Một số biện pháp gây hứng thú cho trẻ 4 - 5 tuổi thực hiện tốt hoạt động giáo dục âm nhạc trong trường mầm non

Mục tiêu nghiên cứu của sáng kiến kinh nghiệm là nhằm xây dựng một số biện pháp gây hứng thú cho trẻ 4- 5 tuổi thực hiện tốt hoạt động giáo dục âm nhạc trong trường mầm non. Lòng ghép các nội dung hài hòa, tạo hứng thú và lôi cuốn trẻ tham gia tích cức vào hoạt động âm nhạc đạt hiệu quả tốt. Giúp trẻ mạnh dạn, tự tin hơn trong giao tiếp và các hoạt động thường ngày. Giúp trẻ hình thành và phát triển nhân cách tốt, tạo nền móng cho sự phát triển nhân cách tốt, tạo nền móng cho sự phát triển toàn diện của trẻ.

PHẦN A: ĐẶT VẤN ĐỀ

I Lý do chọn đề tài:

Như chúng ta đã biết, ở mọi thời đại giáo dục chiếm một vị trí rất quan trọng Cùng một số ngành khác, giáo dục góp phần nâng cao nhận thức và đời sống xã hội của con người Tuy nhiên, ở mỗi giai đoạn giáo dục lại được tổ chức theo những cách thức khác nhau Do đặc điểm lứa tuổi, việc giáo dục cho trẻ mầm non được triển khai theo phương châm “chơi mà học” và giáo dục âm nhạc cho lứa tuổi này góp phần không nhỏ vào việc giáo dục toàn diện cho trẻ

Âm nhạc tác động vào con người ngay từ khi còn nằm trong nôi đã được nghe tiếng ru ầu ơ của bà, của mẹ Tâm hồn trẻ ngây thơ trong sáng nên việc tiếp xúc với âm nhạc là không thể thiếu được Đặc biệt đối với trẻ mầm non thì những nốt nhạc trầm bổng, những giai điệu mượt mà của các tác phẩm âm nhạc như là dòng sữa ngọt ngào nuôi dưỡng cho tâm hồn trẻ thơ Có thể coi âm nhạc là một bộ môn không thể tách rời với công tác chăm sóc giáo dục trẻ Giáo dục âm nhạc cho trẻ là giáo dục trẻ lòng yêu âm nhạc, biết cảm thụ

âm nhạc thông qua các hoạt động âm nhạc phong phú như: Ca hát, vận động, nghe hát, múa, trò chơi âm nhạc…Vì vậy nếu thực hiện tốt việc cho trẻ tiếp xúc với âm nhạc sẽ hình thành ở trẻ những tình cảm đạo đức tốt đẹp, giúp trẻ phát triển khả năng ghi nhớ, trí tưởng tượng sáng tạo, làm phong phú đời sống tinh thần, trẻ thêm yêu cái đẹp, tạo điều kiện giúp trẻ tiếp thu các môn học khác một cách dễ dàng, hiệu quả Song với đặc điểm của trẻ mầm non chưa thể

tự đọc, tự hát được nên việc cho trẻ tiếp cận với các tác phẩm âm nhạc phải hoàn toàn phụ thuộc vào người lớn, trẻ có hứng thú học hay không là do cách

cô giáo tạo nên cho trẻ Do đó cô giáo cũng giữ một vị trí vô cùng quan trọng,

là người bắc nhịp cầu nối để đem những lời ca tiếng hát đối với trẻ

Nhận thức rõ được những vấn đề đó, bản thân là giáo viên mầm non được phân công dạy lớp 4 tuổi, tôi nhận thấy được sức học của trẻ còn thấp, kết quả khi cho trẻ hoạt động với âm nhạc chưa cao (thời gian đầu tôi nhận thấy trẻ hát còn chưa chú ý đến nhịp điệu, vận động theo nhạc còn rời rạc, nhiều trẻ còn nói ngọng nên hát chưa rõ ràng…) Trẻ chưa thực sự hứng thú khi học bộ môn âm nhạc Điều này khiến bản thân tôi luôn trăn trở suy nghĩ làm thế nào để nâng cao chất lượng cho trẻ học tốt hoạt động âm nhạc đáp ứng được yêu cầu Đây là mong muốn và là trách nhiệm của người giáo viên Vì

vậy tôi quyết định chọn đề tài: “Một số biện pháp gây hứng thú cho trẻ 4 - 5

tuổi thực hiện tốt hoạt động giáo dục âm nhạc trong trường mầm non”

