TIỂU LUẬN CUỐI KỲ môn học GIÁO DỤC THỂ CHẤT 3 đề TÀI SO SÁNH CỜ VUA VÀ CỜ TƯỚNG

Tuy thế, trò chơi này phức tạp đến mức thậm chí cả những người chơi hay nhất cũng không thể tính hết tất cả mọi phương án: mặc dù chỉ có 64 ô và 32 quân cờtrên bàn cờ nhưng số lượng nước

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM KỸ THUẬT TP.HCM

KHOA ĐÀO TẠO CHẤT LƯỢNG CAO

-TIỂU LUẬN CUỐI KỲ Môn học: GIÁO DỤC THỂ CHẤT 3 ĐỀ TÀI: SO SÁNH CỜ VUA VÀ CỜ TƯỚNG GVHD: PGS ThS Nguyễn Đức Thành MÃ LHP: PHED130715_21_1_26CLC NHÓM SVTH: Nhóm 1 Nguyễn Trần Văn An 20144223

Nguyễn Hữu Khiết 20124266

Nguyễn Thị Kim Ngân 20124287

Vương Kim Ngân 20124035

Lã Minh Quân 19151011

Phạm Nguyên Vương 17142203

TP HỒ CHÍ MINH, tháng 10/2021

Lời cam đoan

Nhóm 7 chúng em xin giới thiệu với thầy và mọi người đề tài ” So sánh cờ vua và

cờ tướng ” Chúng em chọn đề tài này vì nó thiết thực và bổ ích cho các bạn sinh viêntrong học tập cũng như trong cuộc sống hằng ngày

Trong quá trình thực hiện đề tài này còn có nhiều thiếu sót do kiến thức còn sơ sàinhưng những nội dung trình bày trong quyển báo cáo này là những biểu hiện kết quảcủa chúng em đạt được dưới sự hướng dẫn của PGS.TS Nguyễn Đức Thành

Chúng em xin cam đoan rằng: Những nội dung trình bày trong quyển báo cáo tiểuluận môn Thể chất 3 này không phải là bản sao chép từ bất kì tiểu luận nào có trước.Nếu không đúng sự thật, chúng em xin chịu mọi trách nhiệm trước thầy

MỤC LỤC

MỞ ĐẦU 1

1 Lý do chọn đề tài: 1

2 Mục tiêu nghiên cứu: 1

3 Phương pháp nghiên cứu: 1

NỘI DUNG 2

CHƯƠNG 1: VÀI NÉT VỀ CỜ VUA 2

1 Giới thiệu về cờ vua: 2

2 Lịch sử phát triển của cờ vua ở thế giới: 11

3.Lịch sử phát triển cờ vua ở Việt Nam: 15

4.Những kỳ thủ cờ vua nổi tiếng: 17

4.1 Những kỳ thủ cờ vua Việt Nam: 17

4.2 Những kỳ thủ cờ vua thế giới: 21

CHƯƠNG 2: VÀI NÉT VỀ CỜ TƯỚNG 26

1 Nguồn gốc ra đời của Cờ Tướng: 26

2.Lịch sử phát triển cờ tướng trên thế giới 27

3.Lịch sử phát triển Cờ Tướng ở Việt Nam: 28

4.Các tuyển thủ vô địch cờ tướng ở Việt Nam: 32

CHƯƠNG 3: SO SÁNH CỜ VUA VÀ CỜ TƯỚNG 35

1 Sự giống nhau giữa cờ vua và cờ tướng: 38

2 Sự khác nhau giữa cờ vua và cờ tướng: 41

3.Cờ vua hay cờ tướng tốt hơn Vì sao? 53

CHƯƠNG 4: PHƯƠNG PHÁP CHƠI CỜ VUA VÀ CỜ TƯỚNG TỐT 56

1 Phương pháp chơi cờ vua: 56

2 Phương pháp chơi cờ tướng: 64

KẾT LUẬN 66

TÀI LIỆU THAM KHẢO 67

MỞ ĐẦU

1 Lý do chọn đề tài:

Nhà vô địch thế giới - đại kiện tướng cờ vua nổi tiếng Bobby Fischer đã từng nói:

“Cờ vua chính là cuộc sống” Cờ vua là một trong những trò chơi trí tuệ phổ biếnnhất thế giới; nó được nói đến không chỉ như là một trò chơi mà còn là nghệ thuật,khoa học và thể thao Và việc chơi cờ vua được coi như là một cách để rèn luyện tưduy và bản lĩnh Không chỉ đơn thuần là một trò chơi giải trí lành mạnh trong nhữnglúc nhàn rỗi, Cờ vua còn giúp người chơi rèn luyện tính kỷ luật, kiên trì, nâng cao

sự điềm tĩnh, lòng tự trọng và tinh thần độc lập , nó cũng hỗ trợ sinh viên học tốtcác môn khoa học tự nhiên cũng như xã hội Rất nhiều biến thể về các trò chơitương tự như cờ vua được chơi trên toàn thế giới Phổ biến nhất trong số đó về sốngười chơi có thể kể đến cờ tướng (phổ biến ở Trung Quốc, Việt Nam) Giống như

Cờ Vua, Cờ Tướng là một trò chơi trí tuệ với sự tham gia của hai người chơi.Nhưng nhìn chung chúng cũng có nhiều điểm khác biệt Để hiểu rõ hơn về cờ vua

và cờ tướng cũng như sự giống và khác nhau của chúng, nhóm chúng em đã chọn

đề tài So sánh cờ vua và cờ tướng làm đề tài tiểu luận

2 Mục tiêu nghiên cứu:

Tìm hiểu sâu hơn về cờ vua và cờ tướng, giúp cho người chơi cờ có cái nhìn tổngquát để từ đó so sánh sự giống và khác nhau cũng như tìm ra những phương phápchơi cờ vua và cờ tướng tốt hơn

3 Phương pháp nghiên cứu:

Tiểu luận chủ yếu được thực hiện dựa trên phương pháp phân tích, phương pháplịch sử, phân loại và hệ thống hóa lý thuyết

NỘI DUNG CHƯƠNG 1: VÀI NÉT VỀ CỜ VUA

1 Giới thiệu về cờ vua:

Cờ vua không phải là một trò chơi may rủi, nó dựa thuần túy vào chiến thuật và chiế

n lược Tuy thế, trò chơi này phức tạp đến mức thậm chí cả những người chơi hay nhất cũng không thể tính hết tất cả mọi phương án: mặc dù chỉ có 64 ô và 32 quân cờtrên bàn cờ nhưng số lượng nước đi có thể được thì còn vượt xa cả số lượng các nguyên tử có trong vũ trụ

Cờ vua là một trong những trò chơi trí tuệ phổ biến nhất thế giới; nó được nói đến không chỉ như là một trò chơi mà còn là nghệ thuật, khoa học và thể thao Cờ vua đôikhi được nhìn nhận như là trò chơi chiến tranh trừu tượng; cũng như là "các cuộc đấ

u trí tuệ", và việc chơi cờ vua được coi như là một cách để rèn luyện tư duy và bản lĩnh Cờ vua được chơi để tiêu khiển cũng như để thi đấu trong các câu lạc bộ cờ vua, các giải đấu, chơi trực tuyến và chơi theo cách gửi thư Rất nhiều biến thể và các tr

ò chơi tương tự như cờ vua được chơi trên toàn thế giới Trong số đó phổ biến nhất theo trật tự giảm dần về số người chơi là cờ tướng (ở Trung Quốc, Việt Nam), shōgi (ở Nhật Bản) và janggi (ở Triều Tiên)

Các quy tắc của cờ vua được FIDE (Fédération Internationale des Échecs) xuất bản trong cuốn Handbook và lần sửa đổi gần nhất là vào năm 2018 Các quy tắc được x

uất bản bởi các cơ quan quản lý quốc gia, hoặc bởi các tổ chức cờ vua không liên kế

t, nhà xuất bản thương mại, v.v., có thể khác nhau ở một số chi tiết

Thiết lập:

Các quân cờ được chia thành hai bộ màu khác nhau Mặc dù luôn được gọi chung l

à "trắng" và "đen" nhưng thực tế thì màu sắc của quân cờ không phải lúc nào cũng l

à màu trắng và đen theo đúng nghĩa đen (ví dụ: quân cờ màu sáng có thể có màu hơivàng hoặc trắng nhạt, quân cờ màu tối có thể có màu nâu hoặc đỏ) Người chơi cũn

g được gọi là Trắng và Đen tương ứng Mỗi bộ gồm 16 quân: một vua, một hậu, hai

xe, hai tượng, hai mã và tám con tốt

Cờ vua được chơi trên một bảng vuông gồm tám hàng (tiếng Anh: rank) được đánh

số từ 1 đến 8 và tám cột (tiếng Anh: file) được đánh thứ tự từ a đến h Theo quy ước,

64 ô vuông có màu xen kẽ nhau và được gọi là ô sáng và ô tối (hoặc ô trắng và ô đ en); màu phổ biến cho bàn cờ là trắng và đen, trắng và nâu, hoặc trắng và xanh lá câ

y đậm Những ô nằm trên cùng một hàng chéo sẽ có cùng màu sắc

Cách xếp bàn cờ được thực hiện tương tự như trong ảnh và sơ đồ Như vậy, quân trắ

ng sẽ được xếp vào hàng đầu tiên (hàng 1) theo thứ tự từ trái sang phải (từ a đến h) l

ần lượt là: xe, mã, tượng, hậu, vua, tượng, mã, xe Hàng thứ hai được xếp 8 quân tốttrắng Cách xếp quân đen đối xứng hoàn toàn với quân trắng ở hai hàng cuối cùng Bàn cờ sẽ được đặt theo đúng theo hàng và cột như sơ đồ Tuy nhiên, có một số trường hợp bàn cờ sẽ không được đánh số và ký tự Trong trường hợp đó, bàn cờ sẽ đư

ợc đặt theo nguyên tắc "ô sáng bên phải", nghĩa là ô dưới cùng góc bên phải của người chơi luôn là ô màu sáng Ngoài xe, mã, tượng luôn đứng đối xứng với nhau, vị t

rí chính xác của vua và hậu được ghi nhớ theo nguyên tắc "hậu màu nào thì đứng ô màu đấy", nghĩa là "hậu trắng ở ô trắng, hậu đen ở ô đen".

