Từ những vấn đề trên đã gợi lên cho tôi một ý tưởng để nghiên cứu về vấn đề nghèo đói, với đề tài: “Thực trạng nghèo đói của người Raglay xã Khánh Nam -Khánh Vĩnh - -Khánh Hòa hiện nay”
Trang 1PHẦN I LỜI MỞ ĐẦU
1 Lý do chọn đề tài
Hiện nay trong xu thế phát triển của quá trình toàn cầu hóa, nền kinh tế thế giới
đã có bước chuyển biến mạnh mẽ, đời sống của người dân hầu khắp các quốc gia đã đượcnâng lên rõ rệt Nhưng bên cạnh đó đói nghèo vẫn là vấn đề xã hội bức xúc của các quốcgia trên thế giới hiện nay
Theo số liệu của Ngân hàng Thế Giới thì trong năm 2001 trên toàn thế giới có 1,1
tỉ người (tương ứng với 21% dân số thế giới) được xem là rất nghèo Theo thống kê,trong năm 2005, toàn nước Mỹ có khoảng 35 triệu người thường xuyên không đủ ăn, phảisống dựa vào các nguồn từ thiện Trong 90 tỉ USD chi cho người nghèo hàng năm, tới66,7 tỉ USD dành cho y tế và chữa bệnh; 14,5 tỉ USD chi dưới các dạng tem phiếu hoặccác suất ăn từ thiện hàng ngày; 9,2 tỉ USD bị thiệt hại do năng suất lao động giảm
Nghèo đói đe dọa đến sự sống của loài người bởi "đói nghèo đã trở thành một vấn
đề toàn cầu có ý nghĩa chính trị đặc biệt quan trọng, nó là nhân tố có khả năng gây bùng
nổ những bất ổn chính trị, xã hội và nếu trầm trọng hơn có thể dẫn tới bạo động và chiếntranh" không chỉ trong phạm vi một quốc gia mà là cả thế giới
Việt Nam là một đất nước đang phát triển, tình trạng nghèo đói hiện nay vẫn đangdiễn ra khá cao ở các tỉnh thành trong cả nước Theo số liệu của Chương trình Phát triển
Liên Hiệp Quốc ở Việt Nam, vào năm 2004 chỉ số nghèo tổng hợp (tiếng Anh: Human
Poverty Index-HPI) xếp hạng 41 trên 95 nước Cũng theo số liệu của Chương trình Phát
triển Liên Hiệp Quốc, vào năm 2002 tỷ lệ nghèo theo chuẩn quốc gia của Việt Nam là12.9%, theo chuẩn thế giới là 29% và tỷ lệ nghèo lương thực là 10.87% Cho đến năm
2009, theo chuẩn nghèo trên, cả nước Việt Nam hiện có khoảng 2 triệu hộ nghèo, đạt tỷ
lệ 11% dân số
Hiện nay ở Việt Nam mức nghèo vẫn chiếm tỷ lệ cao Theo báo cáo về tình hìnhphát triển quốc tế của ngân hàng thế giới (WB), Việt Nam vẫn đứng thứ 19 kể từ nước
Trang 2nghèo nhất (1999) Qua nguồn số liệu điều tra mức sống dân cư ở Việt Nam các năm
1993 và 1998, WB đã xác định ngưỡng nghèo chung theo mức chi tiêu tối thiểu 96.700đ(1993) và 149.156đ (1998) 1người/tháng Theo cách tính này thì Việt Nam năm 1993có58,1% và 1998 vẫn còn 37,4% dân cư nghèo đói Tỷ lệ này cao hơn nhiều so với một
số nước lân cận như Trung Quốc (10%), Inđônêxia (15%), Philipin (21%), Thái lan(16%)
Ở Việt Nam, trong những năm gần đây Việt Nam đã đạt được nhiều thành tựutrong việc xóa đói giảm nghèo Trong 10 năm qua, hầu như 1/3 tổng dân số đã thoát khỏicảnh nghèo đói Vậy thì để tiến tới xóa bỏ dần vấn đề này phải cần nhìn nhận thực trạngcủa nó đúng về bản chất và xem xét nó trong bối cảnh mới Như Vivien Wee- Giám đốcchương trình Engender và Neoleen Heyer Giám đốc Quỹ phát triển phụ nữ của LiênHiệp Quốc đã viết: “Chúng ta không thể giải quyết nạn nghèo đói mà không hiểu các quátrình đã làm cho người nghèo thành nghèo và người giàu thành giàu”
Khánh Hoà là một tỉnh thuộc khu vực Duyên hải Nam Trung Bộ, có diện tích tựnhiên trên đất liền là 5.205 km2, có vùng biển đảo rộng lớn với hơn 200 hòn đảo lớn nhỏ
Là một tỉnh có nhiều dân tộc thiểu số sinh sống, đặc biệt là người Raglay với 35.069người, chiếm 3,4% số dân toàn tỉnh
Khánh hòa là một tỉnh có nhiều tiềm năng để phát triển, tuy nhiên vẫn còn nổi cộmlên vấn đề nghèo đói ở các xã vùng sâu vùng xa Điển hình là xã Khánh Nam, là một xãtập trung chủ yếu là người Raglay sinh sống với một điệu kiện sống rất khó khăn, hầu hếtcác gia đình đều thuộc hộ nghèo của xã, họ chủ yếu đi làm thuê kiếm sống qua ngày Mặc
dù, ở địa phương cũng có những chính sách và những giải pháp cụ thể, nhưng vẫn khôngđẩy lùi được thực trạng nghèo đói của người dân trong xã
Từ những vấn đề trên đã gợi lên cho tôi một ý tưởng để nghiên cứu về vấn đề
nghèo đói, với đề tài: “Thực trạng nghèo đói của người Raglay xã Khánh Nam
-Khánh Vĩnh - -Khánh Hòa hiện nay” Nhằm tìm tìm hiểu rõ về thực trạng nghèo đói,
Trang 3những yếu tố tác động tới vấn đề nghèo đói, từ đó đưa ra những giải pháp cho thực trạngnày.
