So sánh sự khác nhau giữa gia đình việt nam hiện đại và truyền thống điều kiện để bảo vệ và giữ gìn hạnh phúc gia đình

Trong xã hội hiện đại, hoạt dộng nuôi dưỡng, chăm sóc của gia đình được xã hộiquan tâm chia sẻ, xong không thể thay thế hoàn toàn sự chăm sóc, nuôi dưỡng của gia đình.Các mối quan hệ này

TRƯỜNG ĐẠI HỌC THƯƠNG MẠI

KHOA: TÀI CHÍNH- NGÂN HÀNG

ĐỀ TÀI THẢO LUẬN HỌC PHẦN CHỦ NGHĨA XÃ HỘI KHOA HỌC

LỜI MỞ ĐẦU 1

CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ GIA ĐÌNH 2

1 Khái niệm gia đình 2

2 Chức năng của gia đình 3

3 Đặc điềm của gia đình truyền thống 5

4 Đặc điểm của gia đình hiện đại Việt Nam 7

CHƯƠNG 2: PHÂN BIỆT SỰ KHÁC NHAU GIỮA GIA ĐÌNH TRUYỀN THỐNG VỚI GIA ĐÌNH HIỆN ĐẠI 9

1 Phân biê ̣t gia đình truyền thống và gia đình hiê ̣n đại 9

2 Phân tích nguyên nhân dẫn đến sự khác nhau hai loại hình gia đình 11

3 Ưu, nhược điểm của các loại gia đình 15

CHƯƠNG 3: ĐỊNH HƯỚNG XÂY DỰNG GIA ĐÌNH VIỆT NAM TRONG HOÀN CẢNH MỚI 16

KẾT LUẬN 18

LỜI MỞ ĐẦU

Gia đình là một tế bào của xã hội, là một nhóm xã hội cơ sở kiến tạo nên xã hội rộng lớn.Gia đình là một môi trường quen thuộc với hầu hết mọi người Đó là lĩnh vực mà ai cũng có thểtham gia với tư cách là người trong cuộc Mặt khác, đó cũng là lĩnh vực tinh tế, phong phú, phứctạp, đầy mâu thuẫn và biến động

Có thể nói gia đình là vấn đề của mọi dân tộc trong mọi thời đại Đặc biệt trong vàinăm trở lại đây, vấn đề gia đình nổi lên như một tiêu điểm trọng yếu mà cả xã hội quan tâm ỞChâu Á nói riêng, người ta nói nhiều đến gia đình, văn hoá gia đình như một giải pháp để ngăntrở sự xâm lăng của văn hoá Phương Tây Và không chỉ có thế, các quốc gia Châu Á trong đó cóViệt Nam đang trải nghiệm trong một cuộc chuyển mình vĩ đại: thực hiện quá trình công nghiệphoá – đô thị hoá với quy mô và tốc độ ngày càng gia tăng Quá trình công nghiệp hoá – hiện đạihoá đã mang lại cho xã hội Việt Nam những tác động và thay đổi không chỉ về lĩnh vực kinh tế

mà còn về cả mặt văn hoá – xã hội Và dĩ nhiên, gia đình Việt Nam đã trải qua những biếnchuyển quan trọng, từ gia đình truyền thống sang gia đình với những đặc điểm mới, hiện đại và

tự do hơn Quá trình hội nhập quốc tế, trong đó có hội nhập và giao lưu văn hoá làm xuất hiệnnhững quan điểm cởi mở hơn về gia đình Việt Nam

Xuất phát từ bối cảnh trên đặt ra câu hỏi: thực trạng gia đình Việt Nam hiện nay nhưthế nào, những vấn đề gì đang đặt ra đối với gia đình Việt Nam hiện nay, và gia đình truyềnthống và gia đình hiện đại có gì khác nhau ? Với mục đích đi tìm câu trả lời cho câu hỏi trên,nhóm em chọn đề tài: “So sánh sự khác nhau giữa gia đình Việt Nam truyền thống và gia đìnhhiện đại Điều kiện quan trọng nhất để bảo vệ và giữ gìn hạnh phúc gia đình là gì ?”

CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ GIA ĐÌNH

1 Khái niệm gia đình

Gia đình là một cộng đồng người đặc biệt, có vai trò quyết định đến sự tồn tại và phát triểncủa xã hội C.Mác và Ph.Awnghen, khi đề cập đến gia đình đã cho rằng “Quann hệ thứ ba tham

dự ngay từ đầu vào quá trình phát triển lịch sử; hằng ngày tái tạo ra đời sống của bản thân mình,con người bắt đầu tạo ra những người khác, sinh sôi, nảy nở-đó là quan hệ giữa chồng và vợ, cha

mẹ và con cái, đó là gia đình Cơ sở hình thành gia đình là hai mối quan hẹ cơ bản quan hệ hônnhân (vợ và chống) và quan hệ huyết thống (cha mẹ và con cái) Những mối quan hệ này tồn tạitrong sự gắn bó, liên kết , ràng buộc và phụ thuộc lẫn nhau Bởi nghĩa vụ, quyền lợi và tráchnhiệm của mỗi người, được quy định bằng pháp lý hoặc đạo đức

Quan hệ hôn nhân là cơ sở, nền tảng hình thành nên các mối quan hệ khác nhau trong giađình, là cơ sở pháp lý cho sự tồn tại của mỗi gia đình Quan hệ huyết thống là quan hệ giữanhững người cùng một dòng máu, nảy sinh từ quan hệ hôn nhân Đây là mối quan hệ tự nhiên, làyếu tố mạnh mẽ nhất gắn kết các thành viên trong gia đình với nhau

Trong gia đình, ngoài hai mối quan hệ cơ bản là quan hệ giữa vợ và chồng, quan hệ giữacha mẹ với con cái, còn có các mối quan hệ khác, quan hệ giữa ông bà và cháu chắt, giữa anh chị

em với nhau, giữa cô dì, chú bác với cháu, vv Ngày nay Việt Nam cũng như trên thế giới cònthừa nhận quan hệ cha mẹ nuôi (người đỡ đầu) với con nuôi (được công nhận bằng thủ tục pháp

lý trong quan hệ gia đình Dù hình thành từ hình thức nào, trong gia đình tất yếu nảy sinh quan hệnuôi dưỡng, đó là sự quan tâm chăm sóc giữa các thành viên trong gia đình cả về vật chất và tinhthần Nó vừa là trách nghiệm, nghĩa vụ, vừa là một quyền lợi thiêng liêng giữa các thành viêntrong gia đình Trong xã hội hiện đại, hoạt dộng nuôi dưỡng, chăm sóc của gia đình được xã hộiquan tâm chia sẻ, xong không thể thay thế hoàn toàn sự chăm sóc, nuôi dưỡng của gia đình.Các mối quan hệ này có mối liên hệ chặt chẽ với nhau và biến đổi, phát triển phụ thuộc vàotrình độ phát triển kinh tế và thể chế chính trị xã hội

Như vậy, gia đình là một hình thức cộng đồng xã hội đặc biệt, được hình thành, duy trì và

củng cố dựa trên cơ sở hôn nhân, quan hệ huyết thống và quan hệ nuôi dưỡng, cùng với những quy định về quyền và nghĩa vụ của các thành viên trong gia đình (Giáo trình Thương Mại).

Tùy vào đặc điểm và chức năng, có 2 loại gia đình hiện nay:

⁃ Gia đình truyền thống: loại gia đình có quy mô lớn, trong gia đình có nhiều thế hệ, thường là

“tam, tứ, ngũ đại đồng đường” Hình thức gia đình mở rộng có nhiều thế hệ chung sống theoquan hệ huyết thống trong đó một chồng có thể lấy nhiều vợ, gia đình thường đông con Giađình truyền thống mang những đặc điểm có được từ nền sản xuất nông nghiệp truyền thống

và chịu ảnh hưởng lớn từ tư tưởng Nho giáo

⁃ Gia đình hiện đại: loại gia đình có quy mô nhỏ, các gia đình thường chỉ có hai thế hệ chung

sống gồm bố mẹ và con cái, gia đình thường ít con cái , thường chỉ sinh từ 1-2 con Đây là giađình hạt nhân chỉ có thế hệ bố mẹ, con cái với quan hệ hôn nhân chỉ có 1 vợ 1 chồng Loại giađình này vẫn mang những đặc điểm nhất định giống gia đình truyền thống nhưng được thayđổi theo hướng tích cực hơn để phù hợp hơn với xã hội Việt Nam hiện đại

