SKKN tổ chức trò chơi vận động nhằm phát huy tính tích cực, tự giác tập luyện cho học sinh tiểu học

SKKN tổ chức trò chơi vận động nhằm phát huy tính tích cực, tự giác tập luyện cho học sinh tiểu học SKKN tổ chức trò chơi vận động nhằm phát huy tính tích cực, tự giác tập luyện cho học sinh tiểu học SKKN tổ chức trò chơi vận động nhằm phát huy tính tích cực, tự giác tập luyện cho học sinh tiểu học SKKN tổ chức trò chơi vận động nhằm phát huy tính tích cực, tự giác tập luyện cho học sinh tiểu học

I ĐẶT VẤN ĐỀ

Đất nước ta đang trong quá trình đổi mới, hội nhập và phát triển, đểtiến kịp các nước có nền văn hóa, khoa học kỹ thuật tiên tiến, hiện đại trênthế giới và trong khu vực, nhu cầu cấp thiết nhất hiện nay là đào tạo nguồnnhân lực ổn định, đào tạo những con người có trình độ, có chuyên môn kỹthuật cao, đào tạo những cá nhân có nhân cách, có khả năng tư duy sáng tạo

độc lập và làm việc ở cường độ cao Ngoài việc giáo dục các mặt: trí tuệ,

thẩm mỹ, đạo đức còn có công tác giáo dục thể chất cho các em Giáo dụcthể chất là một bộ phận quan trọng góp phần hình thành con người phát triểntoàn diện, cân đối về mọi mặt, đặc biệt là đối với học sinh Điều này chứng

tỏ Đảng và Nhà nước luôn quan tâm đến công tác giáo dục thể chất trongnhà trường, bởi sức khỏe là vốn quý nhất của con người Thấy rõ được tầmquan trọng của sức khỏe nên ngay từ khi giành được chính quyền từ tay thựcdân Pháp, Bác Hồ đã ra lời kêu gọi toàn dân tập thể dục:

“ Giữ gìn dân chủ, xây dựng nước nhà, gây đời sống mới, việc gì cũngcần có sức khỏe để thành công Mỗi một người dân yếu ớt tức là làm cho cảnước yếu ớt một phần, mỗi một người dân mạnh khỏe tức là góp phần cho cảnước mạnh khỏe Vậy nên, luyện tập thể dục, bồi bổ sức khỏe là bổn phậncủa mỗi người dân yêu nước ”

Trong thực tiễn giảng dạy việc tập luyện thể dục thể thao thườngxuyên, đúng phương pháp khoa học sẽ đem lại sức khỏe cho con người, gópphần tạo điều kiện thuận lợi để cơ thể phát triển và hoàn thiện về hình thái,chức năng và năng lực học tập, lao động…Ở nước ta, trong các nhà trường,

từ bậc học Mầm non đến Đại học đã hình thành một hệ thống giáo dục thểchất bắt buộc Giáo dục thể chất là một bộ phận cơ bản trong hệ thống giáodục quốc dân, góp phần giáo dục toàn diện, đem lại sức khỏe và thể chấtcường tráng cho thế hệ trẻ Phát triển thể lực, đem lại sức khỏe cho thể hệ trẻ

Việt Nam hiện nay đang là yếu tố chiến lược quan trọng trong công cuộc đổimới và phát triển đất nước.

Trong công tác giáo dục thể chất ở các nhà trường nói chung và cấpTiểu học nói riêng còn nhiều hạn chế chưa đáp ứng được những yêu cầu hiệnnay: cơ sở vật chất còn thiếu; sân chơi, sân tập chưa phù hợp; đội ngũ giáoviên thể chất thiếu, trình độ năng lực chưa cao Phương pháp giảng dạy củagiáo viên theo kiểu “ Nặng lý thuyết - ít chú ý đến thực hành” nghĩa là tậptrung vào giảng giải, làm mẫu, phân tích động tác… một cách quá sâu, chiếmquá nhiều thời gian đến mức còn ít thời gian để học sinh tập luyện Bên cạnh

