1 Noäi dung: Baøi thô ca ngôïi tình baïn chaân thaønh, thaém thieát giöõa Lí Baïch vaø Maïnh Haïo Nhieân cuøng taâm traïng löu luyeán khoân xieát cuûa Lí Baïch trong caûnh chia tay. [r]
Trang 1Ngày soạn: 28/11/2015
Ngày dạy: Lớp 10A6 ngày 01 thỏng 12 năm 2015
Lớp10A12 ngày 30 thỏng 11 năm 2015
Tiết 44: Đọc văn
tại lầu hoàng hạc tiễn mạnh hạo nhiên đi quảng lăng
(Hoàng hạc lâu tống mạnh hạo nhiên chi quảng lăng)
- Lí Bạch -
I Mục tiêu:
1 Kiến thức: Giúp HS
- Hiểu và cảm nhận đợc tình cảm chân thành, trong sáng của Lý bạch đối với bạn
- Hieồu ủửụùc nhửừng ủaởc dieồm cụ baỷn cuỷa thụ Đửụứng : gụùi maứ khoõng taỷ, yự ụỷ ngoaứi lụứi
2 Kĩ năng :
- Reứn luyeọn kyừ naờng ủoùc, caỷm thuù thụ
3 Thái độ:
-Giaựo duùc cho caực em tỡnh caỷm baùn beứ chaõn thaứnh trong saựng
4 Các năng lực cần có của HS:
- Năng lực giải quyết vấn đề
- Năng lực sáng tạo
- Năng lực hợp tác
- Năng lực giao tiếp tiếng Việt
- Năng lực thởng thức văn học
II Chuẩn bị của Giỏo viờn và học sinh:
1 Chuẩn bị của GV:
+ Nghiên cứu sgk, sgv, và các tài liệu tham khảo ngữ văn 10- tập 1
+ Thiết kế bài dạy
+ Hớng dẫn thực hiện chuẩn kiến thức kĩ năng môn Ngữ văn 10
+ Giáo dục kĩ năng sống trong môn Ngữ văn ở trờng THPT
- GV sử dụng phơng pháp hớng dẫn HS động não, thảo luận, trao đổi, trình bày 1 phút
2 Chuẩn bị của HS:
+ Soạn bài trớc ở nhà
+ Đọc Sgk, trả lời các câu hỏi gợi ý cuả sgk
III Tiến trỡnh bài dạy:
* Hoạt động 1: (5 phỳt)
1 Kiểm tra bài cũ: (4 phỳt)
* Câu hỏi: Đọc thuộc bài thơ Hứng trở về của Nguyễn Trung Ngạn? Cảm nhận về bài thơ?
2 Nội dung bài mới:
Dẫn dắt vào bài: (1 phút)
Thơ Lí Bạch vốn thờng nói nhiều đến tình bạn bè tha thiết đậm sâu Nào là tiễn xá nhân họ Trơng đi Giang Đông, tiễn sơn nhân họ Dơng về núi Tung, tiễn khách về đất Ngô Có những lời thơ đa tiễn giản dị mà rung động xiết bao:
Vẫy tay thôi đã rời xa Nhớ nhau tiếng ngựa nghe mà buồn teo
Nhng ngời ta vẫn không thể quên đợc bài thơ "Tại lầu Hoàng Lạc tiễn Mạnh Hạo Nhiên đi Quảng Lăng"
* Hoạt động 2: (7 phỳt)
GV hớng dẫn HS tìm hiểu
chung về tác giả Lí Bạch.
(?) Em haừy ủoùc tieồu daón vaứ
chổ ra nhửừng neựt chớnh veà
taực giaỷ Lớ Baùch?
(?) Noọi dung chớnh trong thụ
Lớ Baùch laứ gỡ?
(?) Phong cách nghệ thuật?
- HS đọc tiểu dẫn, nêu những nét cơ bản về tác giả Lí Bạch.
- HS nghiên cứu sgk, trả lời câu hỏi
+ Số lợng bài thơ.
+ Nội dung thơ Lí Bạch.
+ Phong cách nghệ thuật.
+ Đặc trng nổi bật trong thơ.
