Khủng hoảng nợ công tại châu âu

Trong lịch sử phát triển tài chính, thâm hụt ngân sách nhà nước đã trở thành một hiện tượng khá phổ biến trong các nước phát triển và các nước kinh tế chậm phát triển. Kể từ cuộc khủng hoảng tài chính năm 2008-2009, nợ công ở các nền kinh tế phát triển đã tăng lên đáng kể. Nổi bật nhất trong khoảng thời gian vừa qua là cuộc khủng hoảng nợ công ở khu vực Châu Âu. Khủng hoảng nợ ở Hy Lạp có thể lây lan đến một loạt các nước khác trong EU có mức nợ quốc gia cao tương đương với Hy Lạp như Ý, bồ Đào Nha, Ireland, và Tây Ban Nha. Cuộc khủng hoảng này không chỉ có những ảnh hưởng to lớn đến khu vực Châu Âu mà còn ảnh hưởng đến nền kinh tế thế giới và đe dọa đến tiến trình phục hồi kinh tế toàn cầu.Ngay từ đầu, năng lực chống đỡ những cú sốc vĩ mô và tài chính tiêu cực của các nước thành viên khối đồng tiền chung châu Âu đã được xác định là thử thách chính đối với sự thành công của đồng tiền chung. Khu vực đồng euro không giống với mô hình khối “liên minh đô-la” của Mỹ trên nhiều khía cạnh mấu chốt. Các quốc gia trong khu vực Châu Âu chủ yếu hợp tác trong các chính sách tiền tệ, nhằm bảo đảm duy trì giá trị đồng Euro, trong khi các chính sách tài khóa lại chưa có được một sự đồng thuận và hài hòa tương ứng. Mặc dù đã có những quy định cụ thể về mức thâm hụt ngân sách cũng như nợ công, nhưng lại không có một cơ chế giám sát và quản lý hiệu quả đối với từng quốc gia thành viên. Chính vì vậy, sự kiện vỡ nợ tại một quốc gia là Hy Lạp đã kéo theo khủng hoảng niềm tin lan sang các quốc gia có chính sách tài khóa lỏng lẻo khác gây ra khủng hoảng nợ công trầm trọng.Ảnh hưởng của cuộc khủng hoảng nợ công ở châu Âu tới nền kinh tế thế giới trong thời gian qua cho thấy, nợ công là một vấn đề mang tính toàn cầu mà bất cứ một quốc gia nào dù mạnh hay yếu cũng có nguy cơ gặp phải. Vì thế, những bài học từ khủng hoảng nợ công ở các nước châu Âu là kinh nghiệm quý giá cho Việt Nam trong quá trình phát triển.

LỜI NÓI ĐẦU 2

1 Khái niệm và đặc điểm 3

1.1 Khái niệm 3

1.2 Đặc điểm 3

2 Nguyên nhân khủng hoảng nợ công tại châu Âu 4

2.1 Nguyên nhân bên trong 4

2.2 Nguyên nhân bên ngoài 5

2.3.Nguồn gốc của những nguyên nhân trên 7

3 Diễn biến khủng hoảng nợ công ở Châu Âu 13

3.1 Hy Lạp, nơi hình thành khủng hoảng nợ công 13

3.2 Ý: điểm lây lan mới của khủng hoảng 15

3.3 Nguy cơ vỡ nợ từ Hy Lạp lan sang Ireland rồi đến Bồ Đào Nha 16

4 Tác động của khủng hoảng nợ công đến nền kinh tế Châu Âu và thế giới 17

5 Những ảnh hưởng của khủng hoảng nợ công châu Âu đến nền kinh tế Việt Nam và bài học kinh nghiệm 27

5.1 Ảnh hưởng 27

5.2 Một số bài học rút ra cho Việt Nam 28

KẾT LUẬN 34

LỜI NÓI ĐẦU

Trong lịch sử phát triển tài chính, thâm hụt ngân sách nhà nước đã trở thành một hiệntượng khá phổ biến trong các nước phát triển và các nước kinh tế chậm phát triển Kể từ cuộckhủng hoảng tài chính năm 2008-2009, nợ công ở các nền kinh tế phát triển đã tăng lên đáng kể.Nổi bật nhất trong khoảng thời gian vừa qua là cuộc khủng hoảng nợ công ở khu vực Châu Âu.Khủng hoảng nợ ở Hy Lạp có thể lây lan đến một loạt các nước khác trong EU có mức nợ quốcgia cao tương đương với Hy Lạp như Ý, bồ Đào Nha, Ireland, và Tây Ban Nha Cuộc khủnghoảng này không chỉ có những ảnh hưởng to lớn đến khu vực Châu Âu mà còn ảnh hưởng đếnnền kinh tế thế giới và đe dọa đến tiến trình phục hồi kinh tế toàn cầu

Ngay từ đầu, năng lực chống đỡ những cú sốc vĩ mô và tài chính tiêu cực của các nướcthành viên khối đồng tiền chung châu Âu đã được xác định là thử thách chính đối với sự thànhcông của đồng tiền chung

Khu vực đồng euro không giống với mô hình khối “liên minh đô-la” của Mỹ trên nhiềukhía cạnh mấu chốt Các quốc gia trong khu vực Châu Âu chủ yếu hợp tác trong các chính sáchtiền tệ, nhằm bảo đảm duy trì giá trị đồng Euro, trong khi các chính sách tài khóa lại chưa cóđược một sự đồng thuận và hài hòa tương ứng Mặc dù đã có những quy định cụ thể về mứcthâm hụt ngân sách cũng như nợ công, nhưng lại không có một cơ chế giám sát và quản lý hiệuquả đối với từng quốc gia thành viên Chính vì vậy, sự kiện vỡ nợ tại một quốc gia là Hy Lạp đãkéo theo khủng hoảng niềm tin lan sang các quốc gia có chính sách tài khóa lỏng lẻo khác gây rakhủng hoảng nợ công trầm trọng

Ảnh hưởng của cuộc khủng hoảng nợ công ở châu Âu tới nền kinh tế thế giới trong thờigian qua cho thấy, nợ công là một vấn đề mang tính toàn cầu mà bất cứ một quốc gia nào dùmạnh hay yếu cũng có nguy cơ gặp phải Vì thế, những bài học từ khủng hoảng nợ công ở cácnước châu Âu là kinh nghiệm quý giá cho Việt Nam trong quá trình phát triển