-Di chuyển quân cờ:

Trong một trận thi đấu, việc phân chia màu sắc quân cờ cho người chơi sẽ được quy

ết định bởi ban tổ chức Trong một trận cờ không chính thức, việc chia quân trắng đ

en được quyết định một cách ngẫu nhiên, có thể là tung đồng xu, hoặc một người ch

ơi giấu một con tốt màu trắng trong một tay, một con tốt màu đen ở tay kia và để đố

i phương chọn Người cầm quân trắng sẽ di chuyển trước, sau đó người chơi thay phiên nhau, mỗi lượt di chuyển một quân (trừ khi nhập thành, hai quân được di chuyể

n cùng lúc) Một quân cờ được di chuyển đến một ô vuông trống (hoặc không có qu

ân cờ của mình) Nếu ô cần đến có sẵn quân của đối phương, quân cờ đối phương sẽ

bị bắt và bị loại khỏi cuộc chơi Ngoại trừ duy nhất trường hợp bắt tốt qua đường, tấ

t cả quân cờ chỉ bắt được quân cờ đối phương khi di chuyển vào đúng ô mà quân cờ

đó đang đứng Di chuyển là bắt buộc; người chơi không được bỏ qua lượt, ngay cảkhi việc phải di chuyển là bất lợi

Mỗi quân cờ có một cách di chuyển riêng Trong sơ đồ, các dấu chấm đánh dấu các

ô vuông mà quân cờ có thể di chuyển nếu không có (các) quân cờ đứng chắn ở giữa

đường (ngoại trừ quân mã nhảy qua bất kỳ quân cờ xen giữa nào) Tất cả quân cờ ngoại trừ quân tốt có thể bắt được quân địch nếu nó nằm trên ô vuông mà chúng có th

ể di chuyển đến đó Các ô vuông mà quân tốt có thể bắt được quân địch được đánhdấu trong sơ đồ bằng các dấu thập đen

Các quân cờ có nước đi khác nhau:

 Xe (ký hiệu quốc tế R - Rook) di chuyển theo các đường thẳng dọc theocột hay hàng tới ô còn trống mà không có quân nào cản trên đường đi haytới ô bị quân đối phương chiếm giữ (ăn quân) nhưng không thể vượt quaquân đang đứng ở ô đó Ngoại lệ duy nhất là trường hợp nhập thành Khi

đó nó có thể nhảy qua quân vua của mình để đứng cạnh nó Chỉ có xemới có nước đi như thế Xem thêm nhập thành

 Tượng (ký hiệu quốc tế B - Bishop) di chuyển theo đường chéo tới ô cócùng màu với nguyên lý tương tự như xe tới ô còn trống hay ô bị quânđối phương chiếm giữ (ăn quân)

 Hậu (ký hiệu quốc tế Q - Queen) có nước đi là tổ hợp đơn giản củachuyển động của xe và tượng Trong một nước đi nó có thể di chuyểntheo đường chéo hoặc đường thẳng dọc theo cột hay hàng, với nguyên lý

đi và ăn quân giống như tượng và xe

 Mã (ký hiệu quốc tế N - Knight) có thể di chuyển tới ô còn trống hay ô bịquân đối phương chiếm giữ (ăn quân) theo dạng hình chữ L (hình chữnhật 3×2 hay 2×3) Quân mã không bị cản như trong cờ tướng

 Tốt (không cần ký hiệu) có thể di chuyển thẳng về phía trước chỉ một ômột lần tới ô còn trống (đi mà không ăn quân), nhưng khi di chuyển quân

để ăn quân đối phương thì đi chéo Ví dụ, tốt trắng tại ô c4 có quyền ănquân đối phương tại b5 hoặc d5 nếu một trong hai ô này có quân đốiphương chiếm hoặc di chuyển xuống ô c5 nếu ô này còn trống, trừ haitrường hợp sau:

+ Nó có thể di chuyển 1 hoặc 2 ô nếu nó đi từ vị trí xuất phát ban đầu tới ô chưa bịchiếm giữ, nhưng không thể nhảy qua một quân khác để tới ô đó Ví dụ tốt trắng tạig2 có thể đi tới g3 hoặc g4 nếu đây là nước đi đầu tiên của nó và các ô này chưa bịchiếm giữ, nhưng nó không thể đi tới g4 nếu ô g3 đã có một quân nào đó chiếm giữ

+ Trong trường hợp khi một quân tốt nào đó của bên trắng đạt tới hàng 5 (ví dụ tới

ô e5) và quân tốt thuộc một trong hai cột của bên đen nằm ngay bên cạnh cột mà tốttrắng này đang chiếm giữ (trong trường hợp đã cho là cột d và cột f) đi từ vị trí xuấtphát đầu tiên (d7 hay f7) nhảy liền 2 ô tới ô d5/f5 thì tốt trắng tại vị trí e5 ngay tạinước đi sau đó có quyền ăn tốt đen tại ô d5/f5 và di chuyển tiếp tới ô d6/f6 Quyềnnày sẽ tự động mất, nếu tại nước đi ngay sau đó quân trắng di chuyển quân khác.Tương tự như vậy cho tốt đen khi nó đã chiếm giữ hàng 4 Đây là trường hợp mà

trong cờ vua người ta gọi là bắt tốt qua đường (en passant) Tốt còn một đặc điểm

nữa là khi nó di chuyển đến hàng cuối cùng thì người chơi có quyền phong cấp cho

nó thành bất kỳ quân nặng hay nhẹ nào (hậu, xe, tượng, mã)

+ Vua (ký hiệu quốc tế là K - King) là quân quan trọng nhất, nếu mất vua thì ngườichơi thua cuộc Mỗi lần đi nó có thể ăn quân hoặc di chuyển sang các ô bao quanh ô

mà nó hiện tại đang chiếm giữ, nhưng không thể tới ô mà quân của mình đangchiếm giữ hay các ô bị quân đối phương kiểm soát Ngoại lệ duy nhất là trườnghợp nhập thành Khi đó nó có thể di chuyển qua hai ô đồng thời với việc di chuyểnquân xe của mình để quân xe đó đứng bên cạnh nó về phía cột trung tâm Ký hiệucủa nhập thành là 0-0 (nhập thành gần) và 0-0-0 (nhập thành xa) Xem thêm nhậpthành.

Lưu ý: Khi thực hiện nhập thành trên thực tế, theo luật của FIDE, bao giờ cũng phải

di chuyển vua trước và thực hiện bằng một tay duy nhất

Khi ăn quân đối phương, quân tấn công sẽ di chuyển tới ô đó và thay thế cho quân

đối phương tại vị trí này, bắt tốt qua đường (en passant) là ngoại lệ duy nhất Quân

bị ăn được loại ra khỏi bàn cờ Vua không thể không bảo vệ khỏi nước chiếu, do đókhi bị chiếu thì người chơi phải thực hiện các biện pháp nhằm cứu vua (di chuyểnvua khỏi vị trí bị chiếu, ăn quân đang chiếu hay dùng quân khác của mình cảnđường chiếu nếu có thể) Nếu không thể có nước đi để cứu vua thì người chơi bịchiếu bí và thua cuộc

Các ván cờ không phải bao giờ cũng kết thúc bằng chiếu bí Có thể một bên xinthua, có thể thua do hết giờ hoặc phạm luật chơi Có thể xảy ra các ván cờ hòa Mộtván cờ vua là hòa khi: do thỏa thuận của hai bên do không bên nào dám mạo hiểm

hay khi không đủ lực lượng để chiếu hết, rơi vào trạng thái hết nước đi (stalemate),

cả hai bên lặp lại nước đi ba lần hay luật 50 nước đi (perpetual check).

- Chiến lược và chiến thuật:

Khai cuộc là một loạt các nước đi lúc bắt đầu chơi, thường theo một số phươngpháp nhất định, điều này giúp cho người chơi xây dựng các thế đứng và phát triểnquân để chuẩn bị cho giai đoạn trung cuộc Các thế khai cuộc thông thường đượcxây dựng trên nguyên tắc chiếm giữ phần trung tâm bàn cờ (gồm 4 ô trung tâm e4,e5, d4 và d5), phát triển quân, bảo vệ vua và tạo ra một cấu trúc tốt đủ mạnh Quanđiểm của cờ vua hiện đại cho rằng việc kiểm soát trung tâm không chỉ nhờ các tốt

mà còn nhờ sức mạnh của các quân khác Một cách rất quan trọng để bảo vệ vua vàtriển khai nhanh quân xe là nhập thành nhằm đưa vua vào vị trí khó bị tấn công, tuy

nhiên không phải trong bất kỳ ván cờ nào cũng cần nhập thành Xem thêm Danhsách các khai cuộc cờ vua để có thêm thông tin.

Việc xác định giá trị quân cờ là một phần quan trọng khi thực hiện việc đổi quântrong cờ vua Các giá trị khác nhau không đáng kể trong các sách dạy chơi cờ vua,nhưng nói chung thì người ta cho rằng hậu trị giá 9 điểm, xe trị giá 5 điểm, tượng và

mã đều trị giá 3 điểm và tốt trị giá 1 điểm Do việc mất vua tương đương với thua

cờ nên giá trị của nó là vô hạn, trong cờ tàn nó khoảng 3,5 điểm Trong lập trình cờvua, thường người ta cho vua một giá trị rất lớn nào đó (chẳng hạn 2000 điểm) Giátrị thực sự và tầm quan trọng của quân cờ thực ra là không thể chỉ gán đơn giản nhưvậy do nó còn phụ thuộc vào thế cờ Ví dụ một quân xe đang nằm ở vị trí xấu không

có giá trị bằng một con mã đang có thế đứng tốt Nếu một người chơi thực hiệnviệc thí quân (cho phép đối phương bắt quân có trị giá cao của mình) thì thôngthường họ sẽ bỏ qua các giá trị tương đối của quân đó để đổi lấy các ưu thế về chiếnlược hay ưu thế về vị trí của các quân đang tấn công

-Một số nguyên lý cơ bản về thế cờ phổ biến đối với phần lớn các chiến thuật cờ

và bẫy như:

Tấn công đôi, còn gọi là đòn đôi, đòn kép (tiếng Anh: fork) là một tình huống khi

một quân uy hiếp hai hay nhiều quân của đối phương cùng một lúc Thông thườngrất khó cho đối phương để bảo vệ cả hai quân của mình trong cùng một nước đi khi

bị tấn công Nhiều tài liệu cờ vua nhầm lẫn giữa tấn công đôi và chĩa đôi, thực

ra chĩa đôi chỉ là đòn tấn công đôi của Mã và Tốt Mọi quân cờ đều có thể thực hiệnđòn chĩa đôi hoặc tấn công đôi, kể cả Vua

