TU TINH 2 NGU VAN 11

Hai câu đề -Đêm khuya văng vẳng trống canh dồn -> từ tượng thanh => thời gian trôi nhanh trong đêm khuya vắng lặng, tĩnh mịch -Trơ cái hồng nhan...nước non -> Đảo ngữ, hoán dụ, ẩn dụ, nh[r]

TỰ TÌNH (II)

Giáo viên: Phan Thu Hường

- Hồ Xuân Hương (? - ?), quê ở làng

Quỳnh Đôi, huyện Quỳnh Lưu, tỉnh

Nghệ An nhưng bà chủ yếu sống nhiều ở

Thăng Long Cuộc đời, tình duyên của

bà nhiều éo le, ngang trái

- Bà sáng tác cả chữ Nôm lẫn chữ Hán

Hiện nay còn khoảng trên dưới 40 bài

thơ Nôm tương truyền là của bà Ngoài

ra còn có tập thơ Lưu hương kí gồm 24

bài chữ Hán, 26 bài chữ Nôm Bà

đượng mệnh danh là “Bà chúa thơ

nôm”.

Đêm khuya văng vẳng trống canh dồn

Trơ cái hồng nhan với nước non

Chén rượu hương đưa say lại tỉnh, Vầng trăng bóng xế, khuyết chưa tròn

Xiên ngang mặt đất, rêu từng đám, Đâm toạc chân mây, đá mấy hòn

Ngán nỗi xuân đi xuân lại lại, Mảnh tình san sẻ tí con con!

TỰ TÌNH (II)

Tâm trạng vừa buồn tủi, vừa

phẫn uất trước duyên phận và

khát vọng sống, khát vọng hạnh

phúc của Hồ Xuân Hương.

Đêm khuya văng vẳng trống canh dồn Trơ cái hồng nhan với nước non Chén rượu hương đưa say lại tỉnh, Vầng trăng bóng xế, khuyết chưa tròn Xiên ngang mặt đất, rêu từng đám, Đâm toạc chân mây, đá mấy hòn Ngán nỗi xuân đi xuân lại lại, Mảnh tình san sẻ tí con con!

xét của em về thời điểm này?

Hồ Xuân Hương tự tình trong thời điểm nào? Nhận

xét của em về thời điểm này?

Thời gian: đêm khuya Đây là thời

điểm con người thường sống với

chính bản thân mình nhất

Thời gian: đêm khuya Đây là thời

điểm con người thường sống với

chính bản thân mình nhất

Tiếng trống thôi thúc, gấp gáp, liên hồi như báo hiệu thời gian trôi qua nhanh

Trong đêm khuya thanh

vắng, Hồ Xuân Hương nghe

thấy âm thanh gì? Nhận xét

của em về cách dùng từ chỉ

âm thanh đó?

Trong đêm khuya thanh

vắng, Hồ Xuân Hương nghe

thấy âm thanh gì? Nhận xét

của em về cách dùng từ chỉ

âm thanh đó?

“Văng vẳng” tiếng trống báo hiệu sang canh từ một chòi canh từ xa vọng về Từ “văng vẳng” gợi lên một không gian tĩnh mịch, vắng lặng của đêm khuya và sự cảm nhận của

nữ sĩ về thời gian đang trôi qua thật nhanh Bước đi vội vã của thời gian thể hiện tâm trạng cô đơn rối bời của nhân vật trữ tình về tuổi xuân trôi qua nhanh.

“Văng vẳng” tiếng trống báo hiệu sang canh từ một chòi canh từ xa vọng về Từ “văng vẳng” gợi lên một không gian tĩnh mịch, vắng lặng của đêm khuya và sự cảm nhận của

nữ sĩ về thời gian đang trôi qua thật nhanh Bước đi vội vã của thời gian thể hiện tâm trạng cô đơn rối bời của nhân vật trữ tình về tuổi xuân trôi qua nhanh.

Đêm khuya văng vẳng trống canh dồn,

liên hồi

Gấp gáp, liên hồi

vắng, tĩnh lặng

vắng, tĩnh lặng

Hãy nêu tác dụng của ba yếu tố thời gian, không gian, âm thanh trong

Nổi bật tâm trạng cô đơn quạnh quẽ của nữ sĩ khi thời gian trôi qua mau, cũng có nghĩa là tuổi xuân của mình trôi qua mau giữa không gian vắng lặng, tĩnh mịch của đêm khuya.

Cảm nhận của em về câu thơ

“ Trơ cái hồng nhan với nước non,”?