2 Ý nghĩa khoa học và ý nghĩa thực tiễn
2.1 Ý nghĩa khoa học
Kết quả nghiên cứu của đề tài sẽ làm sáng tỏ và phong phú thêm một số luận điểmcủa lý thuyết xã hội học nói chung và của các lý thuyêt được áp dụng trong đề tài nay nóiriêng Như lý thuyết về sự phân tầng xã hội, lý thuyết tương tác xã hội…cho tới thựctrạng và giải pháp xóa đói giảm nghèo nói riêng
2.2 Ý nghĩa thực tiễn
Kết quả nghiên cứu của đề tài giúp ta hiểu rõ thực trạng nghèo đói của một xãthuộc khu vực Duyên hải Nam Trung Bộ Từ đó có cái nhìn toàn diện hơn về thực trạngnghèo đói chung của cả nước Đề tài cũng góp phần nhỏ bé trong việc giúp nhà nước tađưa ra những chính sách giúp người dân thoát nghèo Từ đó chính quyền địa phươngthực hiện chính sách xóa đói giảm nghèo của tốt hơn Đề tài cũng giúp người dân hiểu rõhơn về thực trạng của mình để họ có thể phát triển kinh tế gia đình, thoát khỏi cảnh nghèođói như ở một số xã thuộc khu vực Duyên hải Nam Trung Bộ hiện nay
3 Sơ lược về tình hình nghiên cứu
Vấn đề nghèo đói trước thời kỳ đổi mới không được quan tâm nhiều Theo cơ chếtập chung bao cấp, mọi người cùng làm cùng hưởng theo cách “ Bình quân chủ nghĩa”hầu như các hộ gia đình có điều kiện kinh tế đều như nhau hay nói cách khác là “ Chiađều sự nghèo đói” Nhưng từ ngày đổi mới, kinh tế đất nước phát triển nhưng kéo theo đó
là hàng loạt vấn đề xã hội nảy sinh, trong đó sự phân hóa giàu nghèo Trên thực tế, chỉđầu thập niên 90 của thế kỷ 20 vấn đề nghèo đói mới được nghiên cứu 1 cách khoa học.Hiện nay vấn đề xóa đói giảm nghèo ở Việt Nam đang được quan tâm chú ý và nghiêncứu nhiều
Trang 4Đã có rất nhiều tác giả có những công trình nghiên cứu về vấn đề nghèo đói, trênthực tế tôi có thể liệt kê một số đề tài và các chương trình xóa đói giảm nghèo, cũng nhưcác báo cáo đề cập tới vấn đề nghèo đói hiện nay Đề tài KX 07-05 do PGS PTS ĐỗNguyên Phương làm chủ nhiệm; “Khảo sát XHH về nhà ở của người nghèo ở Hà Nội”Viện Xã Hội Học, tháng 12 -1994; “Chương trình xóa đói giảm nghèo ở Hà Nội” Viện
Xã Hội Học, tháng 12 -1994; trên trang web http://updatebook.vn có rất nhiều luận vănnghiên cứu về vấn đề nghèo đói, như luận văn : “Tìm hiểu thực trạng nghèo đói củangười dân xã Thái Ninh huyện Thanh Ba, tỉnh Phú Thọ hiện nay”, luận văn : “ Nghiêncứu chính sách xoá đói giảm nghèo và tác động của chính sách xoá đói giảm nghèo ởvùng đồng bào dân tộc thiểu số”, luận văn : “Tình trạng đói nghèo và chính sách giảmnghèo ở Việt Nam” luận văn : “Thực trạng đói nghèo và những giải phấp xóa đói giảmnghèo cho đồng bào dân tộc Mông- huyện Yên Minh – tỉnh Hà Giang” Chương trìnhphát triển nông thôn miền núi Lào Cai (MRDP): “ Báo cáo đánh giá về nghèo khổ với sựtham gia của cộng đồng ( 1999) “Đánh giá tình hình xóa đói giảm nghèo tại xã Hòa Sơn,huyện Krông Bông, tỉnh ĐăkLăk” Sở Nông Nghiệp và phát triển nông thôn tỉnh KhánhHòa có bài viết của tác giả Đào Công Thiên: “Phân tích những nhân tố ảnh hưởng tới tìnhhình nghèo đói của các hộ ngư dân ven đầm Nha Phu, huyện Ninh Hòa, tỉnh Khánh HòaĐào Công Thiên”…
Trên đây là những công trình nghiên cứu về vấn đề nghèo đói ở Việt nam nóichung, cũng như ở các tỉnh thành trong cả nước, cùng đó là các báo cáo, các chương trìnhxóa đói giảm nghèo Tất cả những công trình nghiên cứu đó, nó là nền móng cho cácnghiên cứu tiếp theo Dựa trên những nền tảng đó, đề tài này chỉ là một nghiên cứu nhỏtrên tinh thần học hỏi những nhà nghiên cứu trước, tôi hi vọng góp một phần nhỏ nào đóvào việc nghiên cứu về vấn đề nghèo đói được hoàn chỉnh hơn
4 Mục tiêu nghiên cứu
4.1 Mục tiêu chung
Đề tài này sẽ đi tìm hiểu về thực trạng nghèo đói của người Raglay xã KhánhNam, huyện Khánh Vĩnh, tỉnh Khánh Hòa Qua đó tìm hiểu những yếu tố tác động ảnh
Trang 5hưởng tới vấn đề đói nghèo của xã Khánh Nam Từ đó nhằm đưa ra những giải phápnhằm đẩy lùi thực trạng này.
4.2 Mục tiêu cụ thể
Đề tài này sẽ tìm hiểu sâu về thực trạng nghèo đói của người Raglay xã KhánhNam, huyện Khánh Vĩnh, tỉnh Khánh Hòa về các mặt như:
Về thu nhập của hộ gia đình
Về vấn đề chi tiêu trong gia đình
Về điều kiện sinh hoạt trong gia đình như:
Điều kiện nhà ở và trang thiết bị trong gia đình
Thành phần bữa ăn và vệ sinh môi trường
Qua đó cũng tìm hiểu và phân tích các yếu tố tác động ảnh hưởng tới thực trạngđói nghèo của Raglay xã Khánh Nam, huyện Khánh Vĩnh, tỉnh Khánh Hòa về các yếu tốnhư:
Yếu tố giáo dục: xem xét trình độ học vấn (nhận thức) ảnh hưởng như thếnào tới thực trạng nghèo đói của người Raglay
Yếu tố kinh tế: xem xét về lao động việc làm, vốn và đất sản xuất ảnhhưởng như thế nào tới thực trạng nghèo đói của người Raglay
Từ đó đưa ra những giải pháp nhằm đẩy lùi và hạn chế tối đa thực trạng đói nghèocủa người Raglay xã Khánh Nam nói riêng và của đồng bào trong cả nước nói chung
5 Nội dung nghiên cứu
Đề tài này tôi tiến hành nghiên cứu với những nội dung sau:
Tìm hiểu về thực trạng nghèo đói của người dân Raglay xã Khánh Nam huyệnKhánh Vĩnh tỉnh Khánh Hòa về các mặt thu nhập, chi tiêu và điều kiện sinh hoạt củangười dân
Phân tích các yếu tố tác động đến nghèo đói: đó là yếu tố giáo dục (trình độ họcvấn) và yếu tố kinh tế ( nghề nghiệp, vốn và đất sản xuất)
Đưa ra những giải pháp cụ thể nhằm đẩy lùi thực trạng nghèo đói ở xã Khánh Namhuyện Khánh Vĩnh tỉnh Khánh Hòa
Trang 66 Đối tượng, khách thể và phạm vi nghiên cứu
7.1.1 Phương pháp nghiên cứu định tính
Nghiên cứu định tính là một phương pháp tiếp cận nhằm tìm cách mô tả và phântích đặc điểm văn hóa và điều kiện sống của cộng đồng người Raglay Nghiên cứu địnhtính cung cấp thông tin toàn diện về các đặc điểm của môi trường xã hội nơi nghiên cứuđược tiến hành Đời sống xã hội được nhìn nhận như một chuỗi các sự kiện liên kết chặtchẽ với nhau mà cần được mô tả một cách đầy đủ để phản ánh được cuộc sống thực tếhàng ngày
Nghiên cứu định tính dựa trên một chiến lược nghiên cứu linh hoạt và có tính biệnchứng Phương pháp này cho phép phát hiện những chủ đề quan trọng mà các nhà nghiêncứu có thể chưa bao quát được trước đó Trong nghiên cứu định tính, một số câu hỏinghiên cứu và phương pháp thu thập thông tin được chuẩn bị trước, nhưng chúng có thểđược điều chỉnh cho phù hợp khi những thông tin mới xuất hiện trong quá trình thu thập
Đó là một trong những khác biệt cơ bản giữa phương pháp định tính và phương phápđịnh lượng
7.1.2 Phương pháp nghiên cứu định lượng
Nghiên cứu định lượng theo hình thức quy nạp, tạo ra lý thuyết, phương phápnghiên cứu định tính còn sử dụng quan điểm diển giải, không chứng minh chỉ có giảithích và dùng thuyết kiến tạo trong nghiên cứu Nghiên cứu định lượng chủ yếu là kiểm
Trang 7dịch lý thuyết, sử dụng mô hình khoa học tự nhiên thực chứng luận, phương pháp nghiêncứu định lượng có thể chứng minh được trong thực tế và theo chủ nghĩa khách quan.