đó, môn học Thể dục chưa được coi trọng, chỉ được coi là môn phụ, học sinhxem nhẹ môn học, không có hứng thú tập luyện Vì thế giờ học kém sôi nổi,thiếu sức lôi cuốn, hiệu quả không cao, sức khỏe của học sinh không đượctốt ( điều này có thể đánh giá thông qua các hoạt động tập thể, hoạt động họctập và lao động…) Như vậy, việc đổi mới phương pháp dạy học nhằm pháthuy tính tích cực, tự giác, tư duy sáng tạo của học sinh để nâng cao hiệu quảgiờ lên lớp và chất lượng giáo dục đang được toàn xã hội và đội ngũ các thầy

cô giáo quan tâm

Xuất phát từ ý nghĩa và tầm quan trọng của giáo dục thể chất và tácdụng của trò chơi vận động, tôi tiến hành nghiên cứu sáng kiến kinh nghiệm:

“Tổ chức trò chơi vận động nhằm phát huy tính tích cực, tự giác tập luyện cho học sinh Tiểu học” Sáng kiến kinh nghiệm đã được áp dụng và mang

lại hiệu quả rõ rệt trong quá trình giảng dạy

II GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ

1 CƠ SỞ LÝ LUẬN

Giáo dục thể chất trong trường Tiểu học giúp học sinh phát triển toàndiện các tố chất vận động (sức nhanh, sức mạnh, sức bền, độ mềm dẻo, tínhkhéo léo), nâng cao dần khả năng thích ứng của cơ thể đối với những biếnđổi bất lợi của thời tiết, khí hậu và tăng sức đề kháng, chống đở bệnh tật chocác em

Các hình thức giáo dục thể chất đều có sự quan hệ mật thiết với nhau

Vì vậy, trong việc giáo dục thể chất, trò chơi là một phương pháp tập luyện,hoạt động phối hợp một cách hữu cơ với việc rèn luyện thân thể Căn cứ vàođặc điểm tâm sinh lí lứa tuổi, trình độ rèn luyện thân thể và những điều kiệnkhách quan khác của học sinh từng bậc học, lớp học mà trò chơi có vị trí nhấtđịnh của nó

Trò chơi là hình thức giáo dục thể chất được vận dụng rộng rãi trong giađình, trong trường phổ thông các cấp, trong các trường chuyên nghiệp, trungcao cấp, trong quân đội…Trò chơi là hiện tượng lịch sử xã hội, là loại hìnhhoạt động riêng và thuộc về con người Trọng tâm mang tính đặc thù củahoạt động chơi là sự hình thành các tình huống và sáng tạo thực hiện, giảiquyết các tình huống của trò chơi Hoạt động chơi mang tính không xác định

vì không ai dự đoán trước được kết quả Mọi người thường xuyên và có điềukiện để thể hiện năng lực cá nhân của mình, nhằm đạt được thành tích Hoạtđộng chơi đa dạng và mở rộng các tình huống mà người chơi phải đáp ứng

và do vậy phát triển tư duy, sáng tạo, quyết đoán để đạt mục đích đề ra

Trong các trường học, đặc biệt là các trường Tiểu học, trò chơi chiếm một

vị trí quan trọng trong chương trình giảng dạy thể dục, nó phù hợp với đặcđiểm phát triển tâm sinh lý lứa tuổi của các em, góp phần tích cực vào việcđẩy mạnh sự phát triển toàn diện cơ thể học sinh Đối với học sinh cấp Tiểu

học, sử dụng trò chơi sẽ mang lại nhiều tác dụng đến phát triển các tố chấtthể lực của cơ thể, lượng vận động tăng, huy động nhiều nhóm cơ toàn thântham gia Qua đó, góp phần nâng cao sức khỏe, phát triển thể lực cho họcsinh, thực hiện được những mục tiêu đề ra của môn học.

2 THỰC TRẠNG CỦA VẤN ĐỀ

Hiện nay việc dạy và học môn Thể dục ở các trường Tiểu học đã được

chú trọng song đội ngũ giáo viên thể chất còn thiếu, chất lượng dạy và họcmôn Thể dục chưa đồng đều, hiệu quả chưa cao

Một số giáo viên chưa nắm rõ tâm sinh lý ở lứa tuổi này hoặc phần lớn

là do tuổi cao ngại vận động khi tổ chức các trò chơi

Qua dự giờ, chia sẻ cùng một số đồng nghiệp, tôi thấy:

*Ưu điểm:

- Giáo viên đã có sự chuẩn bị bài chu đáo

- Giờ dạy thực hiện theo đúng trình tự các bước lên lớp

- Giáo viên đã biết vận dụng linh hoạt nhiều phương pháp dạy học

- Kiến thức truyền thụ đầy đủ, trọng tâm, cơ bản

* Nhược điểm:

+ Giáo viên:

- Giáo viên chưa chú ý tới việc gây hứng thú cho học sinh trong quátrình tập luyện

- Phần trò chơi còn nghèo nàn, lệ thuộc hoàn toàn vào sách giáo viên

- Về phương pháp: giáo viên thường máy móc, áp đặt, chưa mạnh dạnđổi mới phương pháp dạy học theo hướng “ Phát huy tính tích cực sáng tạocủa học sinh”

+ Học sinh:

Một số em có thể lực tốt trở lên có năng khiếu thì rất ham học, tự giác vàtích cực tập luyện

Bên cạnh đó còn nhiều em chưa có hứng thú học môn Thể dục, các emcho rằng môn Thể dục không cần thiết phải học Vì thế trong giờ học các emkhông tự giác tập luyện, nhiều khi các em tập chỉ mang tính chất đối phó

Từ thực tế giảng dạy của giáo viên và việc học của học sinh Tiểu học hiệnnay, vấn đề mà tôi luôn quan tâm đó là: làm thế nào để nâng cao chất lượngdạy học môn Thể dục Đây cũng là vấn đề mà mỗi Nhà giáo chúng ta cầnphải quan tâm, giải quyết dứt điểm tình trạng dập khuôn máy móc, thiếu sựsáng tạo, chưa chịu cải tiến phương pháp giảng dạy Đó cũng chính là tínhcấp thiết của sáng kiến kinh nghiệm mà tôi đi sâu nghiên cứu nhằm năng caohiệu quả giờ dạy môn Thể dục

Trong quá trình giảng dạy thực tế ở trường Tiểu học , việc sử dụngphương pháp trò chơi trong các bài tập cho phép tạo cảm giác hứng thú thựchiện bài tập, đồng thời để giúp học sinh phát huy tính tự giác, tích cực mộtcách hiệu quả nhất Trong quá trình tổ chức trò chơi, các em được tiếp xúcvới nhau, mỗi cá nhân phải hoàn thành nhiệm vụ của mình trước tập thể ởmức độ cao, vì tập thể mà các em phải khắc phục khó khăn, phấn đấu hết khảnăng để mang lại thắng lợi cho toàn đội, trong đó có bản thân mình Tập thể

có nhiệm vụ giúp đỡ, động viên cá nhân hoàn thành nhiệm vụ Vì vậy tìnhbạn, lòng nhân ái, tinh thần tập thể trong quá trình chơi đã xây dựng cho các

em tác phong nhanh nhẹn, khẩn trương, tính kỉ luật, đoàn kết, sự sáng tạo…

để hoàn thành nhiệm vụ với chất lượng cao

Để phát huy tính tích cực, tự giác, tinh thần đoàn kết và sáng tạo của họcsinh, giáo viên cần cấu trúc bài dạy theo hướng tổng hợp, tức là một bài dạy

có nhiều nội dung Như vậy việc sử dụng trò chơi trong bài học thường chỉđược thực hiện trong thời gian ngắn Với việc dạy nhiều nội dung trong mộtgiờ học để đảm bảo dạy hết nội dung, nhiều khi giáo viên bỏ qua việc sử

dụng trò chơi, hoặc giáo viên không có chuyên môn lạm dụng trò chơi đểdạy cho hết thời gian, làm cho giờ học kém sôi động, không hấp dẫn, hiệuquả giờ dạy không cao.

Vậy việc sử dụng và tổ chức trò chơi như thế nào để có hiệu quả cao, giúphọc sinh hứng thú học môn Thể dục là vấn đề được nhiều giáo viên quantâm

* Kết quả khảo sát trước khi áp dụng sáng kiến kinh nghiệm

+ Kết quả xếp loại môn Thể dục - Năm học 2011 - 2012

ST

Tổng số HS

+ Bảng điều tra thái độ học tập của học sinh

( Tháng 10 – Năm học 2012 – 2013 )

ST

Tổng số HS

Tích cực, tự giác luyện tập

Chưa tích cực, tự giác luyện tập Ghi chú

3 CÁC BIỆN PHÁP TIẾN HÀNH ĐỂ GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ

Từ những thực trạng trên bản thân xin trình bày một số biện pháp sau:

a Điều tra đặc điểm tâm sinh lí học sinh Tiểu học:

Để giảng dạy tốt và giúp học sinh nắm vững kiến thức - kĩ năng mônThể dục ngoài việc nắm vững nội dung, chương trình, cải tiến phương phápgiảng dạy thì việc chuẩn bị dụng cụ dạy học, nắm được đặc điểm về tìnhtrạng sức khỏe của học sinh các khối lớp là một vấn đề cần thiết và hết sứcquan trọng

Học sinh Tiểu học thuộc lứa tuổi 6 đến 11 tuổi, lứa tuổi này có nhữngbiến đổi về đặc điểm tâm sinh lí, thể hiện qua các hoạt động trong cuộc sống,

- Học sinh khối 3, 4 biết phân biệt cơ bản kĩ thuật động tác nhưng vẫncòn đơn giản cho nên dẫn đến kém tự tin khi thực hiện động tác.

- Học sinh khối 5 khả năng tiếp thu được hình thành và phát triển, ýthức tự giác tập luyện động tác được nâng lên

Vì vậy nắm được đặc điểm từng đối tượng học sinh sẽ giúp giáo viênvận dụng tốt những phương pháp giảng dạy và theo hướng dạy học phân hóađối tượng học sinh Bản thân tôi ngay từ đầu năm cũng dựa trên cơ sở phiếukhám sức khỏe của các lớp, kết hợp với điều tra để tiến hành phân loại sốlượng học sinh có sức khỏe tốt, sức khỏe chưa tốt và số học sinh bệnh tật đểnắm và áp dụng trong chương trình giảng dạy cho phù hợp

Ví dụ: Khi tổ chức chơi một trò chơi, giáo viên nắm bắt tâm sinh lí

học sinh, từ đó sẽ thuận tiện hơn trong việc giúp đỡ những học sinh có sứckhỏe yếu hay học sinh khuyết tật bằng phương pháp “phục hồi chức năng”

: “Trò chơi lò cò tiếp sức” thì có thể không cơ cấu vào đội thi mà phâncông em làm thử cho các bạn xem sao đó phân công em làm trọng tài để em

có thể tập trung quan sát để nắm thật chắc các động tác trò chơi mà các bạn

đã thưc hiện…

b Công tác chuẩn bị của giáo viên trước khi lên lớp

Trong quá trình giảng dạy môn Thể dục ở trường Tiểu học, công tácchuẩn bị của giáo viên trước khi lên lớp góp phần quan trọng để tiết học đạthiệu quả cao,từ đó giúp học sinh phát huy tính tích cực, tự giác trong tậpluyện và khi tham gia các trò chơi Khi thực hiện giáo viên cần chú ý một sốđiểm sau:

+ Nghiên cứu kế hoạch bài soạn và cách tổ chức các trò chơi

Sau khi đã soạn giáo án xong, giáo viên cần nghiên cứu kĩ để nắmchắc nội dung, phương pháp các bước lên lớp ( vì khi lên lớp giáo viên Thể

chất dạy ngoài trời khác so với giáo viên dạy trong lớp là phải nắm vững nộidung các trò chơi, để thực hiện một cách chủ động, linh hoạt và có hiệu quả.)

Ngoài nghiên cứu kĩ nội dung trò chơi, giáo viên phải có năng lực tổchức các trò chơi Có như vậy giúp các em tham gia các trò chơi một cách tựnhiên nhằm kích thích trí tưởng tượng, sáng tạo, góp phần giáo dục nhâncách và đạo đức cho các em

+ Địa điểm, phương tiện:

Để giảng dạy một tiết Thể dục được tốt hơn thì ngoài nghiên cứu kếhoạch bài soạn thì sân bãi, dụng cụ cũng đóng vai trò hết sức quan trọng chomột giờ học Thể dục Vì vậy trước khi lên lớp giáo viên cần phải chuẩn bịsân bãi, dụng cụ trước giờ học theo yêu cầu của kế hoạch bài soạn

Kiểm tra lại sân bãi, dụng cụ nếu không được an toàn thì phải sửachữa và bổ sung kịp thời Mặt khác, người giáo viên cần phải chọn vị trí tậpcho học sinh một cách phù hợp như: tránh ánh nắng chiếu vào mặt học sinh,sân tập phải đảm bảo sạch và an toàn …

