỏ:
Trang 11Đất hầm mỏ_đất có những khoáng sản được khai thác cũng đem lại địa tôchênh lệch và địa tô tuyệt đối cho người sở hữu đất đai ấy.Địa tô hầm mỏ cũnghình thành và được quyết định như địa tô đất nông nghiệp.
c.Địa tô đất xây dựng:
Địa tô đất xây dựng về cơ bản được hình thành như địa tô đất nông nghiệp.Nhưng nó cũng có những đặc trưng riêng:
+Thứ nhất,trong việc hình thành địa tô xây dựng ,vị trí của đất đai là yếu tốquyết định,còn độ màu mỡ và trạng tháI của đất đai không ảnh hưởng lớn
+Thứ hai,địa tô đất xây dựng tăng lên nhanh chóng do sự phát triển của dânsố,do nhu cầu về nhà ở tăng lên và do những tư bản cố định sát nhập vào ruộng đấtngày càng tăng lên
d.Địa tô độc quyền:
Địa tô luôn luôn gắn liền với độc quyền sở hữu ruộng đất,độc chiếm cácđIều kiện tự nhiên thuận lợi, cản trở sự cạnh tranh của tư bản, tạo nên giá cả độcquyền của nông sản.Tuy nhiên,có những loại đất có thể trồng những loại cây chonhững sản phẩm quý hiếm,có giá trị cao(như những vườn nho có thể cho nhữngthứ rượu đặc biệt)hay có những khoáng sản đặc biệt có giá trị,thì địa tô của nhữngđất đai đó sẽ rất cao,có thể xem đó là địa tô độc quyền Nguồn gốc của địa tô độcquyền này cũng là lợi nhuận siêu ngạch do giá cả độc quyền cao của sản phẩm thuđược trên đất đai ấy mà nhà tư bản phải nộp cho địa chủ - người sở hữu những đấtđai đó
Các địa tô như địa tô về đất xây dựng, địa tô địa tô về hầm mỏ, địa tô về cácbãi cá , địa tô về đất rừng thiên nhiên tuy là địa tô thu được trên những đám đấtphi nông nghiệp nhưng đều dựa trên cơ sở của địa tô nông nghiệp theo đúng nghĩacủa từ này.Chúng bao gồm cả hai loại địa tô: địa tô tuyệt đối và địa tô chênh lệch.Mac nói :” Bất kì ở đâu có những sức tự cho nhà công nghiệp lợi dụng những sức
tự nhiên ấy , chẳng kể đó là thác nước ,là hầm mỏ giàu khoáng sản, là những nơi
Trang 12nhiều cá hay là đất để xây dựng có vị trí tốt ,thì số lợi nhuận siêu ngạch đó của nhà
tư bản hoạt động cũng đều bị kẻ có cái giấy chứng nhận về quyền sở hữu nhữngcủa cải tự nhiên ấy chiếm đoạt dưới hình thái địa tô"
1.3 Ý nghĩa lý luận về địa tô của C.Mac đối với nước ta trong giai đoạn hiện
nay
Ý nghĩa: Lý luận địa tô tư bản chủ nghĩa của Marx không chỉ vạch rõ bảnchất của quan hệ sản xuất tư bản chủ nghĩa trong nông nghiệp mà còn là cơ sởkhoa học để xây dựng các chính sách kinh tế liên quan đến thuế, đến điều tiết cácloai địa tô, đến giải quyết các quan hệ đất đai Nhằm kết hợp hài hòa các lợi ích,khuyến khích thâm canh, sử dụng đất đai tiết kiệm, phát triển một nền nông nghiệphàng hóa sinh thái bền vững
Học thuyết về giá trị thặng dư của C.Mac đã vạch trần bản chất bóc lột củachủ nghĩa tư bản Và trong giai đoạn hiện nay, học thuyết này vẫn còn mang ýnghĩa thời đại sâu sắc trong việc liên hệ đối với những vấn đề ruộng đất ở nước tahiện nay