II Mục đích nghiên cứu:

Mục đích nghiên cứu của sáng kiến kinh nghiệm nhằm xây dựng một số biện pháp gây hứng thú cho trẻ 4- 5 tuổi thực hiện tốt hoạt động giáo dục âm nhạc trong trường mầm non

- Lòng ghép các nội dung hài hòa, tạo hứng thú và lôi cuốn trẻ tham gia tích cức vào hoạt động âm nhạc đạt hiệu quả tốt

- Giúp trẻ mạnh dạn, tự tin hơn trong giao tiếp và các hoạt động thường ngày

- Giúp trẻ hình thành và phát triển nhân cách tốt, tạo nền móng cho sự phát triển nhân cách tốt, tạo nền móng cho sự phát triển toàn diện của trẻ

III Đối tượng nghiên cứu

- Trẻ 4 mẫu giáo 4 – 5 tuổi

IV Đối tượng khảo sát, thực nghiệm:

32/32 = 100% trẻ mẫu giáo nhỡ trong trường mầm non Đông Xuân, năm học

2019 - 2020

V Phương pháp nghiên cứu:

- Phương pháp đàm thoại, dùng lời

- Phương pháp quan sát, sửa sai

- Phương pháp trực quan thính giác

- Phương pháp thực hành nghệ thuật

- Phương pháp phân tích

VI Phạm vi và kế hoạch nghiên cứu:

- Nghiên cứu một số biện pháp gây hứng thú cho trẻ 4 - 5 tuổi thực hiện tốt hoạt động giáo dục âm nhạc trong trường mầm non Đông Xuân

- Kế hoạch nghiên cứu: Năm học 2019 – 2020 (Từ tháng 9/2019 – tháng 2/2020)

PHẦN II: NỘI DUNG ĐỀ TÀI

I Những lý luận:

Thực tế cho thấy, trẻ em ở tuổi mầm non rất nhạy cảm với âm nhạc Trẻ thích nghe nhạc và hứng thú tham gia vào các hoạt động âm nhạc Mục đích của giáo dục âm nhạc là giáo dục tình cảm đạo đức, thẩm mỹ cho trẻ Giáo dục âm nhạc còn là phương tiện nâng cao khả năng trí tuệ, phát triển thể chất, giúp trẻ phát triển trí tưởng tượng, củng cố kiến thức trẻ qua học tập, vui chơi Quá trình trẻ tiếp xúc và hoạt động âm nhạc như học hát, nghe hát, vận động theo nhạc, chơi trò chơi âm nhạc,… sẽ hình thành ở trẻ những yếu tố của

một nhân cách phát triển toàn diện, hài hòa là sự phát triển thẩm mỹ, đạo đức, trí tuệ và thể lực

Đa số trẻ 4 - 5 tuổi đã biết nhận xét về âm nhạc như tính chất vui vẻ, nhộn nhịp, sôi nổi hay trầm tĩnh, êm dịu, nhịp điệu nhanh chậm, cường độ to nhỏ, âm sắc nhạc cụ, giọng bạn hát, tiếng kêu của các con vật, tiếng vật gì gõ, tiếng đàn gì vang lên Trẻ hiểu được yêu cầu thể hiện sắc thái bài hát, thể hiện các động tác trong điệu múa, biết hòa mình với tập thể Tuy nhiên mức độ cảm thụ âm nhạc của trẻ khác nhau, một số cháu còn nhút nhát không hứng thú tham gia hoạt động, khi hát còn không chính xác về giai điệu lời ca Để phát triển ở trẻ khả năng cảm thụ âm nhạc, trẻ hứng thú hoạt động tích cực đòi hỏi giáo viên phải nâng cao chất lượng giáo dục âm nhạc

II Thực trạng nghiên cứu:

Năm học 2019 - 2020 tôi được giao nhiệm vụ tại lớp mẫu giáo nhỡ 4 - 5 tuổi trường mầm non Đông Xuân, tôi nhận thấy có những thuận lợi và khó khăn sau:

1 Thuận lợi:

- Khi bắt đầu thực hiện đề tài này tôi đã gặp được rất nhiều thuận lợi Đầu tiên là được sự quan tâm giúp đỡ của: Phòng giáo dục Huyện Quốc Oai

- Đặc biệt là sự quan tâm chỉ đạo kịp thời của Ban giám hiệu nhà trường nên nhà trường thường xuyên tổ chức dạy kiến tập

- Nhà trường đã đầu tư về cơ sở vật chất cũng như trang thiết bị để dạy

và học cho lớp như :ti vi, đầu đĩa và một số đồ dùng âm nhạc

- Có đầy đủ tài liệu về hoạt động giáo dục âm nhạc theo chương trình giáo dục mầm non mới Số trẻ đến lớp đông đạt tỉ lệ chuyên cần cao

- Đa số trẻ có thói quen nề nếp học tập tốt và hứng thú học hoạt động âm nhạc.Trẻ chú ý lắng nghe cô hát

- Một số trẻ có khả năng cảm thụ âm nhạc rất nhanh

- Phụ huynh luôn mong muốn con em mình được tham gia vào các hoạt động để cho trẻ mạnh dạn, tự tin hơn

2 Khó khăn:

- Phòng học chật hẹp, chưa có phòng học riêng, cơ sở vật chất còn hạn chế

- Đồ dùng, đồ chơi âm nhạc còn ít chỉ mới chú trọng đến màu sắc, kích thước mà chưa chú trọng đến âm thanh, trang phục biểu diễn của trẻ chưa có

- Nhà trường chưa có phòng âm nhạc riêng, một số dụng cụ âm nhạc tính thẩm mỹ chưa đạt, giá trị sử dụng chưa cao

- Tổng số trẻ trên nhóm lớp là 32 trẻ Trẻ còn rụt rè, nhút nhát chưa tự tin khi tham gia vào các hoạt động, đặc biệt là hoạt động giáo dục âm nhạc

- Nhiều trẻ khả năng cảm thụ âm nhạc chưa cao, chưa có kỹ năng ca hát,

kỹ năng vận động còn hạn chế

- Ngôn ngữ của trẻ phát triển chưa hoàn thiện nên trẻ nói ,hát còn chưa

rõ, còn ngọng, nói tiếng địa phương Nhiều trẻ chưa qua lớp nhà trẻ nên nề nếp học tập chưa có và trẻ quấy khóc nhiều

- Một số phụ huynh còn chưa hiểu được tầm quan trọng của hoạt động

âm nhạc đối với ngành học mầm non

3 Khảo sát đầu năm:

- Năm học 2019 – 2020 tôi đã thực hiện đề tài này tại lớp 4 tuổi trường

Mầm non với số trẻ là 32 cháu Để tiến hành và áp dụng đề tài này đạt hiệu quả

tôi tiến hành khảo sát 100% số trẻ trên lớp và đánh giá xếp loại như sau:

Số lượng Tỉ lệ %

Số lượng Tỉ lệ %

1 Khả năng hứng thú của trẻ 12/32 37.5 % 20/32 62.5%

2 Trẻ thể hiện đúng giai điệu

3 Trẻ mạnh dạn hồn nhiên,

biểu diễn tình cảm, sáng tạo 9/32 28,1 % 23/32 71.9 %

4 Thể hiện kỹ năng vận động

Qua khảo sát đầu năm tôi nghiên cứu những trẻ còn chưa đạt để tìm ra biện pháp, hướng dẫn, giáo dục và động viên trẻ để trẻ yêu thích hoạt động âm nhạc và đạt kết quả cao hơn

III Các biện pháp thực hiện:

1 Xây dựng môi trường cho trẻ làm quen hoạt động âm nhạc

Góc âm nhạc là nơi trẻ có điều kiện thể hiện khả năng âm nhạc của mình, trẻ có thể làm quen, ôn luyện, củng cố và vận dụng phát triển những kỹ năng âm nhạc qua các trò chơi, các hoạt động sáng tạo làm phát triển khả năng sáng tạo của trẻ