I Tìm hiểu chung:
1 Taực giaỷ:
a, Tiểu sử: Lớ Baùch (701-762) tửù laứ
Thaựi Baùch, queõ ụỷ Luừng Taõy, laứ nhaứ thụ laừng maùn vú ủaùi cuỷa Trung Quoỏc OÂng ủửụùc goùi laứ “Thi tieõn”
b Sự nghiệp văn chơng: Hieọn coứn
treõn 1000 baứi thụ
* Noọi dung: raỏt phong phuự, vụựi nhửừng chuỷ ủeà chớnh: ửụực mụ vửụn
Trang 2(?) Đặc trng nổi bật trong
thơ Lí Bạch?
(?) Hãy cho biết mối quan hệ
giữa Lí Bạch và Mạnh Hạo
Nhiên?
- GV: Trong thụ ẹửụứng , thụ
vieỏt veà tỡnh baùn chieỏm tổ leọ
raỏt cao Caực nhaứ thụ ủụứi
ẹửụứng ủeàu raỏt traõn troùng
tỡnh baùn:
“Hoaứng kim vaùn laùng dung
dũ ủaộc
Nhaõn sinh tri kổ toỏi nan taàm”
(Vaùn laùng hoaứng kim coứn deó
kieỏm
Theỏ gian tri kổ thaọt khoự tỡm)
- Khẳng định mối tình bạn
cao đẹp của hai ngời Lý
Bạch đã từng có lần làm thơ
ca ngợi Mạnh Hạo Nhiên:
Ngô ái Mạnh Phu Tử
Phong lu thiên hạ văn.
(Ta yêu Mạnh Phu Tử đã nổi
tiếng phong lu khắp thiên hạ)
(?) Hoàn cảnh sáng tác bài
thơ?
- GV yêu cầu HS đọc văn
bản.
(?) Thể thơ?
(?) Bố cục bài thơ và nội
dung từng phần?
(?) Chủ đề bài thơ?
- HS suy nghĩ,nghiên cứu, trả
lời câu hỏi.
- Lớ Baùch vaứ Maùnh Haùo Nhieõn laứ baùn vaờn chửụng, Maùnh Haùo Nhieõn hụn Lớ Baùch ủeỏn 12 tuoồi
- HS suy nghĩ,nghiên cứu, trả
lời câu hỏi.
Tại lầu Hoàng Hạc đã có lần
Lý Bạch tiễn Mạnh Hạo Nhiên
đi Quảng Lăng
-> Bài thơ đợc ra đời trong hoàn cảnh ấy(năm 728)
- HS đọc văn bản, chú ý các từ khó.
- HS suy nghĩ, nghiên cứu, trả
lời câu hỏi
* Thể thơ: Thất ngôn tú tuyệt
Đờng luật
* Bố cục:
+ 2 câu đầu: Không gian, thời
gian, địa điểm đa tiễn bạn + 2 câu cuối: Tâm trạng của Lí Bạch
- HS suy nghĩ, nghiên cứu, trả
lời câu hỏi
- HS suy nghĩ, nghiên cứu, trao
đổi, thảo luận, trả lời câu hỏi
tụựi lớ tửụỷng cao caỷ, khaựt voùng giaỷi phoựng caự tớnh, baỏt bỡnh vụựi hieọn thửùc taàm thửụứng, theồ hieọn tỡnh caỷm phong phuự vaứ maừnh lieọt
* Phong caựch: raỏt haứo phoựng, bay
boồng laùi raỏt tửù nhieõn, tinh teỏ vaứ giaỷn
dũ
* ẹaởc trửng noồi baọt: laứ sửù thoỏng
nhaỏt giửừa caựi cao caỷ vaứ caựi ủeùp
2 Văn bản:
a, Moỏi quan heọ giửừa Lớ Baùch vaứ Maùnh Haùo Nhieõn:
- Lớ Baùch vaứ Maùnh Haùo Nhieõn laứ baùn vaờn chửụng, Maùnh Haùo Nhieõn hụn Lớ Baùch ủeỏn 12 tuoồi
=> Tỡnh baùn thaộm thieỏt, tình bạn vong niên
b, Hoàn cảnh sáng tác:
- Tại lầu Hoàng Hạc đã có lần Lý Bạch tiễn Mạnh Hạo Nhiên đi Quảng Lăng
-> Bài thơ đợc ra đời trong hoàn cảnh ấy(năm 728)
c, Đọc và giải thích từ.
d, Thể thơ và bố cục:
- Thể thơ: Thất ngôn tú tuyệt Đờng
luật
- Bố cục:
+ 2 câu đầu: Không gian, thời gian,
địa điểm đa tiễn bạn + 2 câu cuối: Tâm trạng của Lí Bạch
Trang 3* Hoạt động 3: (27 phỳt)
- GV hớng dẫn HS đọc-hiểu
văn bản:
- GV đa câu hỏi thảo luận
Caõu hoỷi thaỷo luaọn:
- Nhoựm 1, 2 : So saựnh baỷn
phieõn aõm vaứ baỷn dũch thụ
cuỷa hai caõu ủaàu ủaừ saựt
nghúa chửa?
