KĨ NĂNG làm KIỂU bài PT NHÂN vật, vũ HUYỀN, TNPT CH lê HỒNG PHONG, nđ

Vợ chồng A PhủNội dung - Giá trị hiện thực: Bức tranh chân thực về số phận bi thảm của người lao động dưới chế độ thực dân phong kiến miền núi - Giá trị nhân đạo: Bài ca về sức sống

Trang 1

SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO NAM ĐỊNH

ÔN TẬP KIẾN THỨC NGỮ VĂN LỚP 12

Giáo viên: Vũ Thanh Huyền Trường THPT chuyên Lê Hồng Phong, Nam Định

Trang 2

ÔN TẬP VĂN BẢN TRUYỆN Giáo viên: Vũ Thanh Huyền

S

SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO NAM ĐỊNH

ÔN TẬP KIẾN THỨC NGỮ VĂN LỚP 12

Trang 3

ÔN TẬP VĂN BẢN TRUYỆN LỚP 12

NỘI DUNG ÔN TẬP

Khái quát kiến thức về văn bản truyện lớp 12

Kỹ năng làm kiểu bài về phân tích nhân vật

Trang 4

PHẦN I

Khái quát kiến thức văn bản truyện

Trang 5

Phần I Khái quát kiến thức về các văn bản truyện

trong chương trình Ngữ văn 12

Tác giả

-Tô Hoài tên khai sinh là

Nguyễn Sen Là nhà văn lớn,

Trang 6

Vợ chồng A Phủ

Số phận người nông dân miền núi trước cách mạng tháng Tám

ca vẻ đẹp tâm hồn, sức sống mãnh liệt

và khả năng cách mạng

Hoàn cảnh

Trang 7

Nội dung

- Giá trị hiện thực: Bức tranh

chân thực về số phận bi thảm của

người lao động dưới chế độ thực

dân phong kiến miền núi

- Giá trị nhân đạo: Bài ca về sức

sống bất diệt trong tâm hồn họ

Nghệ thuật

- Xây dựng nhân vật ấn tượng, phân tích tâm lí nhân vật sắc sảo.

- Trần thuật uyển chuyển, linh hoạt

- Ngôn ngữ sinh động, chọn lọc và sáng tạo

- Lựa chọn chi tiết công phu, miêu tả chi tiết hấp dẫn

- Kết cấu vừa cổ tích vừa hiện đại

- Biệt tài miêu tả thiên nhiên và phong tục tập quán của người dân miền núi.

Trang 8

“Muốn viết văn, điều quan

trọng nhất là chi tiết Mà chi tiết thì không thể phịa ra được Phải chịu khó quan sát, ghi chép, đọc và tiếp xúc càng nhiều càng tốt”- Tô

Hoài

Nhận định về tác giả,

tác phẩm

Cái kết quả lớn nhất và trước

nhất của chuyến đi thực tế ấy là

đất nước và con người miền

Tây để thương để nhớ cho tôi

nhiều quá, tôi không thể bao

giờ quên (Trích “Một số kinh

nghiệm viết văn của tôi”, 1959)

Chi tiết của “Vợ chồng A Phủ” vừa giàu chất tạo hình, vừa giàu chất thơ-

Trần Đình Sử

Trang 10

Phần III Kỹ năng làm kiểu bài phân tích/ cảm nhận nhân vật trong văn bản truyện

1 Một số dạng bài phân/ tích cảm nhận nhân vật

Dạng 1 Phân tích nhân vật trong

tác phẩm, đoạn trích

Dạng 2 Phân tích một đặc điểm của nhân vật theo định hướng của đề

Dạng 3 Phân tích nhân vật (đặc điểm nhân vật) từ đó rút

ra nhận xét về nội dung/ nghệ thuật/ cái nhìn của nhà văn…

Ví dụ

Anh/ chị hãy phân tích

nhân vật Mị trong đoạn

(SGK Ngữ văn 12, tập 2, NXBGD, 2007) của nhà văn Kim Lân

Ví dụ:

Phân tích diễn biến tâm lý nhân vật người mẹ trong tác phẩm “Vợ nhặt” (SGK Ngữ văn 12, tập 2, NXBGD, 2007) của nhà văn Kim Lân, từ đó rút ra nhận xét về tấm lòng và tài năng của nhà văn trong khám phá và miêu

tả con người

Trang 11

Trang 12

Bước 2 Lập dàn ý

1 Mở bài

- Giới thiệu vấn đề nghị luận: nội dung phân tích

+ Nội dung trọng tâm

+ Nội dung nâng cao (nếu có)

- Giới hạn phạm vi kiến thức cần phân tích/ cảm nhận

Trang 13

Phần III Kỹ năng làm kiểu bài phân tích/ cảm

nhận nhân vật trong văn bản truyện

2 Thân bài

2.1 GiớI thiệu ngắn gọn tác giả, tác phẩm, hoàn cảnh sáng tác

2.2 Triển khai vấn đề nghị luận trọng tâm

* Tóm tắt ngắn gọn truyện/đoạn truyện theo nhân vật

* Giới thiệu khái quát về nhân vật (vị trí/ ấn tượng/ vẻ đẹp nổi bật/

độc đáo trong bút pháp khắc họa )

* Phân tích/ cảm nhận các đặc điểm của nhân vật theo yêu cầu của đề

- Sự xuất hiện của nhân vật

- Số phận của nhân vật

- Phẩm chất/ tích cách/ vẻ đẹp của nhân vật: Khái quát được các đặc điểm về nhân vật, phân tích dựa trên các chi tiết về ngoại hình/ cử chỉ/ hành động/ tâm lý/ tình cảm/ mối quan hệ với các nhân vật khác/ mối quan hệ với môi trường xung quanh

Trang 14

Phần III Kỹ năng làm kiểu bài phân tích/ cảm

nhận nhân vật trong văn bản truyện

- Đánh giá chung về

+ Vai trò của nhân vật trong việc thể hiện tư tưởng, chủ đề của

tác phẩm và quan điểm nghệ thuật của nhà văn

+ Nghệ thuật xây dựng nhân vật và miêu tả nhân vật của nhà văn

2.3 Triển khai vấn đề nâng cao (nếu có)

- Trực tiếp giải quyết yêu cầu đề, lập luận không phân tích dẫn

chứng, chỉ ra những đặc sắc, hoặc đóng góp của nhà văn trên

phương diện nội dung hay nghệ thuật

- Trình bày ngắn gọn thành một một đoạn văn

Trang 15

Phần IV Luyện đề cụ thể

Đề bài 1

Trong đoạn truyện “Vợ chồng A Phủ” (SGK Ngữ văn 12, tập

2, NXBGD, 2007), nhân vật A Phủ có vai trò đặc biệt quan trọng trong việc thể hiện tư tưởng cũng như nghệ thuật của tác phẩm

Anh/ chị hãy phân tích nhân vật A Phủ, từ đó nêu nhận xét

về vai trò của nhân vật trong tác phẩm

Trang 16

Luyện đề cụ thể

- Xác định nội dung nghị luận

+ Nội dung trọng tâm: Số phận và vẻ đẹp nhân vật A Phủ

+ Nội dung nâng cao: Vai trò của nhân vật trong tác phẩm

- Thao tác lập luận: phân tích, chứng minh, bình luận

- Phạm vi tư liệu: đoạn trích học trong sách giáo khoa Ngữ văn 12

Trang 17

1 Mở bài

- Dẫn dắt

- Giới thiệu vấn đề nghị luận: Bên cạnh một cô Mị trẻ trung, yêu đời,

là linh hồn của truyện, còn có một A Phủ khỏe khoắn, trong sáng với vai trò không thể thiếu trong việc thể hiện nội dung tư tưởng và tài năng nghệ thuật của người nghệ sĩ