7.2 Phương pháp thu thập thông tin
Đề tài này nghiên cứu dựa trên nhiều phương pháp khác nhau, trong đó có nhữngphương pháp pháp nghiên cứu định tính và định lượng, tuy nhiên trong đề tài này tôi sửdụng phần lớn là phương pháp thu thập thông tin sẵn có và phương pháp phỏng vấn sâuđịnh tính
7.2.1 Phương pháp thu thập thông tin sẵn có
Bằng phương pháp này, tôi sẽ thu thập những thông tin sẵn có thông qua các báocáo, các dự án Nông Thôn Mới, các nguồn dữ liệu của xã Khánh Nam, của huyện KhánhVĩnh tỉnh Khánh Hòa Đồng thời tôi có sử dụng một số tài liệu trên internet và các đề tàiluận văn liên quan quan đến vấn đề nghèo đói để làm tiền đề cho tôi trong việc thực hiện
đề tài này
7.2.2 Phương pháp quan sát
Đề tài này tôi sử dụng phương pháp quan sát với các hình thức quan sát như: quansát tham dự đầy đủ và quan sát tham dự công khai Nhằm mục đích thấy rõ diễn biến củatình trạng nghèo đói của người dân Thông qua cách sống, mức sống của mọi đối tượngtrong đời sống xã hội Biểu hiện thông qua ăn, mặc, ở, lối sống, phong tục tập quán, thái
độ lao động Bên cạnh đó thấy được những hành vi của người nghèo, việc làm của nhữngngười tham gia thực hiện các giải pháp về xóa đói giảm nghèo trên địa bàn Tất cả nhữngthông tin trên rất có ý nghĩa cho đề tài nghiên cứu
7.2.3 Phương pháp phỏng vấn sâu định tính
Phỏng vấn sâu là một phương pháp thu thập thông tin định tính cho ta hiểu đượcthái đô, kinh nghiệm và nhận thức của người được hỏi đối với vấn đề được nghiên cứu
Trang 8Qua đó phương pháp này giúp cho nhà nghiên cứu phát hiện ra nhiều vấn đề mới mẽtrong quá trình nghiên cứu.
7.2.4 Phương pháp thu thập thông tin định lượng
Là việc thu thập thông tin bằng bảng hỏi, dựa trên những câu hỏi đóng với các
phương án trả lời hoặc những câu hỏi mở (không có đáp án) Qua đó cho thấy được
những con số về thực trạng nghèo đói của xã Khánh Nam huyện Khánh Vĩnh tỉnh KhánhHòa
8 Giả thuyết nghiên cứu
Đề tài này tôi đưa ra 3 giả thuyết cho vấn đề nghèo đói:
Người dân Raglay ở xã Khánh Nam có thu nhập rất thấp, chi tiêu không đủ ăn và
có điều kiện sinh hoạt rất khó khăn
Yếu tố giáo dục (nhận thức) có tác động rất lớn tới thực trạng nghèo đói ở xãKhánh Nam huyện Khánh Vĩnh tỉnh Khánh Hòa Người dân Raglay ở đây chủ yếu bỏhọc rất sớm, trình độ học vấn rất thấp cho nên nhận thức của người dân còn rất thấp, họkhông biết cách làm ăn để thoát nghèo
Yếu tố kinh tế: (nghề nghiệp, vốn và đất sản xuất) cũng tác động rất lớn tới thựctrạng nghèo đói ở xã Khánh Nam huyện Khánh Vĩnh tỉnh Khánh Hòa Chủ yếu ngườidân Raglay ở đây sống bằng nghề làm nông, việc làm không ổn định và đặc biệt là ngườidân ở đây thiếu vốn và thiếu đất sản xuất, họ hầu như không có điều kiện để thoát nghèo
9 Khung lý thuyết
Yếu tố tác động
Giáo dục (trình độ học
Kinh tế (nghề nghiệp,
Trang 910 Bố cục của đề tài
Đề tài này tôi tiến hành nghiên cứu với bố cụ như sau:
Chương 1: Cơ sở lý luận và thực tiễn của đề tài
Giải pháp
Trang 101.3 Một số khái niệm liên quan
Chương 2: Kết quả nghiên cứu
2.1 Vài nét về địa bàn nghiên cứu
2.2 Thực trạng nghèo đói của người Raglay xã Khánh Nam huyện Khánh Vĩnh tỉnhKhánh Hòa
2.3 Những yếu tố tác động đến vấn đề đói nghèo của người Raglay xã Khánh Namhuyện Khánh Vĩnh tỉnh Khánh Hòa
2.3.1 Yếu tố giáo dục
2.3.2 Yếu tố văn hóa
2.4 Những giải pháp đẩy lùi thực trạng nghèo đói
PHẦN II THỰC TRẠNG NGHÈO ĐÓI CỦA NGƯỜI RAGLAY XÃ KHÁNH NAM - KHÁNH VĨNH - KHÁNH HÒA HIỆN NAY
Chương 1: Cơ sở lý luận và thực tiễn của đề tài
1.1 Cơ sở lý luận
1.1.1 Phương pháp luận
Trang 11Đề tài được thực hiện trên cơ sở lý luận và phương pháp luận của chủ nghĩa Mác
-Lê nin mà cốt lõi là học thuyết về sự phát triển xã hội, là lý luận chung nhất để nhận thứcthế giới khách quan dựa trên chủ nghĩa duy vật lịch sử và chủ nghĩa duy vật biện chứng
Đề tài này sẽ lấy chủ nghĩa duy vật lịch sử làm phương pháp luận nhận thức vấn
đề nghiên cứu Vì vậy khi áp dụng phương pháp này cho đề tài nghiên cứu cần phải tuânthủ những yêu cầu sau:
Nhận thức không chỉ bên ngoài sự vật hiện tượng mà phải nhận thức đượcbản chất bên trong cũng như vận động và kết quả của nó
Khi xem xét các hiện tượng cần đặt chúng trong mối liên hệ biện chứng vớinhau Bởi vì mọi sự vật hiện tượng nảy sinh không do một nguyên nhânxảy ra
Cần phải nhìn nhận xem xét đối tượng nghiên cứu trong điều kiện lịch sửriêng biệt của nó
Các lý luận và phương pháp này đòi hỏi khi nghiên cứu các sự kiện, các quá trình
xã hội phải đặt trong hoàn cảnh, điều kiện lịch sự cụ thể hay các sự kiện, hiện tượng, quátrình đó phải đặt trong một phạm vi không gian nhất định, khoảng thời gian cụ thể vàtrong một mạng lưới các quan hệ xã hội xác định
Lý luận và phương pháp luận Mác xít ngoài yêu cầu nghiên cứu các sự vật hiệntượng trong mối liên hệ biện chứng, còn đòi hỏi xem xét chúng trong sự vận động biếnđổi Có nghĩa là chúng ta phải nghiên cứu vấn đề từ trong mối liên hệ qua lại đến nhữngbiểu hiện đang diễn ra và xu thế vận động biến đổi của chúng trong tương lai
Áp dụng vào đề tài này, ta thấy để hiểu rõ được thực trạng nghèo đói thì không thểxem xét bên ngoài thực trạng mà phải xem xét được bản chất bên trong của hành động
đó, tức là tìm hiểu nguyên nhân, đó là quy luật của cuộc sống Và khi xem xét thực trạng
đó ta phải đặt chúng trong mối liên hệ biện chứng bởi vì tìm hiểu một vấn đề nhất là thựctrạng nghèo đói không chỉ do một nguyên nhân Xem xét vấn đề nghèo đói trong quá
Trang 12trình thay đổi của thời kỳ mới và trong xu thế vận động biến đổi của nó ở tương lai Vàđặt biệt phải đặt chúng trong bối cảnh lịch sử riêng biệt biệt của tỉnh Khánh Hòa.