2 Chức năng của gia đình

 Chức năng tái sx ra con người:

Đây là chức năng riêng có của gia đình, nhằm duy trì nòi giống, cung cấp sức lao đô ̣ng cho

xã hô ̣i, cung cấp công dân mới, người lao đô ̣ng mới, thế hê ̣ mới đảm bảo sự phát triển liên tục vàtrường tồn của xã hô ̣i loài người

Chức năng này đáp ứng nhu cầu của xã hô ̣i và nhu cầu tự nhiên của con người Nhưng khithực hiê ̣n chức năng này cần dựa vào trình đô ̣ phát triển kinh tế – xã hô ̣i của mỗi quốc gia và sựgia tăng dân số để có chính sách phát triển nhân lực cho phù hợp Đối với nước ta, chức năngsinh đẻ của gia đình đang được thực hiê ̣n theo xu hướng hạn chế, vì trình đô ̣ phát triển kinh tếnước ta còn thấp, dân số đông

 Chức năng kinh tế và tổ chức đời sống gia đình:

Đây là chức năng cơ bản của gia đình, bao gồm hoạt đô ̣ng sx kinh doanh và hoạt đô ̣ng tiêudùng để thõa mãn các yêu cầu của mỗi thành viên của gia đình Sự tồn tại của kinh tế gia đìnhcòn phát huy mô ̣t cách có hiê ̣u quả mọi tiềm năng về vốn, sức lao đô ̣ng của từng gia đình, tăngthêm của cải cho gia đình và cho xã hô ̣i

Trong thời kỳ quá đô ̣ lên cnxh, với sự tồn tại của nền kt nhiều thành phần, các gia đình đãtrở thành mô ̣t đơn vị kinh tế tự chủ Đảng và Nhà nước đã đề ra các chính sách kt – xã hô ̣i tạomọi điều kiê ̣n cho cách gia đình làm giàu chính đáng từ lao đô ̣ng của mình Ở nước ta hiê ̣n nay,

kt gia đình được đánh giá đúng với vai trò của nó Đảng và Nhà nước có những chính sáchkhuyến khích và bảo vê ̣ kt gia đình, vì vâ ̣y mà đời sồng của gia đình và của xã hô ̣i được cải thiê ̣nđáng kể

Thực hiê ̣n chức năng kt tốt sẽ tạo ra tiền đề và cs vâ ̣t chất cho tổ chức đời sống gia đình.Viê ̣c tổ chức đời sống gia đình chình là viê ̣c sử dụng hợp lý các khoản thu nhâ ̣p của các thànhviên và thời gian nhàn rỗi để tạo ra môi trường văn hóa lành mạnh trong gia đình, đời sống vâ ̣tchất của mỗi thành viên được đảm bảo sẽ nâng cao sức khỏe của các thành viên đồng thời cũngduy trì sắc thái, sở thích riêng của mỗi người.

Thực hiê ̣n tốt tổ chức đời sống gia đình không những đảm bảo hạnh phúc gia đình, hạnhphúc từng cá nhân mà còn góp phần vào sự tiến bô ̣ xã hô ̣i

 Chức năng giáo dục

Nô ̣i dung của giáo dục gia đình bao gồm cả tri thức, kinh nghiê ̣m, đạo đức, lối sống, nhâncách, thẩm mỹ … phương pháp giáo dục gia đình cũng đa dạng, song chủ yếu bằng phương phápnêu gương, thuyết phục về lối sống, gia phong của gia đình truyền thống

Chủ thể giáo dục gia đình chủ yếu là cha mẹ, ông bà đối với con cháu, cho nên giáo dục giadình con bao hàm cả tự giáo dục

Giáo dục gia đình là mô ̣t bô ̣ phâ ̣n và sự quan hê ̣ hỗ trợ, bổ sung cho giáo dục nhà và xã hô ̣i,trong đó giáo dục gia đình đóng vai trò quan trọng được coi là thành tố của nền giáo dục xã hô ̣inói chung Dù giáo dục xã hô ̣i đóng vai trò ngày càng quan trọng, nhưng có những nô ̣i dung vàphương pháp giáo dục gia đình mang lại hiê ̣u quả lớn không thể thay thế được