1 Khái niệm và đặc điểm

1.1 Khái niệm

 Nợ công còn gọi là Nợ chính phủ hoặc Nợ quốc gia, là tổng giá trị các khoản tiền

mà chính phủ thuộc mọi cấp từ trung ương đến địa phương đi vay

Việc đi vay này là nhằm tài trợ cho các khoản thâm hụt ngân sách nên nói cách khác, nợcông là thâm hụt ngân sách luỹ kế đến một thời điểm nào đó Để dễ hình dung quy mô của nợchính phủ, người ta thường đo xem khoản nợ này bằng bao nhiêu phần trăm so với Tổng sảnphẩm quốc nội (GDP)

 Khủng hoảng nợ công tại Châu Âu: Một cách khái quát nhất khủng hoảng nợ công

khi thâm hụt ngân sách đến một thời điểm nào đó vượt quá khả năng kiểm soát, điều tiết và trả

nợ của chính phủ, dẫn đến suy giảm các hoạt động kinh tế kéo dài và trầm trọng

Năm 1996, Liên minh Châu Âu (EU) đã ký hiệp ước quy định các thành viên trong nhómgiới hạn thâm hụt ngân sách hàng năm không vượt quá 3% GDP và tổng nợ chính phủ khôngvượt quá 60% GDP quốc gia

1.2 Đặc điểm

Tuy có nhiều cách tiếp cận rộng hẹp khác nhau về nợ công, nhưng về cơ bản, nợ công cónhững đặc điểm chủ yếu sau:

Thứ nhất, nợ công là khoản nợ ràng buộc trách nhiệm trả nợ của Nhà nước Khác với

các khoản nợ thông thường, nợ công được xác định là một khoản nợ mà Nhà nước (bao gồm các

cơ quan nhà nước có thẩm quyền) có trách nhiệm trả khoản nợ ấy Trách nhiệm trả nợ của Nhà

nước được thể hiện dưới hai góc độ trả nợ trực tiếp và trả nợ gián tiếp Trả nợ trực tiếpđược

hiểu là cơ quan nhà nước có thẩm quyền sẽ là người vay và do đó, cơ quan nhà nước sẽ chịu

trách nhiệm trả nợ khoản vay Trả nợ gián tiếp là trường hợp cơ quan nhà nước có thẩm quyền

đứng ra bảo lãnh để một chủ thể trong nước vay nợ, trong trường hợp bên vay không trả được

nợ thì trách nhiệm trả nợ sẽ thuộc về cơ quan đứng ra bảo lãnh (ví dụ: Chính phủ bảo lãnh đểNgân hàng Đầu tư và Phát triển Việt Nam vay vốn nước ngoài)

Thứ hai, nợ công được quản lý theo quy trình chặt chẽ với sự tham gia của cơ quan nhà nước có thẩm quyền Việc quản lý nợ công đòi hỏi quy trình chặt chẽ nhằm đảm bảo hai

mục đích: Một là, đảm bảo khả năng trả nợ của đơn vị sử dụng vốn vay và cao hơn nữa là đảm bảo cán cân thanh toán vĩ mô và an ninh tài chính quốc gia; Hai là, đề đạt được những mục tiêu

của quá trình sử dụng vốn Bên cạnh đó, việc quản lý nợ công một cách chặt chẽ còn có ý nghĩaquan trọng về mặt chính trị xã hội Nguyên tắc quản lý nợ công Việt Nam là Nhà nước quản lýthống nhất, toàn diện nợ công từ việc huy động, phân bổ, sử dụng vốn vay đến việc trả nợ đểđảm bảo hai mục tiêu cơ bản trên

Thứ ba, mục tiêu cao nhất trong việc huy động và sử dụng nợ công là phát triển kinh

tế – xã hội vì lợi ích cộng đồng Nợ công được huy động và sử dụng không phải để thỏa mãn

những lợi ích riêng của bất kỳ cá nhân, tổ chức nào, mà vì lợi ích chung của cộng đồng Ở ViệtNam, xuất phát từ bản chất của Nhà nước là thiết chế để phục vụ lợi ích chung của xã hội, Nhànước là của dân, do dân và vì dân nên đương nhiên các khoản nợ công được quyết định phải dựatrên lợi ích của nhân dân, cụ thể là đề phát triển kinh tế – xã hội của đất nước và phải coi đó làđiều kiện quan trọng nhất

2 Nguyên nhân khủng hoảng nợ công tại châu Âu

Có nhiều nguyên nhân gây ra cuộc khủng hoảng nợ công Châu Âu, bao gồm nhữngnguyên nhân bên trong và nguyên nhân bên ngoài

2.1 Nguyên nhân bên trong

Cuộc khủng hoảng bắt nguồn từ Hy Lạp: Chính phủ Hy Lạp phạm sai lầm trong quản

lý và không trung thực khi thông báo số liệu kinh tế trong nhiều năm Chính sự mất niềm tin làmcho Hy Lạp giải quyết khủng hoảng càng khó khăn Bất kỳ quyết định nào của chính phủ Hy lạp

về giải quyết vấn đề ngân sách đều bị hoài nghi, do đó càng khó cho giải quyết khủng hoảng.ngoài việc vốn đầu tư chạy khỏi Hy Lạp, khoảng 30% hoạt động của nền kinh tế nước này cógian lận, 90% những người có thu nhập cao khai thu nhậm dưới 30.000 Euro/năm nhằm tránhnộp thuế Cả nước Hy Lạp chỉ có 15.000 người khai thu nhập trên 100.000 Euro/năm Bộ trưởngtài chính Hy Lạp Papaconstantinou cho biết không ai có thể tin ở Hy Lạp chỉ có 15.000 người cóthu nhập trên 100.000 Euro/năm Bên cạnh đó, chính phủ Hy Lạp coi lĩnh vực công là nhân tốbảo hộ chứ không phải là động lực của nền kinh tế một vấn đề liên quan đến tài chính khác của

Hy Lạp là việc Nhà thờ, một trong những chủ sở hữu quỹ đất lớn nhất quốc gia này, lại không

phải trả một đồng thuế nào Mặc dù các nhà dân chủ xã hội đã yêu cầu Nhà thờ phải trả thuế nhưmọi người khác, nhưng cho đến nay chưa thấy có biện pháp nào được đưa ra áp dụng.