Qua đó, cần nhìn nhận quan điểm lịch sử khi tìm hiểu vấn đề nghèo đói ở nôngthôn xã Khánh Nam Trong bối cảnh Việt Nam thực hiện công nghiệp hóa, hiện đại hóađất nước, toàn cầu hóa thì thực trạng nghèo đói được đặt ra là hết sức bức thiết không chỉ
ở một Quốc gia nào, nhất là Việt Nam- là một nước có nền kinh tế kém phát triển Vìvậy, thực trạng nghèo đói cần được quan tâm nhiều hơn nữa
1.1.2 Lý thuyết áp dụng
Đề tài này tôi sẽ sử dụng một số lý thuyết xã hội học để tiếp cận vấn đề nghiêncứu, đó là lý thuyết kinh tế của Marx, lý thuuyết bất bình đẳng xã hội và lý thuyết phântầng xã hội
Lý thuyết kinh tế của Marx: Lý thuyết kinh tế của Marx không tách biệt ra khỏi xãhội Trong lý luận của mình, Marx coi kinh tế là nền tảng, là huyết mạch chi phối và làmbiến đổi toàn bộ toàn bộ xã hội Marx chỉ ra vai trò quyết định của yếu tố vật chất, củalực lượng sản xuất và phương thức sản xuất đối với hành động và ý thức của cá nhân,nhóm xã hội Điều này được phản ánh rõ trong luận điểm của Marx: Tồn tại xã hội quyếtđịnh ý thức xã hội
Khái niệm phân tầng được xã hội học sử dụng thuật ngữ này để nói tới trạng tháiphân chia xã hội ra thành các tầng lớp Tuy nhiên xét vào bản chất thì khái niệm này nhấnmạnh yếu tố “tĩnh” trong khi xã hội luôn luôn biến đổi Hơn nữa, trong xã hội không có
sự phân biệt rạch ròi giữa các tầng lớp mà thường xuyên có sự chuyển hóa lẫn nhau dotính cơ động tạo nên
Mặc dù vậy, thuật ngữ phân tầng cũng mô tả được trạng thái nhiều tầng lớp của xãhội trong điều kiện thời gian và không gian nhất định Đề tài nghiên cứu về thực trạngnghèo đói cũng thể hiện rõ sự phân tầng Trong xã hội, có thể tạm chia tầng lớp giàu vàtầng lớp nghèo Tuy nhiên khi xem xét tầng lớp nghèo thì không thể xét chúng trong trật
tự “tĩnh”, tức là không có sự biến đổi Khi xã hội phát triển đến một mức độ nào đó, tầng
Trang 13lớp nghèo có thể sẽ thay đổi Họ sẽ không còn ở vị trí nghèo nữa mà có thể di chuyển đếntầng lớp giàu Đó là sự thay đổi về thời gian Sự biến đổi giàu nghèo cũng thể hiện ngaytrong chính không gian vùng địa lý nào đó, vùng này với vùng khác Hay sự biến đổi đódiễn ra ngay trong lòng vùng nghèo Có thể nói phân tầng xã hội dựa vào sự biến đổi, sựvận động của xã hội
Nhìn chung nói đến phân tầng xã hội, một số tác giả đề cập đến bất bình đẳng xãhội Bất bình đẳng là sự không bình đẳng (không bằng nhau) về cơ hội hoặc lợi ích đốivới những cá nhân khác nhau nằm trong một nhóm hoặc nhiều nhóm xã hội Phân hóagiàu nghèo gắn liền với sự phân hóa xã hội, phân tầng xã hội và bất bình đẳng xã hội Tất
cả các hiện tượng này với các nguyên nhân, hình thức biểu hiện, hậu quả và xu hướngbiến đổi của chúng đều là những chủ đề trọng tâm của nghiên cứu xã hội nói chung và xãhội học kinh tế nói riêng Học thuyết Marx nhấn mạnh các nguyên nhân kinh tế của sựphân chia giai cấp và sự phân tầng xã hội Lý thuyết của Weber vạch ra các nhân tố kinh
tế, phi kinh tế và tình huống thị trường của sự phân tầng xã hội Thuyết chức năng củaDavis và Moore và thuyết hệ thống xã hội của Parsons nhấn mạnh các yếu tố chức năngcủa sự phân tầng xã hội và bất bình đẳng xã hội Thuyết mâu thuẫn của Dahrendorf vàCollins tập trung làm rõ vai trò của mầu thuẫn quyền lực đối với bất bình đẳng xã hội
Bất bình đẳng xã hội là sự phân hóa xã hội đến mức làm tăng lợi ích của tầng lớp
xã hội này với cái giá của sự phương hại lợi ích của nhóm xã hội khác trong cấu trúcphân tầng xã hội nhất định Sự phân hóa xã hội luôn dẫn đến sự khác nhau thậm chí sựphân tầng xã hội nhưng không phải là phân tầng xã hội nào cũng là bất bình đẳng xã hội
Ví dụ sự khác nhau về năng lực và trình độ học vấn và tay nghề có thể dẫn đến sự khácnhau về thu nhập giữa các nhóm người Nhưng ở đây chưa chắc đã là sự bất bình đẳng xãhội bởi vấn đề còn nằm ở chỗ xã hội học tập và cơ hội việc làm cũng như nhiều yếu tốkhác
Bất bình đẳng xã hội diễn ra trên cấp độ cá nhân, hộ gia đình, nhóm xã hội, trongphạm vi một cộng đồng, một vùng, một quốc gia Đồng thời giữa các quốc gia, giữa các
Trang 14khu vực trên thế giới cũng xảy ra sự phân tầng xã hội, trong đó một số nước lâm vào cảnhđói nghèo, lạc hậu và một số nước trở nên phồn vinh
Nhìn chung quan điểm của các nhà khoa học quanh vấn đề kinh tế, bất bình đẳng
và phân tầng xã hội là khác nhau, thậm chí độc lập nhau Chẳng hạn như Kuznets với giảthuyết cho rằng: Trong lịch sử phát triển nhiều nước, sự bất bình đẳng thường tăng dần ởgiai đoạn đầu, đến giai đoạn phát triển kinh tế phát triển đạt trình độ nhất định thì sự bấtbình đẳng sẽ giảm đi Những phân tích gần đây của Adelman và Moris (1987) ở một sốnước đang phát triển lại cho thấy giả thuyết trên không hoàn toàn đúng Các ông cho rằngphát triển kinh tế và công bằng xã hội là 2 mục tiêu không hoàn toàn mâu thuẫn và có thểgiải quyết được bình đẳng xã hội ngay trong giai đoạn đầu của sự phát triển
Cách tiếp cận lối sống: Theo quan niệm này, hành vi cá nhân bị tác động bởi nhiềuyếu tố mà cá nhân đó sống trong xã hội Khi xã hội biến đổi thì nhu cầu của mỗi người sẽbiến đổi theo từng thời điểm lịch sử cụ thể Theo cách tiếp cận này thì thực trạng nghèo ởmỗi vùng, mỗi nơi sẽ không giống nhau Khi kinh tế của tỉnh nói chung và xã nói riêngthay đổi sẽ làm cho thực trạng nghèo đói này thay đổi: Số lượng nghèo sẽ ít đi, đời sốngcủa đại bộ phận dân cư xã Khánh Nam sẽ khá lên
1.2 Tổng quan vấn đề nghiên cứu
Thực trạng nghèo đói trên thế giới đang diễn ra theo nhiều chiều hướng rất báođộng Theo một nhà nghiên cứu của WB thì nguy cơ đối với những người nghèo đangtiếp tục gia tăng trên quy mô toàn cầu, tốc độ tăng trưởng kinh tế suy giảm trong năm
2009 đã đẩy thêm 53 triệu người nữa rơi vào tình trạng đói nghèo
Trên trang web http://vi.wikipedia.org/wiki/Ngh%C3%A8o có bài viết bách khoatên nghèo, đã nêu lên được thực trạng nghèo đói trên thế giới, cũng như đưa ra những số
Trang 15liệu để minh chứng cho tình trạng nghèo đói của một số nước như nạn nghèo đói ở Áo,Đức, Mỹ và ở Việt Nam.