 Chức năng thõa mãn các nhu cầu tâm – sinh lý, tình cảm

Đây là chức năng có tính văn hóa – xã hô ̣i của gia đình Chức năng này kết hợp với cáchchức năng khác tạo ra khả năng thực tế cho viê ̣c xây dựng gia đình hạnh phúc

Nhiều vấn đề phức tạp liên quan đến giới tính, tuổi tác, sự căng thẳng mê ̣t mỏi về thể xác

và tâm hồn trong lao đô ̣ng và công tác … thì môi trường gia đình là nơi giải quyết có hiê ̣u quảnhất

Trong gia đình, mọi thành viên đều có quyền và nghĩa vụ thực hiê ̣n các chức năng trên,trong đó người phụ nữ có vai trò đă ̣c biê ̣t quan trọng, bởi họ đảm nhâ ̣n mô ̣t số thiên chức khôngthể thay thế đươc Vì vâ ̣y, viê ̣c giải phóng phụ nữ được coi là mục tiêu quan trọng của cm xhcn,cần phải bắt đầu từ gia đình

Tóm lại: gia đình, thông qua viê ̣c thực hiê ̣n các chức năng vốn có của mình, có vai trò rấtquan trọng đối với sự phát triển của xã hô ̣i Các chức năng này có quan hê ̣ mâ ̣t thiết với nhau, tác

đô ̣ng lẫn nhau Viê ̣c phân chia chúng là tương đối Cần tránh tư tưởng coi trọng chức năng nàycoi nhẹ chức năng kia, hoă ̣c tư tưởng hạ thấp chức năng gia đình Mọi quan điểm tuyê ̣t đối hóa,

đề cao quá hay phủ nhâ ̣n, hạ thấp vai trò của gia đình đều là sai lầm

3 Đặc điềm của gia đình truyền thống

 Cở sở kinh tế - xã hội và văn hóa hình thành gia đình truyền thống Việt Nam

Gia đình truyền thống Việt Nam là hình thức gia đình gắn liền với xã hội nông thôn- nôngnghiệp, ít biến đổi qua nhiều biến thiên của lịch sử Tiêu biểu là đồng bằng Bắc Bộ là nôngnghiệp sản xuất lúa nước trong điều kiện công cụ sản xuất hết sức thô sơ lạc hậu, phù hợp vớinhững đơn vị sản xuất nhỏ, đó là gia đình Hơn nữa gia đình nhỏ tức là những hạt nhân hay nửahạt nhân Điều này khác với những gia đình lớn, nhiều thế hệ

Ở việt Nam tồn tại phổ biến của những gia đình nhỏ còn do tình trạng phân tán về ruộngđất Trong đó, gia đình hạt nhân trung nông chiếm đa số.Ngoài ra, còn có gia đình Nho giáo vàgia đình danh giá (quan lại, giàu có) Là một đơn vị sản xuất nông nghiệp tự cung tự cấp khépkín, những con người gắn bó với nhau trong cái tôt chức gia đình nhỏ bé Đó là hộ nông-côngthương kết hợp Trong lao động sản xuất, họ phân công giới tính Người phụ nữ là người bạn laođộng với chông, đảm đương những công việc thủ công, quản lí tiền nong và tài sản

Tinh thần trách nhiệm công đồng được đặt lên rất cao Mỗi thành viên có nhiều trách nhiệmđối với người sống, người chết, với hiên tại quá khứ và tương lai, trách nhiệm làm con, làm cha,làm mẹ, làm bạn bè, làng xóm, làm dân Ý kiến cá nhân phải thông qua các cấp, đại diện từ thấpđến cao: gia đình họ hàng làng xã Sức mạnh cá nahan hòa vào sức mạnh công đồng Xã hội điềukhiển kiểm soát cá nhân thông qua gia đình Trong tâm thức người Việt Nam, công đồng baogồm những người đẫ chết, những người đang sống và sắp sinh con Do đó, người đang sống cónhiệm vụ kính trọng tổ tiên và tiếp nối tổ tiên sinh con đẻ cái Những mối quan hệ chiều dọc (ông

bà cha mẹ con cái) được coi là trọng hơn mối quan hệ chiều ngang(vợ chồng) Mối quan hệ thứnhất chi phối quan hệ thứ hai)