Ghim, còn gọi là giằng quân (tiếng Anh: pin) cũng có thể sử dụng để ngăn chặn

quân đối phương di chuyển bằng cách đe dọa gián tiếp bất kỳ quân nào đứng sauquân bị ghim nếu quân bị ghim đó di chuyển Nếu quân đứng đằng sau quân bịgiằng là Vua, ta nói quân đứng giữa (quân bị giằng) bị giằng toàn phần Nếu quân

đó vẫn có thể di chuyển trên đường giằng, quân đó bị giằng toàn phần tương đối Cónhiều cấu trúc giằng quân khác nhau, như giằng chữ thập và giằng đôi

Xiên (tiếng Anh: skewer) là một tình huống ngược với ghim khi quân có giá trị cao

hơn đang bị tấn công và nó lại đứng trước quân ít giá trị hơn

Còn một số nguyên lý khác, ví dụ như một quân di chuyển ra khỏi vị trí mà nó đangđứng để mở đường cho quân khác tấn công gọi là "tấn công mở" Các nguyên lýchiến thuật khác còn có: nước trung gian (Đe dọa đối phương mà không đi kèmchiếu, ăn quân hay thí quân nên những nước đi như vậy rất khó phát hiện), tiêu diệtquân thiếu bảo vệ (tức là khi quân đối phương được bảo vệ bằng ít lực lượng hơn sovới lực lượng tấn công thì người ta thường tìm cách đổi quân để thu được ưu thế vềlực lượng, chủ yếu là đánh vào các quân bảo vệ để đánh mất sự ràng buộc bảo vệcủa chúng), quá tải (tức là khi một quân bị hãm vào thế phải chống đỡ và bảo vệnhiều mục tiêu) và thí quân (chuyển quân vào vị trí bị tấn công khiến đối phươngnhầm lẫn là quân "cho không", rồi thực hiện các nước đi phản công để đạt được

những mục đích lớn hơn, như có thế trận tốt hoặc lấy lại quân vừa thí và bắt thêmquân đối phương).

Trong quá trình tàn cuộc các tốt và vua trở nên tương đối mạnh hơn do khi đó lựclượng quân nặng và nhẹ của cả hai bên đều suy giảm rõ rệt Cả hai bên khi đó đều

có xu hướng di chuyển tốt thật nhanh nhằm phong cấp cho nó Nếu một người chơi

có ưu thế rõ rệt về lực lượng thì việc chiếu bí chỉ là vấn đề thời gian và ván cờ sẽkết thúc nhanh chóng, nhưng nếu ván cờ là tương đối cân bằng về lực lượng thì việcnắm chiến thuật cờ tàn là rất quan trọng Trong các giải cờ tính giờ thì việc kiểmsoát nhịp độ (thời gian cho mỗi nước đi) là cực kỳ quan trọng khi còn ít quân trênbàn cờ Trong nhiều trường hợp, người chơi có ưu thế về lực lượng nhưng lại thua

cờ do hết thời gian Ngoài ra khi lực lượng không đủ để chiếu hết và cả hai đã thựchiện đủ số nước đi quy định theo thời gian mà không có sự di chuyển quân tốt thìván cờ dẫn đến hòa (50 nước) Ví dụ người chơi còn 1 vua và 2 mã thì trong phầnlớn các trường hợp không thể chiếu hết đối phương chỉ còn 1 vua (có một thế ngoạilệ)

-Các biến thể của hình thức chơi:

Bên cạnh thể thức chuẩn của cờ vua còn phổ biến nhiều thể thức khác trong cáccuộc chơi cờ

Cờ nhanh là một thể thức của cờ vua trong đó thời gian chơi bị giới hạn cho mỗingười chơi trong một khoảng ngắn Nói chung mỗi bên chỉ có từ 3 đến 15 phút (5phút là phổ biến nhất) cho toàn bộ các nước đi Thể thức nhanh hơn là cờ chớp.Thời gian ở đây ít hơn 3 phút Cờ nhanh đòi hỏi người chơi phải suy nghĩ nhanh nếukhông họ có thể thua vì hết giờ Khi chơi cờ nhanh các máy tính có ưu thế hơn sovới người

Khi hai người ở xa nhau họ vẫn có khả năng chơi cờ với nhau Cờ thư tín là loạihình cờ vua được chơi thông qua thư từ, thư điện tử hay các máy chủ cờ vua thưtín đặc biệt Ngày nay, cờ vua thông thường được chơi trên Internet thông qua Câulạc bộ cờ vua Internet, Yahoo! Games hay các trang chơi cờ online như Chess.comhay Lichess.org

- Cờ vua hiện đại:

Ban đầu các quân cờ của người châu Âu có nhiều giới hạn về nước đi Tượng chỉ cóthể đi bằng cách nhảy chính xác qua 2 ô theo đường chéo, hậu chỉ có thể di chuyểntheo đường chéo là một ô, tốt không thể di chuyển 2 ô trong nước đi đầu tiên của nó

và không có nhập thành Cuối thế kỷ XV, các quy tắc hiện đại đối với các nước đi

cơ bản đã được chấp nhận từ Ý: quân tốt có khả năng đi hai ô nếu đang ở vị trí xuất

phát (nhảy) và khả năng bắt quân theo kiểu "bắt Tốt qua đường" (en passant),

Tượng có được nước đi như ngày nay và hậu đã trở thành quân mạnh nhất; do đó cờvua hiện đại được nói đến như là "cờ của quân hậu", "cờ hậu điên" Trò chơi này kể

từ đó đã gần giống như cờ ngày nay Các quy tắc hiện nay đã được hoàn thiện xongvào đầu thế kỷ XIX, ngoại trừ các điều kiện chính xác cho một ván cờ hòa

Thiết kế quân cờ phổ biến nhất là bộ cờ "Staunton", được Nathaniel Cook tạo ranăm 1849, được một kì thủ hàng đầu vào thời đó là Howard Staunton phổ biến vàđược Liên đoàn cờ vua thế giới chính thức công nhận năm 1924

Tổ chức quốc tế về cờ là FIDE, đã tổ chức giải vô địch thế giới trong hàng chụcnăm Xem Giải vô địch cờ vua thế giới để có thêm chi tiết và hiểu sâu thêm về lịch

sử của nó Phần lớn các quốc gia cũng có tổ chức cờ vua quốc gia Mặc dù hiện nay

cờ vua không phải là một môn thể thao trong Thế vận hội, nhưng nó có Thế vận hội

cờ vua riêng (Olympiad cờ vua), tổ chức 2 năm một lần theo thể thức thi đấu đồngđội

- Các ván cờ nổi tiếng:

Bowdler - Conway, London, 1788, ví dụ nổi tiếng về thí hai xe

Ván cờ bất tử giữa Adolf Anderssen và Lionel Kieseritzky (1851)

Ván cờ vĩnh cửu giữa Adolf Anderssen và Jean Dufresne (1852)

Ván cờ Opera giữa Paul Morphy và hai người, Karl-công tước xứ Brunswick ngườiĐức và nhà quý tộc Pháp Count Isouard (1858)

Lasker - Bauer, Amsterdam, 1889, ví dụ nổi tiếng về thí hai tượng

Ván cờ thế kỷ giữa Bobby Fischer và Donald Byrne (1956)

Trận đấu thế kỷ giữa Bobby Fischer và Boris Spassky, 1972.

Deep Blue - Kasparov, 1996, Ván 1

Deep Blue - Kasparov, 1997, Ván 6

Kasparov chống lại Thế giới, trong đó nhà vô địch khi đó chơi theo đường Internet,chống lại phần còn lại của thế giới năm 1999

Kasparov - Topalov, Wijk aan Zee, 1999, thí xe với hơn 15 nước tổ hợp hy sinh bắtbuộc

2 Lịch sử phát triển của cờ vua ở thế giới:

Vào khoảng thế kỷ thứ 6, Ấn Độ ,quốc gia rộng lớn của Phương Đông, từng là mộttrung tâm văn hóa và nghệ thuật thế giới Ngày nay,sang thăm đất nước này, chúng

ta vẫn không khỏi kinh ngạc trước những đền đài hùng vĩ, những nhà thờ lộng lẫy,oai nghiêm, những khu lăng tẩm tráng lệ, những tượng thần tạc bằng đá, bằngđồng tinh vi, sống động

Vào thời xa xưa ấy, Ấn Độ cũng là đỉnh cao của toán học, của khoa chiêm tinh Ấn

Độ có nhiều nhà bác học mà thời đó người ta gọi là các nhà thông thái

Các nhà thông thái của thế giới cổ đại ấy đã sáng tạo một trò chơi gọi là

”Saturanga” tức là trò chơi chiến trận đối kháng có hai bên tham gia Các quântượng trưng cho một thế trận gồm đầy đủ chỉ huy và bốn binh chủng quân đội thờibấy giờ Phía trước là một hàng quân tiến bước, tiếp đến là các chàng kỵ mã và cácđội voi chiến (Ấn Độ có rất nhiều voi) Mé ngoài cùng là những chiếc xe di động.Chễm chệ giữa hang quân là đức vua và các cận thần Lúc đầu thế trận như vậyđược bày trên đất, có cả “sông” và “núi” ngăn cách Dần dà thế trận rộng lớn đượcthu nhỏ lại trên một bàn cờ được chia thành các ô và các quân được cách điệu hóa

Từ đó cờ dễ dàng đến với tất cả mọi người, chu du khắp thiên hạ Các nhà thôngthái hết sức thú vị với cách bày trận của mình vì họ cảm thấy chính họ là nhữngthống lĩnh tối cao, chỉ huy toàn bộ ba quân, được dịp phô trương tài nghệ thao lượccủa mình Quân của hai bên khôn khéo dàn trận, cố gắng chiếm những vị trí xungyếu, lấn dần trận địa đối phương rồi xáp chiến, khi tấn công mạnh mẽ, khi thoái lui

chiến lược, lúc bất thần đánh thẳng vào đại bản doanh quân địch để bắt sống Vuađối phương, và cũng không ít khi bị bên đối phương "cao tay ấn" đánh cho tơi tả,chạy trốn không còn mảnh giáp, lại phải nhẫn nhục, kiên trì gom góp tàn quân, gangóc cố thủ, suy tính cơ mưu để phục hồi lực lượng, phục kích đối phương nhằmchuyển bại thành thắng Mỗi nhà cầm quân vừa có tài thao lược vừa phải nắm bắtmọi ý đồ, mưu mẹo của đối thủ, phải "đi guốc trong bụng" địch thủ, phán đoánđược chiến thuật chiến lược, điểm mạnh điểm yếu của đối phương Những tình cảmrất tự nhiên của con người như vui buồn, yêu ghét, tức giận, khoan hòa đều thểhiện qua cuộc cờ Trái tim người chơi cờ cũng rung động theo những tình cảm đó,tạo nên niềm say mê không bao giờ dứt quân cờ dần dần được cách điệu hóa và luậtchơi cũng hình thành rõ ràng Nói đúng ra thì luật lệ trò chơi ấy lúc bấy giờ còn đơngiản hơn nhiều so với bây giờ Các nhà khảo cổ đã khai quật và tìm được nhữngquân cờ nguyên dạng thời đó Các nhà nghiên cứu ngôn ngữ,văn học cũng đã tìmđược những văn bia, bản chép tay, tuy ít ỏi song cũng khá đầy đủ để chứng minhđược sự ra đời của trò chơi trí tuệ xuất hiện đầu tiên trên đất nước này.