- Nhoựm 3, 4: Khoõng gian,
thụứi gian vaứ con ngửụứi
ủửụùc theồ hieọn nhử theỏ naứo
trong hai caõu thụ ủaàu?
(?) Hãy cho biết không gian
Lí Bạch đa tiễn Mạnh Hạo
Nhiên?
(?) Hãy cho biết điểm đến
của Mạnh Hạo Nhiên, địa
điểm đó có khoảng cách nh
thế nào so với nơi Lí Bạch đa
tiễn?
(?) Thời gian Lí Bạch đa tiễn
Mạnh Hạo Nhiên?
(?) Theo em “yeõn hoa” ủửụùc
hieồu theo nhửừng nghúa naứo?
(?) Con ngời đa tiễn là những
ngời có quan hệ và tình cảm
với nhau ntn?
(?) Tieồu keỏt cuỷa hai caõu thụ
ủaàu?
- GV: Hai caõu ủaàu thuaàn tuyự
laứ tửù sửù vaứ ủaừ haứm chửựa noói
nieàm taõm sửù kớn ủaựo Tửứ laàu
Hoaứng Haùc nụi xửa tieõn
thửụứng veà ủaõy, giửừa muứa
xuaõn ủaày sửực soỏng, tieõn thụ
hoù Lớ tieón nhaứ thụ aồn cử hoù
Maùnh veà nụi phoàn hoa ủoõ
- HS suy nghĩ, nghiên cứu, trao
đổi, thảo luận, trả lời câu hỏi
- Khoõng gian:
+ Điểm xuất phát: lầu Hoàng Hạc (phía Tây)
+ Chia tay taùi laàu Hoaứng Haùc- moọt caỷnh tieõn + Baùn ra ủi tửứ phớa Taõy vaứ hửụựng veà phớa ủoõng
- Thụứi gian: Tam nguyeọt-
thaựng ba
* Yeõn hoa-> hoa khoựi ủửụùc
hieồu:
- HS nhận xột.
e, Chuỷ ủeà:
- Baứi thụ ca ngụùi tỡnh baùn chaõn
thaứnh, thaộm thieỏt giửừa Lớ Baùch vaứ Maùnh Haùo Nhieõn
II/ ẹoùc vaứ tỡm hieồu baứi thụ:
1.Hai caõu ủaàu
- Khoõng gian:
+ Điểm xuất phát: lầu Hoàng Hạc (phía Tây)
+ Chia tay taùi laàu Hoaứng Haùc- moọt caỷnh tieõn
+ Baùn ra ủi tửứ phớa Taõy vaứ hửụựng veà phớa ủoõng
- ẹieồm ủeỏn: Dửụng Chaõu - (phía
Đông ) nụi phoàn hoa-> Báo hiệu một không gian đa tiễn rộng lớn, một chuyến đi dài
+ “Taõy”-> Hửụựng xuaỏt phaựt ủieồm, caực soõng Trung Quoỏc ủeàu chaỷy theo hửụựng Taõy Baộc- ẹoõng Nam
+ ẹi veà Dửụng Chaõu laứ ủi veà ủoõng,
xa nụi Lớ Baùch tieón
- Thụứi gian: Tam nguyeọt- thaựng ba
* Yeõn hoa-> hoa khoựi ủửụùc hieồu:
+ Hoa trong khoựi + Caỷnh ủeùp muứa xuaõn + Kú nửừ- ngời phụ nữ xinh đẹp
+ Caỷnh phoàn hoa ủoõ hoọi
- Con ngửụứi: “Coỏ nhaõn” (ngửụứi baùn
cuừ) Coỏ nhaõn-> baùn cuừ ủaởc bieọt tửứ coỏ gụùi leõn tỡnh caỷm nhụ thửụng, lửu luyeỏn,
so saựnh “coỏ ủoõ”, “coỏ quoỏc”
=> tỡnh nghúa thieỏt tha saõu naởng, tri aõm cuỷa hai nhaứ thụ thụứi Thũnh ẹửụứng
* Tieồu keỏt: moọt khung caỷnh chia li
Trang 4- Ngửụứi Trung Quoỏc xửa
coi “giai nhỡ, mú caỷnh, thaộng
sửù, lửụng baống” (thụứi tieỏt
ủeùp, caỷnh ủeùp, vieọc hay,
baùn hieàn) laứ tửự thuự (4 ủieàu
thuự vũ) ễÛ ủaõy coự giai thỡ, mú
caỷnh, coự lửụng baống nhửừng
“sửù” thỡ “baỏt thaộng”- li bieọt
Chuựng ta seừ tỡm hieồu baứi thụ
qua hai caõu thụ tieỏp theo
- GV chia HS thảo luận theo
bàn.