Các chính phủ thu không đủ chi: các nhà phân tích kinh tế đều cho rằng, khủng hoảng

nợ công ở châu Âu là do chi tiêu của các chính phủ quá lớn,thậm chí còn cho rằng, những chínhphủ đó không có trách nhiệm khi quyết định chi tiêu quá lớn so với nền kinh tế và tăng trưởngkinh tế của chính nước mình Việc chi tiêu quá lớn đã tạo ra thâm hụt ngân sách và khủng hoảng

nợ công(lương cao cho các nhà chính trị, công chức, hệ thống an sinh xã hội và lao động, chế độnghỉ hưu sớm)

Vấn đề tổ chức tài chính và điều hành kinh tế của EU: Do vấn đề về cơ cấu nên EU có

hạn chế về điều hành nền kinh tế của Khối, các chính sách tiền tệ không đi cùng với cải cách thuthuế và lao động EU và Ngân hàng Trung ương Châu Âu (ECB) cũng phản ứng chậm với cácnền kinh tế khi gặp khủng hoảng Bên cạnh đó, nhà kinh tế học Joseph Stiglitz, người đoạt giảithưởng Nobel kinh tế năm 2001 cho rằng, các biện pháp của các chính phủ hiện nay tập trungvào giảm thâm hụt ngân sách nên có thể đây cũng là nguyên nhân làm gia tăng rủi ro

Áp lực của các nhóm tài phiệt: các nhà đầu cơ, các tổ chức tài chính lớn và các trung

tâm quyền lực kinh tế kinh tế đã thuyết phục được các chính phủ chỉ điều chỉnh thể chế chứkhông áp dụng các biện pháp cải cách các thể chế Chính phủ các nước phải tốn nhiều tỷ Euro

hỗ trợ các ngân hàng và cho các chương trình hỗ trợ hoạt động kinh tế nhằm cứu ngân hàng vànền kinh tế không bị đổ vỡ điều này không tránh khỏi việc nợ công gia tăng Trong khi đó, cácngân hàng tư nhân nhận tiền với lãi suất thấp, khoảng 1%, từ các ngân hàng trung ương với mụcđích cung cấp tài chính cho các doanh nghiệp và tư nhân phát triển sản xuất nhưng lại dùng tiền

đó để mua nợ của các chính phủ với lãi suất 4% hoặc 5%

2.2 Nguyên nhân bên ngoài

Chiến dịch tấn công làm suy yếu đồng Euro: Ngay từ tháng 02/2010, Bộ trưởng xây

dựng Tây Ban Nha José Blanco cho rằng có một chiến dịch tấn công đồng Euro trên các thịtrường thế giới mà mục tiên nhằm vào Tây Ban Nha Giới đầu cơ đang thực hiện các chiến dịchnhằm hạ thấp đồng Euro và kiếm lời Họ chủ yếu đầu cơ trong ngắn hạn Cũng có một số nhàkinh tế cho rằng cuộc khủng hoảng này do Anh và Mỹ tạo ra để nhằm hạ đồng Euro Bởi theo

họ, Anh luôn khó chịu với đồng Euro, còn Mỹ thì cảm thấy bị đồng Euro đe doạ, việc tấn côngđồng Euro cũng để chuyển hướng dư luận về sự yếu kém của đồng đô la Mỹ và đồng Bảng Anh

Các cơ quan đánh giá rủi ro trái phiếu vào thị trường tài chính: Cuộc khủng hoảng nợ

ở Dubai, các cơ quan đánh giá rủi ro phát hiện có một cuộc khủng hoảng và hạ thấp trái phiếucủa Dubai, thị trường tài chính Dubai chao đảo và giới tài phiệt đầu cơ được thu lời Tiếp đó,các cơ quan đánh giá rủi ro tiếp tục đi tìm các khoản nợ chủ quyền khác và họ đã nhắm tới cácnước Nam Âu, đầu tiên là Hy Lạp với nền kinh tế yếu, nợ công cao Các cơ quan này mở rộngcác hoạt động gâybất ổn trên thị trường tài chính Các cơ quan đánh giá Standard & Poor’s vàFitch bắt đầu đánh giá nợ của Hy Lạp, hạ thấp trái phiếu của nước này thành trái phiếu rác Kể

từ đó, lãi suất trái phiếu của chính phủ Hy Lạp không ngừng tăng, thị trường chứng khoán HyLạp liên tục giảm Cuối tháng 4/2010, Moody’s cảnh báo nợ công của Hy Lạp, hạ tiếp trái phiếuchính phủ Hy Lạp Các trái phiếu 10 năm lãi suất tăng lên 8,74% và trái phiếu 2 năm lãi suấttăng lên 10% Sau đó Standard Poor’s tiếp tục hạ trái phiếu chính phủ làm tăng lãi suất trái phiếu

10 năm lên 10% vào cuối tháng 4/2010 Joseph Stiglitz cũng cho rằng, các cơ quan đánh giá rủi

ro như Standard & Poors (S&P), Moody’s và Fitch là nhân tố góp phần vào sự bất ổn của các thịtrường, đẩy các nước vào khủng hoảng

Hoạt động đầu cơ tài chính: Mục đính của đầu cơ là làm tăng lãi suất trái Phiếu chính

phủ cao nhất có thể để thu lời Hy Lạp, Bồ Đào Nha và Tây Ban Nha đang phải đối mặt với hoạtđộng đầu cơ tài chính rất cao Những nạn nhân tiếp theo có thể sẽ là Aixơlen và Italia Thủtướng Hy Lạp Papandreu công bố báo cáo cho biết, thâm hụt công của nước này năm 2009 gấp

3 lần so với mức chính phủ đã công bố trước đó và đạt tới 12,7% GDP, nợ công sẽ hơn 120%GDP năm 2010 và 135% GDP năm 2011 Chỉ riêng năm 2009 nợ công của Hy Lạp tăng 80 tỷEuro, nợ nước ngoài lên 125% GDP

Khi cho rằng không thể ép kinh tế Hy Lạp hơn nữa, các nhà đầu cơ đã quay sang tậptrung chú ý vào Bồ Đào Nha và Tây Ban Nha Kinh tế Bồ Đào Nha: thâm hụt công sẽ là 7,5%GDP, dự báp trước đó là 6,6% thất nghiệp sẽ ở mức từ 10-11% Hậu quả, các trái phiếu 10 nămcủa Bồ Đào Nha vược qua ngưỡng 4,77% và hiện Bồ Đào nNha cùng Hy Lạp, Aixơlen là nhữngnước chắn chắn không thực hiện giảm nợ công, mặc dù nợ công của Bồ Đào Nha chỉ là 86%GDP Hiện tại các luồng thông tin, tin đồn và dư luận cho rằng nền kinh tế Tây Ban Nha là yếukém và điều này đã làm cho thị trường chứng khoán nước này sụt giảm nghiêm trọng Sau HyLạp, Bồ Đào Nha, Tây Ban Nha, Italia, Ireland, các nhà đầu cơ bắt đầu chĩa mũi nhọn vào Pháp.Việc làm này đã làm cho thị trường ngoại hối giảm mạnh và đồng EURO chỉ còn 1,2 USD vào