Ví dụ trong quyển trường ca bằng thơ nhan đề ”Vaxavađata” của nhà thơ Xabar,viết bằng tiếng Phạn vào cuối thế kỷ thứ 6 đầu thế kỷ thứ 7, có một đoạn miêu tả ,

so sánh một cách dí dỏm :”Ôi, mùa mưa đóng vai trò như một ván cờ, mà quân cờ

là những con ếch xanh, những con ếch vàng đang nhảy nhót trong khu vườn muônmàu hoa lá”

Cũng một bài thơ Ấn Độ khác vào cuối thế kỷ thứ 7, ca ngợi lòng yêu hòa bình vànhân từ của nhà vua Xrihasi trị vì thời bấy giờ Lời thơ mô tả :”Đất nước của đấnganh minh không có sự hiềm khích ngoài sự tranh đua của những bầy ong, người takhông dẫm chân lên nhau ngoài những dòng thơ ca, các đội quân không đánh nhau,ngoài những đội quân trên bàn cờ”

Các đoàn thuyền trên biển cả, các đoàn lạc đà chở nặng hàng hóa đi về phía Tây.Những người chủ của những chuyến hàng đã học được khá nhiều điều hay và mới

lạ ở những quốc gia mình đã đi qua, đem về kể và truyền lại cho đồng bàomình.Trong số những điều mới lạ ấy có cả trò chơi Saturanga kỳ thú

Tương tự như thế, trò chơi Saturanga theo những con đường thương mại và Phậtđạo, vượt qua bao núi cao vực thẳm sang phía Đông để đặt nền tảng cho cờ Tướng

ở Trung Hoa và các nươc Đông Nam Á

Ở Trung Á, trò chơi ngoại nhập này mau chóng được mọi tầng lớp ưa chuộng.Không những các nhà quyền quí, lái buôn giàu sụ cho mình là ”nhà thông thái”,khoe tài ”đánh trận” mà cả vua chúa, quần thần, tướng lĩnh cho đến những ngườithợ thủ công chân đất trong giờ nhàn rỗi cũng đọ trí, thử tài với nhau Do nhiềungười chơi cho nên luật đặt ra cũng phải thống nhất Luật chơi cờ được cải tiến dần,

số quân mỗi bên được ấn định đúng với chức năng của nó Ví dụ quân Xe được thaybằng quân Tháp Bởi vì khi ấy ở Trung Á người ta không hiểu Xe để làm gì, mà baogiờ ở vành ngoài cùng, để bảo vệ một pháo đài hoặc một kinh đô, cũng là nhữngbức tường thành được biểu hiện bằng những chiếc Tháp (Trong cờ Vua người tagọi là quân Xe vì nó nước đi giống như nước đi của quân Xe ở cờ Tướng, nhưng tênđúng của nó là Tháp, hoặc là Thành) Còn voi thì ở Trung Á không có nên họ thayquân Tượng bằng quân khác (ở ta gọi là quân Tượng chỉ vì nó có nước đi chéogiống như Tượng trong cờ Tướng) Cũng nói thêm là khi Saturanga sang đến TrungHoa thì xuất hiện thêm một quân mới là quân Pháo, lúc đấu là loại "pháo" bắn bằng

đá nên chữ Pháo có bộ "Thạch" nằm phía trước, sau này khi pháo dùng thuốc nổ thìngười ta đổi bộ "thạch" thành bộ "hoả" Như vậy Saturanga đến những vùng đấtmới nó lại có được những cải tiến thích ứng với quan niệm về thể chế và binhnghiệp tại nơi đó

Ở Trung Á người ta đã cải tiến một bước, cờ trở nên gọn nhẹ, linh hoạt và có đượcnhững luật chơi ban đầu; điều đó cũng giống như người ta tìm ra được công thứctính diện tích hình tròn Ngày nay, mỗi học sinh phổ thông đều biết tính diện tíchhình tròn bằng công thức đơn giản : S =pR2 trong đó R là bán kính hình tròn Thủaxưa công thức tính diện tích hình tròn dài lê thê, mô tả đến mấy trang, chữ viết dàyđặc, đọc vỡ đầu chưa chắc đã hiểu được, bởi vì thời đó người ta chưa có khái niệm

về số p (số pi)

Từ lúc nào thì các qui ước về luật chơi cờ Vua được hình thành gần giống với luật

cờ hiện đại ? Theo các nhà nghiên cứu về cờ thì đó là vào cuối thế kỷ 15, đầu thế kỷ

16 Ta cũng nên lưu ý rằng cờ cũng thuộc lĩnh vực văn hóa nghệ thuật, cho nên nócũng nẩy nở và phát triển trên mảnh đất nào thấm đượm tính nhân văn của một nềnvăn hóa phát triển cao Một nhà sử học người Anh đã định nghĩa về cờ Vua nhưsau: “Đó là cuộc trò chuyện thân thiết không lời, là hoạt động khẩn trương và căngthẳng trong im lặng Đó là thắng lợi huy hoàng và cũng là những tấn bi kịch Là sự

hy vọng và nản lòng Đó là khúc trường ca và cũng là một khoa học Đó là PhươngĐông cổ xưa và Châu Âu hiện đại Tất cả liên kết với nhau thành một thể thốngnhất trên 64 ô vuông.”

Ngay từ thời bấy giờ người ta đã quan niệm trò chơi này như một công cụ của lòngnhân đạo và sự văn minh, bởi vì nó làm cho các hiệp sĩ xao lãng việc chém giết, đổmáu ngoài chiến trường

Do đó, cũng dễ giải thích tại sao khi Italia và Tây Ban Nha được chiếu sáng bằngánh sáng của nền văn hóa Phục hưng: những tượng đá hoa cương hùng vĩ củaMikenlang Gielo, những tranh tường kỳ diệu và lộng lẫy của Leona de Vinci, nhữngbức họa huyền ảo kiệt xuất của Raphaen hay hình tượng muôn thuở của hiệp sĩĐông Kisốt với những chiếc cối xay gió bước ra từ những trang sách của Xervantes,thì cờ Vua ở những nơi đó cũng đạt tới đỉnh cao về nghệ thuật Chính tại châu Âu,những cải cách lớn về cờ đã xuất hiện Lần đầu tiên trên bàn cờ xuất hiện hìnhtượng người phụ nữ, đó là quân Hoàng Hậu thay thế cho quân "cố vấn" ở bên cạnhVua trước đó Quân Hoàng Hậu được ban cho quyền hành rộng lớn nhờ các nước đingang dọc tung hoành trên khắp bàn cờ Bởi vào thời phục hưng, mỹ thuật và lòngcao thượng ngự trị khắp nơi nên vai trò của các Quý cô, Quý bà rất được tôn vinh

Có những quy tắc cứng nhắc hạn chế sự sáng tạo trên bàn cờ cũng dần được gỡ bỏ

mà điển hình nhất là nước nhập thành độc đáo: chỉ bằng một nước đi mà Vua có thểđược đưa ngay vào vị trí an toàn còn Xe, một quân mạnh lập tức được đưa ra thamgia vào trận đánh.Các nhà cải cách lớn về cờ Vua ở các nước này thời bấy giờ làLuxen, Damiano, Rui Lopes Các tên gọi “Ván cờ Italia”, “Ván cờ Tây Ban Nha”xuất hiện Đó không phải đơn thuần là tên gọi của một ván cờ mà là những côngtrình nghiên cứu nghiêm túc đầu tiên về lý thuyết cờ, nhất là đối với lý thuyết raquân, một vấn đề gây tranh cãi khá nhiều trong thời kỳ này Họ đã đạt được nhữngthành tựu đáng kể

Cờ Vua có lịch sử ngót một nghìn năm trăm năm nên tên gọi các thế cờ cũng mangtính lịch sử Ví dụ khai cuộc Reti, phòng thủ Aliokhin, phòng thủ Uphimsep, phòngthủ Philido, Hệ thống Trigôrin, trận Tarras, Gambit Xtaunton đó là những kiểukhai cục mang tên các nhà chơi cờ lỗi lạc qua các thời đại Một số vùng có cáctrường phái cờ nổi bật một thời, các phương án khai cục cũng mang tên địa danhnhư: phòng thủ Ấn Độ cổ, ván cờ Italia, ván cờ Tây Ban Nha hệ thống Seveninghen(tên một thành phố ở Hà Lan), Gambit Buđapet (thủ đô Hungari), phòng thủ Slavơ(tên một dân tộc), phòng thủ Xixili (một hòn đảo của Italia), ngoài ra còn có ván cờHungari, ván cờ Anh, phòng thủ Pháp, ván cờ Nga, phòng thủ Hà Lan, phòng thủXcanđinavơ mang tên các quốc gia đã có những đóng góp xứng đáng cho sự pháttriển môn thể thao này.