Để cho trẻ hoạt động được tốt với lớp tôi, tôi trang trí các góc hài hòa phù hợp với độ tuổi, đẹp mắt, bố trí và sắp xếp dụng cụ âm nhạc một cách khoa học và hợp lí từ môi trường trong và ngoài lớp học Việc xây dựng môi trường cho trẻ làm quen với hoạt động âm nhạc là vô cùng quan trọng gây sự

chú ý cho trẻ.Tạo môi trường mang tính thẩm mỹ cao để tuyên truyền với các bậc phụ huynh và mọi người xung quanh

Ảnh: Khảo sát góc nghệ thuật đầu năm

Qua hình ảnh khảo sát đầu năm góc nghệ thuật còn chưa phong phú, tôi

đã dùng biện pháp để xây dựng - môi trường góc nghệ thuật cho trẻ:

- Tham mưu với ban giám hiệu mua sắm thêm đồ dùng âm nhạc

- Tích cực làm đồ dùng đồ chơi sáng tạo

- Trang trí góc nghệ thuật đẹp, phù hợp và bắt mắt

Với điều kiện cơ sở vật chất còn nhiều khó khăn, phòng học chật hẹp, đồ dùng đồ chơi còn nhiều hạn chế xong tôi tận dụng những nguyên vật liệu phế thải chúng tôi đã vệ sinh sạch và làm nên những dụng cụ âm nhạc phong phú, đẹp mắt dễ sử dụng như: Trống, lắc làm bằng lon bia Mõ dừa làm bằng vỏ dừa bào nhẵn rồi sơn với những họa tiết hóm hỉnh để khi trẻ sử dụng đều thích thú, phấn khởi

Hình ảnh: Trống được làm từ hộp kẹo

Để giúp trẻ hứng thú hoạt động, tôi thường xuyên thay đổi đồ dùng,

dụng cụ âm nhạc bằng cách tự làm đồ dùng đồ chơi tự tạo phù hợp với kế hoạch tháng để tạo hứng thú cho trẻ

VD: Ở kế hoạch hoạt động tháng về “Thế giới động vật” tôi làm thêm 1

số mũ: Con thỏ, con mèo, con gà,

Ảnh: Một số loại mũ

Tôi luôn sưu tầm các loại đĩa nhạc thiếu nhi, nhạc mới, các bài hát dân

ca trong chương trình đồ rê mí, các bài hát của các vùng miền, nhạc cổ điển,

để trẻ tiếp xúc nhiều hơn với hoạt động âm nhạc đa dạng

VD: Khi cho trẻ chơi góc âm nhạc hoặc khi trẻ biểu diễn tôi cho trẻ mặc trang phục phù hợp kết hợp với dụng cụ âm nhạc, tạo cho trẻ hứng thú tham gia

2 Nâng cao chất lượng giáo dục hoạt động âm nhạc và phương pháp dạy trẻ

Thực hiện chương trình đổi mới cho trẻ mầm non lấy trẻ làm trung tâm, sát thực và nhẹ nhàng đạt hiệu quả mặc dù còn gặp nhiều khó khăn xong với kiến thức đã được học và sự say mê sáng tạo của cô, tôi suy nghĩ và khắc phục bằng cách:

- Mua chọn băng đĩa phù hợp với độ tuổi

- Truy cập thông tin trên mạng những bài hát phù hợp với kế hoạch tháng và chủ đề sự kiện

- Học hỏi bạn bè đồng nghiệp khám phá những điều mới lạ và rút ra những kinh nghiệm

- Tích cực sáng tác thơ ca, bài hát phù hợp với từng kế hoạch tháng, từng nội dung bài dạy

- Khuyến khích trẻ tự giác biểu diễn để rèn cho trẻ tính mạnh dạn và tự tin

VD: Khi dạy trẻ ở kế hoạch hoạt động tháng về “Gia đình” với bài hát

“Cả nhà đều yêu” tôi vào bài bằng cách cho trẻ đọc bài đồng dao “Gia đình bé” tôi tự sáng tác

Rồi sau đó trò chuyện dẫn dắt vào bài 1 cách nhẹ nhàng đầy hứng thú

Ảnh cô và trẻ vận động

Hay với kế hoạch hoạt động tháng về “Giao thông” khi cho trẻ tham gia trò chơi tôi sáng tác bài hát theo điệu “Lý kéo chài”