- Giới hạn phạm vi kiến thức: Qua đoạn trích

Trang 18

Bước 2: Lập dàn ý

1 Mở bài

2 Thân bài

2.1 Giới thiệu tác giả, tác phẩm, hoàn cảnh sáng tác

- Tác giả: Tô Hoài là nhà văn lớn có số lượng tác phẩm đạt kỷ lục trong nền

văn học Việt Nam hiện đại Trang văn của ông luôn hấp dẫn người đọc bởi lối trần thuật hóm hỉnh, vốn từ vựng giàu có cùng kiến thức phong phú về đời sống, sinh hoạt, phong tục làng quê và miền núi Tây Bắc

- Giới thiệu tác phẩm: Trong những trang viết ấy, ánh lên chất thơ lay động

lòng người là truyện ngắn VCAP (1952), được in trong tập Truyện Tây Bắc,

kể về số phận và con đường đấu tranh đi đến tự do và hạnh phúc của người nông dân nghèo vùng núi Tây Bắc.

- Hoàn cảnh sáng tác: Sau chuyến đi thực tế 8 tháng cùng bộ đội lên Tây Bắc,

Tô Hoài đã viết tác phẩm này để trả mối nợ ân tình đối với đồng bào nơi đây.

Trang 19

Bước 2: Lập dàn ý

1 Mở bài

2 Thân bài

2.1 Giới thiệu tác giả, tác phẩm, hoàn cảnh sáng tác

* Tóm tắt ngắn gọn truyện/ đoạn truyện theo nhân vật A Phủ

* Giới thiệu khái quát về nhân vật A Phủ

- Là nhân vật chính thứ 2, có số phận và vẻ đẹp song hành với số

phận và vẻ đẹp của Mị

- Vừa là nạn nhân của chế độ phong kiến miền núi, vừa mang những phẩm chất cao đẹp của người lao động bị áp bức

Trang 20

* Phân tích/ cảm nhận các đặc điểm của nhân vật theo yêu cầu của

đề

- Sự xuất hiện của nhân vật

- Số phận của nhân vật: Số phận khổ đau

+ Tuổi ấu thơ

+ Khi trưởng thành

+ Phẩm chất/ tích cách/ vẻ đẹp của nhân vật

+ Khỏe khoắn về thể chất

+ Cần cù, khéo léo trong lao động

+ Hồn nhiên trong sáng, lạc quan trong cuộc sống

+ Gan góc, táo bạo, giàu tinh thần phản kháng, yêu sống, yêu tự do

- Đánh giá

+ Vai trò của nhân vật trong thể hiện chủ đề

+ Nghệ thuật xây dựng nhân vật

Trang 21

2.3 Triển khai nội dung nâng cao: Vai trò của nhân vật trong tác phẩm

- Trong thể hiện nội dung

Góp phần làm toàn vẹn bức tranh hiện thực về

+ Thân phận người lao động dưới chế độ phong kiến miền núi : Không chỉ những người phụ nữ bé nhỏ, yếu đuối như Mị mà ngay cả những đứa con ngang tàng của núi rừng tự do như A Phủ đều có thể trở thành tôi đòi cho bọn chúa đất, chúa mường

+ Bản chất tàn bạo của giai cấp thống trị: Có A Phủ, bộ mặt của giai cấp thống trị trở nên sinh động, rõ nét với trăm ngàn kiểu hành hạ bóc lột con người.

- Trong nghệ thuật

Nhờ có A Phủ, nghệ thuật xây dựng nhân vật trở nên linh hoạt Mị và A Phủ tuy thân phận giống nhau, nhưng tính cách rất khác nhau Ngòi bút nhà văn rất linh hoạt trong việc biểu hiện tính cách nhân vật: nhân vật Mị chủ yếu khắc họa nội tâm, nhiều khi qua tiềm thức chập chờn; nhân vật A Phủ lại được sử dụng phương pháp ngoại hiện, chủ yếu qua hành động, cử chỉ bên ngoài.