Trong hôn nhân, “cha mẹ đặt đâu con ngồi đấy” Các lễ xung quanh việc kết hôn cho thấyhôn nhân là công việc công đồng chứ không phải cá nhân Vì nó là điểm bắt đầu cho thấy mộtcộng đồng gia đình mới Cho nên, người đàn bà lý tưởng phải có sức khỏe tốt, lao động tốt đẻ cóthể đảm nhiệm một nhiệm vụ hết sức quan trọng là duy trì nòi giống cho gia đình, dòng họ nhàchống từ đó, dẫn đến quan niệm trọng nam khinh nữ”, chế độ đa thê, chế độ phụ quyền

Gia đình truyền thống Việt Nam tuy chịu ảnh hưởng lớn của Trung Hoa do kết quả hàngngàn năm tiếp xúc với Nho giáo Nhưng nó không tuân thủ nghiêm ngặt những vi phạm khắt khecủa giáo lý Nho giáo như người Trung Quốc Nó có xu hướng gạt bỏ những khuôn phép nặng nècủa gia đình phụ quyền và duy trì phát huy những yếu tố căn bản của cộng đồng người Việt Do

đó, nếu đồng nhất gia đình truyền thhoongs Việt Nam với gia đình truyền thống Trung Hoa vàNhật Bản thì hết sức sai lầm.

 Nội dung giáo dục của gia đình truyền thống Việt Nam

Nếu như giáo dục gia đình giữ vai trò quyết định trong giáo dục truyền thống thì giáo dụcđạo đức là cốt lõi của giáo dục gia đình Trong giáo dục đạo đức, người ta đặc biệt chú ý đến giáodục cách cư xử với người xung quanh Họ dạy con “học ăn, học nói, học gói, học mở, “tiên học lễhậu học văn” Cá nhân phải ứng xử hành động theo chuẩn mực cộng đồng chứ không phải theocái mà anh ta cho là đúng hay sai Vì trong gia đình truyền thống con người được sinh ra và lớnlên trong cộng đồng Trong gia đình truyền thống Việt Nam việc giáo dục tôn ti trật tự, thứ bậctrong gia đình được đề cao Người ta chú ý việc giáo dục cho các thành viên phải tôn kính và thờphụng tổ tiên khi còn sống cũng như lúc qua đời Thờ cúng tổ tiên cũng có thể coi nhưu hành vitôn giáo của gia đình người việt và đây cũng là láy do con trai đượcc coi trọng hơn con gái Domục đích thờ phụng tổ tiên, nối dõi tông đường mà trong gia đình truyền thống Việt Nam, contrai cả và con trai út được giáo dục kĩ để sau này là người kế thừa tài sản gia đình, thay cha quản

lý gia đình Giá đình truyền thống Việt Nam cũng giáo dục đạo hiểu nhưng không khắt khe nhưquan niệm Khổng giáo, nó mang yếu tố nhân bản hơn nhiều Việc con cái phụng dưỡng cha mẹ làxuất phát từ tình cảm kính yêu và trách nhiệm chứ không tôn sùng quyền uy một cách độc tài Vìthế, người Việt Nam quan niệm con hơn cha nhà có phúc Ngoài ra, gia đình truyền thống cònchú ý việc giáo dục tinh yeu thương đùm bọc giữa cá nhân trong gia đình Tình cảm anh em được

đề cao hơn tình cảm vợ chống

Nước ta là một nước nông nghiệp nên người nông dân được đề cao nhất Nghề thứ hai đượckính trọng ngưỡng mộ là nghề làm quan Do đó, gia đình nào cũng cố gắng cho con ăn học để đỗđạt làm quan Ngoài ra còn có nghề dạy học, làm thuốc, ca hát, vẽ tranh, buôn bán nhưng khôngđược coi trọng Nhất là nghề thương nghiệp, họ coi thương nhâ là hangj bét trong xã hội, lànhững bọ ăn gian nói dối

