Bai 22 Bao ve von gen cua loai nguoi va mot so van de xa hoi cua di truyen hoc

BẢO VỆ VỐN GEN CỦA LOÀI NGƯỜI 1.Tạo môi trường sạch nhằm hạn chế tác nhân đột biến 2.Tư vấn di truyền y học và sàng lọc trước khi sinh a.Tư vấn di truyền * Di truyền y học tư vấn * Nh[r]

Trang 2

KIỂM TRA BÀI CŨ

Bệnh ung thư là gì? Nguyên nhân ? Những hiểu biết về

bệnh ung thư và cách phòng ngừa ?

Trang 3

KHÔNG KHÍ BỊ Ô NHIỄM

NƯỚC BỊ Ô NHIỄM

Trang 5

R¸c th¶i trªn s«ng Cho biết hậu quả của nó?

Trang 7

Bệnh bạch tạng

Trang 8

Bệnh già sớm

Trang 9

Dị tật bẩm sinh do ĐBG gây ra

Trang 10

UNG THƯ THANH QUẢN

UNG THƯ PHỔI

HỘI CHỨNG ĐAO

Trang 11

Sự phát triển của khoa học công nghệ đem lại nhiều mặt tích cực cho xã hội , đồng thời việc phát hiện, phòng và chữa 1 số bệnh nhiễm trùng, bệnh suy dinh dưỡng… có xu hướng giảm, thì các bệnh

do nguyên nhân di truyền có khuynh hướng tăng cao  Gánh nặng di truyền cho loài người Có

cách gì hạn chế bớt gánh nặng di truyền? Mặc

khác, sự phát triển mạnh mẽ của Di truyền học

bên cạnh những lợi ích cho khoa học và đời sống cũng còn có những vấn đề đang cần xem xét hay gây tâm lí lo ngại cho xã hội.

Trang 13

+ Đột biến không ngừng phát sinh.

+ Thường gây hại

+ Khi đã phát sinh thì khó bị loại bỏ

Các đột biến có hại tích lũy, lan tràn trong quần thể di truyền

qua các thế hệ => Gánh nặng di truyền cho loài người.

I BẢO VỆ VỐN GEN CỦA LOÀI NGƯỜI

Tại sao cần phải bảo vệ vốn gen của loài người?

Có cách gì hạn chế bớt gánh nặng di truyền?

- Chúng ta phải bảo vệ vốn gen của loài người:

Bài 22 BẢO VỆ VỐN GEN CỦA LOÀI NGƯỜI VÀ MỘT SỐ VẤN ĐỀ

XÃ HỘI CỦA DI TRUYỀN HỌC

Vậy thế nào là gánh nặng di truyền?

- Gánh nặng di truyền: là sự tồn tại trong vốn gen của QT

người các đột biến gen gây chết hoặc nửa gây chết được di

truyền từ thế hệ này sang thế hệ khác

Trang 14

- Nhóm 1: Tạo môi trường sạch nhằm hạn chế các tác nhân độ biến

Chúng ta cần phải làm gì để tạo môi trường trong sạch

Khái niệm, biện pháp, quy trình, khó khăn

Nội dung hoạt động nhóm (7 phút)

Trang 15

1.Tạo môi trường sạch nhằm hạn chế các tác nhân đột biến

- Không sử dụng thuốc bảo vệ thực vật, thuốc diệt cỏ, các chất

kích thích sinh trưởng.

- Không sản xuất và thử vũ khí hạt nhân

- Trồng cây xanh

Trang 16

Làm môi trường sống bị ô nhiễm , làm xuất hiện nhiều dạng đột biến ở người cũng như các sinh vật khác.

Trang 17

Nạn nhân: CHẤT ĐỘC MÀU DA CAM

HẬU QUẢ

Trang 18

Nạn nhân: CHẤT ĐỘC MÀU DA CAM

Trang 19

Nạn nhân: CHẤT ĐỘC MÀU DA CAM

Trang 20

2.Tư vấn di truyền y học và sàng lọc trước khi sinh

1.Tạo môi trường sạch nhằm hạn chế tác nhân đột biến

đó cho lời khuyên trong việc kết hôn, sinh đẻ, đề phòng và hạn chế hậu quả xấu ở đời sau

*Kỹ thuật: chẩn đoán đúng bệnh, xây dựng phả hệ ngườibệnh, chẩn đoán trước sinh.

1 cặp vợ chồng có ý định sinh con, tuy nhiên họ sợ mình có thể có nguy

cơ sinh con bị mắc hội chứng Đao Họ tìm đến các nhà tư vấn di truyền,

là nhân viên của một bệnh viện lớn để xin ý kiến hướng dẫn Nếu em

là nhà tư vấn di truyền em sẽ làm gì để giúp cặp vợ chồng này?