“Đến đây rồi ta cùng chung sức, thắng hoặc thua ta rất vô tư hò ơ Đội 4A gắng quyết tâm chung sức đua tài cố lên bạn nhé khó khăn không quản gì 4A sẵn sàng chung sức đua tài, đem về, đem về đội mình vinh quang”

Cứ mỗi chủ đề tôi đều luyện tập, tận dụng thời gian học hỏi thay đổi mọi hình thức dạy trẻ, gây thêm phần hứng khởi để trẻ hứng thú hoạt động

Sử dụng hiệu quả băng, đĩa khi cho trẻ học âm nhạc và tôi đã nhận thức

rõ được việc cho trẻ học tốt bộ môn âm nhạc việc đầu tiên tôi phải chuẩn bị đó

là đồ dùng dạy học, đồ dùng đẹp, hấp dẫn sẽ thu hút sự chú ý của trẻ

Lắng nghe ý kiến của ban giám hiệu, rút ra kinh nghiệm sau mỗi tiết dạy, phấn đấu rèn luyện, khắc phục những hạn chế để tiết dạy thêm sinh động hơn, nhẹ nhàng hơn

VD: Với tiết dạy hát trong kế hoạch tháng về “Tết và mùa xuân” tôi dạy trẻ bài “Cùng múa hát mừng xuân” Phần hát mẫu của cô rất quan trọng Cô phải hát đúng nhạc trọn vẹn rõ lời bài hát 2 - 3 lần, cho trẻ nghe kết hợp với

cử chỉ điệu bộ minh họa cho tiết học thêm hào hứng thu hút trẻ

Lần 1: Hát kết hợp với đàn

Lần 2: Tôi hát kết hợp giới thiệu tính chất, giai điệu bài hát

Lần 3: Hát kết hợp giảng nội dung

Sau đó tổ chức dạy trẻ dưới nhiều hình thức

Chuyển sang những tiết dạy vận động, tôi mở bài với mọi hình thức rồi dạy trẻ

Phương pháp sửa sai cho trẻ cũng rất quan trọng, trong hoạt động âm nhạc tôi luôn chú ý, quan sát trẻ để kịp thời sửa sai cho trẻ Tạo được cảm giác

gần gũi và thân thiện với trẻ

Ảnh: Cô sửa sai cho trẻ

Sang phần nghe hát bài “Đưa cơm cho mẹ đi cày” của nhạc sỹ Bùi Đình Thảo trong kế hoạch tháng về gia đình, lời của bài hát mượt mà tình cảm của người con với mẹ khi bố chiến đấu ở ngoài mặt trận, cùng với cô và trẻ với những sáng tạo của cô đã làm lên thành công bài hát nghe trong tiết học

Ảnh : Trẻ biểu diễn cùng cô

Hay với kế hoạch tháng về “ Thế giới động vật” tôi cho trẻ nghe hát bài

“Dắt trâu ra đồng” với những bộ quần áo nông dân, áo nâu, váy đen của cô và

trẻ cùng với những chiếc nón xinh xinh với giai điệu thân thương trìu mến càng làm cho tiết học thêm sinh động và hào hứng

Với trò chơi âm nhạc cũng rất quan trọng, với mỗi tiết học tôi thay đổi các trò chơi khác nhau phù hợp với chủ đề và bài dạy Tôi hướng dẫn rõ luật chơi, cách chơi

Mời trẻ tham gia trò chơi làm sao để cho trẻ ngày càng thu hút nhiều trẻ muốn tham gia chơi

Với tiết biểu diễn tôi sử dụng dưới nhiều hình thức khác nhau như: Đọc đồng dao, hát, múa, vận động, hát đối, trò chơi

Ảnh: Biểu diễn văn nghệ

Trong mỗi tiết học tôi luôn sáng tạo gây những điều bất ngờ thú vị để trẻ hào hứng say mê với âm nhạc

Thường xuyên quan tâm tới những trẻ nhút nhát, động viên kịp thời để trẻ mau chóng hòa đồng cùng những trẻ khác Đồng thời tôn trọng ý kiến của trẻ, tôn trọng khả năng nhận thức của trẻ, thay đổi hình thức để thu hút sự chú

