Phong cách ngôn ngữ sinh hoạtNhóm 1,3: Các nhân tố giao tiếp 1.Cuộc hội thoại diễn ra trong không gian, thời gian nào?. Nhóm 2,4: Đặc điểm về ngôn ngữ 1.Tìm trong cuộc hội thoại những
Trang 2Tiết 31
Trang 31 Tính cụ thể
2 Tính cảm xúc
3 Tính cá thể
Trang 4Phong cách ngôn ngữ sinh hoạt
Nhóm 1,3: Các nhân tố giao tiếp 1.Cuộc hội thoại diễn ra trong
không gian, thời gian nào?
2 Nhân vật giao tiếp gồm những ai,
quan hệ giữa họ như thế nào?
3 Nội dung và mục đích, hình thức giao
tiếp?
Nhóm 2,4: Đặc điểm về ngôn ngữ
1.Tìm trong cuộc hội thoại những từ
ngữ quen thuộc, gần gũi trong sinh hoạt
hàng ngày.
2.Cuộc hội thoại đã sử dụng những
kiểu câu nào?
3 Phương tiện bổ trợ cho cuộc hội thoại
Trang 5Các từ, ngữ được dùng
trong cuộc hội thoại có đặc điểm gì?
Các câu được sử dụng trong cuộc hội thoại ntn?
Nêu nội dung, mục đích của cuộc hội thoại.
Trang 6Phong cách ngôn ngữ sinh hoạt
I Ngôn ngữ sinh hoạt
I Ngôn ngữ sinh hoạt
1.Khái niệm ngôn ngữ sinh hoạt
a.Phân tích ngữ liệu (sgk)
-Hoàn cảnh giao tiếp:
+Không gian: khu tập thể X
+Thời gian: buổi trưa
-Nhân vật giao tiếp:
+Các nhân vật chính: Lan, Hùng, Hương
+Các nhân vật phụ: một người đàn ông, mẹ Hương
Câu tỉnh lược: Hôm nào cũng chậm; Không
cho ai ngủ ngáy nữa à!; ;Câu cầu khiến: Các cháu ơi, khẽ chứ! Để cho với!;
*Phương tiện bổ trợ: ngữ điệu.
Trang 7Phong cách ngôn ngữ sinh hoạt
Trang 8Phong cách ngôn ngữ sinh hoạt
Trong các ngữ liệu sau, ngữ liệu nào sử dụng ngôn ngữ sinh hoạt:
A Bữa nay lạnh mặt trời đi ngủ sớm, Anh nhớ em , em hỡi ! Anh nhớ em .
B Chúng ta muốn hoà bình, chúng ta phải nhân nhượng Nhưng chúng ta càng nhân nhượng, thực dân Pháp càng lấn tới, vì chúng quyết tâm cướp nước
Trang 9Phong cách ngôn ngữ sinh hoạt
Trang 10Phong cách ngôn ngữ sinh hoạt
Chí Phèo: Tỉnh để làm gì…say cho nó
quên mẹ cái đời này đi…nào uống đi…
nhịn uống để làm gì, cứ uống đi uống cho đến kì đái ra rượu mới thích…ha ha ha…
Chí Phèo: Cho nửa lít nữa đây!
Chủ quán: Nhà cháu ít vốn lắm….
Chí Phèo: Mẹ cha mày, mày khinh ông à!
Mày sợ ông quyịt hả? Ông còn ối tiền!
Tiền ông gửi đằng cụ Bá kia kìa! Mẹ cha mày! Ông đốt cái quán này đi!
Ông giáo: Đừng làm thế, anh Chí!
Chủ quán: Ối! Ối giời! Ối bà con ơi!
Chí Phèo: Ông đốt tất!
Chủ quán: Ối bà con!
Chí Phèo: Ông đốt tất!
Chủ quán:Ối bà con! Thằng Chí Phèo đốt
quán nhà tôi!Ối bà con làng xóm ơi!
( Trích phim “ Làng Vũ Đại ngày ấy”)
Trang 11Phong cách ngôn ngữ sinh hoạt
Trang 12Phong cách ngôn ngữ sinh hoạt
Trang 13Phong cách ngôn ngữ sinh hoạt
Trang 14Phong cách ngôn ngữ sinh hoạt
- Cái áo mới của tớ đi đời rồi, cậu ạ!
Trang 15Phong cách ngôn ngữ sinh hoạt
Chao ôi! Đối với những người ở quanh ta, nếu ta không
cố tìm mà hiểu họ thì ta chỉ thấy họ gàn dở, ngu ngốc, bần tiện, xấu xa, bỉ ổi toàn những cớ để cho ta tàn nhẫn; không bao giờ ta thấy họ la người đáng thương; không bao giờ ta thương Vợ tôi không ác, nhưng thị khổ quá rồi Một người đau chân có bao giờ quên được cái chân đau của mình để nghĩ đến một cái gì khác đâu? Khi người ta khổ quá thì người ta chẳng con nghĩ gì đến
ai được nữa Cái bản tính tốt của người ta bị những nỗi lo lắng, buồn đau, ích kỉ che lấp mất Tôi biết vậy, nên tôi chỉ buồn chứ không nỡ giận
Trang 16Phong cách ngôn ngữ sinh hoạt
Trang 17Phong cách ngôn ngữ sinh hoạt
…Con bé nhà ai kháu thế?- Con bé bên cạnh đẹp hơn nữa!- Ừ, ừ, cái thằng ấy bạc tình bỏ mẹ!- Xưa kia vợ nó
bỏ nó chớ?- Hai đời chồng rồi!
