Nguyên lý cơ bản chủ nghĩa Mác Lê nin II (chương 8)

1.Xây dựng Nhà nước xã hội chủ nghĩaNhiệm vụ của Nhà nước xã hội chủ nghĩa • Quản lý đất nước trên tất cả các lĩnh vực: kinh tế, chính trị xã hội và văn hóa xã hội, cơ bản nhất là quả

Chương 8

NHỮNG VẤN ĐỀ CHÍNH TRỊ - XÃ HỘI CÓ TÍNH QUY LUẬT TRONG TIẾN TRÌNH CÁCH MẠNG XÃ HỘI

CHỦ NGHĨA

BÀI GIẢNG MÔN

NHỮNG NGUYÊN LÝ CƠ BẢN CỦA CHỦ NGHĨA MÁC - LÊNIN

1 Xây dựng Nhà nước xã hội chủ nghĩa

1.Xây dựng Nhà nước xã hội chủ nghĩa

Khái niệm Nhà nước xã hội chủ nghĩa

• Nhà nước là tổ chức chính trị của giai cấp

thống trị về kinh tế nhằm bảo vệ trật tự hiện hành và đàn áp sự phản kháng của các giai

cấp khác.

• Nhà nước xã hội chủ nghĩa là tổ chức mà

thông qua đó, Đảng cộng sản thực hiện vai

trò lãnh đạo của mình đối với xã hội

CM XHCN

1.Xây dựng Nhà nước xã hội chủ nghĩa

Nhà nước xã hội chủ nghĩa

• là tổ chức chính trị thuộc kiến trúc thượng tầng được xây dựng lên từ cơ sở vật chất, kinh tế xã hội chủ nghĩa;

• là nhà nước kiểu mới thay thế nhà nước tư sản;

• là hình thức chuyên chính vô sản trong

thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội

1.Xây dựng Nhà nước xã hội chủ nghĩa

Nhà nước nào cũng có các đặc trưng cơ bản là

• Quản lý dân cư trên một vùng lãnh thổ

nhất định

• Có hệ thống các cơ quan quyền lực chuyên nghiệp mang tính cưỡng chế đối với mọi

thành viên trong xã hội

• Có hệ thống thuế để nuôi bộ máy nhà

nước

CM XHCN

1.Xây dựng Nhà nước xã hội chủ nghĩa

Đặc trưng của Nhà nước xã hội chủ nghĩa

• Là công cụ thực hiện lợi ích cho tất cả những người lao động với vai trò lãnh đạo của giai

Đặc trưng của Nhà nước xã hội chủ

nghĩa

• Nhà nước xã hội chủ nghĩa nằm trong nền dân chủ xã hội chủ nghĩa; là phương thức thể hiện và thực hiện dân chủ

• Nhà nước xã hội chủ nghĩa là một kiểu nhà nước đặc biệt, “nhà nước không còn

nguyên nghĩa”, là nhà nước "nửa nhà

nước”, nhà nước “tự tiêu vong”

CM XHCN

1.Xây dựng Nhà nước xã hội chủ nghĩa

Chức năng của Nhà nước xã hội chủ

nghĩa

• Chức năng tổ chức, xây dựng là chức năng căn bản nhất

• Chức năng bạo lực trấn áp

• Ngoài hai chức năng cơ bản trên, Nhà nước

xã hội chủ nghĩa còn có chức năng đối

ngoại

1.Xây dựng Nhà nước xã hội chủ nghĩa

Nhiệm vụ của Nhà nước xã hội chủ nghĩa

• Quản lý đất nước trên tất cả các lĩnh vực:

kinh tế, chính trị xã hội và văn hóa xã hội,

cơ bản nhất là quản lý kinh tế

“ Chúng ta, đảng của những người Bônsêvích, chúng ta đã thuyết phục được nước Nga,

chúng ta đã giành được nước Nga từ tay bọn bóc lột để giao cho những người lao động

Bây giờ chúng ta phải quản lý nước Nga” [1] [1] V.I.Lªnin: Toµn tËp, 2005, t.36, tr.209

