SANG KIEN KINH NGHIEM một số kinh nghiệm chỉ đạo việc quản lý sử dụng thiết bị giáo dục có hiệu quả ở trường tiểu học

SANG KIEN KINH NGHIEM một số kinh nghiệm chỉ đạo việc quản lý sử dụng thiết bị giáo dục có hiệu quả ở trường tiểu học SANG KIEN KINH NGHIEM một số kinh nghiệm chỉ đạo việc quản lý sử dụng thiết bị giáo dục có hiệu quả ở trường tiểu học

MỤC LỤC

PHẦN 1: ĐẶT VẤN ĐỀ 2

PHẦN II: GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ 5

I CƠ SỞ LÝ LUẬN 5

1 Khái niệm về thiết bị dạy học 5

2 Phân loại thiết bị dạy học 6

Thiết bị dạy học là một thành tố của quá trình dạy học, nó có mối quan hệ tương hỗ với các thành tố khác trong quá trình dạy học Điều đó được thể hiện trong sơ đồ sau : 8

3 Nguyên tắc sử dụng Thiết bị dạy học 11

4 Sử dụng phải thành công 12

II THỰC TRẠNG CỦA VẤN ĐỀ: 12

1 Khái quát về tình hình trường Tiểu học 12

II THỰC TRẠNG QUẢN LÝ SỬ DỤNG THIẾT BỊ GIÁO DỤC CỦA NHÀ TRƯỜNG : 13

III CÁC BIỆN PHÁP ĐÃ TIẾN HÀNH ĐỂ GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ 14

IV HIỆU QUẢ CỦA SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM 18

PHẦN III: KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ 21

1 KẾT LUẬN: 21

1.1.Ý nghĩa của sáng kiến kinh nghiệm: 21

1.2 Khả năng áp dụng và phát triển sáng kiến: 21

1.3 Bài học kinh nghiệm cụ thể: 22

1.4 Những ý kiến kiến nghị: 22

TÀI LIỆU THAM KHẢO 24

PHẦN 1: ĐẶT VẤN ĐỀ

Trong những năm đầu của thế kỷ XXI, dưới sự lãnh đạo của ĐảngCộng sản Việt Nam, đất nước ta đang từng bước tiến vào thời kỳ côngnghiệp hoá, hiện đại hoá đất nước Để không ngừng phát triển kinh tế vànâng cao trình độ, bắt nhịp cùng sự phát triển của các nước trong khu vực vàhội nhập toàn cầu, chúng ta phải chuẩn bị một nguồn lực hội tụ cả ba yếu tố

đó là: nhân lực, tài lực và vật lực Trong đó nguồn nhân lực đóng vai tròquan trọng hàng đầu

Giáo dục và Đào tạo là sự nghiệp quan trọng trong sự nghiệp cáchmạng của Đảng ta Đảng ta đã xác định “Giáo dục và đào tạo là quốc sáchhàng đầu” là một trong những động lực quan trọng thúc đẩy Công nghiệphoá, hiện đại hoá đất nước; là điều kiện để phát huy nguồn lực con người.Đây chính là trách nhiệm của toàn Đảng, toàn dân ta ( Luật giáo dục)

Như vậy yếu tố quyết định đến chất lượng giáo dục toàn diện ở bậcTiểu học đó chính là đội ngũ giáo viên chứ không ngoài ai khác Chủ tịch HồChí Minh nói: ‘Nếu không có thầy giáo thì không có giáo dục” và nghị quyếtTrung ương 2 khoá VIII đã khẳng định: “Giáo viên là nhân tố quyết địnhchất lượng giáo dục và được xã hội tôn vinh” Đội ngũ cán bộ quản lý và giáoviên là những người đi tiên phong trên mặt trận tư tưởng văn hoá, là nhữngngười quyết định đến chất lượng giáo dục - đào tạo Vì vậy người học cầnđược bồi dưỡng thường xuyên để không ngừng nâng cao về phẩm chất chínhtrị, đạo đức và trình độ về mọi mặt

Văn kiện đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ X của Đảng khẳng định:

“Ưu tiên hàng đầu cho việc nâng cao chất lượng dạy và học Đổi mới chương trình, nội dung, phương pháp dạy và học, nâng cao chất lượng giáo viên và tăng cường cơ sở vật chất của nhà trường, phát huy khả năng sáng tạo độc lập suy nghĩ của giáo viên, học sinh…”

