Đặc điểm ngôn ngữ nói và viết bản chuẩn

Tôi quên thế nào được những cảm giác trong sáng ấy nảy nở trong lòng tôi như mấy cành hoa tươi mỉm cười giữa đổi lớn: Hôm nay tôi đi học” Trích “ Tôi đi học” của Thanh Tịnh”... Trực di

CHÀO MỪNG QUÝ THẦY CÔ

VỀ DỰ GIỜ THĂM LỚP

LỚP 10A1

KHỞI ĐỘNG

Các nhân vật trong tranh đang sử dụng phương tiện gì để trao đổi

và lĩnh hội thông tin?

ÂM MƯU CỦA ÔNG BỤT

Em có nhận xét gì về cách sử dụng từ ngữ trong hai văn bản

sau?

* Ngữ liệu 1

MẤT RỒI!

Một người sắp đi chơi xa, dặn con:

Ở nhà có ai hỏi thì nói bố đi chơi vắng nhé!

Sợ con mải chơi quên mất, nên cẩn thận lấy bút viết vào

giấy, rồi bảo:

Có ai hỏi thì con đưa cái giấy này.

Con cầm giấy bỏ vào túi áo cả ngày chẳng thấy ai đến hỏi Tối đến, sẵn có ngọn đèn nó lấy giấy ra coi, chẳng may vô ý giấy cháy mất.

Hôm sau có người đến hỏi: “Thầy cháu có nhà không?” Nó ngẩn ngơ hồi lâu sờ vào túi không thấy liền nói:

- Mất rồi! Khách giật mình hỏi: “Mất bao giờ?”.

- Tối hôm qua! - Sao mà mất?

- Cháy cháy.

những kỷ niệm mơn man của buổi tựu trường.

Tôi quên thế nào được những cảm giác trong sáng ấy nảy nở

trong lòng tôi như mấy cành hoa tươi mỉm cười giữa

đổi lớn: Hôm nay tôi đi học”

( Trích “ Tôi đi học” của Thanh Tịnh”)

ĐẶC ĐIỂM NGÔN NGỮ

NÓI VÀ NGÔN NGỮ

VIẾT

I KHÁI NIỆM

1 Ngôn ngữ nói là ngôn ngữ âm

thanh , là lời nói trong giao tiếp hàng ngày.

2 Ngôn ngữ viết được thể hiện bằng chữ viết trong văn bản và được tiếp nhận bằng thị giác.

II ĐẶC ĐIỂM CỦA NGÔN NGỮ NÓI

- Tình huống giao tiếp.

- Hệ thống các yếu tố ngôn ngữ : Từ ngữ, câu,

văn bản

Trực diện, tức thời (người nói ít

có đ/k lựa chọn, gọt giũa; người nghe phải tiếp nhận lĩnh hội kịp thời, ít có đ/ k suy ngẫm, phân tích kĩ)

- Âm thanh (dùng để nghe)

- Có sự đổi vai (luân phiên nhau vừa nói vừa nghe) Chữ viết được tiếp nhận bằng thị giác

- Câu : Kết cấu linh hoạt (câu tỉnh lược, câu có yếu tố dư thừa…)

- Văn bản : không chặt chẽ, không mạch lạc.

- Từ ngữ : + Được chọn lọc, gọt giũa + Sử dụng từ ngữ phổ thông.

- Câu : Câu chặt chẽ

- Văn bản : có kết cấu chặt chẽ, mạch lạc ở mức độ cao.

III THUẬN LỢI VÀ HẠN CHẾ

1 Ngôn ngữ nói

- Thuận lợi: Kết hợp giữa lời nói và cử chỉ, ánh mắt, điệu bộ làm tăng tính biểu cảm

rõ nét hơn.

- Hạn chế: Diễn ra tức thời nên không có

thời gian suy ngẫm, gọt giũa.

2 Ngôn ngữ viết

- Thuận lợi:Có đ/k suy ngẫm , gọt giũa, đọc lại, hướng đến tính chuẩn của ngôn ngữ

- Hạn chế: Không có sự hỗ trợ của ngôn

ngữ phi lời nói

CHÚ Ý

* Cần phân biệt giữa nói và đọc; tránh

sự lẫn lộn giữa ngôn ngữ viết và ngôn ngữ nói, tránh dùng yếu tố đặc thù của ngônn ngữ nói trong ngôn ngữ viết và ngược lại.