Trang 22

- Liên hệ, mở rộng

Với giá trị của một tác phẩm văn học chân chính, “Vợ chồng A Phủ” đã góp thêm một tiếng nói nhân đạo và hiện thực sâu sắc mới

mẻ vào nên văn xuôi chống Pháp bấy giờ

Sau hơn nửa thế kỷ, “Vợ chồng A Phủ” vẫn vẹn nguyên sức hấp dẫn với bạn đọc

www.themegallery.com

Trang 24

- Thao tác lập luận: phân tích, chứng minh, bình luận

- Phạm vi kiến thức: đoạn truyện “Vợ nhặt” trích sách giáo khoa Ngữ văn, tập 2

Trang 26

2 Thân bài

2.1 Giới thiệu tác giả, tác phẩm

- Giới thiệu tác giả: Kim Lân nhà văn của đồng ruộng một lòng đi về với

đất, với người, với thuần hậu nguyên thủy của đời sống nông thôn”, nhà

văn hay viết về cuộc sống và con người của làng quê Việt Nam tuy nghèo khổ, thiếu thốn nhưng vẫn yêu đời, thật thà chất phác mà thông minh, tài hoa

- Giới thiệu tác phẩm: “Vợ nhặt” là truyện ngắn xuất sắc của Kim Lân rút

từ tập “Con chó xấu xí” (1962) Truyện được khơi nguồn từ nạn đói năm

1945, qua đó nhà văn đã ngợi ca tình người, khát vọng hạnh phúc và khát vọng sống mãnh liệt của người nông dân trong nạn đói

Trang 27

2 Thân bài

2.1 Giới thiệu tác giả, tác phẩm

* Tóm tắt ngắn gọn truyện/ đoạn truyện theo nhân vật

* Giới thiệu chung về nhân vật người mẹ (bà cụ Tứ)

- Là nhân vật chính

- Một người đàn bà khốn khổ: già cả, nghèo khó, góa bụa, trong nạn đói năm

1945, bà không thể và không dám nghĩ đến chuyện lập gia thất cho con

- Xuất hiện muộn song là nhân vật được nhà văn đầu tư tài năng và tâm huyết

để khắc họa tính cách Bà cụ mang tính cách của một bà mẹ nông dân nghèo, từng trải trong cuộc sống, rất mực thương con, nhân từ hiền hậu, rất sâu sắc trong tình người Xung quanh chuyện Tràng có vợ, tâm trạng

bà cụ Tứ rất phức tạp song cũng rất lô gic, nhất quán, đều xuất phát từ tình thương con.

Trang 28

* Phân tích diễn biến tâm lý của nhân vật người mẹ

- Bối cảnh nảy sinh tâm trạng

+ Bối cảnh năm đói

+ Sự kiện con trai có vợ

- Diễn biến tâm trạng

+ Tâm trạng bà cụ Tứ trong buổi chiều tối hôm trước

& Ngạc nhiên

& Buồn tủi

& Chấp nhận và mừng lòng

& Thương và lo

& Niềm vui và hy vọng

+ Tâm trạng bà cụ Tứ trong buổi sáng hôm sau

& Lo lắng qua đi chỉ còn niềm tin tưởng, hy vọng và niềm vui hạnh phúc biểu hiện ở cả dáng vẻ, lời nói, việc làm

& Cơ sở của sự thay đổi

Trang 29

- Đánh giá chung về

+ Vai trò của nhân vật trong việc thể hiện tư tưởng, chủ đề của tác phẩm và quan điểm nghệ thuật của nhà văn

+ Nghệ thuật miêu tả tâm lý nhân vật của nhà văn

- Nhận xét về tấm lòng nhà văn

Tấm lòng thương yêu sâu sắc đối với con người Thể hiện ở sự thấu hiểu và cảm thông với nỗi khổ, niềm tin tưởng vào những phẩm chất quý giá, ở tinh thần khẳng định sức sống, khát vọng sống của con người