Ví dụ: Khi chơi trò chơi “Ném bóng trúng đích” Giáo viên cần chuẩn

bị trước những dụng cụ như bóng nhựa, sọt, …hay sân bãi tập luyện còn cátbụi, gạch đá thì giáo viên cần vệ sinh ngay để đảm bảo an toàn cho các emkhi tham gia chơi

c Phương pháp trực quan

Trong giáo dục thể chất, trực quan giữ vai trò hết sức quan trọng, bởi

vì hoạt động của học sinh chủ yếu mang tính chất thực tiễn, đồng thời mộttrong những nhiệm vụ của giáo dục thể chất là phát triển toàn diện các cơquan cảm giác

Trong khi tổ chức các trò chơi cũng vậy, giáo viên nêu tên trò chơi,hướng dẫn cách chơi và nội quy trò chơi, sau đó cho học sinh chơi thử đểhiểu cách chơi và nhớ nhiệm vụ của mình

Bên cạnh đó đàm thoại là hình thức hỏi và trả lời Câu hỏi dùng trongđàm thoại nhằm kích thích sự quan sát, tích cực sáng tạo trong suy nghĩ, giúphọc sinh nắm được qui tắc đánh giá được hành động của mình và của bạn.

d Trò chơi giúp học sinh hưng phấn, tự giác, tích cực hơn trong tập luyện:

Trò chơi không phải là hình thức giải trí đơn thuần, mà có ý nghĩa giáodục và giáo dưỡng cao, góp phần tích cực vào việc giáo dục học sinh vềphẩm chất đạo đức, trí dục và sức khỏe

Mặt khác đặc điểm tâm lý của học sinh Tiểu học là hiếu động, ít tậptrung chú ý, nhất là khi lên lớp ngoài trời hay bị các yếu tố bên ngoài làmảnh hưởng Thấy rõ tầm quan trọng của việc tổ chức trò chơi trong các tiếthọc, tôi đã tìm tòi và tổ chức các trò chơi trong các tiết dạy của mình nêntrong mấy năm gần đây các tiết dạy có hiệu quả hơn

Trong quá trình giảng dạy trò chơi được phân loại như sau:

* Trò chơi là một bài tập bổ trợ cho việc tập luyện.

Loại trò chơi này nên chọn để áp dụng vào những tiết dạy có sự vậnđộng của các cơ bắp và các khớp Vào đầu giờ học bao giờ giáo viên cũngcho học sinh khởi động toàn diện, tuy nhiên có thể một số học sinh thực hiệncòn hời hợt, chưa đạt yêu cầu nhất là các tiết học vào buổi sáng khi các emsau một đêm ngủ các cơ nghỉ, cơ thể còn mệt mỏi uể oải

Nếu giáo viên tổ chức trò chơi sau khi thực hiện bài tập khởi động, các

em sẽ thấy thoải mái, hưng phấn hẳn lên thì vào bài tập luyện có sự vận độngcác em thấy dễ dàng và còn tránh được những chấn thương như trật khớp,đau cơ bắp khi tập luyện Do đó ta chọn trò chơi động là chủ yếu Tùy theotính chất vận động của tiết dạy mà ta chọn trò chơi cho phù hợp Có thể thayđổi trò chơi cũ thành trò chơi mới nhưng phải phù hợp với nội dung bài

Ví dụ:

+ Bài 47: Phối hợp chạy và bật nhảy ( SGV Thể dục lớp 5, trang 118).Giáo viên cho học sinh chơi trò chơi “Nhảy đúng, nhảy nhanh” Tròchơi này giúp học sinh vui chơi, khởi động một cách tích cực hơn đồng thờitạo sự hưng phấn khi tập luyện và là bài tập bổ trợ cho nội dung học tiếp theo

“Phối hợp chạy và bật nhảy”

Hình 1 : Nhảy đúng, nhảy nhanh

Hình 1

+ Học nội dung tập hợp hàng : Có thể chơi trò chơi “Thi xếp hàngnhanh”

Qua trò chơi này giúp học sinh tích cực hơn kĩ năng tập hợp hàng, tácphong kỉ luật, nhanh nhẹn, khẩn trương

Hình 2: Thi xếp hàng nhanh