Môi trường quốc tế không thuận lợi Mỹ đe doạ đưa ra các số liệu tiêu cực của các doanhnghiệp là cho thị trường chứng khoán Mỹ giảm Tập đoàn đầu tư và đánh giá Moody’s “đổ thêmdầu vào lửa” khi cảnh báo tài chính công của Mỹ và Anh đang xấu đi Khi mối đe doạ khủngkhoảng nợ công của Hy Lạp có thể lan sang các quốc gia khác như Tây Ban Nha, Italia và BồĐào Nha… để đối phó với khủng khoảng, các nhà đầu tư buộc phải rời khỏi các nước này, làmcho các nước rơi vào cảnh thiếu tiền Vốn đầu tư bị rút khỏi Hy Lạp không ngừng tăng Chỉ tínhriêng trong tháng 1/2010 đã có 8 đến 10 tỷ Euro bị rút khỏi Hy Lạp, con số này cao hơn số tiềntrái phiếu mà chính phủ Hy Lạp đã phát hành lần gần đây nhất.

Tóm lại, cuộc khủng hoảng nợ công của các nước châu Âu bắt nguồn từ nhiều nguyên

nhân, cả bên trong lẫn bên ngoài Âm mưu và ý đồ của giời tài phiệt tiếp tục gây áp lực lên thịtrường tài chính nhằm đầu cơ kiếm lời trong ngắn hạn Gói cứu trợ 750 tỷ Euro có tác dụngtrong ngắn hạn, nhưng về trung hạn, nguy cơ tiềm ẩn vẫn còn cao, vẫn còn có nghi ngờ về cácmón nợ công và sự bất ổn tài chính Tình hình này có thể ảnh hưởng đến nền kinh tế châu Âu,nhưng cũng có thể gây ra hiệu ứng đối với cả thế giới

2.3 Nguồn gốc của những nguyên nhân trên

Tất cả các nguyên nhân trên đều bắt nguồn từ hai hệ lụy chính, đó chính là việc vay nợmới trả nợ cũ và nguồn vay chủ yếu là nợ nước ngoài

 Chúng ta sẽ bắt đầu từ quá khứ: vay nợ mới trả nợ cũ.

Hình : Các cuộc khủng hoảng trong lịch sử

Mỗi khi nền kinh tế suy thoái thì nợ công cũng bắt đầu tăng vọt Và mỗi khi có bầu cửhoặc phục vụ cho lợi ích chính trị thì nợ công cũng leo thang Lý do là chính phủ không nhìnnhận và tìm ra giải pháp lâu dài cho vấn đề nợ công, mà chỉ chú tâm vào giải pháp nhất thờimiễn sao là qua được kỳ bầu cử là được rồi, hoặc giải quyết vấn đề tam thời

Nhìn lại những cuộc khủng hoảng trong quá khứ:

Năm 1973: xảy ra một cuộc khủng hoảng dầu mỏ Các nước OPEC ngừng xuất khẩu dầu

sang các nước ủng hộ Israel trong cuộc chiến tranh Yom Kippur chống lại Ai Cập và Syria( gồm Mỹ, Nhật và Tây Âu), tạo nên cuộc khủng hoảng dầu mỏ đẩy kinh tế Âu Mỹ chìm vàosuy thoái Đó cũng là lúc Âu Mỹ tái cấu trúc nền kinh tế, chuyển từ sản suất công nghệ sangdịch vụ tài chính, và nhường lĩnh vực phát triển công nghệ cho các nước Châu Á mới nổi Chínhphủ phát hành trái phiếu trong giai đoạn 1973 – 1987 để có tiền “ phục hồi sản xuất”, thời gian

đáo hạn của trái phiếu là 2000 Các con nợ thiếu khả năng chi trả, dẫn đến cuộc khủng hoảngnăm 2000 “ bong bóng công nghệ dot-com”

Năm 1990: khủng hoảng tài chính Châu Á Ngành dịch vụ tài chính phát triển mạnh

nhưng đều dựa trên kẻ hở của thị trường, thiên về đầu cơ tài chính làm thổi phồng những bongbóng tài sản, tạo ra viễn cảnh giàu có “ ảo” cho nền kinh tế Âu Mỹ Hậu quả là làm nảy sinhnhiều bất ổn cho cơ cấu ngành nghề, phân khúc giàu nghèo và số người thất nghiệp tăng lên,phải sống nhờ vào sự hổ trợ của chính phủ Kết quả làm cho tình trạng nợ công ngày càng chồngchất, và tiếp theo là cuộc khủng hoảng tài chính kinh tế toàn cầu bùng nổ năm 2008 Chính phủđành vay tiền để thanh toán, chi trả các khoản nợ,…cầm tiền qua thời gian để vượt qua cơn hấphối vào năm 1990 – 1997 và trả năm 2010 và 2011

Năm 2008: thế giới lại khủng hoảng và các nước tiếp tục áp dụng kế sách cũ: huy động

tiền để tài trợ cho các doanh nghiệp, tổ chức tín dụng và trợ giúp cho khối lao động bị thấtnghiệp Trong khi đó, trái phiếu của các lần phát hành trước đó đã đến hạn thanh toán cả gốc lẫnlãi, khiến cho gánh nặng nợ nần tích tụ suốt mấy chục năm qua tiếp tục chồng chất

Với sự tiếp cận dễ dãi với nguồn vốn đầu tư nước ngoài và việc sử dụng nguồn vốn

không hiệu quả: việc gia nhập Eurozone năm 2001 là cơ hội lớn để Hy Lạp có thể tiếp cận với

thị trường vốn quốc tế với việc sử dụng một đồng tiền được những nền kinh tế lớn như Đức vàPháp bảo đảm cùng với sự quản lý chính sách tiền tệ của Ngân hàng Trung ương châu Âu(ECB) Nhờ việc gia nhập Eurozone, Hy Lạp nghiễm nhiên có được hình ảnh ổn định cao vàchắc chắn trong mắt các nhà đầu tư, dễ dàng thu hút vốn đầu tư nước ngoài với mức lãi suấtthấp Trong gần một thập kỷ qua, chính phủ Hy Lạp liên tục bán trái phiếu để thu về hàng trăm

tỷ đôla Số tiền này lẽ ra có thể giúp kinh tế Hy Lạp tiến rất xa nếu chính phủ có kế hoạch chitiêu hợp lý Tuy nhiên, chính phủ Hy Lạp đã chi tiêu quá tay (phần lớn cho cơ sở hạ tầng) màhầu như không quan tâm đến các kế hoạch trả nợ dẫn đến mức nợ ngày càng tăng Năm 2008,hơn 13% người Hy Lạp đã chi tới 750 triệu EUR tiền phong bì cho các lãnh đạo khu vực công

và khu vực tư, trong đó có bác sĩ là những người đòi nhiều tiền hơn cho các cuộc phẫu thuật; cácnhà quy hoạch thành phố là những người quyết định thời gian giấy phép xây dựng được cấp vàcác quan chức ở địa phương cũng liên quan đến những vụ việc nhận hối lộ Thiệt hại mà thamnhũng gây ra cho Hy Lạp ước tính vào khoảng 8% GDP