CM XHCN

1.Xây dựng Nhà nước xã hội chủ nghĩa

Tính tất yếu của việc xây dựng Nhà

nước xã hội chủ nghĩa

• Chủ nghĩa Mác - Lênin chỉ rõ vấn đề nhà

nước là vấn đề cơ bản của mọi cuộc cách

mạng xã hội Nhà nước xã hội chủ nghĩa

1.Xây dựng Nhà nước xã hội chủ nghĩa

Tính tất yếu phải có Nhà nước xã hội chủ nghĩa còn vì thực tiễn của thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội

• Các giai cấp bóc lột tuy đã bị xóa bỏ về phương

diện chính trị, nhưng chưa bị xoá bỏ hoàn toàn về mặt giai cấp

• các giai cấp, tầng lớp trung gian khác không thể tự mình đi lên chủ nghĩa xã hội, giai cấp công nhân

phải tuyên truyền, thuyết phục, lôi cuốn họ

• Để mở rộng dân chủ cũng đòi hỏi phải có một thiết chế nhà nước phù hợp

CM XHCN

Quan niệm về dân chủ

• Tiếng Hy Lạp cổ “demos” nghĩa là dân và

“kratos” nghĩa là quyền lực, “dân” còn do bản chất giai cấp thống trị xã hội quy định cụ thể

• Dân chủ được hiểu là quyền lực thuộc về nhân dân

• Nguyên tắc dân chủ sơ đẳng là thiểu số phục

2 Xây dựng nền dân chủ xã hội chủ

• Không có dân chủ phi giai cấp, dân chủ

chung chung

• Dân chủ phản ánh những giá trị nhân văn,

nhân đạo trong quá trình giải phóng con

người và tiến bộ xã hội.

CM XHCN

Quan niệm về nền dân chủ

• Nền dân chủ, hay chế độ dân chủ, là hình thái dân chủ gắn với bản chất, tính chất

của nhà nước, hay nói cách khác, dân chủ được thể chế hoá và thực hiện bằng chế

độ nhà nước, pháp luật

2 Xây dựng nền dân chủ xã hội chủ

nghĩa

• Nền dân chủ xã hội chủ nghĩa được hình

thành sau thắng lợi của cuộc cách mạng

xã hội chủ nghĩa trên phương diện chính

trị và nó được hoàn thiện từng bước

• Dân chủ xã hội chủ nghĩa chỉ có thực sự

khi chủ nghĩa xã hội đã được xây dựng đầy đủ

CM XHCN

Nhà nước XHCN

Hệ thống chính trị XHCN

Nền dân chủ XHCN

2 Xây dựng nền dân chủ xã hội chủ

nghĩa

Những đặc trưng cơ bản của nền dân chủ

xã hội chủ nghĩa

• Dân chủ XHCN đảm bảo mọi quyền lực thuộc

về giai cấp công nhân và nhân dân lao động

• Có cơ sở kinh tế là chế độ công hữu về những

tư liệu sản xuất chủ yếu của toàn xã hội

• Có sự kết hợp hài hoà lợi ích cá nhân, lợi ích

tập thể và lợi ích của toàn xã hội

• Là nền dân chủ rộng rãi nhất trong lịch sử

CM XHCN

Tính tất yếu của việc xây dựng nền dân chủ xã hội chủ nghĩa

• Mục tiêu và động lực của quá trình phát

triển xã hội, của quá trình xây dựng chủ

nghĩa xã hội là dân chủ

2 Xây dựng nền dân chủ xã hội chủ

thiện dân chủ, đáp ứng nhu cầu của nhân dân

• Xây dựng nền dân chủ xã hội chủ nghĩa cũng chính

là quá trình vận động và thực hành dân chủ

CM XHCN

Khái niệm nền văn hoá xã hội chủ nghĩa

• Khái niệm văn hoá và nền văn hoá

• Khái niệm nền văn hoá xã hội chủ nghĩa

• Đặc trưng của nền văn hoá xã hội chủ

nghĩa

3 Xây dựng nền văn hóa xã hội chủ

4 Giải quyết đúng đắn vấn đề dân tộc

và tôn giáo

Vấn đề dân tộc và những nguyên tắc của chủ nghĩa Mác Lênin trong việc giải

quyết vấn đề dân tộc

• Khái niệm dân tộc

• Hai xu hướng phát triển của dân tộc và vấn

đề dân tộc trong xây dựng chủ nghĩa xã hội

• Các nguyên tắc cơ bản của chủ nghĩa Mác Lênin trong việc giải quyết vấn đề dân tộc