Chính vì những đặc điểm trên, trong nền giáo dục lao động và nghề nghiệp của gia đìnhtruyền thống người ta không khuyến khích con cái làm giàu, chỉ nghĩ đến cái nghĩa, khồn nghĩđến cái lợi, vui lóng với cái ít Vì theo quan niệm của Nho giáo mỗi người đều có mệnh của mình

và bằng lòng theo số mệnh đó Ở gia đình nông dân thường giáo dục con cái theo thói quen laođộng đức tính siêng năng, chăm chỉ cần cù chịu khó lao động, có ý thức thành quả lao động vàngười lao động

Gia đình truyền thống rất khắt khe trong việc giáo dục giới tính Họ quan niệm nam nữ thụthụ bất thân nghĩa là nam nữ không được gần gũi, thân mật riêng với nhau Như vậy là khôngđúng đắn, nhưng không được cha mẹ giải thích rõ ràng, cặn kẽ về vấn đề tình dục vì họ quanniệm đó là vấn đề thầm kín Trong việc giáo dục giới tính họ còn khẳng định vai trò của ngườiđàn ông trong gia đình và xã hội Phụ nữ không được học hành thi cử, kế thừa tài sản, tham giavào những hoạt động và bộ máy nhà nước.

Quan niệm truyền thống: đẻ nhiều Việc đẻ nhiều xuất phát từ phong tục muốn “ Đông connhiều cháu” của Việt Nam Khi ấy “đông con có phúc”, “đông con nhiều cháu”, “con đàn cháuđống”, luôn được xem là chuẩn mực hàng đầu để các gia đình hướng đến Thế nhưng một thựctại mà ai cũng thấy là đẻ nhiều >> đông con >> nghèo đói Quan niệm đẻ nhiều khiến cho các giađình càng nghèo khó hơn, con cái không được nuôi dưỡng đầy đủ, không được học hành Đó lànguyenen nhân tiên quyết của nghèo đói

 Phương thức giáo dục của gia đình truyền thống

Trong gia đình truyền thống cha là người đứng đàu, có rất nhiều uy quyền đối với các thànhviên trong gia đình Từng cá nhân phải phục tùng tuyệt đối người chủ gia đình chứ không đượcphép tranh luận đúng sai Do đó, con cái cãi lời cha mẹ là tooijj bất hiếu lớn nhất Thứ hai, theoquan niệm Nho giáo, gia đình là một hình ảnh thu nhỏ của xã hội Xã hội muốn kiểm soát hành vicủa cá nhân trong đều thông qua gia đình, thông qua người đại diện gia đình, họ hàng Do đó, đốivới trẻ em cách giáo dục đó không giúp chúng hình thành một nhan cách độc lập mà chỉ biết vânglời, chấp hành một cách mù quâng

Trong gia đình truyền thống việt Nam cũng rất chú trọng đến việc giáo dục làm con đếnnghĩa vụ và trách nhiệm của con cái với tôt tiên, ông bà, cha mẹ thông quua những tấm gương,những câu ca dao, tục ngữ, châm ngôn Ngoài ra họ còn giáo dục ý thưc tự lao động để kiếmdống, phải cần cù lao động, phê phán kẻ lười biếng

4 Đặc điểm của gia đình hiện đại Việt Nam

Trong xã hội hiện đại, nhất là thời kỳ đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa và hội nhậpquốc tế, vai trò của gia đình càng trở nên quan trọng, trở thành thước đo sự ổn định và phát triểncủa xã hội, đồng thời là nơi lưu giữ và phát triển những giá trị truyền thống tốt đẹp tạo nên bảnsắc văn hóa của một quốc gia

Bước vào thời kỳ công nghiệp hóa, hiện đại hóa, lối sống công nghiệp cho phép con người

tự chủ hơn, năng động hơn trong phát triển kinh tế, sự tuân thủ giờ giấc tập thể ngày càng trở nênnghiêm ngặt khiến cho những biến đổi về văn hóa gia đình ngày càng rõ nét hơn Bữa cơm gia

đình vốn là một sinh hoạt không thể thiếu trong mỗi nếp nhà người Việt nhưng ngày nay, trongkhông ít gia đình, đặc biệt là các gia đình ở thành phố sự xuất hiện những bữa cơm có đầy đủthành viên trở nên hiếm hoi