Như vậy, chính phủ đã vay nợ nước ngoài để chi trả chi tiêu trong nước nhưng số tiềnvay này không được sử dụng một cách có hiệu quả và hợp lý, khi đến đáo hạn số nợ vay, chínhphủ lại tiếp tục vay nợ mới trả nợ cũ, gây ra hiệu ứng tuyết lăn Đến năm 2008, cuộc khủnghoảng tài chính thế giới bùng nổ và tạo ra ngòi lửa cho cuộc khủng hoảng nợ công Châu Âu.

Theo các chuyên gia kinh tế, bản chất của nợ công không phải xấu bởi mọi chính phủ đềucần các khoản vay để tăng nguồn đầu tư, thúc đẩy kinh tế phát triển Song vấn đề là quản lý việcchi tiêu thế nào cho hiệu quả và có đủ khả năng thanh toán nợ mới là điều cần bàn

 Hợp đồng hoán đổi nợ xấu: (Credit Default Swap).

Thêm vào đó, các hoạt động đầu cơ bằng công cụ tài chính cực kì nguy hiểm như CreditDefault Swap (hợp đồng hoán đổi nợ xấu) diễn ra sôi nổi, nhằm đánh cược cho một sự sụp đổ tàichính rất có khả năng xảy ra Những kẻ đầu cơ lớn nhất hiện nay chính là ngân hàng trung ương,

họ đã vượt qua các quỹ phòng hộ Hedge Funds về quy mô giao dịch tiền tệ

Credit Default Swap là gì?

Counterparty Risk là rủi ro đối tác Rủi ro đó có nghĩa là đối tác B của công ty A bất ngờ

có vấn đề về tài chính (phá sản, vỡ nợ, ) khiến B mất khả năng trả nợ khi đến hạn, hoặc khôngthể thực hiện hợp đồng đã ký với A được nữa Lúc này A chịu thiệt hại nặng nề thậm chí mấttrắng Để phòng ngừa rủi ro này, công ty A cần tìm đến một bên thứ 3 là ngân hàng C, mua bảohiểm vỡ nợ hay còn gọi là Hợp đồng hoán đổi nợ xấu (Credit Default Swap - CDS) nhằm giảmthiểu thiệt hại nếu B phá sản bất thình lình Ví dụ: trên cùng 1 chiếc xe Jeep có các bánh xe A,

B, C Nếu B xẹp giữa chừng thì sẽ có C thay vào vị trí của B giúp xe tiếp tục chạy

Trước đây, Credit rating là một công cụ phổ biến để đánh giá mức độ rủi ro của đối táccủa mình, khi Lehman sụp đổ công ty này vẫn còn được A rating và điều này xóa bỏ mọi sự tintưởng của thị trường vào hệ thống credit rating hiện tại Sự sụp đổ của Lehman mà nguyên nhânchủ yếu đó chính là Counterparty Risk

Ngày 09-08, CDS của Pháp đứng ở mức cao kỉ lục với 161 điểm, cao hơn Mỹ, Peru,Indonesia, Nam Phi và Cộng hòa Slovakia Một số công ty xếp hạng tín dụng chủ chốt trên thếgiới xem Pháp là một trong những nước yếu nhất trong nhóm các nước có hạng mức tín nhiệmAAA

Về phần Hy Lạp, ông Papandreou và một số nhà lãnh đạo khác của châu Âu như Tổngthống Pháp Nicolas Sarkozy đã chỉ trích giới đầu cơ tiếp tay cho việc đẩy lãi suất vay vốn của

Hy Lạp tăng vọt Theo các nhà lãnh đạo này, chính giới đầu cơ đã khiến Hy Lạp phải trả lợi suấtcao hơn khi phát hành trái phiếu trên thị trường quốc tế thay vì khoản thâm hụt ngân sách khổng

lồ của nước này

Ông Papandreou chỉ rõ, chính các hợp đồng hoán đổi rủi ro vỡ nợ (credit default swaps CDS) là loại sản phẩm tài chính gây rắc rối lớn nhất đối với Hy Lạp hiện nay Nhiều định chế tàichính bán CDS như một hợp đồng bảo hiểm cho các nhà đầu tư trái phiếu để đề phòng trườnghợp quốc gia phát hành vỡ nợ Thủ tướng Hy Lạp cho rằng, điều này chẳng khác gì một ngườimua bảo hiểm hỏa hoạn cho nhà hàng xóm, rồi sau đó phóng hỏa căn nhà đó để kiếm tiền bảohiểm Giá các hợp đồng CDS cho nợ Hy Lạp thời gian qua tăng giá vùn vụt khi giới đầu tư quốc

-tế đặt cược vào nguy cơ vỡ nợ của quốc gia châu Âu này Lợi suất mà Chính phủ Hy Lạp phảitrả để huy động vốn qua con đường phát hành trái phiếu vì thế tăng lên, việc bán trái phiếu khókhăn hơn, nguy cơ mất khả năng thanh toán nợ của nước này cũng gia tăng

Theo Hãng nghiên cứu Markit, nỗi sợ hãi xung quanh vấn đề nợ Eurozone đã khiến chiphí bảo hiểm nợ quốc gia của Ireland, Bồ Đào Nha và Tây Ban Nha tăng lên các mức cao kỷ lụctrong ngày thứ Năm 11/11 Chênh lệch lợi suất của các hợp đồng hoán đổi rủi ro tín dụng (CDS)

kỳ hạn 5 năm của Bồ Đào Nha mở rộng từ 4,91% lên 5,05% Theo Markit, đây là lần đầu tiênchênh lệch lợi suất CDS vượt mốc 5% Điều này đồng nghĩa với việc tốn khoảng 505.000 USD/năm để bảo hiểm cho 10 triệu USD nợ công Bồ Đào Nha khỏi bị vỡ nợ trong vòng 5 năm tới.Chênh lệch lợi suất CDS kỳ hạn 5 năm của Ireland mở rộng 0,27% lên 6,2%, của Tây Ban Nhatăng từ 2,94% lên 2,79%, của Hy Lạp tăng 0,12% lên 8,9%