-CM XHCN

4 Giải quyết đúng đắn vấn đề dân tộc

và tôn giáo

Khi nghiên cứu vấn đề dân tộc và phong trào dân tộc trong chủ nghĩa tư bản, V.I.Lênin đã phát hiện ra hai xu hướng khách quan

quyền sống của mình, các cộng đồng dân cư muốn tách ra để thành lập các quốc gia dân tộc độc lập

 Xu hướng liên hiệp các dân tộc Đó là xu hướng

các dân tộc trong một quốc gia, kể cả các dân tộc

ở nhiều quốc gia muốn liên hiệp lại với nhau Xu

hướng này do nhu cầu phát triển của lực lượng sản xuất, của khoa học, công nghệ, giao lưu kinh tế và văn hoá

4 Giải quyết đúng đắn vấn đề dân tộc

và tôn giáo

Các nguyên tắc cơ bản của chủ nghĩa

Mác -Lênin trong việc giải quyết vấn

đề dân tộc

• Các dân tộc hoàn toàn bình đẳng

• Các dân tộc được quyền tự quyết

• Liên hiệp công nhân tất cả các dân tộc

CM XHCN

4 Giải quyết đúng đắn vấn đề dân tộc

và tôn giáo

Tôn giáo và những nguyên tắc cơ bản

của chủ nghĩa Mác -Lênin trong việc

giải quyết vấn đề tôn giáo

• Khái niệm tôn giáo

• Vấn đề tôn giáo trong tiến trình xây dựng chủ nghĩa xã hội

• Các nguyên tắc cơ bản của chủ nghĩa Mác -Lênin trong việc giải quyết vấn đề tôn

giáo

4 Giải quyết đúng đắn vấn đề dân tộc

và tôn giáo

Khái niệm tôn giáo

• Tôn giáo là một hình thái ý thức xã hội đặc biệt

• Sự phản ánh phi lý tính, hoang đường

• Tôn giáo là một hiện tượng xã hội

• Xét về bản chất, tôn giáo là một hiện tượng xã hội tiêu cực

Tôn giáo là một lực lượng xã hội trần thế, có tác

động không nhỏ đến đời sống xã hội.

CM XHCN

4 Giải quyết đúng đắn vấn đề dân tộc

và tôn giáo

Nguyên nhân tồn tại của tôn giáo trong quá trình xây dựng chủ nghĩa xã hội

• Nguyên nhân nhận thức

• Nguyên nhân kinh tế

• Nguyên nhân tâm lý

• Nguyên nhân chính trị -xã hội

• Nguyên nhân văn hoá

4 Giải quyết đúng đắn vấn đề dân tộc

và tôn giáo

Giải quyết vấn đề tôn giáo

• Khắc phục dần ảnh hưởng tiêu cực của tôn giáo

• Tôn trọng, đảm bảo quyền tự do tín ngưỡng và

không tín ngưỡng của công dân

• Thực hiện đoàn kết tôn giáo

• Cần phân biệt rõ hai mặt chính trị và tư tưởng

trong việc giải quyết vấn đề tôn giáo

• Phải có quan điểm lịch sử cụ thể khi giải quyết

vấn đề tôn giáo

CM XHCN

“Tất cả mọi tôn giáo chẳng qua chỉ là sự phản ánh hư

ảo - vào trong đầu óc của con người - của những lực

lượng ở bên ngoài chi phối cuộc sống hàng ngày của

ấy, xã hội ấy sản sinh ra tôn giáo, tức thế giới quan lộn

ngược, vì bản thân chúng là thế giới lộn ngược (…)Tôn giáo

là tiếng thở dài của chúng sinh bị áp bức, là trái tim của thế giới không có trái tim, cũng giống như nó là tinh thần của những trật tự không có tinh thần Tôn giáo là thuốc phiện