Lại có những phương án khai cục khác được gọi bằng chính tên quân cờ: phòng thủhai Mã, Gambit cánh Hậu, Gambit cánh Vua, khai cuộc Tượng, khai cuộc ba Mã )Tuy nhiên,điểm thiếu sót của các nhà lý thuyết lúc bấy giờ là chưa kịp đề cập đến vịtrí then chốt của khu trung tâm Dù trong lý thuyết lúc đó có đề cập đến những nước

đi đầu tiên tới khu trung tâm song mục đích chỉ là để mở đường cho Hoàng Hậu vàTượng nhanh chóng công phá vị trí Vua đối phương Các nhà cải cách này chủtrương sử dụng những đợt tấn công như vũ bão, có thể thí bỏ hẳn một số quân yếunhư Tốt chẳng hạn, để tiến công thẳng vào bắt Vua đối phương Cách đánh dũngmãnh kiểu hiệp sĩ này thời bấy giờ rất được ưa chuộng, thịnh hành và tồn tại đến vàitrăm năm Cho mãi đến thế kỷ thứ 18, khi được phân tích kỹ càng để chỉ ra đượcnhững nhược điểm của nó, cách chơi này mới chấm dứt

3.Lịch sử phát triển cờ vua ở Việt Nam:

Tổ chức tiền thân của Liên đoàn cờ Việt nam là Hội cờ tướng Việt nam, được thànhlập ngày 14/02/1965 tại Nhà khai trí kiến thức, do bác sĩ Lê Đình Thám làm Hộitrưởng

Tháng 8/1976, Việt Nam nhận được thư mời tham dự cuộc thi đấu Cờ Vua do Liênđoàn cờ các nước Ả rập tổ chức với tư cách là quan sát viên

Năm 1978, Tổng cục TDTT đã ra chỉ thị số 73/CT để hướng dẫn phong trào cờ vuarộng rãi trong mọi tầng lớp nhân dân, nhất là đối với thanh thiếu niên, học sinh.Ngày 05/08/1980, Bộ Giáo dục và đào tạo đã ra văn bản số 1787/TDQS về việc chí

nh thức đưa cờ Vua vào giảng dạy trong các trường Cao đẳng, Đại học sư phạm và trường Đại học TDTT trên phạm vi toàn quốc

Ngày 15/12/1980, Hội cờ được thành lập lại, lấy tên là Hội cờ Việt nam do ông HồTrúc, Thứ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo làm Hội trưởng; Từ đó cờ vua Việt Nambước đầu phát triển sâu rộng ở mọi đối tượng trong xã hội

Nước ta có nhiều môn thể đang được phát triển, giờ đây lại được bổ sung thêm mộtmôn thể thao mới thì hoạt động TDTT càng thêm phong phú, đa dạng Cờ Vua gópphần đáng kể vào các sinh hoạt văn hóa lành mạnh của quần chúng nhân dân và gópphần xây dựng con người mới Xã hội chủ nghĩa

Tháng 10/1984, Hội Cờ Việt Nam chính thức là thành viên của Liên đoàn Cờ châu

Á và năm 1988, Việt Nam được chính thức công nhận là thành viên của Liên đoàn

Cờ Vua thế giới (FIDE) Cuối năm 1991, Hội Cờ tổ chức Đại hội toàn quốc lần II

và đổi tên thành Liên đoàn Cờ Việt Nam do ông Nguyễn Hữu Thọ, Tổng biên tậpbáo Nhân Dân làm Chủ tịch Cũng từ Đại hội này, môn Cờ Tướng được đưa vào thiđấu Như vậy, quá trình tồn tại và phát triển của Liên đoàn Cờ Việt Nam đã có một

bề dày thời gian và lịch sử hào hùng, tuy bước hội nhập của môn Cờ vào làng Cờkhu vực và thế giới còn ngắn ngủi (Cờ Vua năm 1988, Cờ Tướng năm 1993), nhưngLiên đoàn Cờ Việt Nam đã đóng góp cho làng Cờ khu vực và thế giới 18 Kiệntướng FIDE, Kiện tướng quốc tế, và 2 Đại kiện tướng…

Hiện tại, Liên đoàn mới đưa thêm môn Cờ Vây vào Việt Nam, và đã tổ chức đượcmột lớp HLV cho các địa phương Bộ môn mới mẻ này bước đầu đã có những tínhiệu đáng mừng, đặc biệt ở hai thành phố Hà Nội và thành phố Hồ Chí Minh

Với những bối cảnh như vậy, Đại hội toàn quốc lần thứ IV của Liên đoàn Cờ ViệtNam đã được tổ chức vào ngày 28/09/1997 và ông Nguyễn Minh Hiển – Uỷ viênTrung ương Đảng – Bộ trưởng Bộ Giáo dục – Đào tạo được bầu làm Chủ tịch Liên

đoàn Cờ Việt Nam Đại hội đã tổng kết và đề ra phương hướng hoạt động đổi mớinhằm đẩy mạnh sự phát triển môn Cờ Vua, Cờ Tướng nước ta trong giai đoạn mới.Sau 5 năm phát triển (1990 – 1995), đã có 20 ngành, địa phương xây dựng đượcphong trào ở môn thể thao này Khi đó, có một số địa phương đã đưa môn Cờ Vuavào chương trình hoạt động của các trường và tổ chức đào tạo VĐV Cờ Vua ở một

số trường năng khiếu TDTT cơ sở Từ đó, Hội Cờ Việt Nam (sau này là Liên đoàn

Cờ Việt Nam), tổ chức đều đặn giải vô địch toàn quốc hàng năm cho thanh thiếuniên, học sinh và người lớn Năm 1980, tại giải vô địch toàn quốc được tổ chức ở

Hà Nội đã áp dụng luật thi đấu của FIDE và ở các tỉnh, thành đều có tổ chức thi đấuxếp hạng để tuyển chọn VĐV, đặc biệt là Hà Nội và thành phố Hồ Chí Minh đã tổchức thi đấu cho nữ thanh niên Những năm gần đây, phong trào Cờ Vua phát triểnrất mạnh mẽ trên phạm vi toàn quốc Nhiều nơi phong trào đã biểu hiện chiều sâuvới hàng loạt trung tâm Cờ Vua được thành lập và tổ chức hoạt động như: Hà Nội,thành phố Hồ Chí Minh, Hải Phòng, Quảng Ninh, Bắc Giang, Thanh Hóa, ĐồngTháp…

Hàng năm, giải Cờ Vua cho các đối tượng được tổ chức rộng rãi Đỉnh cao về qui

mô phong trào là các giải Cờ Vua A1, A2, giải các đấu thủ mạnh, cũng như giải CờVua cho học sinh, sinh viên được tổ chức định kỳ và đặc biệt giải Cờ Vua trongkhuôn khổ Hội khỏe phù đổng II (1992), Hội khỏe phù đổng III (1996), mỗi giảiđều có trên 500 VĐV nam nữ tham gia Ngoài các giải trong nước, đội tuyển CờVua quốc gia với các lứa tuổi đã được hình thành thông qua các giải toàn quốc Cácđội tuyển đó thường xuyên tham dự các giải thi đấu quốc tế và đã gặt hái đượckhông ít những thành công: Đạt 4 huy chương vàng lứa tuổi từ 12 đến dưới 20 vàđược FIDE phong cấp Đại kiện tướng thế giới cho 2 VĐV, cùng với gần 20 VĐVkhác đạt danh hiệu Kiện tướng thế giới, Kiện tướng FIDE Gần đây nhất tại các giải

vô địch Cờ Vua châu Á, giải trẻ thế giới, các VĐV Việt Nam một lần nữa lại chứng

tỏ được khả năng và trình độ của mình trong môn thể thao này

4.Những kỳ thủ cờ vua nổi tiếng:

4.1 Những kỳ thủ cờ vua Việt Nam:

+ Lê Quang Liêm

Quang Liêm là kỳ thủ số 1 Việt Nam và

là một trong những kỳ thủ nam hàng đầu

châu Á Anh là nhà vô địch thế giới nội

dung cờ chớp năm 2013, đương kim vô

địch châu Á, Hai lần vô địch Giải cờ vua

Aeroflot mở rộng, ba lần vô địch Giải cờ

vua quốc tế HDBank Lê Quang Liêm

được anh trai Lê Quang Long hướng dẫn

chơi cờ từ năm 7 tuổi Anh đoạt ngôi

quán quân giải vô địch cờ vua thế giới lứa tuổi

dưới 14 vào năm 2005, 2 lần huy chương bạc giải cờ vua trẻ thế giới lứa tuổi 10 và

12 (năm 2001 và 2003), huy chương vàng giải vô địch cờ vua châu Á lứa tuổi dưới

16 năm 2006

+ Nguyễn Ngọc Trường Sơn

Theo xếp hạng hiện tại của FIDE, anh là

kì thủ số 2 của Việt Nam Sơn trở thành

đại kiện tướng cờ vua khi mới 14 tuổi 10

tháng và là một trong số ít các kì thủ đạt

được danh hiệu đại kiện tướng khi chưa

tới 15 tuổi Sơn góp phần giúp đội tuyển

Việt Nam lần đầu tiên lọt vào top 10 đội

mạnh nhất (hạng 9) Những thành tích

trên giúp anh lần thứ ba có mặt trong danh

sách Vận động viên tiêu biểu trong năm

của Việt Nam

+ Nguyễn Đức Hòa

Sinh năm 1989 tại Cần Thơ, với những

thành tích nổi bật, Nguyễn Đức Hòa đã

đạt danh hiệu đại kiện tướng năm 2014

Là tuyển thủ quốc gia cùng với Quang Liêm, Trường Sơn nhưng kỳ thủ NguyễnĐức Hòa lại ít có điều kiện đi du đấu quốc tế để cọ xát cũng như phát triển nâng caochuyên môn do điều kiện kinh tế gia đình khó khăn Mặc dù vậy, Đức Hòa vẫnkhông ngừng tự nỗ lực bản thân để tiếp tục nghiệp cờ Năm 2014, Nguyễn Đức Hòa

vô địch Cờ tướng Việt Nam Anh là nhà vô địch nhiều Giải cờ vua Quốc tế bao gồmPenang, Bhubaneswar, Bhopal

(2017), Mumbai (2017)

+ Đào Thiên Hải

Ông là người Việt đầu tiên thi đấu

với vua cờ thế giới Garry Kasparov

Anh cũng là kỳ thủ Việt Nam đầu

tiên lọt vào top 100 thế giới (tháng

7 năm 1993, khi mới 15 tuổi) Elo

cao nhất của anh là 2609, Elo hiện

tại của anh đứng thứ tư ở Việt Nam

Tháng 10 năm 2008 Đào Thiên Hải

giành huy chương bạc thể loại cờ vua đôi nam nữ cùng với Lê Kiều Thiên Kim tạigiải Vô địch trí tuệ thế giới Mind Sports tổ chức tại Bắc Kinh Đây cũng thành tíchcao nhất của đội Việt Nam tại giải Tại giải Olympiad cờ vua thế giới năm 2008 anhgóp phần đưa Việt Nam lần đầu tiên

lọt vào top 10 trong một Olympiad cờ

vua, đồng thời hạng nhất nhóm B

+ Nguyễn Huỳnh Minh Huy

Là kỳ thủ tài năng của Đồng Tháp,

chàng trai sinh năm 1987 này đã từng

giành chức vô địch giải U16 châu Á

tại tại Brunei vào năm 2003 Dưới sự

chỉ dẫn trực tiếp của huấn luyện viên

Hoàng Minh Chương, cùng với đó là

chuyến đi tập huấn dài ngày tại

Budapest, Hungary, Minh Huy đã kiên trì theo đuổi đam mê chơi cờ và chinh phụcnhững thử thách Phần thưởng xứng đáng cho những nỗ lực của anh chính là danhhiệu đại kiện tướng vào năm 2014 Dự giải cờ vua tại Hungary, Minh Huy (ELO2490) được xếp hạng hạt giống số hai sau kỳ thủ chủ nhà Mihok Oliver (Kiện tướngquốc tế - ELO 2458) Giải đấu kỳ đài First Saturday tại Hungary thi đấu vòng trònhai lượt để chọn nhà vô địch.