- Nhoựm 1, 2: So saựnh baỷn
phieõn aõm vaứ baỷn dũch thụ
cuỷa hai caõu cuoỏi ủaừ saựt
nghúa chửa?
- Nhoựm 3, 4: Vỡ sao Lớ Baùch
chổ thaỏy “caựnh buoàm leỷ
loi” cuỷa “coỏ nhaõn” treõn
soõng Trửụứng Giang?
- GV: ẹụứi ẹửụứng vieọc buoõn
baựn treõn soõng Trửụứng Giang
raỏt taỏp naọp, nhieàu nụi
thuyeàn buoàm san saựt nhử laự
tre Theỏ nhửng taực giaỷ vaón
vieỏt moọt chửừ “coõ”-> sửù leừ loi
coõ ủoọc trong taõm caỷnh cuỷa
ngửụứi ra ủi cuừng nhử keỷ ụỷ
laùi Soõng Trửụứng Giang bao
la, thuyeàn buoàm san saựt song
toaứn boọ taàm nhỡn cuỷa keỷ tieón
ủửa bũ huựt vaứo moọt tieõu ủieồm
duy nhaỏt, tieõu ủieồm ủoự mụứ
daàn, tieõu ủieồm ủoự mụứ daàn,
bieỏn thaứnh moọt chieỏc
boựng-> chieỏc boựng nhoỷ daàn, maỏt
huựt , baàu trụứi xanh bieỏc
ẹaống sau noự moọt taõm hoàn
ủa caỷm, moọt tỡnh baùn thaộm
- HS suy nghĩ, nghiên cứu, trao
đổi, thảo luận, trả lời câu hỏi
- HS suy nghĩ, nghiên cứu, trao
đổi, thảo luận, trả lời câu hỏi
- HS suy nghĩ, nghiên cứu, trao
đổi, thảo luận, trả lời câu hỏi
- HS suy nghĩ, nghiên cứu, trao
đổi, thảo luận, trả lời câu hỏi
- HS tổng kết bài học.
- HS suy nghĩ, nghiên cứu, trao
đổi, thảo luận, trả lời câu hỏi
buoàn vaứ ủeùp, noựi leõn tỡnh baùn trong saựng vaứ saõu naởng cuỷa nhaứ thụ trong buoồi tieón ủửa
2 Hai câu cuối:
- Caỷnh:
+ Coõ phaứm: caựnh buoàm leỷ loi (dũch thụ: boựng buoàm)-> taõm caỷnh
(+) Một là chỉ Mạnh Hạo Nhiên ra đi một mình trong cô đơn
(+) Hai là diễn tả chính nỗi lòng cô
đơn của mình -> Bạn đi đã để lại nỗi nhớ thơng vô hạn
+ Bớch khoõng taọn - baàu trụứi xanh bieỏc ủeỏn khoõng cuứng (dũch thụ: baàu khoõng- laứm maỏt ủi maứu xanh gụùi caỷm-> khoõng gian bao la
- Duy kieỏn: chổ nhỡn thaỏy
- Thieõn teỏ lửu: doứng soõng chaỷy ngang trụứi
->“Duy kieỏn Trửụứng Giang”- chổ thaỏy doứng soõng Trửụứng Giang chaỷy ngang trụứi
Trang 5thieỏt, chaõn thaứnh.
(?) Tâm trạng của Lí Bạch ở
câu thơ cuối cùng?
(?) Từ bức tranh phong cảnh
ta hiểu gì về con ngời nhà
thơ?
* Hoạt động 4: (3 phỳt)
- GV hớng dẫn HS tổng kết
bài học.