ý của trẻ nhiều hơn

Qua mỗi tiết học tôi đều rút ra kinh nghiệm, trẻ luôn được thay đổi không khí học mà chơi, chơi mà học, không áp đặt gò bó Mỗi tiết học có tính

sư phạm được liên kết giữa động và tĩnh thỏa mãn với yêu cầu tâm sinh lý của trẻ Đây là cơ sở tốt nhất giúp trẻ có thói quen cơ bản về âm nhạc

3 Sử dụng các loại nhạc cụ đa dạng

Khi trẻ khai thác hết, chơi liên tục, trẻ cảm thấy chán tôi sẽ thay đổi ngay

Ví dụ: Tôi sẽ dùng lời kích thích trẻ: “Hôm nay góc âm nhạc có đò dùng, đồ chơi mới, các con hãy đến thử xem” Mỗi lần thay đổi 3 – 4 đồ dùng,

đồ chơi Giáo viên khuyến khích trẻ trải nghiệm, tìm tòi, khám phá những đồ dùng đồ chơi mới

Hình ảnh: Đồ dùng đồ chơi về các dụng cụ âm nhạc

Ví dụ: Dưới sự giúp đỡ của cô trong qua trình chơi, trẻ tự phát hiện ra

âm thanh của tiếng gõ đàn T’rưng Giáo viên gợi ý cho trẻ biết phối hợp những

đồ dùng đồ chơi mới, gây hứng thú cho trẻ

Ví dụ: Để gõ đệm một bài hát, gợi ý trẻ sử dụng trống lắc, phách, trẻ kết hợp với việc sử dụng đũa gõ những ly thủy tinh có lượng nước khác nhau tạo ra một tổ hợp âm thanh hài hòa, rất hay

Ví dụ về đàn tranh, sau khi giới thiệu cho trẻ Cô chọn tiếng đàn tranh trong đàn organ để cho trẻ nghe một số bài hát quen thuộc giúp trẻ dễ cảm thụ

4 Tích lũy kiến thức, tạo cho trẻ làm quen âm nhạc ở mọi lúc, mọi nơi

Thực tế âm nhạc ở lứa tuổi mầm non cho ta thấy năng lực tiếp thu thẩm

mỹ về âm nhạc của trẻ không thể tự trẻ mà phát triển được mà phải qua một quá trình học tập, vui chơi ở mọi lúc, mọi nơi

Giờ đón trẻ là lúc cần tạo không khí vui vẻ lôi cuốn trẻ đến trường vì các cháu chưa có ý thức tự giác như học sinh phổ thông Lúc này, tôi mở băng cho trẻ nghe một số ca khúc như: “Em đi mẫu giáo”, “vui đến trường”, “trường chúng cháu là trường mầm non”…

Để tạo cho trẻ có nề nếp trước khi vào lớp phải lễ phép, tự tin, tôi cho trẻ nghe bài “Lời chào buổi sáng” của Nguyễn Thị Nhung nhắc nhở trẻ chào bố

mẹ

Đến giờ thể dục, trước kia cô giáo thường phải hô hiệu lệnh 1 -2 -3 - 4 hay dùng trống gõ “Tùng, cắc”, nhưng đến nay do thời đại công nghệ thông tin, tôi đã thay đổi cách hô hiệu lệnh cũ bằng cách kết hợp âm nhạc trong giờ thể dục

Khi cho trẻ xuống sân hoạt động ngoài trời: Cho trẻ quan sát con Thỏ , tôi cho trẻ hát bài “Chú Thỏ con” và cùng vận động với trẻ trò chuyện về con Thỏ

Khi cho trẻ đi thăm vườn hoa tôi cho trẻ vừa đi vừa hát “Ra vườn hoa” của Văn Tấn Cùng trẻ làm một số dụng cụ âm nhạc từ nguyên liệu thiên nhiên

Khi chuẩn bị cho trẻ rửa tay, cô cho trẻ hát bài “ Rửa tay” để trẻ biết đó

là giờ hoạt động vệ sinh

Giờ hoạt động góc: Cho trẻ nhập vai cô giáo và học sinh Trẻ rất thích bắt chước cô và người lớn, trẻ rất thích được làm những điều tốt dẹp vì đó là nơi trẻ được hóa thân vào những vai mà trẻ thích Điều đó càng thu hút sự chú

ý của trẻ