+ Hoàng Thị Bảo Trâm

Đến với môn cờ vua từ rất sớm, nhưng

Hoàng Thị Bảo Trâm không có nhiều

thời gian hay sự đầu tư cho môn thể

thao này Người thầy đầu tiên dạy cho

Trâm biết chơi cờ chính là chị gái, là

thành viên của đội tuyển cờ vua trẻ

Thừa Thiên Huế Năm 1997, tài năng

của Trâm mới thực sự nở rộ và được

đông đảo người hâm mộ biết đến khi

giành huy chương đồng tại giải trẻ thế

giới lứa tuổi U10 Từ đó, Trâm liên tục gặt hái được những thành công mỗi khitham dự giải trong nước cũng như quốc tế, đặc biệt là hai chiếc huy chương vàng tạigiải vô địch châu Á năm 2001 và 2003 Hoàng Thị Bảo Trâm đã chính thức đạtdanh hiệu đại kiện tướng quốc tế nữ

năm 2006, xứng đáng là một trong

những gương mặt nữ xuất sắc của làng

thể thao Việt Nam

+ Lê Thanh Tú

Sinh ngày 27 tháng 11 năm 1985 là một

vận động viên môn cờ vua của Việt

Nam Theo bảng xếp hạng, Tú là một

trong bốn nữ đại kiện tướng Việt Nam

Sinh ra trong gia đình có truyền thống

cờ vua, ngay từ bé, Tú đã bắt đầu làm quen và tỏ ra có năng khiếu Những thànhtích của nữ kỳ thủ như huy chương vàng và bạc tại Sea Game 23, huy chương đồnggiải vô địch Đông Nam Á năm 2010, vô địch quốc gia năm 2009 và đạt danh hiệuđại kiện tướng nữ năm 2008.

+ Phạm Lê Thảo Nguyên

Sinh 7 tháng 12 năm 1987 là một nữ kỳ thủ cờ vua Việt Nam đạt chuẩn nữ đại kiệntướng Hiện nay là kỳ thủ nữ có hệ số Elo

cao nhất Việt Nam Trong giải vô địch nữ

châu Á 2011 tại Mashhad, chị giành huy

chương bạc Là kỳ thủ nữ có hệ số Elo

cao nhất Việt Nam, Phạm Lê Thảo

Nguyên, đang từng ngày chinh phục thêm

những thành tích làm rạng danh cờ vua

Việt Nam Năm 2012, Phạm Lê Thảo

Nguyên từng lọt vào top 50 thế giới Đây

cũng là thứ hạng cao nhất trong sự

nghiệp của chị Trước đó chị đã xuất sắc

đạt danh hiệu đại kiện tướng nữ năm

2011 Tháng 4 năm 2016, chị vô địch nội dung cờ nhanh và á quân cờ chớp tại giải

vô địch quốc gia Phạm Lê Thảo Nguyên được mệnh danh là cô gái vàng của thểthao Việt Nam, khi liên tục đạt đỉnh cao phong độ với các tấm huy chương vàngđóng góp vào thành tích của tuyển quốc gia

4.2 Những kỳ thủ cờ vua thế giới:

+Paul Morphy:

Là Vua cờ không chính thức duy nhất xuất

hiện trong top 10 Ông sinh năm 1837 ở New

Orleans, Louisiana, Mỹ, trong một gia đình

quyền quý Sau khi nhận bằng đại học luật

năm 20 tuổi, Morphy sang châu Âu du đấu với những kỳ thủ mạnh nhất ở đó, vàluôn thắng dễ dàng.

Morphy tự xưng vô địch thế giới năm 1858, sau khi thắng Adolf Anderssen với tỷ

số 8-3 ở Paris, Pháp Nhưng, trận đấu này không được thừa nhận chính thức.Morphy không còn đối thủ xứng tầm, vì

thế ông chỉ muốn thi đấu nếu chấp đối

thủ các quân tốt Ông giải nghệ sau đó

một năm, khi mới 22 tuổi

+ Viswanathan Anand:

Vua cờ đầu tiên và duy nhất của châu

Á Anand sinh năm 1969 tại Ấn Độ, lần

đầu tranh ngôi Vua cờ năm 1995 với

Garry Kasparov nhưng thất bại Ông lần

đầu trở thành Vua cờ năm 2007, khi

danh hiệu được phân định dựa trên giải

đấu vòng tròn hai lượt với tám kỳ thủ

Anand được chín điểm qua 14 ván, soán ngôi của Vladimir Kramnik Anand ba lầnbảo vệ ngôi Vua cờ trước Kramnik năm

2008, Veselin Topalov 2010 và Boris

Gelfand 2012 Ông mất danh hiệu vào

tay Magnus Carlsen năm 2013 tại

Chennai, Ấn Độ

+ Mikhail Botvinnik:

Là Vua cờ đầu tiên của Liên Xô (cũ)

năm 37 tuổi, ông trở thành Vua cờ thứ

sáu, nhờ chức vô địch giải đấu vòng tròn

năm lượt với năm kỳ thủ, ở The Hague,

Hà Lan và Moscow, Nga Botvinnik

được 14 trên 20 điểm, nhiều hơn Vasily

Smyslov ba điểm

Botvinnik mở ra hơn 20 năm Liên Xô thống trị cờ vua Ông bảo vệ ngôi Vua cờnăm 1951 và 1954 sau khi hạ David Bronstein và Smyslov Đến năm 1957,Smyslov soán ngôi Vua cờ của Botvinnik, nhưng bị đòi lại ngai vàng sau đó banăm Botvinnik cũng bị Mikhail Tal cướp ngôi năm 1960, nhưng đòi lại sau đó mộtnăm Ông chỉ bị hạ bệ bởi Tigran Petrosian năm 1963, ở tuổi 52 Từ đó, Botvinnikkhông tranh ngôi Vua cờ lần nào nữa.Botvinnik là thầy của nhiều Vua cờ Nga saunày, như Karpov, Kasparov hay Kramnik Ông cũng là kỳ thủ lớn hiếm hoi thànhcông ở nhiều công việc khác, như kỹ sư điện hay nhà khoa học máy tính.

+ Jose Raul Capablanca:

Là Vua cờ thứ ba trong lịch sử

Capablanca sinh năm 1888 tại Havana,

Cuba Ông giữ ngôi vô địch thế giới từ

năm 1921 đến 1927 Khi còn sống,

Capablanca được coi là người Cuba nổi

tiếng nhất

Capablanca chấm dứt 27 năm giữ ngôi

Vua cờ của Emanuel Lasker, sau trận đấu ở Havana tháng 4/1921 Kỳ thủ chủ nhàthắng áp đảo 9-5, với bốn chiến thắng và không thất bại Dù giữ ngôi sáu năm,Capablanca chỉ dự hai trận tranh ngôi Ở trận thứ hai diễn ra từ tháng 9/1927 đếntháng 11/1927, Capablanca thua

Alexander Alekhine với tỷ số 15,5

-18,5

+ Anatoly Karpov:

Kỳ thủ giữ danh hiệu trong 10 năm

từ năm 1975 Karpov sinh năm 1951

tại Zlatoust, Chelyabinsk Oblast,

Nga Kể từ khi FIDE ra mắt bảng

thứ bậc kỳ thủ năm 1970, Karpov

giữ ngôi số một trong 102 tháng, chỉ

sau Kasparov và Carlsen

Karpov trở thành Vua cờ khi không tốn giọt mồ hôi ở trận tranh ngôi tháng 6/1975tại Manila, Philippines Karpov thách đấu Vua cờ Bobby Fischer, nhưng kỳ thủ Mỹkhông chấp nhận thể thức thi đấu 24 ván FIDE quyết định truất ngôi của Fischer,trao cho Karpov Karpov hai lần bảo vệ ngôi Vua cờ trước Viktor Korchnoi ởBaguio, Philippines năm 1978, và Italy năm 1981 Ông dẫn trước Kasparov trongtrận tranh ngôi năm 1984, nhưng kết quả bị hủy vì trận đấu kéo dài quá lâu Mộtnăm sau, Karpov mất ngôi Vua cờ bởi Kasparov Ông còn tranh ngôi với Kasparovthêm ba trận nữa vào năm 1986, 1987 và 1990, nhưng đều thất bại.