Sự đầu cơ này thật sự đã ảnh hưởng rất lớn đến tình hình tài chính của thế giới Những kẻđầu cơ lớn nhất hiện nay chính là ngân hàng trung ương, họ đã vượt qua các quỹ phòng hộHedge Funds về quy mô giao dịch tiền tệ

Dù nhận thức được bất hợp lý trong việc chuyển sang mô hình kinh tế thiên về tài chính,nhưng các chính phủ vẫn “ ngựa quen đường cũ” với nền kinh tế “ ảo”, chỉ giải quyết tạm thờibằng cách vay nợ mới gối đầu nợ cũ và ném phao cứu hộ cho những ngân hàng đang sắp chếtđuối

 Nợ chủ yếu là nợ nước ngoài

Yếu tố thực sự gây ra khủng hoảng ở châu Âu là nợ nước ngoài khổng lồ đang ngày cànggia tăng Vấn đề hiện nay ở khu vực châu Âu được biết đến trên toàn thế giới như là cuộc khủnghoảng nợ công Nhưng cuộc khủng hoảng thực sự đang xảy ra chính là khủng hoảng nợ nướcngoài.

Tại các quốc gia khu vực đồng Euro, điều quan trọng là đảm bảo được hoạt động thuthuế Với những quốc gia có nợ công cao nhưng nợ nước ngoài thấp, nợ công chủ yếu do ngườidân nắm giữ, và Chính phủ luôn luôn có thể giải quyết vấn đề nợ công bằng một số hình thứcthu thuế

Vì thế, nợ nước ngoài là thành phần chủ yếu gây ra những vấn đề trong khả năng thanhtoán nợ của một quốc gia Trường hợp ngoại lệ trong vấn đề này chính là Mỹ, giống như những

gì được gọi là “đặc quyền cắt cổ” của nền kinh tế lớn nhất thế giới: nợ nước ngoài của Mỹ lạichính bằng đồng USD, giúp Chính phủ Mỹ có thể linh hoạt giải quyết các vấn đề nợ công

Một điều phức tạp hơn nữa là, một quốc gia có nợ nước ngoài cao, trong khi cư dân của

họ cũng nắm giữ một lượng tài sản lớn của nước ngoài Trong trường hợp này, Chính phủ phảiđối mặt với trường hợp, quốc gia có thể vỡ nợ trong khi người dân của mình vẫn có thể hưởnglợi nhuận từ tài sản nước ngoài Ngay cả khi điều này xảy ra, Chính phủ có thể giải quyết bằngcách, kêu gọi người dân bán tài sản nước ngoài và mua trái phiếu Chính phủ trong nước thaythế

Một ví dụ đặc trưng là trường hợp của của Argentina năm 2001 Nợ nước ngoài ròng màArgentina nắm giữ là không lớn, chỉ tương đương với số tài sản nước ngoài mà khu vực tư nhântrong nước nắm giữ Mặc dù vậy, Chính phủ Argentina đã phá sản, bởi vì tầng lớp người giàuthì nhanh chóng bán tài sản ra nước ngoài, trong khi những người dân nghèo từ chối trả cáckhoản thuế cần thiết để giúp Chính phủ thanh toán nợ nước ngoài.

Đối với Hy Lạp, điều chỉnh hệ thống tài chính là vấn đề quan trọng và cần thiết Tuynhiên, với Bồ Đào Nha, vấn đề then chốt là sự gia tăng thâm hụt nước ngoài của khu vực tưnhân Ireland lại là một trường hợp khác, vì nước này có rất ít nợ nước ngoài và sẽ sớm đạt đượcthặng dư tài khoản vãng lai Chính phủ Ireland sẽ không cần tới tài trợ bên ngoài nữa nếu họ huyđộng được tiết kiệm từ người dân Giống như trường hợp của Lativa trước đó, nếu huy độngđược vốn từ người dân, rủi ro sẽ giảm xuống rất nhanh

Đây là những nguồn gốc chính gây ra cuộc khủng hoảng nợ công Châu Âu năm 2011,cuộc khủng hoảng này đã tác động tiêu cực đến nền kinh tế thế giới và gây ra những hệ quảnghiêm trọng

3 Diễn biến khủng hoảng nợ công ở Châu Âu

Trong những tuần lễ đầu tháng 7, thị trường tài chính quốc tế gặp nhiều cú sốc liên quanđến vấn đề nợ nần của các nước châu Âu và Mỹ Đâu đó, người ta đang nhắc lại quan điểm rằngkinh tế thế giới đang bắt đầu đi vào khủng hoảng nợ công toàn cầu.Kể từ cuộc khủng hoảng tàichính năm 2008-2009, nợ công ở các nền kinh tế phát triển đã tăng lên đáng kể

3.1 Hy Lạp, nơi hình thành khủng hoảng nợ công

Năm 2010, cuộc khủng hoảng nợ công chủ yếu xảy ra ở Hy Lạp khi chi phí cho cáckhoản nợ Chính phủ liên tục tăng lên; cụ thể lợi suất trái phiếu Chính phủ kỳ hạn 2 năm của HyLạp liên tục tăng cao từ 3,47% vào tháng 01/2010, lên 9,73% tháng 07/2010, và nhảy vọt lên26,65%/năm ở tháng 07/2011

Ngày 2/5/2010, các nước thành viên khu vực eurozone và IMF đã thông qua khoản vay

110 tỷ euro cho Hy Lạp, với điều kiện nước này phải thực thi các biện pháp thắt lưng buộc bụngkhắc nghiệt

Hơn một năm sau khi nhận được khoản hỗ trợ 110 tỉ euro, Hy Lạp vẫn tiếp tục ở trongnguy cơ vỡ nợ Gần đây Quỹ Tiền tệ quốc tế IMF ước tính nợ quốc gia của Hy Lạp có thể lên

đến 172% GDP (so với mức khoảng 120% lúc bắt đầu rơi vào khủng hoảng nợ) trong khi thâmhụt ngân sách của nước này cao hơn dự kiến và nước này đang cần một khoản hỗ trợ mới.(Nguồn:Toàn cảnh khủng hoảng nợ công châu Âu )