Trong quá trình đổi mới nội dung, phương pháp dạy học hiện nay thì

mặt nội dung và phương pháp dạy học thì Thiết bị dạy học đóng vai trò hỗtrợ tích cực nó vừa là một bộ phận của nội dung vừa là phương tiện để nhậnthức, vừa là đối tượng chứa nội dung cần nhận thức Thiết bị giáo dục tạo rahứng thú, là cầu nối giữa lý thuyết và thực hành góp phần nâng cao chấtlượng của các phương pháp dạy học Nếu đổi mới nội dung, phương phápdạy học mà không có thiết bị giáo dục thì sẽ không thực hiện dược Nhưngnếu có thiết bị giáo dục đầy đủ, phù hợp mà người sử dụng không biết bảoquản, khai thác sử dụng không đúng chỗ, đúng mục đích thì hiệu quả sửdụng chắc chắn sẽ đạt thấp Do đó cần có sự quản lý chặt chẽ để phát huy vaitrò của thiết bị giáo dục góp phần nâng cao chất lượng giáo dục ở trườngTiểu học.

Để nâng cao chất lượng dạy và học, góp phần thực hiện mục tiêu giáodục, thì việc sử dụng thiết bị giáo dục như thế nào để vừa tiện lợi mà có hiệuquả đang là yếu tố cần thiết, yêu cầu người cán bộ quản lý phải có kế hoạchlựa chọn tìm ra những giải pháp phù hợp để giải quyết những vấn đề cấpbách, để đáp ứng được yêu cầu của chương trình giáo dục Tiểu học hiện nay

Thực tế trong những năm qua công tác quản lý và sử dụng thiết bị giáodục trong trường Tiểu học nói riêng và một số trường Tiểu học trên địa bànnói chung còn hạn chế, chưa phát huy được tính tự giác, ý thức sử dụng bảoquản thiết bị giáo dục còn lúng túng dẫn đến chất lượng giờ dạy chưa cao,chưa gây được hứng thú cho học sinh (ở một số bộ môn) Xuất phát từ nhữngvấn đề trên bản thân tôi là một cán bộ quản lý tôi rất băn khoăn trăn trở vàthấy vấn đề cấp bách cần phải giải quyết là phải có giải pháp trong công tácchỉ đạo quản lý sử dụng thiết bị giáo dục cho phù hợp Làm thế nào để

“chống dạy chay”, làm thế nào để kích thích học sinh hứng thú học tập vàtrong giờ học tăng thời gian thực hành cho học sinh… Điều này đã thôi thúctôi không ngừng tìm kiếm giải pháp và học hỏi từ các đồng nghiệp giàu kinhnghiệm, các trường trọng điểm và đã áp dụng trong công tác quản lý sử dụng

thiết bị giáo dục tại trường Tiểu học và đạt kết quả rất đáng khích lệ Vì vậytôi mạnh dạn viết sáng kiến kinh nghiệm:

“ Một số kinh nghiệm chỉ đạo việc quản lý sử dụng thiết bị giáo dục có hiệuquả ở trường Tiểu học Thọ" Rất mong được sự góp ý kiến của các đồngnghiệp để công tác quản lý sử dụng thiết bị giáo dục của cán bộ giáo viêntrong trường Tiểu học ngày càng tốt hơn góp phần nâng cao chất lượng giáodục nhà trường

PHẦN II: GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ

I CƠ SỞ LÝ LUẬN.

1 Khái niệm về thiết bị dạy học

Có nhiều ý kiến của các nhà khoa học về thuật ngữ “ Thiết bị dạy học

” Theo Lotx Klinbơ ( Đức) thì Thiết bị dạy học ( hay còn gọi là đồ dùngdạy học, thiết bị giáo dục, dụng cụ dạy học…) là tất cả những phươngtiện vật chất cần thiết cho giáo viên và học sinh tổ chức và tiến hành hợp

lý, có hiệu quả quá trình giáo dưỡng và giáo dục ở các môn học, cấp học.Theo PGS TS Trần Kiều và PGS- TS Vũ Trọng Rỹ thì Thiết bị dạyhọc là thuật ngữ chỉ một vật thể hoặc một tập hợp đối tượng vật chất màngười giáo viên sử dụng với tư cách là phương tiện điều khiển hoạt độngnhận thức của học sinh Còn đối với học sinh thì đó là các nguồn tri thức,

là các phương tiện giúp học sinh lĩnh hội các khái niệm, định luật thuyếtkhoa học… Hình thành các kỹ năng, kỹ xảo, đảm bảo cho việc giáo dục,phục vụ mục đích dạy học và giáo dục