Theo số liệu của Bộ Xã hội ("Báo cáo về tình trạng xã hội 2003–2004") thì trongnăm 2003 có hơn 1 triệu người ở Áo (13,2% dân cư) có nguy cơ nghèo Trong năm 2002
là 900.000 hay 12%, năm 1999 là 11% Ranh giới nguy cơ nghèo là 60% của thu nhậptrung bình Theo đó thì cứ mỗi 8 người thì có 1 người là có thu nhập ít hơn 785Euro/tháng Phụ nữ có tỷ lệ nguy cơ nghèo cao hơn (14%) Theo số liệu từ "Báo cáo giàu
và nghèo lần thứ hai" do chính phủ liên bang Đức đưa ra trong tháng 3 năm 2005 thìtrong năm 2003 có 13,5% dân số là nghèo Năm 2002 cũng theo các số liệu này thì con
số đó còn là 12,7%, năm 1998 là 12,1% Trẻ em và thanh niên ở Đức có nguy cơ nghèocao 15% trẻ em dưới 15 tuổi và 19,1% thanh niên từ 16 đến 24 tuổi thuộc vào diện này.Ngược lại thì nạn nghèo ở người già tại Đức giảm đi từ 13,3% năm 1998 xuống 11,4%trong năm 2003 Theo số liệu của Cục điều tra dân số tháng 8 năm 2005 thì ở Mỹ có sốngười có thu nhập dưới ranh giới nghèo đã liên tiếp tăng, và có 12,7% dân số hay 37triệu người nghèo
Ở Việt Nam tình trạng nghèo đói đang là vấn đề mà toàn xã hội quan tâm, hiệnnay có rất nhiều công trình nghiên cứu cũng như các báo cáo quan tâm và nghiên cứuphân tích về vấn đề này Dưới đây là các đề tài nghiên cứu nói lên thực trạng nghèo đói ởViệt Nam
Luận văn : "Tìm hiểu thực trạng nghèo đói của người dân xã Thái Ninh huyệnThanh Ba, tỉnh Phú Thọ hiện nay" bằng việc kết hợp sử dụng lồng ghép giữa phươngpháp nghiên cứu định tính và định lượng, như phương pháp bảng hỏi, phương phápphỏng vấn sâu, phương pháp quan sát và đề tài này tác giả đã vận dụng lý thuyết kinh tếcủa Max, sự phân tầng xã hội, bất bình đẳng xã hội và áp dụng cách tiếp cận cuộc sống.Tác giả đã tìm hiểu và phân tích về thực trạng nghèo đói : về thu nhập, mức chi tiêu của
hộ gia đình và về điều kiện sinh hoạt của hộ gia đình Cùng đó phân tích các nhân tố tácđộng đến vấn đề nghèo đói, chỉ ra những nguyên nhân chính dẫn đến nghèo đói của hộgia đình Qua đó, nêu lên được cái xu hướng về vấn đề nghèo đói hiện nay như thế nào?
Trang 16Tuy nhiên tác giả chỉ dừng lại ở việc tổng quan và tìm hiểu rõ về các nhân tố tác động vànhững nguyên nhân dẫn đến nghèo đói, nó chỉ được đề cập đến một cách sơ bộ Về thựctrạng nghèo đói thì tác giả đã khoáy sâu và làm sáng tỏ nhiều vấn đề, giúp cho người đọc
đễ ràng nhận thấy được thực trạng nghèo đói ở xã Thái Ninh, huyện Thanh Ba, tỉnh PhúThọ đang diễn ra như thế nào Trong đề tài nghiên cứu của tôi, tôi sẽ học hỏi tác giả sẽtìm hiểu về thực trạng nghèo đói, qua đó sẽ nêu rõ hơn một số yếu tố tác động tới vấn đềnghèo đói mà địa bàn tôi đang nghiên cứu ở Khánh Hòa
Nguồn:(cua-nguoi-dan-xa-thai-ninh-huyen-thanh-ba-tinh-phu-tho-hien-nay-18566/ )
http://updatebook.vn/xa-hoi-hoc-50/tim-hieu-thuc-trang-ngheo-doi-Luận văn: "Nghiên cứu chính sách xoá đói giảm nghèo và tác động của chính sách
xoá đói giảm nghèo ở vùng đồng bào dân tộc thiểu số" Từ những cách tiếp cận hẹp vàtiếp cận rộng đã đưa ra được những kết luận : phân hóa giàu nghèo không những là hệquả của các xã hội có giai cấp, mà còn thể hiện bản chất sâu xa của các xung đột xã hộigiữa lớp người giàu với người nghèo Phân hóc giàu nghèo là hiện tượng phát sinh trongqua trình tăng trưởng kinh tế Trong đề tài này tác giả đã mang đến cho người đọc thấyđược thực trạng nghèo đói của vùng đồng bào dân tộc thiểu số diễn ra như thế nào? Đưa
ra những nguyên dẫn đến nghèo đói của vùng đồng bào dân tộc thiểu số, nêu lên nhữngrũi ro và nguồn lực, năng lực của vùng Đồng thời, đề tài nêu lên những mặt đạt đượctrong công tác xóa đói giảm nghèo Tuy nhiên đề tài này chưa có những dẫn chứng thực
tế để minh họa, mà chủ yếu các phân tích trong đề tài chỉ dựa vào các dữ liệu trên sáchbào và các tạp chí Tuy vậy, nó vẫn là cơ sở để cho các nghiên cứu sau được tốt hơn
(Nguồn:doi-giam-ngheo-va-tac-dong-cua-chinh-sach-xoa-doi-giam-ngheo-o-vung-dong-bao-dan-toc-thieu-so-3754/ )
http://updatebook.vn/xa-hoi-hoc-50/nghien-cuu-chinh-sach-xoa-Đề tài : "Thực trạng đói nghèo và chính sách giảm nghèo ở Việt Nam" bằng việc
so sánh, phân tích các số liệu thu được và tổng hợp đưa ra những kết luận chung nhất vềnghèo đói ở Việt Nam Tác giả cũng đi tìm hiểu về thực trạng nghèo đói ở Việt Nam, tìmhiểu về công tác xóa đói giảm nghèo ở Việt Nam Qua đó nêu lên những thành tích cũng
Trang 17như những tồn tại trong công tác xóa đói giảm nghèo Tuy nhiên, đề tài này còn nhiềuhạn chế, đề tài chưa nêu rõ phương pháp nghiên cứu, chưa nêu ra lý thuyết và cách tiếpcận cụ thể lầ gì? Đề tài chỉ đưa ra những số liệu và phân tích chung nhất về thực trạngnghèo đói, về công tác xóa đói giảm nghèo, cũng như nêu lên những thành tích cũng nhưnhững mặt hạn chế trong công tác xóa đói nghèo ở Việt Nam Chưa đi vào nghiên cứu cụthể ở một tỉnh hay địa phương nào Đề tài này nó làm tiền đề cho tôi nghiên cứu sâu và