- Nhận xét về tài năng

Tài miêu tả tâm lý nhân vật: Miêu tả tâm lý trong tương quan với tác động từ hoàn cảnh; chọn những chi tiết đặc sắc, sắp xếp theo trình tự logic, hợp lý; Tổ chức điểm nhìn trần thuật linh hoạt để khám phá miêu tả tâm lý (nhìn từ bên ngoài qua hành động cử chỉ để có đánh giá khách quan; nhìn từ bên trong để diễn tả tận cùng những phức tạp tâm lý và chiều sâu của tình cảm, tâm sự, nỗi niềm trong tâm hồn nhân vật Ngôn ngữ nhân vật được cá thể hóa

3 Kết bài

- Khẳng định lại vấn đề nghị luận:

- Liên hệ, mở rộng

Trang 30

Đoạn văn tham khảo đề 2

Đoạn mở bài

Là nhà văn lựa chọn nẻo quê hương đồng ruộng làm chốn đi về cho

cảm hứng văn chương, Kim Lân- một nhà văn hiện đại đã viết nhiều, hay

và xuất sắc về cuộc sống và con người thôn quê Việt Nam “Vợ nhặt” là một tác phẩm ưu tú của Kim Lân và cũng là một thành tựu xuất sắc của nền văn học VIệt Nam viết về giai đoạn đau thương trong lịch sử dân tộc: nạn đói khủng khiếp năm 1945 Năm tháng ấy đã qua đi, nhưng bụi thời gian không thể phủ mờ giá trị của tác phẩm- vẫn như một viên ngọc tỏa sáng lung linh Thành công của Kim Lân trong thiên truyện không chỉ là việc chọn được tình huống độc đáo mà còn khắc họa thành công hình ảnh

bà cụ Tứ, chân thật cảm động về người mẹ nông dân nghèo khổ trong nạn đói năm 1945 Trong đó, diễn biến tâm lý của nhân vật chính là yếu tố thể hiện tập trung nhất bút lực và tấm lòng của Kim Lân đối với con người.

Trang 31

Đoạn kết bài đề 2

Cho dù không có dụng tâm xây dựng điển hình người mẹ Việt Nam trong nạn đói khủng khiếp, song hình ảnh bà cụ Tứ chính là thành công lớn của Kim Lân trong trong việc miêu tả diễn biến tâm lý nhân vật Dẫu biết rằng những mơ ước về tương lai hạnh phúc giản đơn của người mẹ ấy chưa phá vỡ được không khí ảm đạm của ngày đói song đó chính là điểm sáng tuyệt vời của tác phẩm Khép trang sách lại rồi, trong tôi vẫn khôn nguôi nghĩ về hình ảnh người mẹ, gần đất xa trời, cây cổ thụ già nua, đang thắp lên ngọn lửa về niềm hy vọng sống, niềm tin tưởng vào tương lai Vâng,“hãy biết sống cả khi cuộc đời không thể chịu đựng được nữa” (Paven-Coocsaghin trong tác phẩm “Thép đã tôi thế đấy” của Nhicolai Oxtroepxki)

www.themegallery.com

Trang 32

PHẦN IV

Bài tập về nhà

Trang 33

BÀI TẬP VỀ NHÀ

1 Viết thành bài hoàn chỉnh cho hai đề vừa thực hành

2 Lập dàn ý chi tiết cho bài tập sau:

- Phân tích diễn biến tâm lý của nhân vật Mị trong đêm mùa đông cởi trói giải thoát cho A Phủ, từ đó nhận xét về nghệ thuật xây

dựng nhân vật của nhà văn Tô Hoài

- Cảm nhận vẻ đẹp khuất lấp ở người vợ nhặt trong tác phẩm “Vợ nhặt” của Kim Lân

Trang 34

Cảm ơn các em đã chú ý

lắng nghe!

Định dạng
Số trang	34
Dung lượng	4,31 MB