Như vậy có thể hiểu Thiết bị dạy học là hệ thống đối tượng vật chất

và tất cả những phương tiện được giáo viên và học sinh sử dụng trongquá trình dạy học

Thiết bị dạy học rất đa dạng, Thiết bị dạy học được xây dựng trênnguyên tắc trực quan Đối với các cấp học, việc học tập trên nguyên tắc

trực quan là phù hợp với con đường nhận thức: “ Từ trực quan sinh động đến tư duy trừu tượng đến thực tiễn, đó là con đường biện chứng của sự nhận thức chân lý khách quan”(V.I.Lênin, Bút ký triết học, NXB Sự thật

Hà Nội 1983)

Thiết bị dạy học ở đây được hiểu bao gồm cả các thiết bị phục vụ choviệc giáo dục toàn diện như đức dục, thể chất, thẩm mỹ, lao động và nghềnghiệp.(trích luật GD các điều nói về Thiết bị dạy học )

2 Phân loại thiết bị dạy học

Hiện nay trong danh mục Thiết bị dạy học trường phổ thông ViệtNam mà Bộ GD&ĐT đã ban hành bao gồm các loại hình chính sau:

1 Tranh, ảnh giáo khoa, biểu đồ

2 Bản đồ, lược đồ giáo khoa

3 Mô hình, mẫu vật, vật mẫu

4 Dụng cụ thí nghiệm, thực hành

5 Phim đèn chiếu, phim chiếu bóng

6 Bản trong dùng cho máy chiếu qua đầu

7 Băng đĩa ghi âm

8 Băng đĩa ghi hình

9 Phần mềm dạy học

Trong chín loại trên thì bốn loại là Thiết bị dạy học truyền thống Các thiết

bị này được giáo viên và học sinh khai thác trực tiếp lượng thông tin chứađựng trong thiết bị

Các loại hình từ 5 đến 9 có đặc điểm là muốn khai thác lượng thôngtin chứa đựng trong thiết bị phải có thêm máy móc chuyên dùng Tất cả các

hệ thống đó người ta quen gọi là phương tiện kỹ thuật dạy học hay còn gọi

là phương tiện nghe nhìn So với các thiết bị truyền thống thì các Phươngtiện kỹ thuật dạy học có một số đặc điểm khác, đó là:

- Mỗi phương tiện kỹ thuật dạy học bao gồm hai khối: Khối mangthông tin và khối chuyển tải thông tin tương ứng, như sau:

Khối mang thông tin Khối chuyển tải thông tin tương ứng

Khi sử dụng các Phương tiện kỹ thuật dạy học phải có thêm các điềukiện : Phải có điện lưới quốc gia, giá thành cao gấp nhiều lần các Thiết bịdạy học truyền thống, người sử dụng phải có trình độ và được đào tạo, phải

có phòng chuyên biệt để lắp đặt, sử dụng và bảo quản

Sự bùng nổ của công nghệ thông tin và truyền thông nên ngày càng cónhiều thiết bị ứng dụng công nghệ thông tin và truyền thông đã được đưa vàonhà trường Đó cũng là đặc điểm cơ bản và mới khi triển khai chương trình

và sách giáo khoa mới

Tuy nhiên theo cách trang bị hiện nay, Bộ GD&ĐT qui định Thiết bịdạy học theo từng khối lớp, từ lớp 1 đến lớp 12, kèm theo là thiết bị dùngchung cho mỗi cấp học Như vậy mỗi lớp có thể có hoặc không có đủ nhómThiết bị dạy học kể trên Hơn nữa, Thiết bị dạy học cũng phát triển ngàycàng phong phú, các phương tiện kỹ thuật dạy học sẽ thay thế không ít cácThiết bị dạy học truyền thống

a Vai trò của thiết bị dạy học

Dạy học là chức năng xã hội nhằm truyền đạt và lĩnh hội kinh nghiệm

mà xã hội tích luỹ được, nhằm biến kinh nghiệm xã hội thành phẩm chất cánhân ; là sự tác động qua lại giữa thầy và trò làm cho trò lĩnh hội một phầnnào đó kinh nghiệm của xã hội Như vậy qúa trình dạy học là một quá trìnhtruyền thông, bao gồm sự lựa chọn sắp xếp và phân phối thông tin trong mộtmôi trường sư phạm thích hợp, sự tương tác giữa người học và thông tin.Trong bất kỳ một tình huống dạy học nào cũng có một thông điệp đượctruyền đi

Có thể minh hoạ quá trình dạy học bằng sơ đồ sau :