cụ thể hơn về vấn đề nghèo đói ở xã Khánh Nam, huyện Khánh Vĩnh tỉnh Khánh Hòa
(Nguồn:sach-giam-ngheo-o-viet-nam-11653/ )
http://updatebook.vn/xa-hoi-hoc-50/tinh-trang-doi-ngheo-va-chinh-Đề tài: "Thực trạng và giải pháp Xoá đói giảm nghèo ở huyện Như Thanh –Thanh Hoá" Tác giả đưa ra các khái niệm cơ bản về nghèo đói, đưa ra các chuẫn nghèo
và các khái niệm liên quan đến vấn đề nghèo đói Qua đó, tác giả cũng tìm hiểu về cácnhân tố ảnh hưởng khách quan và chủ quan tác động tới nghèo đói, và nêu lên những bàihọc kinh nghiệm trong công tác xóa đói giảm nghèo ở huyện Như Thanh, tỉnh ThanhHóa Tuy nhiên trong đề tài này tác giả chưa nêu lên đucợ phương pháp nghiên cứu , các
lý thuyết và các cách tiếp cận, đây chỉ là cuộc nghiên cứu nhỏ, tìm hiểu và phân tích các
số liệu sẵn có Đề tài vẫn chưa làm sáng tỏ được thực trạng nghèo đói ở huyện NhưThanh tỉnh Thanh Hóa diễn ra như thế nào Tuy vậy, tôi nhận thấy đề tài có cái hay là nêu
ra được các yếu tố tác động, nó sẽ làm nên tảng cho tôi trong quá trình thực hiện nghiêncứu đề tài của mình tại địa bàn nghiên cứu ở tỉnh Khánh Hòa
(Nguồn: doi-giam-ngheo-o-huyen-nhu-thanh-a-thanh-hoa-2200/ )
http://updatebook.vn/lao-dong-49/thuc-trang-va-giai-phap-xoa-Luận văn: "Thực trạng đói nghèo và những giải phấp xóa đói giảm nghèo chođồng bào dân tộc Mông- huyện Yên Minh – tỉnh Hà Giang" Đề tài này tác giả chỉ ápdụng phương pháp nghiên cứu định tính, bằng việc phân tích tài liệu sẵn có, phỏng vấnsâu và quan sát tại thực địa Qua đó tác giả áp dụng lý thuyết hành động xã hội, lý thuyếttương tác xã hội và phân tầng xã hội tác giả đã làm rõ một số vấn đề về nghèo đói ở tỉnh
Hà Giang Với việc thực hiện đề tài này, tác giả đã tìm hiểu và phân tích được thực trạngnghèo đói ở tỉnh Hà Giang, tìm hiểu hộ nghèo theo tiêu chí nghề nghiệp, tiêu chí học vấn,
Trang 18tiêu chí tuổi Qua đó nêu lên cho người đọc thấy rõ được các trạng thái của người nghèo,tìm hiểu những nguyên nhân dẫn đến nghèo đói và đưa ra được các chính sách xóa đóigiảm nghèo Tuy nhiên các vấn đề tác giả đưa ra chỉ ở mức độ chung chung, chưa đi vàophân tích sâu từng vấn đề, đặc biệt phần nguyên nhân tác giả chỉ nêu sơ bộ các nguyênnhân dẫn đến nghèo đói, chưa đưa ra được nhiều những dẫn chứng cụ thể trong nghiêncứu Trong đề tài này tôi sẽ học hỏi tìm hiểu về thực trạng nghèo đói, các yếu tố tác độngđến vấn đề nghèo đói ở xã Khánh Nam huyện Khánh Vĩnh tỉnh Khánh Hòa, tuy nhiêntrong đề tài tôi sẽ đi phân tích một số vấn đề được sâu hơn
(Nguồn:nhung-giai-phap-xoa-doi-giam-ngheo-cho-dong-bao-dan-toc-mong-huyen-yen-minh-a-tinh-ha-giang-18576/ )
http://updatebook.vn/xa-hoi-hoc-50/thuc-trang-doi-ngheo-va-Báo cáo thực tập: "Đánh giá tình hình xóa đói giảm nghèo tại xã Hòa Sơn, huyệnKrông Bông, tỉnh ĐăkLăk" của tác giả Nguyễn Hoài Đắc Đề tài này chưa phải là một
đề tài nghiên cứu thực sự, nó chỉ mang tính chất báo cáo sơ bộ về tình trạng nghèo đói ởtỉnh Đăklăk, tác giả sử dụng phương pháp điều tra chọn mẫu, phương pháp chọn mẫuđiều tra, phương pháp thu thập số liệu thứ cấp và sơ cấp, phương pháp tổng hợp và xử lý.Với những phương pháp đó, tác giả đã mang đến cho người đọc thấy được thực trạngnghèo đói ở tỉnh Đắklăk, nêu lên được các điều kiện căn bản của hộ nghèo về tình hìnhsản xuất, về tình hình nhân khẩu lao động, về phương tiện sinh hoạt Qua đó tác giả chochúng ta thấy được những nguyên nhân cơ bản dẫn đến nghèo đói đó là do trình độ họcvấn, do diện tích đất canh tác , do năng suất cây trồng và tình hình vay vốn đặc biệtnữa, tác giả còn nêu lên những công tác xóa đói giảm nghèo mà tỉnh ĐăkLăk đã thựchiện, qua đó nêu lên những mặt còn tồn tại trong công tác xóa đói giảm nghèo Hạn chếcủa đề tài này là: đề tài chỉ sử dụng những số liệu thứ cấp thu thập được trên báo,internet và những dữ liệu thu thập được qua những số liệu sơ cấp mà tác giả thu thậpđược ở các cơ quan địa phương, như các báo cáo, các chuyên đề về địa bàn Vì vậy, cácvấn đề tác giả làm được chỉ mang hình thcứ chung chung, sơ bộ về tình hình nghèo đói ởđịa phương, đưa ra những nguyên nhân mang tinh chất cơ bản, chưa có những ý kiến cụthể của các hộ gia đình để dẫn chứng cho thực trạng nghèo đói Tuy vậy, báo cáo này
Trang 19cũng làm nền tảng cơ bản, làm nền móng cho những nghiên cứu tiếp theo được tốt hơn.Tôi cũng học hỏi được ở đề tài ở chổ, là trong đề tài nghiên cứu tôi sẽ đi sâu và phân tíchnhững thực trạng nghèo đói, tìm ra những yếu tố tác động đến nghèo đói trên địa bànnghiên cứu ở tỉnh Khánh Hòa
(Nguồn:xoa-doi-giam-ngheo-tai-xa-hoa-son-huyen-krong-bong-tinh-daklak-26889/ )