Nếu trước kia gia đình truyền thống thường chung sống từ ba thế hệ trở lên gọi là gia đình

“tam đại đồng đường, tứ đại đồng đường” thì ngày nay phần lớn gia đình Việt được tổ chức theo

mô hình gia đình hạt nhân có vợ, chồng và con Các gia đình này tồn tại như một đơn vị gia đìnhđộc lập, gọn nhẹ, linh hoạt và có sự thích ứng nhanh với các biến đổi xã hội, tuy nhiên, kiểu giađình này cũng bộc lộ những điểm yếu nhất định như sự liên kết giữa các thành viên trong giađình giảm bớt, khả năng ảnh hưởng giữa các thế hệ với nhau ít đi kéo theo đó cũng làm giảm khảnăng bảo lưu các giá trị của gia đình truyền thống

Cùng với lối sống cởi mở, ảnh hưởng từ sự giao thoa văn hóa phương Tây thì ngày nay cònxuất hiện thêm những dạng thức gia đình phi truyền thống như gia đình đơn thân, gia đình đồngtính Những dạng mô hình gia đình này tuy mới xuất hiện gần đây nhưng đã cho thấy nhữngthay đổi về quan niệm và nhận thức Bên cạnh những người có lối sống hiện đại, tiến bộ có thểbảo đảm cuộc sống như những gia đình bình thường thì ở một vài khía cạnh, những gia đình phitruyền thống cũng phát sinh những hệ quả về sự bất đối xứng trong chức năng thỏa mãn nhu cầutình cảm, giáo dục và rèn luyện của các thành viên trong gia đình

Thực tế, những biến đổi về kinh tế, tăng cường hợp tác, giao lưu văn hóa đã góp phầnkhông nhỏ vào việc nâng cao thu nhập, mức sống, mức độ hưởng thụ cho các thành viên tronggia đình, tuy nhiên cũng phải thừa nhận rằng những mặt trái của sự biến đổi ấy cũng gây rakhông ít tác động tiêu cực tới đời sống gia đình hiện đại Nhiều gia đình do quá chú trọng vàoviệc kiếm tiền, tăng thu nhập, tranh giành địa vị xã hội mà ít quan tâm tới con cái, tình trạng lyhôn, tệ nạn xã hội như ma túy, mại dâm có chiều hướng gia tăng, ảnh hưởng tới sự phát triển củagia đình

Mặc dù xã hội có biến đổi như thế nào, chức năng tâm lý, tình cảm của gia đình vẫn cònnguyên giá trị Khi gặp khó khăn, đau buồn, mỗi người lại tìm về những người thân trong giađình để bày tỏ tâm tư, tình cảm, vì vậy nếu phát huy tốt vai trò của gia đình sẽ góp phần cải tạo

xã hội, đưa xã hội phát triển theo hướng văn minh, lịch sự Xây dựng gia đình phát triển bềnvững, phát huy giá trị truyền thống dân tộc, tiếp thu tinh hoa văn hóa hiện đại là hướng đi đúngđắn hướng tới sự phát triển lành mạnh, vì một xã hội tiến bộ, văn minh

Chức năng sinh sản, duy trì và phát triển nòi giống cũng được quan tâm hơn trước Các giađình không còn sinh nhiều con với chất lượng thấp mà quan tâm đến việc ít con với chất lượng

cao Chất lượng sống, chất lượng con người là mối quan tâm hàng đầu của hầu hết gia đình hiệnnay.

Chức năng giáo dục của gia đình đóng vai trò quan trọng, là cốt lõi trong chức năng giáodục của xã hội Nó là nền tảng của giáo dục xã hội trong việc hình thành nhân cách con người,cách ứng xử và đạo đức của con người Con người mẫu mực thường xuất thân trong các gia đình

có nền giáo dục cao (gia giáo), ngược lại những gia đình khủng hoảng, bỏ rơi con cái, quan hệphức tạp sẽ tạo ra những con người ốm yếu về thể chất, tinh thần hoặc rơi vào tệ nạn xã hội và tệhại hơn là vi phạm pháp luật, tội phạm