Trang 21

2.Tư vấn di truyền y học và Sàng lọc trước khi sinh

1.Tạo môi trường sạch nhằm hạn chế tác nhân đột biến

a.Tư vấn di truyền

b Sàn lọc trước sinh

* Xét nghiệm trước sinh là những xét nghiệm giúp chẩn đoán sớm nhiều bệnh di truyền nhằm hỗ trợ tích cực cho tư vấn di truyền,

trên cơ sở đó nếu vẫn sinh con thì sau khi sinh có thể áp dụng các biện pháp ăn kiêng hợp lí hoặc các biện pháp kĩ thuật thích hợp giúp hạn chế tối đa hậu quả xấu của trẻ bị bệnh.

Trang 22

Hút 10 – 20

ml dịch ối

Li tâm

TB phôi Phân tích hoá sinh

Sau vài tuần

Nuôi cấy TB Phát hiện các dị

dạng NST

Phân tích hoá sinh

* Phương pháp chọc dò dịch ối:(thực hiện lúc thai 16-18 tuần)

+ Dùng bơm tiêm đưa kim vào vùng dịch ối,

+ Hút ra 10-20 ml dịch (trong đó có các tế bào phôi),

+ Li tâm để tách tế bào phôi, nuôi cấy tế bào  phân tích NST và ADN.

* Phương pháp sinh thiết tua nhau thai: (thực hiện lúc phôi 6-8 tuần)

+ Dùng ống nhỏ để tách tua nhau thai để tách tế bào thai

+ Làm tiêu bản phân tích NST

Trang 23

3 Liệu pháp gen – kĩ thuật của tương lai.

- Khái niệm: Liệu pháp gen là việc chữa trị các bệnh di truyền bằng

cách phục hồi chức năng của các gen bị đột biến

- Liệu pháp gen bao gồm 2 biện pháp : Đưa bổ sung gen lành vào cơ thể người bệnh và thay thế gen bệnh bằng gen lành

- Mục đích : hồi phục chức năng bình thường của tế bào hay mô, khắc phục sai hỏng di truyền, thêm chức năng mới cho tế bào

- Quy trình:

+ Tách tế bào đột biến ra từ người bệnh.

+ Các bản sao bình thường của gen đột biến được cài vào virut rồi đưa vào các tế bào đột biến ở trên.

+ Chọn các dòng tế bào có gen bình thường lắp đúng thay thế cho gen

đột biến rồi đưa trở lại bệnh nhân.

- Khó khăn: virut có thể gây hư hỏng các gen khác (không chèn gen lành

vào vị trí của gen vốn có trên NST)

Trang 24

II MỘT SỐ VẤN ĐỀ XÃ HỘI CỦA DI TRUYỀN HỌC

- Thông báo về cái chết sớm không thể tránh khỏi

- Bị xã hội chống lại (Xin việc, hôn nhân,…)

Việc giải mã bộ gen người ngoài những lợi ích thiết thực còn gây tâm lí lo ngại gì ?

1 Vấn đề phát sinh do việc giải mã bộ gen người

- Dự án “bản đồ hệ gen người” khởi đầu

vào năm 1990 với sự đứng đầu của

James Watson

- Chi phí trên 3 tỉ đô la

- Tham gia của các nhà khoa học

từ Trung Quốc, Pháp, Đức, Nhật

và Anh

-Bản phác thảo đầu tiên của bộ gen

đã được cho ra đời vào năm 2000 và hoàn thiện vào năm 2003 Xác định được khoảng trên 30.000 gen trong

bộ gen của con người

Bản đồ hệ gen người

Giúp xác định được các gen gây bệnh, giải thích một số hiện tượng bất thường, chữa trị các bệnh di truyền, xác định huyết thống, điều tra tội phạm

Trang 25

I BẢO VỆ VỐN GEN CỦA LOÀI NGƯỜI.

2 Vấn đề phát sinh do công nghệ gen và công nghệ tế bào

Hãy nêu những mặt tiêu cực do công nghệ gen và

công nghệ tế bào gây lo lắng cho loài người?

Trang 26

2 Vấn đề phát sinh do công nghệ gen và công nghệ tế bào:

Trang 27

- Vi sinh vật mang gen kháng chất kháng sinh phát tán sang vi sinh vật gây

bệnh cho người ?

- Gen sản sinh protein độc tố trong cây trồng phát tán sang cỏ dại

và gây hại cho côn trùng có ích ?

- Có khả năng ảnh hưởng tới hệ gen của người, tới an toàn sức khỏe

của con người?

Trang 28

Bằng công nghệ tế bào con người đã sử dụng kĩ thuật nhân bản vô tính để tạo ra những sinh vật mà người ta mong muốn.

Trang 29

Con người có sử dụng kĩ thuật nhân bản vô tính để tạo ra con người nhân bản không?

Trang 31

- Vi sinh vật mang gen kháng chất kháng sinh phát tán sang vi sinh vật gây

bệnh cho người ?

- Gen sản sinh protein độc tố trong cây trồng phát tán sang cỏ dại

và gây hại cho côn trùng có ích ?