IV LUYỆN TẬP

1 Bài tập 1

GV hướng dẫn HS làm bài 1

2 Bài tập 2:

Phân tích đặc điểm của ngôn ngữ nói:

Chủ tâm hắn cũng chẳng có ý chòng ghẹo cô nào, nhưng mấy cô gái lại cứ đẩy vai cô ả này ra với hắn, cười như nắc nẻ:

- Kìa anh ấy gọi! Có muốn ăn cơm trắng mấy giò thì ra đẩy xe bò với anh ấy.

Thị cong cớn:

- Có khối cơm trắng mấy giò đấy ! Này, nhà tôi ơi , nói thật hay nói khoác đấy?

Tràng ngoái cổ lại vuốt mồ hôi trên mặt cười:

- Thật đấy , có đẩy thì ra mau lên!

Thị vùng đứng dậy, lon ton chạy lại đẩy xe cho Tràng.

- Đã thật thì đẩy chứ sợ gì, đằng ấy nhỉ -Thị liếc mắt, cười tít.

Bài tập 2:

Phân tích đặc điểm của ngôn ngữ nói:

đẩy vai cô ả này ra với hắn, cười như nắc nẻ:

ấy.

Thị cong cớn:

- Có khối cơm trắng mấy giò đấy ! Này, nhà tôi ơi , nói thật hay nói khoác

đấy?

- Thật đấy, có đẩy thì ra mau lên!

- Đã thật thì đẩy chứ sợ gì, đằng ấy nhỉ -Thị liếc mắt, cười tít.

-Từ hô gọi: kìa, này, ơi

- Từ tình thái: đấy, thật đấy, nhỉ

- Khẩu ngữ: chòng ghẹo, mấy, có khối nói khoác, sợ gì, đằng ấy

- Phối hợp lời nói- cử chỉ: cười như nắc nẻ, cong cớn, liếc mắt, cười tít.

Bài tập 3: Phân tích lỗi và chữa lỗi những câu sau đây:

1 Trong thơ ca Việt Nam thì đã có nhiều bức tranh mùa thu đẹp hết ý.

2 Còn như máy móc, thiết bị do nước ngoài đưa vào góp vốn thì không

được kiểm soát, họ sẵn sàng khai vống lên đến mức vô tội vạ

3 Cá, rùa, ba ba, ếch nhái, chim ở gần nước thì như cò, vạc, vịt, ngỗng, thì

cả ốc, tôm, cua chúng chẳng chừa ai sất

Phân tích lỗi - Chữa lỗi

1 Trong thơ ca Việt Nam

Phân tích lỗi - Chữa lỗi

2 Còn như máy móc, thiết bị do

nước ngoài đưa vào góp vốn thì

không được kiểm soát, họ sẵn

sàng khai vống lên đến mức vô

tội vạ

- Dùng khẩu ngữ :

vô tội vạ

- Thừa từ : còn như, thì

- Dùng từ địa phương : vống

 Máy móc, thiết bị do nước ngoài đưa vào góp vốn không được kiểm soát, họ sẵn sàng khai tăng lên

một cách tùy tiện

Phân tích lỗi - Chữa lại

3 Cá, rùa, ba ba, ếch, nhái,

chim ở gần nước thì như cò,

vạc, vịt, ngỗng, thì cả ốc,

tôm, cua, chúng chẳng

chừa ai sất

- Dùng khẩu ngữ : thì như, thì cả

- Dùng từ địa phương : sất

 Cá, rùa, ba ba, tôm, cua, ốc, ếch, nhái , sống ở

dưới nước đến các loài chim cò, vạc, gia cầm như vịt, ngỗng,, chúng cũng chẳng chừa một loài nào

V CỦNG CỐ, DẶN DÒ:

1 CỦNG CỐ:

- Phân biệt đặc điểm ngôn ngữ nói và ngôn ngữ viết qua

bảng so sánh ở trên.

- Khi nói hay viết cần theo đúng đặc trưng mỗi loại ngôn

ngữ, đặc biệt là không dùng “văn nói” trong khi viết

văn.

2 DẶN DÒ:

- Bài tập:

+ Làm tiếp bài tập còn lại trong SGK.

+ Viết lại đoạn hội thoại ở BT 2 SGK (dạng ngôn ngữ nói) thành một đoạn văn thuộc ngôn ngữ viết theo hình thức

kể lại diễn biến của cuộc hội thoại.

- Chuẩn bị bài mới

Chân thành cảm ơn

các thầy cô và các em

học sinh !