Thông điệp từ thầy giáo, được Thiết bị dạy học chở đi theo mộtphương pháp dạy học nào đó chuyển đến học sinh, hay nói cách khác nó làcông cụ để truyền thụ, lĩnh hội kiến thức

Thông điệp

TBDH

Phương pháp

Thiết bị dạy học là một thành tố của quá trình dạy học, nó có mối quan hệ tương hỗ với các thành tố khác trong quá trình dạy học Điều

đó được thể hiện trong sơ đồ sau :

Như vậy : TBGD với tư cách là một bộ phận của cơ sở vật chất trườnghọc là một thành tố cấu thành quá trình sư phạm hẹp Nó bình đẳng vớicác thành tố khác và không thể thiếu trong quá trình sư phạm hẹp Các cặpthành tố này có mối quan hệ tương hỗ 2 chiều Cả quá trình có nhiều mốiquan hệ và việc điều khiển tối ưu quá trình này có thể coi là nghệ thuật vềmặt sư phạm nghệ thuật về quản lý

Thiết bị dạy học là điều kiện để thực hiện nguyên lý giáo dục ‘ Học điđôi với hành, lý luận gắn liền với thực tiễn’

Trong đổi mới giáo dục phổ thông thì đổi mới phương pháp dạy họcđược coi là yếu tố quyết định Thiết bị dạy học là tiền đề đổi mới phương

Mục Tiêu

Phương pháp

Trò

TBGDThầy

Nội dung

pháp dạy học, góp phần làm sáng tỏ lý thuyết, tạo điều kiện cho học sinhhoạt động với tư cách làm tâm của quá trình dạy học.

Thiết bị dạy học là yếu tố cần thiết đến mức không thể thiếu dượctrong quá trình dạy học, chúng có tác dụng tích cực và có tính động lực,tác động một cách hiệu quả đối với quá trình lao động của thầy và trò.Thiết bị dạy học chịu sự chi phối của nôi dung và phương pháp dạy học

và nó cũng có tác động trở lại vì Thiết bị dạy học là điều kiện để thựchiện nội dung và phương pháp Cụ thể là :

a Đẩy mạnh hoạt động nhận thức, phát triển năng lực nhận thức của học sinh

Sử dụng Thiết bị dạy học trong quá trình dạy học là sự kết hợp chặt chẽgiữa cái cụ thể và trừu tượng, bằng hành động, bằng ngôn ngữ bên ngoàitác động vào cảm giác để chuyển thành ngôn ngữ bên trong (tư duy) phùhợp với đặc điểm nhận thức của học sinh, trên cơ sở đó hình thành cáckhái niệm, định luật, thuyết khoa học Hoạt động nhận thức của học sinh

từ chỗ chưa biết đến hiểu biết, đến kỹ năng, kỹ xảo và vận dụng vào thựctiễn Một số Thiết bị dạy học có tác dụng điều khiển nhận thức của họcsinh, đặc biệt là phần mềm vi tính

b Giúp học sinh tự khám khá, chiếm lĩnh tri thức mới.

Có những Thiết bị dạy học đóng vai trò là những đối tượng trực tiếpcủa việc nghiên cứu, khám phá lĩnh hội kiến thức Chẳng hạn như môhình, mẫu vật, tranh ảnh giúp học sinh chiếm lĩnh kiến thức nhanh vàsâu sắc hơn Máy tính cầm tay, máy vi tính được sử dụng như là thiết bịthu nhận và xử lý các kết quả thí nghiệm là phương tiện quý báu giúpcho việc chiếm lĩnh kiến thức mới

c Phát triển trí tụê học sinh.

Khi sử dụng thiết bị dạy học , học sinh được rèn luyện óc quan sát,năng lực ghi nhớ, tưởng tượng, phân tích tổng hợp Một số Thiết bị dạyhọc còn giúp học sinh củng cố, kiểm tra kiến thức, kỹ năng Đó là năng

lực trí tuệ cần được phát triển mạnh mẽ và đúng hướng, nhằm phục vụcho quá trình học tập trước mắt cũng như vận dụng trong cuộc sống saunày.

d Giáo dục nhân cách cho học sinh.