Ngày nay, giáo dục gia đình không chỉ dựa vào kinh nghiệm mà ông bà, cha mẹ còn phảiđược học tập, có thể học từ trường lớp, học từ sách báo và phải tuân theo pháp luật Giáo dụcnhân cách con người theo các chuẩn mực truyền thống là nhân, nghĩa, lễ, trí, tín, công, dung,ngôn, hạnh vẫn được duy trì nhưng được bổ sung theo các quan điểm hiện đại Các mối quan hệgiữa các thành viên trong gia đình không chỉ dựa trên tình yêu thương mà còn trên cơ sở củapháp luật về quyền tự do cá nhân Trách nhiệm và quyền lợi của các thành viên trong gia đìnhcần phải tiến dần tới sự công bằng, mối quan hệ giới phải được coi là tiến bộ và được pháp luậtbảo vệ

CHƯƠNG 2: PHÂN BIỆT SỰ KHÁC NHAU GIỮA GIA ĐÌNH TRUYỀN THỐNG

VỚI GIA ĐÌNH HIỆN ĐẠI

1 Phân biê ̣t gia đình truyền thống và gia đình hiê ̣n đại

Stt Tiêu chí Gia đình truyền thống Gia đình hiê ̣n đại

1 Quy mô gia

đình

⁃ Quy mô gia đình lớn, trong gia đình

có nhiều thế hê ̣ Thường là”tam, tứ,ngũ đại đồng đường”

⁃ Gia đình đông con

⁃ Quy mô gia đình giảm dần Cácgia đình chỉ có hai thế hê ̣ chungsống là chủ yếu: bố mẹ, con cái

⁃ Gia đình ít con, mỗi gia đìnhthường chỉ sinh từ 1-2 con

2 Loại gia đình

⁃ Gia đình mở rô ̣ng: có nhiều thế hê ̣chung sống theo quan hê ̣ huyếtthống

⁃ Mô ̣t người chồng có thể lấy nhiềuvợ

⁃ Gia đình hạt nhân Chỉ có thế hê ̣

bố me, con cái sống cùng nhautrong mô ̣t gia đình

⁃ Chỉ có 1 vợ-1 chồng theo quyđịnh của luâ ̣t pháp

3 Sinh con

⁃ Coi trọng viê ̣c sinh con, họ coi viê ̣ccàng sinh nhiều con càng tốt, “conđàn cháu đống” là có phúc Đă ̣c biê ̣tcoi trọng con trai

⁃ Vẫn được chú trọng nhưng giađình hiê ̣n đại chỉ sinh 1-2 con làchủ yếu ( nhất là những gia đình

ở thành thị) đã giảm bớt giá trịcủa con trai

4 Vấn đề giáo

dục

⁃ Con cháu chịu ảnh hưởng từ họhàng, gia đình, làng xóm Giáo dụcchủ yếu theo tư tưởng của nho giáo,theo những lễ nghi Giáo dục concái bằng những kinh nghiê ̣m đượctruyền từ đời này sang đời khác Chỉ

có con trai mới được đi học Con gáiđược giáo dục để làm viê ̣c nhà

⁃ Ngày càng được coi trọng hơn.Quá trình xã hô ̣i hóa của đứa trẻđược diễn ra nhanh hơn Cả contrai và con gái đều được đi học

⁃ Tiêu dùng nhiều hơn sản xuất.Hoạt đô ̣ng nhiều ngành nghề.Mỗi người đều có thể đóng gópxây dựng kinh tế gia đình

7 Vị trí, vai trò

trong gia đình

⁃ Chồng: chủ gia đình, có quyềnquyết định mọi hoạt đô ̣ng trong giađình

⁃ Vợ: bị phụ thuô ̣c vào chồng, cótrách nhiê ̣m sinh con (con trai) vàlàm công viê ̣c nhà, tam tòng tứ đức

⁃ Con cái: con trai được coi trọng hơncon gái, “cha mẹ đă ̣t đâu con ngồiđấy”

⁃ Chồng: chủ gia đình

⁃ Vợ: có vai trò quan trọng trongsản xuất, tiếp câ ̣n các nguồn lựcphát triển, các hoạt dô ̣ng sinhhoạt cô ̣ng đồng và thụ hưởngphúc lợi xã hô ̣i, gia đình

⁃ Con cái: có quyền lựa chọn bạnđời và quyết định cuô ̣c sống củamình khi đến tuổi công dân