- “Trơ” có nghĩa là tủi hổ, bẽ bàng “Trơ” được đảo lên đầu câu kết hợp với nhịp thơ 1/3/3 có tác dụng nhấn mạnh tâm trạng tủi hổ bẽ bàng đó

- “Trơ” có nghĩa là tủi hổ, bẽ bàng “Trơ” được đảo lên đầu câu kết hợp với nhịp thơ 1/3/3 có tác dụng nhấn mạnh tâm trạng tủi hổ bẽ bàng đó

“Cái hồng nhan”: hoán dụ “Hồng nhan” là sắc mặt hồng chỉ người con gái đẹp Từ “cái” kết hợp với từ “hồng nhan” thể hiện thái độ rẻ rúng mỉa mai thân phận người phụ nữ

“Cái hồng nhan ”: hoán dụ “Hồng nhan” là sắc mặt hồng chỉ người con gái đẹp Từ “cái” kết hợp với từ “hồng nhan” thể hiện thái độ rẻ rúng mỉa mai thân phận người phụ nữ

“Nước non” là hình ảnh ẩn dụ chỉ cuộc đời, xã hội rộng lớn “Cái hồng nhan trơ với nước non” không chỉ là sự buồn tủi mà còn là những dầu dãi, cay đắng trong cuộc đời của người phụ nữ.

“Nước non” là hình ảnh ẩn dụ chỉ cuộc đời, xã hội rộng lớn “Cái hồng nhan trơ với nước non” không chỉ là sự buồn tủi mà còn là những dầu dãi, cay đắng trong cuộc đời của người phụ nữ.

Từ “trơ” kết hợp với “nước non” thể hiện bản lĩnh của Hồ Xuân Hương: bền gan thách thức với trời đất, với duyên phận, với cuộc đời

Từ “trơ” kết hợp với “nước non” thể hiện bản lĩnh của Hồ Xuân Hương: bền gan thách thức với trời đất, với duyên phận, với cuộc đời

-> Đảo ngữ, hoán dụ, ẩn dụ, nhịp thơ 1/3/3

 sự cô đơn, buồn tủi, thách thức cuộc đời và duyên phận

b Hai câu thực

Trong câu thơ, tác giả không nhắc đến tính chất khác của rượu

mà chỉ nhắc đến hương của nó Vậy từ “hương” gợi lên điều gì?

Trong câu thơ, tác giả không nhắc đến tính chất khác của rượu

mà chỉ nhắc đến hương của nó Vậy từ “hương” gợi lên điều gì?

- “Hương” là hương rượu, hương

rượu để lại vị đắng chát;

- “Hương” còn là hương tình, hương

tình thoảng qua mau để lại cảm giác

phận hẩm duyên ôi cho người phụ nữ

đẹp, tài sắc mà bạc phận

- “Hương” là hương rượu, hương

rượu để lại vị đắng chát;

- “Hương” còn là hương tình, hương

tình thoảng qua mau để lại cảm giác

phận hẩm duyên ôi cho người phụ nữ

đẹp, tài sắc mà bạc phận

“Say lại tỉnh”: uống để say, để quên đi tất cả nhưng càng say lại càng tỉnh, càng cảm nhận rõ nỗi đau phận hẩm duyên ôi của mình Đó là cái vòng luẩn quẩn, một trò đùa của tạo hóa

“Say lại tỉnh”: uống để say, để quên đi tất cả nhưng càng say lại càng tỉnh, càng cảm nhận rõ nỗi đau phận hẩm duyên ôi của mình Đó là cái vòng luẩn quẩn, một trò đùa của tạo hóa

Chén rượu hương đưa say lại tỉnh ,

Giải sầu Sầu thêm sầu Giải sầu

Hình ảnh trăng và thân phận nhà thơ có mối tương quan với nhau.“Trăng bóng xế” là trăng sắp tàn Đây là hình ảnh ẩn dụ chỉ thân phận của nhà thơ tuổi xuân sắp trôi qua Trăng khuyết chưa tròn cũng là tuổi xuân của nữ sĩ đã trôi qua mà tình duyên vẫn không trọn vẹn

2 Hai câu thực:

Vầng trăng bóng xế khuyết chưa tròn.

Người Sắp tàn Không trọn vẹn

 bi kịch (2 lần )

SAY TỈNH

Cặp từ trái nghĩa tạo nên nghệ thuật đối độc đáo trong hai câu đã gợi lên trong lòng người đọc cảm giác chông chênh giữa không và có, say và tỉnh, qua đó thể hiện hi vọng của nữ sĩ về hạnh phúc mong manh trong hiện thực phũ phàng.

Cặp từ trái nghĩa tạo nên nghệ thuật đối độc đáo trong hai câu đã gợi lên trong lòng người đọc cảm giác chông chênh giữa không và có, say và tỉnh, qua đó thể hiện hi vọng của nữ sĩ về hạnh phúc mong manh trong hiện thực phũ phàng.

Tóm lại, hai câu thực nói rõ

hơn tâm trạng gì của Hồ

Xuân Hương?

