HẠ ĐƯỜNG HUYẾT SƠ SINH BS NGUYỄN THỊ TỪ ANH KHOA SƠ SINH BỆNH VIỆN TỪ DŨ

CHUYỂN HOÁ GLUCID TRONG BÀO THAI • Glucose là nguồn cung cấp năng lượng chính cho thai nhi 80% • Đường huyết thai nhi phụ thuộc đường huyết của mẹ = 70 – 80 % đường huyết của mẹ • Tổng h

HẠ ĐƯỜNG HUYẾT SƠ SINH

BS NGUYỄN THỊ TỪ ANH

KHOA SƠ SINH BỆNH VIỆN TỪ DŨ

CƠ CHẾ BỆNH SINH

CHUYỂN HOÁ GLUCID

CHUYỂN HOÁ GLUCID TRONG BÀO THAI

• Glucose là nguồn cung cấp năng lượng chính cho thai nhi (80%)

• Đường huyết thai nhi phụ thuộc đường huyết của mẹ =

70 – 80 % đường huyết của mẹ

• Tổng hợp glycogen trong gan ở 3 tháng cuối của thai kỳ

7

VAI TRÒ CỦA INSULIN

8

Giảm ly giải glycogen Giảm ly giải mô mỡ Giảm dị hoá đạm

Giảm tân tạo glucose Tăng tạo glycerol Giảm oxy hoá amino acid

Giảm tạo keto Tăng tạo axít béo Tăng thu nhận amino acid

3 NHÓM YẾU TỐ NGUY CƠ

Hạ đường huyết

Giảm dự trữ glycogen

Tăng insulin

Tăng tiêu thụ

glucose

GIẢM DỰ TRỮ GLYCOGEN

• Trẻ sinh non (<37 tuần tuổi thai)

• Trẻ nhẹ cân (<2.500g)

• Trẻ nhỏ so với tuổi thai (SGA-

small for gestational age)

12

TĂNG INSULIN

• Trẻ con mẹ đái tháo đường

• Trẻ lớn so với tuổi thai

(Large for gestational age –

LGA)

15

TĂNG TIÊU THỤ GLUCOSE

HẠ ĐƯỜNG HUYẾT THOÁNG QUA

• Xảy ra ở trẻ sơ sinh đủ tháng, khoẻ mạnh trong 1-2 giờ đầu sau sinh

• Đường huyết > 40 mg% (2.2 mmol/L) tự về 45-80

mg% (2.5 – 4.4 mmol/L) trong 4-6 giờ

• Không có triệu chứng

HẠ ĐƯỜNG HUYẾT THOÁNG QUA

• Cơ thể tự bù đắp thiếu hụt glucose trong 8-12 giờ nhờ:

• Ly giải glycogen dự trữ trong gan

• Tân tạo glucose từ lactate, glycerol và acid amin

• Sử dụng ketone trong gan để cung cấp năng lượng cho não

• Nếu trì hoãn không bú 3-6 giờ sau sinh: 10% trẻ đủ

tháng bị HĐH (đường huyết <30 mg% - 1.7 mmol/L)

Hạ thân nhiệt Kích thích Tím tái

Vã mồ hôi Giảm trương lực cơ

Li bì

Co giật

CẬN LÂM SÀNG

• Đường huyết tại giường = đường máu mao mạch

 Để sàng lọc và XN ban đầu để xử trí ngay

• Đường máu tĩnh mạch: dùng để chẩn đoán xác định khi HĐH kéo dài hoặc không đáp ứng điều trị

• Không chờ kết quả đường máu TM mà điều trị ngay khi kết quả ĐMMM bất thường

TIẾP CẬN HẠ ĐƯỜNG HUYẾT SƠ SINH

Xác định yếu tố nguy cơ

24 giờ đầu

ĐG triệu chứng

Không yếu tố nguy

ĐMMM + Điều trị

ĐIỀU TRỊ

• Nếu ĐMMM <25 mg% (1.4 mmol/L)  Glucose 10%

02 mL/Kg (tiêm TM/5 phú) và Dextrose 10% truyền tĩnh mạch 4-6 mg/kg/phút

 ĐMMM 20 phút sau, tăng tốc độ truyền nếu còn HĐH

• Nếu ĐMMM từ 25 – 40 mg% (1.4 – 2.2 mmol/L) Sữa hoặc Glucose 10% 5 mL/Kg

ĐIỀU TRỊ

• Mục tiêu: duy trì ĐMMM

• <48 giờ tuổi: ≥ 50 mg% (2.8 mmol/L)

• >48 giờ tuổi: ≥ 60 mg% (3.3 mmol/L)

• Hydrocortison 2-6 mg/kg/ngày nếu truyền Glucose ≥ 12 mg/kg/phút mà vẫn hạ đường huyết

HẠ ĐƯỜNG HUYẾT TỒN TẠI

• Hạ đường huyết kéo dài >48 giờ tuổi dù đã được điều trị

• Nguyên nhân:

• Cường insulin nguyên phát do u tuyến tuỵ

• Tăng sản tuyến thượng thận bẩm sinh

• Suy tuyến yên

• Rối loạn chuyển hoá bẩm sinh

• HC Beckwith Wiedemann

HỘI CHỨNG BECKWITH WIEDEMANN

HẬU QUẢ CỦA HẠ ĐƯỜNG HUYẾT

• Tổng hợp kết quả của 11 nghiên cứu trên 1.657 trẻ

• HĐH sơ sinh làm giảm chức năng phối hợp mắt-vận động (OR = 3.46, 95% CI = 1.13–10.57) và rối loạn chức năng điều hành của não (OR = 2.50, 95% CI = 1.20–5.22)

• Ở tuổi tiểu học: trẻ HĐH bị chậm phát triển TK, chậm biết đọc, làm tính chậm

LƯU Ý

• Không bơm TM dextrose 10% khi hồi sức trẻ ngạt vì trẻ thiếu oxy máu sẽ chuyển hoá glucose theo đường yếm khí  Tăng acid lactic  Toan hoá máu

• Không bơm bolus TM dextrose 10% khi chưa XN ĐMMM và truyền TM duy trì vì có thể làm tăng insulin máu Hạ đường huyết sau đó

KẾT LUẬN

• Hạ đường huyết là một rối loạn thường gặp ở trẻ sơ sinh

• Cần tầm soát ở những trẻ có nguy cơ

• Triệu chứng hạ đường huyết mơ hồ, trùng lắp bệnh khác

• Hạ đường huyết có thể để lại hậu quả lâu dài về thần kinh cho trẻ