http://updatebook.vn/kinh-te-phat-trien-181/danh-gia-tinh-hinh-Bài viết: "Phân tích những nhân tố ảnh hưởng tới tình hình nghèo đói của các hộngư dân ven đầm Nha Phu, huyện Ninh Hòa, tỉnh Khánh Hòa" của tác giả Đào CôngThiên - Sở Nông Nghiệp và phát triển nông thôn tỉnh Khánh Hòa Bằng việc sử dụngphương pháp điều tra thực địa tại các hộ ngư dân ven đầm Nha Phu, mô hình hồi qui đabiến và hồi quy phi tuyến Binary Logistic được xây dựng để phân tích những nhân tố ảnhhưởng tới tình hình nghèo đói của các hộ ngư dân khu vực này Kết quả nghiên cứu chothấy những nguyên nhân ảnh hưởng tới đói nghèo ở khuc vực này bao gồm việc làm, đấtđai, vốn, quy mô hộ và vấn đề giới tính trong đó quan trọng nhất là tình trạng việc làm.Đồng thời kết quả nghiên cứu cũng cho thấy ảnh hưởng độc lập của từng yếu tố đến xácsuất nghèo của một hộ gia đình Tuy bài viết chỉ là cuộc điều tra và phân tích nhỏ, nhưngtác giả đã nêu lên và phân tích rõ tình hình nghèo nghèo đói rất cụ thể và có số liệu rất rõràng, giúp người đọc đẽ dàng nhận thấy rõ các nhân tố tác động tới vấn đề nghèo đói ởKhánh Hòa Nó làm tiền đề, làm nền móng cho tôi trong qua trình tìm hiểu và phân tíchvấn đề nghèo đói ở xã Khánh Nam huyện Khánh Vĩnh tỉnh Khánh Hòa một cách tốt hơn
(Nguồn: Đào Công Thiên- Sở Nông Nghiệp và phát triển nông thôn tỉnh
Khánh Hòa)
Với những nghiên cứu trên, nó làm nền tảng và tiền đề cho tôi trong việc nghiêncứu về tình trạng nghèo đói của người Raglay xã Khánh Nam huyện Khánh Vĩnh tỉnhKhánh Hòa được tốt hơn
1.3 Một số khái niệm liên quan
1.3.1 Hộ, gia đình và hộ gia đình
Khái niệm hộ:
Trang 20Theo Tổ chức giáo dục, khoa học và văn hóa Liên hiệp quốc (UNESCO): “Hộ lànhững người sống chung dưới một mái nhà, cùng ăn chung và có chung một ngân quỹ”.
Hội thảo quốc tế về quản lý nông thôn tại Hà Lan (1980) đã đưa ra định nghĩa Hộnhư sau: “Hộ là đơn vị cơ bản của xã hội có liên quan đến sản xuất, tái sản xuất đến tiêudùng và các hoạt động xã hội khác”
Khái niệm gia đình
Gia đình là một cộng đồng người sống chung và gắn bó với nhau bởi các mối quan
hệ tình cảm, quan hệ hôn nhân, quan hệ huyết thống, [1] quan hệ nuôi dưỡng và hoặc quan
hệ giáo dục Gia đình có lịch sử từ rất sớm và đã trải qua một quá trình phát triển lâu dài.Thực tế, gia đình có những ảnh hưởng và những tác động mạnh mẽ đến xã hội
Ngay từ thời nguyên thủy cho tới hiện nay, không phụ thuộc vào cách kiếm sống,gia đình luôn tồn tại và là nơi để đáp ứng những nhu cầu cơ bản cho các thành viên tronggia đình Song để đưa ra được một cách xác định phù hợp với khái niệm gia đình, một sốnhà nghiên cứu xã hội học đã đưa ra sự so sánh giữa gia đình loài người với cuộc sốnglứa đôi của động vật, gia đình loài người luôn luôn bị ràng buộc theo các điều kiện vănhóa xã hội của đời sống gia đình ở con người Gia đình ở loài người luôn bị ràng buộc bởicác quy định, các chuẩn mực giá trị, sự kiểm tra và sự tác động của xã hội; vì thế theo cácnhà xã hội học, thuật ngữ gia đình chỉ nên dùng để nói về gia đình loài người
Thực tế, gia đình là một khái niệm phức hợp bao gồm các yếu tố sinh học, tâm lý,văn hóa, kinh tế, khiến cho nó không giống với bất kỳ một nhóm xã hội nào Từ mỗimột góc độ nghiên cứu hay mỗi một khoa học khi xem xét về gia đình đều có thể đưa ramột khái niệm gia đình cụ thể, phù hợp với nội dung nghiên cứu phù hợp và chỉ có nhưvậy mới có cách tiếp cận phù hợp đến với gia đình
Đối với xã hội học, gia đình thuộc về phạm trù cộng đồng xã hội Vì vậy, có thểxem xét gia đình như một nhóm xã hội nhỏ, đồng thời như một thiết chế xã hội mà có vai
trò đặc biệt quan trọng trong quá trình xã hội hóa con người “Gia đình là một thiết chế
Trang 21xã hội đặc thù, một nhóm xã hội nhỏ mà các thành viên của nó gắn bó với nhau bởi quan
hệ hôn nhân, quan hệ huyết thống hoặc quan hệ con nuôi, bởi tính cộng đồng về sinh hoạt, trách nhiệm đạo đức với nhau nhằm đáp ứng những nhu cầu riêng của mỗi thành viên cũng như để thực hiện tính tất yếu của xã hội về tái sản xuất con ngườ”i
Khái niệm hộ gia đình
Theo giáo sư Phan Đại Doãn: “Hộ gia đình là khái niệm chỉ một hình thức tồn tạicủa một kiểu nhóm xã hội lấy gia đình làm nền tảng Hộ gia đình trước hết là một tổ chứckinh tế có tính chất hành chính và địa lý”
1.3.2 Định nghĩa nghèo đói
Hội nghị quốc tế về xóa đói giảm nghèo tổ chức tại Băng Cốc (Thái Lan), tháng9/1993 đã đưa ra định nghĩa “Nghèo” như sau: “Nghèo là tình trạng của một bộ phận dân
cư không được hưởng và thỏa mãn những nhu cầu cơ bản của con người, mà nhu cầunày được xã hội thừa nhận tùy theo trình độ phát triển kinh tế xã hội và phong tục tậpquán địa phương”
1.3.3 Nghèo tuyệt đối
Theo ngân hàng Châu Á thì nghèo tuyệt đối là tình trạng một bộ phận dân cưkhông có khả năng thỏa mãn nhu cầu tối thiểu nhằm duy trì cuộc sống Nhu cầu tối thiểu
là những đảm bảo ở mức tối thiểu nhu cầu thiết yếu về ăn, mặc ở và nhu cầu sinh hoạthàng ngày gồm văn hóa, y tế, giáo dục, đi lại và giao tiếp
1.3.4 Nghèo tương đối
Theo ngân hàng Châu Á lại cho rằng: “Nghèo tương đối là tình trạng dân cư có mứcsống dưới trung bình của một cộng đồng trên một địa bàn và trong thời điểm đang xemxét”