(?) Noọi dung chớnh cuỷa baứi
thụ?
(?) Nghệ thuật tiêu biểu của
bài thơ?
(?) Chủ đề của bài thơ?
- GV yêu cầu HS đọc ghi nhớ
sgk.
- HS đọc ghi nhớ: sgk.
=> Taõm hoàn cuỷa nhaứ thụ dửụứng nhử
bũ huựt vaứo caựnh buoàm cuỷa Maùnh Haùo Nhieõn, caựnh buoàm ủoự mụứ daàn bieỏn thaứnh moọt chieỏc boựng, roài chieỏc boựng ủoự cuừng mụứ daàn maỏt huựt trong baàu trụứi xanh bieỏc -> Lửu luyeỏn
- Taõm traùng baứng hoaứng, sửừng sụứ cuỷa nhaứ thụ trửụực khung caỷnh trụứi nửụực meõnh moõng
* Tiểu kết: Tửứ bửực tranh phong caỷnh
ta hieồu tỡnh cuỷa Lớ Baùch + Moọt taõm hoàn ủa caỷm + Moọt tỡnh baùn thaộm thieỏt, chaõn thaứnh
III Tổng kết:
1 Noọi dung: Baứi thụ ca ngụùi tỡnh baùn
chaõn thaứnh, thaộm thieỏt giửừa Lớ Baùch vaứ Maùnh Haùo Nhieõn cuứng taõm traùng lửu luyeỏn khoõn xieỏt cuỷa Lớ Baùch trong caỷnh chia tay
Ngheọ thuaọt cuỷa baứi thụ?
2.Ngheọ thuaọt:
Baứi thụ hoaứ quyeọn giửừa tỡnh vaứ caỷnh, tửù sửù vaứ trửừ tỡnh, lụứi thụ coõ ủoùng, haứm suực, hỡnh aỷnh thụ kỡ vú mang ủaùm hoàn thụ Lớ Baùch
- Hàm súc: ý tại ngôn ngoại, thi trung hữu họa
- Nghệ thụât đối lập
3 Chuỷ ủeà: Baứi thụ ca ngụùi tỡnh baùn
chaõn thaứnh, thaộm thieỏt giửừa Lớ Baùch vaứ Maùnh Haùo Nhieõn
* Ghi nhớ: sgk
* Hoạt động 5: (3 phỳt)
3 Củng cố, luyện tập: (2 phút)
* Củng cố:
- Tình bạn của Lí Bạch dành cho MHN trong buổi đa tiễn
- Cảnh thiên nhiên và tâm cảnh của thi nhân; Nghệ thuật Đờng thi
* Luyện tập: Em haừy choùn ủaựp aựn ủuựng nhaỏt:
Caõu 1: Hai caõu ủaàu baứi thụ: ”Hoaứng Haùc laõu toỏng Maùnh Haùo Nhieõn chi Quaỷng Laờng” theồ
hieọn taõm traùng gỡ cuỷa taực giaỷ?
Trang 6A Boài hoài B Thanh thaỷn C ẹau buoàn D Lửu luyeỏn
Caõu 2: Vỡ sao coự theồ noựi: ”Hoaứng Haùc laõu toỏng Maùnh Haùo Nhieõn chi Quaỷng Laờng” laứ moọt
baứi thụ taỷ caỷnh nguù tỡnh raỏt ủoọc ủaựo?
A.Vỡ caỷnh raỏt ủeùp vaứ huứng vú B Vỡ caỷnh vửứa ủeùp vửứa neõn thụ
C.Vỡ cuoọc chia tay lửu luyeỏn D Vỡ caỷnh hoaứ vaứo taõm traùng nhaõn vaọt
Caõu 3: Baứi thụ: ”Hoaứng Haùc laõu toỏng Maùnh Haùo Nhieõn chi Quaỷng Laờng”
Theồ hieọn buựt phaựp naứo cuỷa Lớ Baùch?
A Hieọn thửùc B Taỷ thửùc C Laừng maùn D Sieõu thửùc
4 Hớng dẫn HS học bài và chuẩn bị bài mới: (1 phỳt)
* Bài cũ:
- Học bài theo hớng dẫn của GV
* Bài mới:
- Tiết sau: Trả bài số 3
- VN lập dàn ý ở nhà với đề bài đã làm
5 Rỳt kinh nghiệm:
-Nội dung: ………
- Phương phỏp: ………
- Thời gian: ………