Nhiều thiết bị dạy học , đặc biệt ở môn Địa lý, môn Khoa học, lịchsử với hệ thống tranh ảnh, băng ghi âm, băng ghi hình tạo điều kiệncho học sinh cảm thụ được cái hay, cái đẹp của đất nước, con người ViệtNam thuận lợi cho việc hình thành nhân cách học sinh

g Hợp lý hoá quá trình hoạt động của giáo viên và học sinh

- Rút ngắn thời gian giảng dạy mà việc lĩnh hội kiến thức của học sinh lạinhanh hơn

- Giải phóng người thầy khỏi một khối lượng lớn công việc tay chân, do

đó làm tăng khả năng nâng cao chất lượng dạy học

- Thay vì việc phải liên tục ghi chép là việc quan sát, thực hiện thínghiệm làm bớt căng thẳng cho học sinh, học sinh ghi nhớ bài nhanh

b Sử dụng đúng thời gian.

Sử dụng Thiết bị dạy học phải đỳng vào thời điểm cần thiết nhất đểgiỏo viờn khai thỏc, truyền thụ kiến thức một cỏch hợp lý, học sinh quansỏt, tiếp nhận nội dung một cỏch thuận lợi Cú những thời điểm sử dụngThiết bị dạy học khỏc nhau, sau khi sử dụng xong, nờn cất đi trước khi sửdụng thiết bị khỏc, trỏnh trường hợp đưa ra hàng loạt Thiết bị dạy họccựng một lỳc làm phõn tỏn sự tập trung chỳ ý của học sinh Tuy nhiờn cúnhững Thiết bị dạy học sử dụng trong suốt tiết học.

c Sử dụng đỳng chỗ.

mỗi loại hỡnh Thiết bị dạy học cần được xỏc định vị trớ trỡnh bày hợp

lý nhất, phự hợp với gúc nhỡn (khụng quỏ cao, khụng quỏ thấp), đảm bảo

đủ ỏnh sỏng (khụng loỏ mắt khụng bị tối), mà tất cả học sinh trong lớp dễquan sỏt dễ dàng

II THỰC TRẠNG CỦA VẤN ĐỀ:

1 Khỏi quỏt về tỡnh hỡnh trường Tiểu học

Tổng số giỏo viờn: 45( QL: 03; NV: 05; GV: 37)

Tổng số đảng viờn: 39Trình độ đào tạo của đội ngũ GV:

+ Đại học: 35 đ/c+ Cao đẳng: 5 đ/c+ Trung học s phạm: 5 đ/c

Trỡnh độ chuyờn mụn: Giỏi: 43; Khỏ: 02; TB: 0

1 Thuận lợi:

Trường Tiểu học sau 23 năm xõy dựng và phỏt triển đó khụng ngừnglớn mạnh về mọi mặt Nhà trường đó luụn hoàn thành xuất sắc nhiệm vụchớnh trị đúng gúp cú hiệu quả vào sự nghiệp giỏo dục của thành phố đượcĐảng và Nhà nước ghi nhận bằng nhiều phần thưởng cao quý với : 3 lần vinh

dự đún nhận Huõn chương lao động Hạng 3, Hạng nhỡ, Hạng Nhất; 2 lần đúnnhận Bằng khen của Thủ tướng Chớnh Phủ; 2 lần đún cờ thi đua Xuất Sắccủa Chớnh phủ; 8 năm là đơn vị dẫn đầu bậc tiểu học Tỉnh ; 23 năm liờn tục

là lao động tiờn tiến xuất sắc Là trường đầu tiờn của tỉnh được chứng nhậnkiểm định chất lượng giỏo dục Năm 2011 là trường đầu tiờn của thành phốđạt chuẩn quốc gia mức độ II Hơn 10 năm qua năm nào nhà trường cũng cúhọc sinh giỏi cấp Quốc gia

- Nhà trờng có phong trào thi đua “ Dạy tốt - Học tốt ” trong nhiềunăm liền đợc các cấp uỷ Đảng, chính quyền và nhân dân trên địa bàn ghinhận

- Đội ngũ giáo viên phát triển toàn diện cả về số lợng và chất lợng.Trình độ chuyên môn, nghiệp vụ vững vàng, có tinh thần và ý thức tráchnhiệm cao trong công việc Chất lợng giáo viên giỏi luôn đợc duy trì và pháttriển theo từng năm

- Cán bộ quản lý đoàn kêt, thống nhất trong việc xây dựng và chỉ đạotriển khai các kế hoạch, để thực hiện tốt mục tiêu, nhiệm vụ của năm học đề ra

- Phụ huynh học sinh có trách nhiệm trong công tác phối kết hợp cùngnhà trờng giáo dục học sinh

- Môi trờng s phạm của nhà trờng đợc đầu t xây dựng khang trang đảmbảo 100% các lớp học đợc kiên cố hoá, bàn ghế đúng quy cách Hệ thốngquạt và ánh sáng đúng tiêu chuẩn vệ sinh, y tế học đờng