1.3.1 Vấn đề quyền sở hữu và sử dụng ruộng đất
Quyền sở hữu và quyền sử dụng nói chung được quy định trong các bộ luậtnhư luật dân sự, các luật về sở hữu trong công nghiệp hay có thể ngay cả trongHiến pháp…
Quyền sở hữu bao gồm quyền chiếm hữu, quyền sử dụng và quyền định đoạtcủa chủ sở hữu theo quy định của pháp luật Chủ sở hữu có đủ ba quyền là quyềnchiếm hữu, quyền sử dụng và quyền định đoạt tài sản Quyền sử dụng là quyền củachủ sở hữu khai thác công dụng, hưởng hoa lợi, lợi tức từ tài sản chỉ là một trong
ba quyền của chủ sở hữu
Tại Việt Nam, hiện nay quyền sở hữu đất đai thuộc về Nhà nước, mọi côngdân, tổ chức, công ty… chỉ có quyền sử dụng đất đai Hiểu theo khái niệm địa tôtrên đây thì những người đang có quyền sử dụng đất không có quyền gì trong việc
Trang 13thu địa tô hay địa tô thặng dư, mà quyền này thuộc về Nhà nước Điều này trênthực tế làm cho Nhà nước có một vai trò độc quyền trong việc định giá đền bù khithu hồi đất đai, và khi các chính sách định giá đền bù chưa hợp lý dễ gây ra phảnứng của người sử dụng cũng như tạo kẽ hở để một số người làm giàu bất chính từđất.
Đất đai thuộc sở hữu toàn dân và Nhà nước là đại diện sở hữu trực tiếp, vìvậy cần có quan niệm rõ rang về quyền sở hữu đặc biệt này Trong nông ngiệp,ruộng đất thuộc sở hữu toàn dân, được Nhà nước giao cho hộ nông dân sử dụng lâudài Nhà nước quy định bằng pháp luật vấn đề chuyển quyền sử dụng ruộng đất,không thể tư hữu hóa ruộng đất, vì như vậy, phân hóa lớn về giai cấp, cản trở việcquy hoạch xây dựng kết cấu hạ tầng và các cơ sở vật chất khác làm căng thẳngthem vấn đề tranh chấp ruộng đất vốn đã phức tạp
Quan điểm cho rằng, muốn phát triển sản xuất phải tư hữu hóa ruộng đất làhết sức sai lầm Theo Lenin, những tài liệu lịch sử đã chứng minh rằng: “dưới bất
cứ hình thức chiếm hữu ruộng đất nào, nhà nước tư bản chủ nghĩa cũng vẫn nảysinh và phát triển” Và về mặt lý luận, nền sản xuất tư bản chủ nghĩa có thể hoàntoàn đi đôi với việc không có chế độ tư hữu về ruộng đất, với việc quốc hữu hóaruộng đất, tức là khi mà không có địa tô tuyệt đối, còn địa tô chênh lệch thuộc vềnhà nước Nhân tố kích thích sự tiến bộ về nông học không vì thế mà yếu đi, tráilại còn được tăng cường lên rất nhiều
Nếu trao quyền sở hữu ruộng đất cho nhân dân thì không chỉ làm cho việctranh chấp ruộng đất them gay gắt, mà còn xuất hiện sự đầu cơ ruộng đất, sự phânhóa giai cấp càng tăng nhanh Tuy nhiên, không loại trừ việc cho phép chuyểnquyền sử dụng ruộng đất khi một người nào đó tìm được nghề khác hoặc không cóngười thừa kế sử dụng ruộng đất Người được quyền sử dụng ruộng đất phải trảcho người chuyển nhượng một khoản bồi thường hoa màu và chi phí cải tạo đất.Khoản bồi hoàn này không phải là giá cả ruộng đất và thấp hơn giá cả ruộng đất