Chương 2: Kết quả nghiên cứu
Trang 222.1 Vài nét về địa bàn nghiên cứu
Tỉnh Khánh Hòa ở về phía khu vực duyên hải Nam Trung Bộ của Việt Nam, phíaBắc giáp ba huyện Sông Hinh, Đông Hòa và Tây Hòa của tỉnh Phú Yên, phía Tây giáphai huyện M'Drăk và Krông Bông của tỉnh Đắk Lắk, phía Nam giáp huyện Bác Ái vàThuận Bắc của tỉnh Ninh Thuận, phía Tây Nam giáp huyện Lạc Dương của tỉnh LâmĐồng, phía Đông giáp Biển Đông Tỉnh lỵ của Khánh Hòa là thành phố Nha Trang, cáchThành phố Hồ Chí Minh 447 km và cách thủ đô Hà Nội 1.278 km đường bộ [19]
Khánh Hòa có diện tích tự nhiên là 5.197 km² Phần đất liền của tỉnh nằm kéo dài
từ tọa độ địa lý 12°52’15" đến 11°42’50" vĩ độ Bắc và từ 108°40’33" đến 109°27’55"kinh độ Đông.[20] Điểm cực Đông trên đất liền của Khánh Hòa nằm tại Mũi Đôi trên bánđảo Hòn Gốm, huyện Vạn Ninh và cũng là điểm cực đông trên đất liền của Việt Nam.[21]
Chiều dài vào khoảng 150 km, chiều ngang chỗ rộng nhất vào khoảng 90 km
Hiện nay có 32 dân tộc đang sinh sống trên địa bàn tỉnh Khánh Hòa, trong đó dântộc Kinh có 1.095.981 người sống phân bố đều khắp huyện, thị, thành phố, nhưng tậptrung nhiều nhất vẫn là các vùng đồng bằng, thành phố, thị xã, thị trấn Dân tộc thiểu sốlớn nhất là người Raglai với 45.915 người sống tập trung chủ yếu ở hai huyện KhánhSơn, Khánh Vĩnh và 1 vài xã miền núi các huyện Diên Khánh, Cam Lâm và thành phốCam Ranh trong các bản làng (palây)
Khánh Vĩnh là huyện miền núi, tiếp giáp với đồng bằng, Bắc giáp huyện Ninh Hoà
và tỉnh Đắk Lắk, Đông giáp Diên Khánh, Nam giáp Khánh Sơn, Tây giáp Đắk Lắk vàLâm Đồng, Khánh Vĩnh có 13 xã và 1 thị trấn Tổng diện tích tự nhiên của toàn huyện1.165km2, tổng dân số 31.3478 người, mật độ dân cư vào loại thấp nhất toàn tỉnh: 24người/km
Trang 23(Nguồn: travel.com)
http://www.nhatrang-Địa phận huyện nằm ở đầu nguồn của sông Cái Nha Trang với diện tích rừngchiếm 90% diện tích tự nhiên Dân cư chủ yếu sống bằng nghề nông nghiệp và lâmnghiệp Đồng bào các dân tộc thiểu số đã có cuộc sống định canh định cư, đã có tập quánsản xuất lúa nước tương đối ổn định và đang phát triển trồng mía thành vùng chuyên canhcây nguyên liệu tập trung theo qui hoạch của tỉnh Huyện lỵ là thị trấn Khánh Vĩnh nằmtrên đường tỉnh lộ 2, cách Nha Trang 35km về phía Tây Một trục giao thông mới mở nốiliền Nha Trang với Đà Lạt qua thị trấn Khánh Vĩnh, sẽ rút ngắn khoảng cách giữa KhánhHòa-Lâm Đồng trong tương lai
Khánh Vĩnh là căn cứ địa cách mạng của quân dân Khánh Hòa trong hai cuộctrường kỳ kháng chiến với các địa danh hào hùng như sân bay dã chiến Hòn Xã, HònNhạn, Soi Mít, Hòn Dù, buôn Gia Lê, Hòn Bà và căn cứ lịch sử Hòn Dữ
Xã Khánh Nam nằm về hướng Bắc huyện Khánh Vĩnh, cách trung tâm huyệnkhoảng 2 km Ranh giới hành chánh được xác định như sau: phía Đông giáp xã Diên
Trang 24Đồng huyện Diên Khánh, phía Tây giáp xã Cầu Bà và xã Khánh Thượng, phia Nam giápvới Sông Cái và Sông Cầu, phía Bắc giáp với Khánh Trung.
Khánh Nam là một xã miền núi với tổng diện tích là 4.214,81 ha, trong đó đất sảnxuất nông nghiệp là 1200 ha Dân cư là 501 hộ/ 1915 khẩu Toàn xã có 3 thôn, với 4 dântộc anh em sinh sống, dân tộc Raglay chiếm 70%, dân tộc kinh chiếm 15%, Tày 10% vàNùng 5% Nghề nghiệp chính của người dân là làm nương rẫy và có một số làm ngànhnghề phụ như thợ mộc, thợ hồ, chẻ tăm nhan, buôn bán nhỏ và chăn nuôi ( Nguồn: theobáo cáo tình hình hoạt động quý IV năm 2011)
Vài nét về cộng đồng người Raglay:
Đặc điểm kinh tế: Trước đây đồng bào sống du canh bằng nương rẫy Trên rẫy
thường trồng lúa ngô Hiện nay đồng bào làm cả ruộng nước Săn bắn, hái lượm và cácnghề thủ công (chủ yếu là nghề rèn và đan lát) giữ vai trò quan trọng trong mỗi gia đình
Tổ chức cộng đồng: Người Ra Glai sống thành từng pa-lây (làng) trên khu đất
cao, bằng phẳng và gần nguồn nước Số thành viên trong nhà thường gồm bố, mẹ và cáccon chưa lập gia đình Đứng đầu pa-lây là pô pa-lây (trưởng làng), thường đó là người cócông khai phá đất đầu tiên Trưởng làng có trách nhiệm làm lễ cúng trời đất khi bị hạnhán nặng
Hôn nhân gia đình: Trong xã hội người Ra Glai còn tồn tại chế độ mẫu hệ, còn
tính theo dòng họ mẹ Mẹ hay vợ là chủ nhà có quyền quyết định trong gia đình Cô gáinếu ưng thuận chàng trai nào thì nói với bố mẹ lo lễ cưới chồng Trong hôn nhân ngoàiquyền của người mẹ, tiếng nói của ông cậu khá quan trọng Người Ra Glai có nhiều dònghọ: Chăm Ma-Léc, Pi Năng, Pu Pươi, Asah, Ka-Tơ trong đó họ Chăm Ma-Léc là đônghơn cả Mỗi họ đều có một sự tích, truyền thuyết kể về nguồn gốc của họ mình
Văn hóa: Người Ra Glai có những trường ca, truyện thần thoại, truyện cổ tích
mang giá trị lịch sử, nghệ thuật và có tính giáo dục sâu sắc Hình thức hát
đối đáp khá phổ biến trong sinh hoạt văn nghệ Nhạc cụ của người Ra Glai gồm nhiều