- Có khả năng ảnh hưởng tới hệ gen của người, tới an toàn sức khỏe

của con người?

- Con người có sử dụng kĩ thuật nhân bản vô tính để tạo ra con người nhân

bản không?

Trang 32

II MỘT SỐ VẤN ĐỀ XÃ HỘI CỦA DI TRUYỀN HỌC.

3 Vấn đề di truyền khả năng trí tuệ:

a Hệ số thông minh (IQ)

- IQ là chỉ số thông minh và được dùng để xác định giá trị thông

minh của con người

- Công thức tính IQ: IQ = Tuổi trí tuệ/Tuổi sinh học x 100

Trang 33

a Hệ số thông minh (IQ)

VD Trẻ 6 tuổi trả lời được các

câu hỏi của trẻ 7 tuổi thì

b Khả năng trí tuệ và sự di truyền:

- Khả năng trí tuệ được di truyền không ?

- Chỉ số IQ còn bị chi phối bởi yếu tố nào ?

- Một số biện pháp bảo vệ tiềm năng di truyền trí năng?

- Khả năng trí tuệ được di truyền

- Chỉ số IQ còn bị chi phối bởi yếu tố môi trường như:chế độ

dinh dưỡng và tâm lý người mẹ lúc mang thai, quan hệ tình cảm

gia đình và xã hội,…

- Một số biện pháp bảo vệ tiềm năng di truyền trí năng:

+ Tránh các tác nhân gây đột biến

+ Đảm bảo cuộc sống đầy đủ về vật chất và tinh thần, được

tiếp cận với nền văn minh nhân loại

Trang 35

4 Di truyền học với bệnh AIDS

HIV/AIDS đã trở thành

đại dịch làm kinh hoàng

cả nhân loại 95% người

nhiễm HIV thuộc các

nước đang phát triển

- Nêu khái niệm HIV, AIDS

- Các con đường lây nhiễm HIV

- Hậu quả

Trang 36

- Khái niệm:

+

+ HIV là virut gây suy giảm miễn dịch ở người + AIDS là hội chứng suy giảm miễn dịch mắc phải do virut HIV gây ra

Trang 37

Con đường lây nhiễm Virut HIV

Tình dục không

Trang 38

- Khái niệm:

+

- Các con đường lây truyền HIV :

+ Qua đường máu+ Qua đường tình dục+ Mẹ sang con

Trang 39

Bệnh nhân AIDS

Trang 40

- Khái niệm:

+

- Các con đường lây truyền HIV :

+ Qua đường máu+ Qua đường tình dục+ Mẹ sang con

-Hậu quả: Trong quá trình lây nhiễm virut có thể sống tiềm sinh

vô hạn trong tế bào bạch cầu T4 và tiêu diệt tế bào bạch cầu T4

Sự giảm số lượng tế bào T4 làm mất khả năng miễn dịch của cơ thểgây ra 1 số bệnh: sốt, tiêu chảy, lao, ung thư, viêm màng não, mất

Trang 41

Di truyền học được vận dụng như thế nào để chữa, trị

căn bệnh thế kỉ?

Để làm chậm sự tiến triển của bệnh AIDS, người ta sử dụng biện pháp di truyền nhằm hạn chế sự phát triển của virut HIV

Trang 42

Tóm lại Để bảo vệ vốn gen của loài người, đồng thời đề phòng

những bệnh, tật di truyền, thì cách thiết thực nhất của mỗi học

sinh chúng ta là phải làm gì ?

- Bảo vệ môi trường

- Hạn chế sử dụng chất hoá học, nghiêm cấm sử dụng chất phụ gia trong chế biến thực phẩm,

- Có thái độ phản đối chiến tranh hạt nhân, bom nguyên tử,

Tóm lại Để bảo vệ vốn gen của loài người, đồng thời đề phòng

những bệnh, tật di truyền,

Trang 44

Câu 2: Di truyền y học phát triển sử dụng phương pháp

và kỹ thuật hiện đại cho phép chuẩn đoán xác định một

số bệnh, tật di truyền từ giai đoạn:

Trang 45

Câu 3: Mục đích của di truyền y học tư vấn là:

A Chẩn đoán, cung cấp thông tin và cho lời khuyên về khả năng mắc một loại bệnh ở thế hệ sau

B Cho lời khuyên trong kết hôn giữa những người có nguy cơ mang gen bệnh ở trạng thái dị hợp

C Định hướng trong sinh đẻ để dự phòng và hạn chế những hâu quả xấu

D Tất cả đều đúng

CỦNG CỐ

Trang 46

HƯỚNG DẪN HỌC SINH TỰ HỌC Ở NHÀ

- Học bài cũ và trả lời các câu hỏi trong SGK.

- Chuẩn bị giờ sau ôn tập phần di truyền học

Trang 47

Hẹn gặp lại !

Định dạng
Số trang	47
Dung lượng	7,52 MB