Các nhà lãnh đạo châu Âu đang kéo dài cuộc tranh luận về chuyện chọn lựa phương ánbởi vì các bên đều đang cố gắng lựa chọn một phương án có lợi cho mình Chẳng hạn, một trongnhững đề xuất của Pháp (và được Đức ủng hộ) là các chủ nợ tư nhân có thể đảo nợ, biến khoảng90% các khoản nợ sắp đáo hạn thành các khoản nợ mới kỳ hạn năm năm

Một đề xuất khác phức tạp hơn là Hy Lạp trả một phần các khoản nợ bằng tiền mặt(khoảng 30%), phần còn lại thì được xem như là đầu tư lại vào trái phiếu kỳ hạn 30 năm của HyLạp Những đề xuất kéo dài thời hạn nợ hay đảo nợ kiểu này có thể khiến các tổ chức xếp hạngtín nhiệm như S&P hạ bậc tín nhiệm của Hy Lạp xuống hạng vỡ nợ vì những giải pháp như vậykhiến chủ nợ nhận được ít tiền hơn đáng kể so với các khoản cho vay ban đầu

Một số quan chức các chính phủ châu Âu đang xem xét tới khả năng lựa chọn các đề xuấtcho phép Hy Lạp “vỡ nợ tạm thời” Những giải pháp này có thể được gói ghém sao cho dù cóthể khiến Hy Lạp rơi vào vỡ nợ tạm thời nhưng sẽ không đủ để tạo ra một “sự kiện tín dụng”,nghĩa là không đủ để cấu thành lý do khiến các nhà phát hành các hoán đổi rủi ro tín dụng(CDS-credit default swaps) phải tiến hành chi trả, như vậy giảm bớt tổn thất đối với các địnhchế tài chính

Nhưng phía Ngân hàng Trung ương châu Âu (ECB) lại không muốn Hy Lạp bị hạ xếphạng tín nhiệm xuống khu vực vỡ nợ ECB lập luận rằng điều đó có thể phát ra tín hiệu xấu về

độ tin cậy của các trái phiếu do chính phủ châu Âu khác phát hành, đồng thời nếu trái phiếuchính phủ Hy Lạp bị xếp vào hạng vỡ nợ thì sẽ hạn chế khả năng ECB chấp nhận các trái phiếucủa Hy Lạp làm tài sản cầm cố trong trường hợp hỗ trợ thanh khoản cho các ngân hàng nướcnày Điều đó đồng nghĩa hệ thống ngân hàng Hy Lạp gặp nguy cơ thiếu thanh khoản và có thểsụp đổ vì Hy Lạp không thể tự in tiền ra

Và cho dù Hy Lạp có nhận được tiền tài trợ mới, được giãn nợ sau cuộc thảo luận lần nàycủa các quan chức EU (21-7) thì cũng không có nghĩa là Hy Lạp có thể tránh được chuyện bịcác tổ chức xếp hạng tín nhiệm dán nhãn “vỡ nợ” Điều đó đồng nghĩa với việc mối lo khủnghoảng nợ sẽ tiếp tục có thể tác động xấu đến thị trường cổ phiếu, nhất là các cổ phiếu ngân hàng,

Thật khó dự đoán được điều gì sẽ xảy ra nếu Hy Lạp bị xếp hạng vỡ nợ và do đó, nhiềunhà đầu tư lại quay sang mua vàng và bán đi các trái phiếu chính phủ có vấn đề khác như Ý.Điều này không những chỉ đẩy giá vàng tăng mà còn đang tạo ra một hiệu ứng lây lan có thểkhiến Ý trở thành nạn nhân mới của cuộc khủng hoảng nợ.

3.2 Ý: điểm lây lan mới của khủng hoảng.

Sau Hy Lạp, Ý cũng trở thành mối quan tâm của thị trường tài chính cũng như báo chí.Trước hết, lãi suất trái phiếu chính phủ của Ý đột nhiên được thị trường đẩy lên quá nhanh Cụthể là đợt đấu giá 1,25 tỉ euro trái phiếu thời hạn năm năm gần đây của Ý đã có lợi suất trungbình là 4,93%, cao hơn nhiều so với mức 3,9% của tháng trước Điều này cho thấy thị trườngđang đánh giá rủi ro vỡ nợ của Ý đã tăng lên đáng kể

Việc lãi suất trái phiếu chính phủ Ý tăng cao do nhà đầu tư lo ngại diễn biến phức tạp về

nợ công có thể tạo ra một hiệu ứng biến Ý trở thành nạn nhân tiếp theo Trong cấu trúc nợkhoảng 1.600 tỉ euro của Ý (gấp nhiều lần so với khoản nợ 350 tỉ của Hy Lạp), có đến hơn 800

tỉ euro là các khoản nợ sẽ đáo hạn trong vòng năm năm và hơn 250 tỉ trong số đó là nợ sẽ đáohạn trong vòng một năm Nghĩa là nếu lãi suất tiếp tục giữ ở mức hiện tại thì chi phí phát hànhmới trái phiếu để tài trợ cho các khoản nợ cũ sẽ tăng rất nhiều Ví dụ, với hơn 250 tỉ euro tráiphiếu kỳ hạn một năm của Ý thì trước đây lãi suất trung bình là 1,8%, hiện tại là gần 2,3%, đồngnghĩa với việc lãi phải trả hàng năm của Ý sẽ tăng lên khoảng hơn 1 tỉ euro so với hiện tại

Một số liệu ước tính của Evolution Securities cho thấy nếu mặt bằng lãi suất vẫn nhưhiện tại thì tổng chi phí trả lãi vay của Ý sẽ tăng thêm gần 17 tỉ euro (khoảng 1% GDP) vào năm

2015 Với mức thâm hụt ngân sách khoảng 4-5% GDP hiện tại của Ý, thêm 1% GDP chi phí lãivay này sẽ đẩy nước này tới gần hơn bờ vực khủng hoảng nợ

Thực tế không thể phủ nhận là Ý có mức nợ công cao, tăng trưởng chậm và có một chínhphủ bị xem là thiếu hiệu quả và không minh bạch Trường hợp nếu Ý thực sự thiếu tiền trả cáckhoản nợ ngắn hạn sẽ gây nhiều lo ngại hơn trường hợp Hy Lạp, Ireland hay Bồ Đào Nha vì Ý

là nền kinh tế lớn thứ ba trong khu vực sử dụng đồng euro và quy mô khoản nợ của nước nàycũng lớn tương ứng trong khi tăng trưởng của nước này vốn dĩ là chậm chạp còn dân số Ý thìthuộc nhóm dân số già