Tóm lại, hai câu thực nói rõ

hơn tâm trạng gì của Hồ

Xuân Hương?

 Nỗi buồn tủi, xót xa,

cay đắng cho duyên phận dở dang, lỡ làng

 Nỗi buồn tủi, xót xa,

cay đắng cho duyên phận dở dang, lỡ làng

- Chén rượu hương đưa say lại tỉnh

- Trăng bóng xế khuyết chưa tròn

-> Ẩn dụ, đối

=> Nỗi xót xa, cay đắng về duyên phận lỡ làng.

c Hai câu luận

(Nhỏ bé hèn mọn) (Rắn chắc, nhọn hoắt)

ĐÁ

 sức sống mãnh liệt, nỗi niềm phẫn

uất của thiên nhiên trước những vùi

dập, đè nén và đó cũng là của con

người.

 sức sống mãnh liệt, nỗi niềm phẫn

uất của thiên nhiên trước những vùi

dập, đè nén và đó cũng là của con

người.

Xiên ngang mặt đất, rêu từng đám,

Đâm toạc chân mây, đá mấy hòn Đảo ngữ

Xiên + ngang mặt đất, rêu từng đám,

Đâm + toạc chân mây, đá mấy hòn.

Đối lập

làm nổi bật sức sống mãnh liệt, sự phẫn uất, phản kháng của thiên nhiên cũng như tâm trạng của nữ sĩ.

làm nổi bật sức sống mãnh liệt, sự phẫn uất, phản kháng của thiên nhiên cũng như tâm trạng của nữ sĩ.

Xiên + ngang mặt đất, rêu từng đám,

Đâm + toạc chân mây, đá mấy hòn

Động từ mạnh + bổ ngữ

thể hiện sự bướng bỉnh, ngang ngạnh, phản kháng

Qua hình tượng thiên

nhiên giúp ta hiểu

thêm tính cách gì của

Hồ Xuân Hương?

Qua hình tượng thiên

nhiên giúp ta hiểu

c Hai câu luận

- Xiên ngang ….rêu…

- Lại trong “xuân đi xuân

lại lại” mang 2 nghĩa:

+ Lại (1) là thêm lần nữa,

+Lại (2) là sự trở lại của

mùa xuân đồng nghĩa với sự

ra đi của tuổi xuân

- Xuân: mùa xuân và tuổi

xuân

- Lại trong “xuân đi xuân

lại lại” mang 2 nghĩa:

+ Lại (1) là thêm lần nữa,

+Lại (2) là sự trở lại của

mùa xuân đồng nghĩa với sự

ra đi của tuổi xuân

Ngán nỗi xuân

đi xuân lại lại

Mảnh tình san sẻ tí con con !

Nhỏ bé Chia sẻ Ít ỏi Không thể nhỏ hơn

Bài thơ đã khép lại bằng tâm trạng gì của nhà

thơ?

Bài thơ đã khép lại bằng tâm trạng gì của nhà

thơ?

Bài thơ khép lại bằng tâm trạng của người phụ nữ lấy

chồng chung: vừa đau buồn vừa thách thức duyên

phận, gắng gượng vươn lên trong cuộc sống nhưng

vẫn rơi vào bi kịch.

Bài thơ khép lại bằng tâm trạng của người phụ nữ lấy

chồng chung: vừa đau buồn vừa thách thức duyên

phận, gắng gượng vươn lên trong cuộc sống nhưng

vẫn rơi vào bi kịch.

-> Ẩn dụ, từ gợi tả, tăng tiến

Þ Chán chường, buồn tủi của người làm lẽ, của hoàn cảnh lấy chồng chung

4 Ghi nhớ (SGK/ 19)

IV LUYỆN TẬP:

Diễn biến tâm trạng của nhân vật trữ tình?

Diễn biến tâm trạng của nhân vật trữ tình?

Cô đơn, bẽ bàng Phẫn uất, phản kháng

Chán chường, buồn tủi

33

Xót xa, đắng cay

Tài tử văn nhân ai đó tá?

Thân này đâu đã chịu già tom

Chiếc bách buồn về phận nổi nênh

Giữa dòng ngao ngán nỗi lênh đênh

Lưng khoang tình nghĩa dường lai láng, Nửa mạn phong ba luống bập bềnh

Cầm lái mặc ai lăm đỗ bến,

Dong lèo thây kẻ rắp xuôi ghềnh

Ấy ai thăm ván cam lòng vậy,

Ngán nỗi ôm đàn những tấp tênh.

Tự tình III

Hướng dẫn hoc ở nhà

-Học thuộc lòng bài thơ.

-Giá trị nội dung và nghệ thuật của bài thơ -Soạn bài “Câu cá mùa thu”.

Tạm biệt các em! Tạm biệt các em