- Còn xuân chán![…]- làm mối cho
tớ nhé?- Mỏ vàng hay mỏ chì?- Không, không hẹn hò gì cả – Vợ béo thế, chồng gầy thế thì mọc sừng mất!
Trang 18Phong cách ngôn ngữ sinh hoạt
cảnh tươi đẹp, cả những cận cảnh êm đềm của những ngày sống giữa tình thương trên mảnh đất Đức Phổ này Rồi cảnh chia li, cảnh đau buồn cũng đến nữa…Đáng
trách quá Th ơi! Th có nghe tiếng người thương binh khẽ rên và tiếng súng vẫn nổ nơi xa Chiến trường vẫn đang mùa chiến thắng
( Nhật kí Đặng Thùy Trâm , NXB Hội nhà văn , Hà Nội, 2005)
Trang 19Phong cách ngôn ngữ sinh hoạt
Trang 20Phong cách ngôn ngữ sinh hoạt
Trang 21Ngữ liệu 1 (nhóm 2):
Răng mờ cứ theo tui hoài rứa
Cái ông ni có dị chưa tề
Sáng chiều trưa hai buổi đi về
Đưa với đón làm răng không biết
Ôi đôi mắt sao mà tha thiết
Đừng nhìn làm ngượng bước chân tui
Lá thơ tình ông gởi làm chi
Thầy mạ biết rầy la tui chết
Bếp lửa rung rung đôi vai đồng chí
- Thưa trong nớ hiện chừ vô cùng gian khổ,
Đồng bào ta phải kháng chiến ra ri
(Trích Nhớ- Hồng Nguyên)
Phong cách ngôn ngữ sinh hoạt
3.Luyện tập
Trang 22- Đoạn trích là lời nói của ông Năm Hên thuộc dạng tái hiện ngôn ngữ nói trong sinh hoạt hàng ngày ở vùng Nam Bộ.
sống hằng ngày: Cá sấu và việc bắt cá sấu.
- Về từ ngữ: Có một số đặc điểm:
+ Từ xưng hô gần gũi, thân thuộc: tôi,
bà con,…
+ Nhiều từ ngữ địa phương, nhiều tên
riêng: ghe xuồng, rượt, ngặt, phú quới, miệt, rạch, Rạch Giá, Cà Mau, Đầu Sấu, Lưng Sấu,…
Phong cách ngôn ngữ sinh hoạt
Trang 23Phong cách ngôn ngữ sinh hoạt
Ngữ liệu 1
Răng mờ cứ theo tui hoài rứa
Cái ông ni có dị chưa tề
Sáng chiều trưa hai buổi đi về
Đưa với đón làm răng không biết
Ôi đôi mắt sao mà tha thiết
Đừng nhìn làm ngượng bước chân tui
Lá thơ tình ông gởi làm chi
Thầy mạ biết rầy la tui chết
(Trích Đồng Khánh ngày xưa-Mường Mán)
Trong thơ ca, các nhà thơ sử dụng các từ ngữ thuộc NNSH (từ địa phương) sẽ tạo sắc thái địa phương cho văn phong, ngôn ngữ, nhằm khắc họa tính cách nhân vật, cuộc sống, con người vùng đất mà họ miêu tả.
Ngữ liệu 2:
Đồng chí mô nhớ nữa,
Kể chuyện Bình - Trị - Thiên, Cho bầy tôi nghe ví,
Bếp lửa rung rung đôi vai đồng chí
- Thưa trong nớ hiện chừ vô cùng gian khổ,
Đồng bào ta phải kháng chiến ra ri
(Trích Nhớ- Hồng Nguyên)
3.Luyện tập
Trang 24Phong cách ngôn ngữ sinh hoạt
Bài 1: Tìm những từ ngữ dùng không hợp PCNN và chữa lại:
a Trong chúng ta, ai mà chả biết “ Đại cáo bình Ngô” là áng thiên cổ hùng văn khẳng định chủ quyền dân tộc và ca ngợi tinh thần chiến đấu chống ngoại xâm của nghĩa quân Lam Sơn.
b Trong thơ ca Việt Nam thì đã có nhiều bức tranh mùa thu đẹp hết ý.
Bài 2: Trong các vd dưới đây, những từ nào không nên dùng trong chỗ giao tiếp đông người? vì sao? Có thể thay thế bằng các từ khác không?
a – Câu chuyện không biết có thật không nhỉ?
- Nó phịa đấy.
b Ông sáng kiến quá! Trình độ quá hè!
Trang 25Phong cách ngôn ngữ sinh hoạt
Ví dụ : “Em chut ar2 dzui dze trog ngey le tizh iu nha!”
(tạm “dịch” là: Em chúc anh hai vui vẻ trong ngày lễ tình yêu nha!),
: “Ar2 ui, hum ney em bun wa…”
(tạm “dịch” là: Anh hai ơi, hôm nay em buồn quá).
Ý kiến của em về việc sử dụng nhưng ngôn ngữ sinh
hoạt như trên?
Trang 26Phong cách ngôn ngữ sinh hoạt