3.3 Nguy cơ vỡ nợ từ Hy Lạp lan sang Ireland rồi đến Bồ Đào Nha

 Ireland

Ireland đã đưa ra các kết quả mới nhất về các ngân hàng nước này Ngân hàng TrungƯơng đã lên tiếng yêu cầu trợ giúp từ liên minh Châu Âu trong việc kiểm soát chặt chẽ lĩnh vựcngân hàng do chi phí trang trải các khoản nợ lên tới 70 tỷ Euro, tương đương 99 tỷ USD, mộtcon số nợ khổng lồ đối với một đất nước tạo ra 171 tỷ USD một năm

Cuộc khủng hoảng nợ công của Ireland không phải là điều bất ngờ như trường hợp HyLạp Nhưng những dấu hiệu báo trước đã xuất hiện khá sớm Trước tiên, đó là một thị trườngbất động sản bong bóng Trong một thập niên tính đến năm 2007, giá nhà tại Ireland tăng gầngấp 4 lần, thậm chí còn đắt hơn cả những thành phố vẫn được mệnh danh là đắt đỏ trên thế giớinhư Los Angeles

Khi bong bóng bất động sản vỡ tung đã kéo theo sự sụp đổ của hệ thống ngân hàng Vàkhi chính phủ ra tay cứu trợ ngân hàng – nợ công trở thành gánh nặng cho ngân khố quốc gia

Ireland đã trở thành quốc gia thứ hai sau Hy Lạp buộc phải thực hiện các biện pháp kinh

tế khắc khổ để đổi lấy khoản cứu trợ khẩn cấp từ IMF và EU, nhằm đưa đất nước thoát khỏicuộc khủng hoảng nợ công tồi tệ như giảm ít nhất 10% mưc lương tối thiểu, tăng thuế giá trị giatăng, cắt giảm 25.000 biên chế trong các cơ quan nhà nước…

 Bồ Đào Nha

Bồ Đào Nha thừa nhận thâm hụt ngân sách 2010 của quốc gia này ở mức 8,6 % GDP, caohơn nhiều so với mục tiêu 7,3% đặt ra trước đó Khoản nợ công của Bồ Đào Nha năm 2010 lêntới 84% GDP Nghiêm trọng hơn, 70% các khoản nợ của Bồ Đào Nha là nợ nước ngoài Điềunày đòng nghĩa với việc quốc gia này khó có thể xoay xở hay trì hoãn khi bợ đáo hạn

Cuộc khủng hoảng nợ công cũng khiến cho tình hình chính trị của nước này cũng bị chia

rẽ sâu săc Quốc hội Bồ Đào Nha đã bác bỏ chương trình thắt lưng buộc bụng của chính phủnhằm hạn chế tác động của cuộc khủng hoảng tài chính của thủ tướng Bồ Đào Nha AjoseSocrates, khiến ông tuyên bố từ chức

Moody đã hạ mức xếp hạng tín nhiệm của chính phủ Bồ Đào Nha xuống thêm một bậc,

từ A3 xuống Baa1 Đây là lần thứ 2 trong vòng chưa đến 1 tháng Moody đã hạ bậc xếp hạng tínnhiệm của quốc gia này Hãng này cho rằng chính phủ Bồ Đào Nha khó có thể đạt được những

mục tiêu về giảm thâm hụt ngân sách giai đoạn 2011-2014 Trước đó ngày 29/3/2010, Standard

& Poor’s (S&P) cũng đã hạ mức xếp hạng tín nhiệm của Bồ Đào Nha từ BBB xuống BBB-

Theo tuyên bố được đưa ra vào cuối ngày 6/4 của thủ tướng José Sócrates mới từ chứccủa nước Bồ Đào Nha, nước này chính thức đề nghị sự giúp đỡ tài chính từ bên ngoài để vựcdậy hệ thống tài chính và nền kinh tế Các thành viên EU và giới phân tích nhận định quốc gianày cần ít nhất 100 tỷ USD để trang trải các khó khăn tài chính cho đén khi đáo hạn và tổngtuyển cử Bồ Đào Nha phải trả 4,2 tỷ euro tiền trái phiếu đến hạn vào ngày 15/4 và thêm 4,9 tỷUSD vào tháng 6

 Tây Ban Nha

Giới phân tích nhận định, Tây Ban nha có thể là nạn nhân tiếp theo của cuộc khủnghoảng nợ công với bong bóng nhà đất khổng lồ và các vấn đề liên quan đến các khoản nợ tănglên với mức độ chóng mặt Hợp đồng bảo hiểm khả năng vỡ nợ (CDS) kỳ hạn 10 năm của tráiphiếu chính phủ Tây Ban Nha đã lên tới mức 312 điểm phần trăm, cao chưa từng có từ trướcđến nay Như vậy cứ 10 triệu euro nợ dài hạn của Tây Ban Nha sẽ mất 312.000 euro phí bảolãnh

Mạng tin “Dự báo thị truờng” (Anh) nhận định mặc dù Châu Âu vẫn chống chọi được vớicơn bão khủng hoảng nợ công, nhưng những diễn biến mới nhất ở Bồ Đào Nha đang đe dọa đẩycuộc khủng hoảng nợ công của khu vực khỏi tầm kiểm soát

4 Tác động của khủng hoảng nợ công đến nền kinh tế Châu Âu và thế giới

Bàn về sự tác động của nợ công đến nền kinh tế, vẫn tồn tại nhiều quan điểm khác nhau,trong đó có hai quan điểm chủ đạo: Quan điểm truyền thống, đại diện là Keynes cho rằng, khichính phủ vay nợ để bù đắp cho thâm hụt ngân sách do cắt giảm các nguồn thu từ thuế trong khimức chi tiêu công không thay đổi sẽ tác động đến hành vi tiêu dùng của người dân Cụ thể làlàm mức tiêu dùng tăng, từ đó làm tăng tổng cầu về hàng hóa và dịch vụ, tăng sản lượng, việclàm trong ngắn hạn Tuy nhiên, về dài hạn lại làm cho tiết kiệm quốc gia (national saving) giảm

và kèm theo đó là những hệ lụy khác Quan điểm của David Ricardo, một nhà kinh tế người Anh(1772-1832) lại cho rằng mức thuế cắt giảm được bù đắp bằng nợ chính phủ sẽ không có tácđộng đến tiêu dùng như quan điểm về nợ truyền thống, kể cả trong ngắn hạn Ngược lại, nó sẽlàm các khoản tiết kiệm tư nhân tăng lên bởi người dân đang chuẩn bị cho mức thuế cao sẽ đến