+ Alexander Alekhine:

Kỳ thủ duy nhất qua đời với tư cách

Vua cờ năm 1946 Alekhine sinh ra tại

Moscow, Nga năm 1892, nhưng

chuyển đến Pháp từ năm 1921 Dưới

lá cờ Pháp, ông cướp ngôi Vua cờ của

Capablanca ở Buenos Aires,

Argentina năm 1927.Alekhine hai lần

giữ ngôi trước Efim Bogoljubov năm

1929 và 1934 Ông mất ngôi vào tay

Max Euwe năm 1935, nhưng đòi lại danh hiệu Vua cờ chỉ sau đó hai năm Khichuẩn bị cho trận đấu với Botvinnik năm 1946, Alekhine qua đời không rõ lý do ở

Bồ Đào Nha

+ Emanuel Lasker:

Giữ ngôi Vua cờ lâu nhất tới 27 năm,

đứng thứ tư trong danh sách Khi đó, các

Vua cờ được quyền chọn người thách

đấu Dư luận cho rằng Lasker cố tình

chọn những đối thủ mềm để giúp ông

bảo vệ danh hiệu Lasker sinh năm 1868

tại Berlinchen, Vương quốc Phổ (cũ),

nay là thành phố Barlinek, Ba Lan

Lasker hạ Vua cờ đầu tiên Wilhelm Steinitz ở trận tranh ngôi năm 1894 tại Mỹ vàCanada Ông năm lần bảo vệ danh hiệu trước Steinitz năm 1897, Frank Marshall

1907, Siegbert Tarrasch 1908, Carl Schlechter và Dawid Janowski 1910 Laskermất ngôi vào tay Capablanca năm

1921

+ Bobby Fischer:

Chỉ chơi đúng một trận tranh ngôi,

nhưng vẫn được coi là một trong ba

kỳ thủ vĩ đại nhất lịch sử Chiến thắng

của ông trước Boris Spassky ở

Reykjavik, Iceland năm 1972 được

coi là trận đấu thế kỷ Fischer chấm

dứt 24 năm Liên Xô thống trị làng cờ,

khi thắng Spassky 12,5-8,5 Fischer là

nguồn cảm hứng cho nhân vật Beth Harmon trong tiểu thuyết và Series The Queen'sGambit trên Netflix Ở đỉnh cao, Fischer mạnh vượt trội so với các đối thủ Ông támlần dự giải vô địch Mỹ, và đều vô địch Trên đường tới trận tranh ngôi với Spassky,Fischer thắng Mark Taimanov, Bent Larsen và Tigran Petrosian lần lượt với tỷ số 6-

0, 6-0 và 6,5-2,5.Fischer sinh năm 1943 tại Chicago, Illinois, Mỹ Năm 1975, ôngmất ngôi Vua cờ do không chịu đấu với Karpov Từ đó, ông không xuất hiện trongtrận tranh ngôi nào, và cũng hiếm

xuất hiện ở những siêu giải Fischer

qua đời ngày 17/1/2008 tại

Reykjavik

+ Magnus Carlsen:

Vua cờ hiện tại sau bảy năm thống

trị làng cờ Carlsen sinh năm 1990

tại Tonsberg, Na Uy 19 tuổi, anh đã

lên vị trí số một FIDE và cũng là kỳ

thủ trẻ nhất làm được điều này Đến

năm 2013, Carlsen truất ngôi Vua cờ của Anand tại Chennai, Ấn Độ Anh thắng ba,hòa bảy và không thua trước kỳ thủ chủ nhà Carlsen ba lần bảo vệ ngôi Vua cờ,trước Anand năm 2014, Sergey Karjakin 2016 và Fabiano Caruana 2018 Trận bảo

vệ ngôi vương tiếp theo của Carlsen dự kiến diễn ra năm 2021 Với thực lực kỳ thủhiện tại, giới chuyên môn dự đoán Carlsen sẽ tiếp tục giữ ngôi Vua cờ thêm vài nămnữa

+ Garry Kasparov:

Được coi là kỳ thủ vĩ đại nhất lịch

sử, với 15 năm giữ ngôi Vua cờ

Kasparov sinh năm 1963 tại Baku,

Azerbaijan Nhưng sau khi Liên

Xô tan rã, ông thi đấu dưới lá cờ

Nga Kasparov trở thành Vua cờ

năm 1985 ở Moscow, sau khi hạ

Karpov 13-11 Ở tuổi 22, ông trở

CHƯƠNG 2: VÀI NÉT VỀ CỜ TƯỚNG

1 Nguồn gốc ra đời của Cờ Tướng:

Đã có thời, nhiều tác giả cho rằng Cờ Tướng do người Trung Quốc phát minh, một

số người dựa một vài bài thơ phú cổ xưa có chữ “kỳ”, có người còn dẫn chuyệnChung Vô Diệm đánh cờ với Hầu Vương Đơn giản hơn, có người chỉ cẩn nhìn

vào các quân cờ mà cho rằng: “Không phải của người Trung Quốc thì sao trên cácquân cờ chỉ thấy toàn chữ Hán?”.

Tuy nhiên, tất cả những ý kiến trên đều không thực sự thuyết phục vì thiếu chứng

cứ khoa học Cho đến cuối thế kỷ 20, khi câu hỏi được đặt ra nghiêm túc, nhất làkhi Cờ Vua du nhập vào Trung Quốc, người Trung Quốc mới thật sự cầu thị chútâm Khảo cứu xác định nguồn gốc của môn Cờ Tướng Đến lúc đó họ mới giậtmình tược một loạt sự thật khá hiển nhiên rằng: các mầm mống của Cờ Tướng chỉbất đầu xuất hiện ở Trung Quốc vào khoảng thế kỷ thứ VIII ~ IX, tức là sau sự rađời của Chatugara (Cờ Vua Ấn Độ) tới hơn 200 ~ 300 năm, Theo các bức tranh cổ

vẽ vẻ đề tài đárh cờ hay các hình hoạ trên đổ gốm sứ thì dạng Cờ Tướng ban đầu,bàn cờ Có 64 ô vuông đen trắng giống hệt Chatugara Mà ở Trung Quốc không cóvoi (Tượng), nhưng trong cờ lại có 2 quân Tượng, do sự khác thường này mà ngườiTrung Hoa đặt tên cho cờ này là “Tượng kỳ” Chưa hết, Cờ Tướng thời kỳ đầu cũng

có đủ 16 quân, có Tượng, Mã, Xe và ở các vị trí không khác Chatugara mấy vàđáng chú ý là không có quân Pháo (quân Pháo mãi sau mới xuất hiện trên bàn CờTướng)

Như thế rõ ràng tiền thân của Cờ Tướng chính là từ Chatugara (Cờ Vua) của Ấn

Độ, được cải biên, thay đổi cho phù hợp với người Trung Hoa Điều này cho phépkết luận rằng Cờ Tướng và Cờ Vua có cùng một gốc từ Ấn Độ

2.Lịch sử phát triển cờ tướng trên thế giới

Sau khi Chatugara di chuyển sang phía Đông và phát triển mạnh ở Trung Hoakhoảng thế kỷ VIII và thế kỷ IX, người Trung Hoa bắt đầu cải cách thành CờTướng và mang loại cờ này du nhập vào các nước lân cận qua con đường buôn bán

và chiến tranh Từ đó, Cờ Tướng thường được chơi ở các nước Phương Đông nàynhư một trò chơi dân gian, một thú vui của mọi người lúc nhàn rỗi

Ngày nay, cùng với sự phát triển của đời sống xã hội, Cờ Tướng có sự phát triểnvượt bậc có số lượng người chơi đông đảo nhất trên Thế giới với hơn 100 triệungười chơi (chủ yếu là ở Châu Á) Nếu như trước kia, Cờ Tướng chủ yếu chơi ởhình thức dân gian, tự phát thỉnh thoảng mới có trận đấu giữa các đại cao thủ thìngày nay tình hình đã hoàn toàn khác Cùng với việc thành lập Hiệp hội Cờ Tướng

Á châu và hiệp hội Cờ Tướng Thế giới (World Xiangqi Federation – WXF), CờTướng đã có hẳn một hệ thống thi đấu quốc tế hùng mạnh Mỗi năm có tới hàngtrăm giải lớn, hàng trăm cúp cờ danh tiếng, trong đó phải kể tới các giải thế giới,giải châu lục và các cúp danh giá như “Ngũ Dương Bôi”, “Ngân Lệ Bôi Tại TrungQuốc và một số rước Châu Á đã thành lập các Kỳ viện (các trường dạy cờ) từ cấptỉnh cho đến cấp toàn quốc để đào tạo các kỳ thủ Cờ Tướng một cách có hệ thống.Các nước Âu Mỹ ngày nay cũng bắt đầu hướng tới Cờ Tướng và tổ chức những giải

Cờ Tướng gây chấn động làng cờ như giải cúp “Phật Thừa” do một tổ chức ở Mỹsáng lập với giải thưởng rất lớn hay một tổ chức ở Anh đã bảo trợ về tài chính chomột giải thưởng còn lớn hơn đó là giải BGN, người Pháp cũng đã vào cuộc với việcnhận đăng cai giải vô địch Thế Giới tại Pari

Cùng với sự phát triển đó ngày càng có nhiều các nhà nghiên cứu chuyên nghiệp về

Cờ Tướng khiến cho lý thuyết Cờ Tướng được nâng cao rõ rệt qua hàng loạt các tácphẩm ưu tú xuất hiện trong vòng 30 năm nay Ngày nay người chơi Cờ Tướngkhông còn phải mày mò tìm kiếm những cổ thư hay chỉ biết học lỏm nữa mà đã cóhẳn một thư viện để nghiên cứu Hơn thế, cùng với sự phát triển của công nghệthông tin, các chương trình, phần mềm Cờ Tướng trên máy vị tính, Website CờTướng trên mạng Internet cũng đã phát triển mạnh, nhờ đó người chơi có thể theodõi hàng loạt những giải đấu, những ván cờ hay của các danh thủ và có thể chơi trựctiếp thông qua mạng với hàng loạt cao thủ trên thế giới

* Hệ thống tổ chức các giải Cờ Tướng:

- Giải vô địch Cờ Tướng Thế Giới, 2 năm tổ chức một lần

- Giải vô địch Cờ Tướng Châu Á, 2 năm tổ chức một lần

- Giải các đấu thủ mạnh Châu Á

- Giải vô địch Đông Nam Á và một số giải mời khác

3.Lịch sử phát triển Cờ Tướng ở Việt Nam:

Cờ Tướng xuất hiện ở Việt Nam khoảng được 1000 năm trước do được du nhập từTrung Quốc Khi môn cờ này được truyền bá người Việt tiếp thu rất nhanh và trởthành trò chơi rất phổ biến ở nước ta với nhiều hình thức đa dạng như: cờ người, cờ

bỏi, cờ thế và hoà nhập cùng các lễ hội khiến cho Cờ Tướng trở thành một hìnhthức sinh hoạt văn hoá hấp dẫn và thu hút được lòng yêu thích của quần chúng.Đến đầu thế kỷ XX, ở miền Nam Cờ Tướng bắt đầu được chơi đều đặn từ lối chơingẫu hứng dần chuyển sang nghiên cứu lý thuyết và tổ chức được nhiều giải dướihình thức trận đấu cá nhân hoặc kỳ đài và những trận đấu giao hữu quốc tế được tổchức Trong thời gian này, ở Nam Bộ nổi lên một số danh thủ như Nguyễn ThànhHội, Nguyễn Văn Ba (Ba Ngoan), Hà Quang Bố, Hứa Văn Hải, Trần Quới, Ởmiền Bắc, Cờ Tướng được đông đảo người đân ưa chuộng, phát triển mạnh nhấtvào những năm 30 và 40 Ở Hà Nội những hội cờ như Thiển Quang, Kỳ Tiên, KỳBàn được thành lập quy tụ được một số danh thủ hàng đầu và tổ chức được giải Vôđịch Cờ Tướng Bắc Kỳ, mở màn là giải vô địch Bắc Kỳ tháng 3 năm 1936 và kéodài hơn hai thập niên Các tên tuổi của làng cờ miền Bác có Chu Văn Bột, ĐặngĐình Yến, Nguyễn Thi Hùng, Lê Uy Vệ, Nguyễn Tấn Thọ Từ năm 1945 đếnnhững năm 80 trở đi, phong trào Cờ Tướng miền Bắc có dấu hiệu chững lại Ở miểnTrung cũng có một số danh thủ nổi tiếng như Cả Soạn (Trần Trinh Soạn), VươngNghệ, Hoàng Mười,

Sau ngày đất nước thông nhất, cùng với sự phát triển của đất nước, Cờ Tướng cũngphát triển mạnh mẽ ở nước ta dưới hai hình thức:

 Thi đấu thể thao:

Tháng 12 năm 1992 giải vô địch Cờ Tướng quốc gia đầu tiên được tổ chức tại thànhphố Đà Nắng

Sang năm 1993 lần đầu tiên Cờ Tướng Việt Nam tham dự giải vô địch Cờ TướngThế giới và gia nhập Hiệp hội Cờ Tướng Thế giới và Hiệp hội Cờ Tướng Châu Á

Từ đây, phong trào Cờ Tướng phát triển mạnh, chúng ta đã tham gia các giải đấulớn như Vô địch Châu Á, Giải đấu thủ mạnh Châu Á, Giải Phật Thừa Bôi, và đãđạt được nhiều giải thưởng lớn và được xếp vào hàng thứ hai, thứ ba của thế giới.Trong đó có nhiều VĐV đã được Liên đoàn Cờ Tướng thế giới phong danh hiệu đặccấp quốc tế đại sư, Quốc tế đại sư Nhiều VĐV có đẳng cấp, trình độ cao được thếgiới công nhận như Mai Thanh Minh, Trịnh A Sáng, Trần Văn Ninh, Lê Thị Hương

và một số danh thủ trẻ nhiều triển vọng như Đào Cao Khoa, Nguyễn Thành Bảo,Châu Thị Ngọc Giao,

Ngày nay hệ thống thi đấu Cờ Tướng nước ta đã mở rộng với nhiều giải từ cấpTrung ương đến địa phường, do vậy mà phong trào tập luyện Cờ Tướng ngày càngphổ biến và được rất nhiều thế hệ đón nhận và tập luyện một cách có bài bản.

 Cờ Tướng trong dân gian:

Trải qua hàng ngàn năm Cờ Tướng luôn cùng tổn tại với các hoạt động văn hoá dângian và trở thành trò chơi giải trí rất nhiều người yêu thích Đặc biệt được thể hiện

rõ nét nhất qua các lễ hội có thi đấu Cờ Tướng trên khắp đất nước ta Trong các lễhội có ba kiểu chơi đó là: Cờ người, cờ bỏi, cờ thế đây là những kiểu chơi rất phổbiến và rất được nhiều người yêu thích

Hàng năm cứ vào dịp Xuân, suốt từ tháng Giêng cho đến tháng Tư âm lịch, các lễhội lớn nhất miền Bắc như lễ hội Đề Đô (Đình Bảng, nơi thờ của 8 vị Vua nhà Lý -Bát đế), Văn Miếu - Quốc Tử Giám, Chùa Vua, Đống Đa (Hà Nội), Hội Lim (BắcNinh), Hội Đền Hùng (Phú Thọ), và hàng trăm lễ hội khác được tổ chức linh đình

ở khắp các làng quê Việt Nam

Trong các lễ hội đó có rất nhiều trò chơi dân gian và các hoạt động thi đấu thể thaotrong đó Cờ Tướng thu hút rất đông người dân đến thi đấu, cổ vũ Trong các hìnhthức thi đấu Cờ Tướng thì cờ Người thường gây được sự thu hút và chú ý nhất Chơi

cờ Người đã được các làng xã tổ chức mấy trăm năm trước đến nay vẫn giữ nhữngbức tranh cổ mô tả đánh cờ người Sân cờ người bao giờ cũng rộng, các quân cờ cóthể đứng hay ngồi cách nhau từ một mét rưỡi trở lên khiến cho người xem có thểnhìn xuyên qua để có thể bao quát cả bàn cờ Người xem đứng chật quanh sân, lớptrong ngồi lớp ngoài đứng Các đấu thủ tham gia thì đấu cờ người thường mặc áogấm, khăn điều thắt lưng, đội khăn xếp đàng hoàng Sau khi hai kỳ thủ nhận cờ lệnh(là một lá cờ đuôi nheo, mỗi bên một màu) làm thủ tục chào ban giám khảo và chàokhán giả xong thì trống nổi một hồi dài để trận cờ bắt đầu Mỗi khi đi một nước đấuthủ phất mạnh lá cờ lệnh chỉ thẳng vào quân sẽ đi, quân này liển chuẩn bị tư thế sẵnsàng, đấu thủ đi tiếp tới vị trí mà quân cờ sẽ đến, phất mạnh lá cờ lệnh một lần nữachỉ vào vị trí mới, quân cờ sẽ rời khỏi vị trí ban đâu để đến vị trí mới Nếu ở vị trímới có quân đứng sẵn thì quân này sẽ rời vị trí ra khỏi sân cờ trước khi quân kia tớichiếm chỗ Nếu đấu thủ nào đi chậm nghĩ lâu thì lập tức có một chú bé ăn mặc nhưtiểu đồng cẩm trống chạy tới sau lưng đấu thủ và khua trống liên hồi (ý dục đi

nhanh lên) Các đấu thủ ghi tên danh sách vào chơi cờ người phải là người có trình

độ, đồng thời phải có tầm nhìn bao quát, có trí nhớ tốt, nhiều khi phải đạt đến trình

độ như chơi cờ “tưởng”(không nhìn bàn cờ)

Cờ hội rất đông người xem gồm đủ mọi thành phần, mọi người đứng xung quanhbàn tán về các nước cờ, xem không khí thi đấu hội và các quân cờ là nam thanh, nữ

tú của làng Những đấu thủ đạt giải được trao những phần thưởng mang đậm phongcách dân gian

Đó là kiểu đánh cờ người ở miền Bắc, nhất là các vùng phụ cận Thủ đô cùng vớicác tỉnh Vĩnh Phúc, Hà Tây, Bắc Ninh, Bắc Giang là những vùng đất văn hoá nổitiếng

Còn ở miền Trung và miền Nam cũng có cờ người Kiểu cờ người phương Nam cónhững nét độc đáo riêng, thường là dùng võ thuật để biểu diễn cờ thậm chí còn sửdụng cả côn, đao, kiếm, trượng, nên người xem vừa được thưởng thức thế cờ hayvừa thưởng thức thế võ, bài quyền, Còn ở Huế, Hội An, Bình Định và một số tỉnhmiền Trung cũng đừng võ thuật biểu diễn cờ người nhưng nhẹ nhàng hơn so với cờngười võ thuật của Sài Gòn, họ thường là dùng cờ để biểu diễn võ chứ không dùng

võ để đánh cờ

Như vậy, Cờ Tướng không chỉ nằm trong phạm vi thì đấu thể thao mà đã hoà quyệnvào đời sống tỉnh thần, tình cảm của người dân trên mọi miền đất nước, là hình thứcsinh hoạt văn hoá và nghệ thuật vô cùng hấp dẫn và đặc sắc Hơn thế nữa, CờNgười chính là sự phô bày một cách khéo léo sự sung túc, tình đoàn kết, trình độhọc vấn Vì thế, không phải làng, xã nào cũng có thể tổ chức được cờ người, nhưngtrong lễ hội không thể không có Cờ Tướng, người ta bèn nghĩ ra Cờ Bỏi hay còn gọi

cờ sân

Cờ Bỏi đơn giản hơn cờ người nhiều, tuy cũng chơi trên sân rộng, cũng có ban giámkhảo hẳn hoi nhưng không có người đóng vai quân cờ trên sân Cờ bỏi tổ chức dễ, íttốn kém, gần gũi với người dân nhưng bao giờ cũng thu hút đông khách dự hội nhất.Cũng trong các lễ hội đó, hình thức cờ thế cũng được tổ chức với quy mô lớn.Người bày cờ thế chỉ cân đặt vài cái bàn cờ nhỏ là đã có thể chơi Người chơi chỉcần thấy hay là xúm vào giải thế và cứ một thế thì thường đặt thần thưởng bao nhiêu

mà phần nhiều từ khách tham giải, nếu không giải được thì mất trả tương đương với

số phân thưởng đó nhưng ai cũng ham muốn thử sức cho vui Ngày nay cờ thế đãxuất hiện khắp mọi nơi từ công viên cho đến vườn hoa trên những con đường.Như vậy, Cờ Tướng trong dân gian được phát triển rất mạnh mẽ ở khắp mọi nơi, đisâu vào các hoạt động văn hoá của nhân dân và trở thành trò chơi phổ biến trong đờisống nhân dân chúng ta.

4.Các tuyển thủ vô địch cờ tướng ở Việt Nam:

- Dương Quang LânDương Quan Lân sinh năm 1925tại Quảng Đông, Trung Quốc,ông là một trong những đại kiệntướng cờ vua số 1 thế giới.Dương Quan Lân từng 4 lần vôđịch quốc gia và trong suốt sựnghiệp đánh cờ của mình ông đãgiành được rất nhiều giải thưởngkhác nhau Mặc dù hiện nay ông

đã lớn tuổi nhưng ông vẫn hăng say theo đuổi niềm đam mê cờ tướng của mình

- Hứa Ngân XuyênHứa Ngân Xuyên sinh năm 1975tại Quảng Đông, Trung Quốc, anhđược xem là một cao thủ cờ tướngthế giới và trở thành quán quân cờtướng trẻ nhất nước này chỉ sau

Hồ Vinh Hoa Anh có tới 6 lần vôđich cờ tướng quốc gia, 3 lần vôđịch cờ tướng thế giới, 1 lần vôđịch cờ tướng Châu Á, đặc biệtanh đã từng đánh bại những kỳ tài đàn anh như: Lữ Khâm, Hồ Vinh Hoa…