sự phân chia cơ quan hành chính nhà nước và địa phương

thuyet trinh tại sao CÓ SỰ PHÂN CHIA GIỮA CƠ QUAN HÀNH CHÍNH NHÀ NƯỚC Ở TRUNG ƯƠNG VÀ ĐỊA PHƯƠNG?

BÀI THUYẾT TRÌNH

TẠI SAO CÓ SỰ PHÂN CHIA GIỮA CƠ QUAN HÀNH CHÍNH NHÀ NƯỚC Ở TRUNG ƯƠNG VÀ ĐỊA PHƯƠNG?

NỘI DUNG

I Khái quát về bộ máy hành chính nhà nước.

II Tại sao phải có sự phân chia giữa chính quyền

trung ương và chính quyền địa phương.

III Mối quan hệ giữa cơ quan hành chính nhà nước

trung ương và địa phương

IV.Thực trạng ở Việt Nam

Khái quát chung về bộ máy hành

chính nhà nước

• Bộ máy hành chính nhà nước là một hệ thống được tổ chức thống nhất từ trung ương đến địa phương, đứng đầu là chính phủ chịu trách

nhiệm thực thi quyền hành pháp

• Để thực thi quyền hành pháp hiệu lực và hiệu quả cao nhất, bộ máy hành chính nhà nước

được tổ chức và hoạt động theo nguyên tắc thứ bậc, cấp trên lãnh đạo, chỉ đạo, cấp dưới phục tùng, tuân lệnh và chịu sự kiểm soát của cấp

trên trong hoạt động

• Bộ máy hành chính nhà nước mặc dù là một

bộ máy thống nhất, thông suốt từ trung ương đến địa phương, song nó thường được chia thành 2 bộ phận:

+ Tổ chức hành chính nhà nước ở trung ương + Tổ chức hành chính nhà nước ở địa phương

Khái niệm chung về cơ quan hành

chính nhà nước trung ương và

địa phương

• Nhóm cơ quan thực thi chức năng quản lý hành chính

NN trên phạm vi cả nước gọi là cơ quan HCNN trung ương.

• Nhóm các cơ quan thực hiện nhiệm vụ quản lý NN trên từng địa phương gọi là cơ quan HCNN địa

phương

Cơ quan hành chính nhà nước ở

trung ương

• Tập trung vào việc giải quyết những vấn đề

chính trị, quốc phòng, ngoại giao, ban hành hệ thống pháp luật, điều tiết nền kinh tế ở tầm vĩ mô

• Đại diện bênh vực quyền lợi quốc gia, không

bị ảnh hưởng bởi quyền lợi của các địa

phương; bảo đảm điều phối lợi ích quốc gia, lợi ích chung các địa phương và kiểm soát mọi quá trình quản lý xã hội

Cơ quan hành chính nhà nước ở địa

phương

• Quản lý các vấn đề có tính chất đáp ứng nhu cầu nội bộ của cộng đồng dân cư: giáo dục, văn hóa, an ninh trật tự khu dân cư, an toàn

xã hội với mục đích nâng cao chất lượng đời sống cư dân địa phương về mọi mặt.

II Tại sao phải có sự phân chia giữa chính

quyền trung ương và chính quyền địa

phương.

Hoạt động quản lý hành chính NN là hoạt động thực thi pháp luật, đưa pháp luật vào đời sống, sử dụng pháp luật để điều chỉnh các hành vi của công dân, tổ chức xã hội nên khôngchỉ thực hiện

ở trung ương mà cần được thực hiện cả ở địa phương

• Mỗi quốc gia thường được hình thành từ rất nhiều

những vùng đất, những tộc người khác nhau với diện tích lãnh thổ khá lớn, trong những điều kiện như vậy chính quyền trung ương không đủ khả năng quản lý và điều hành tốt đối với mọi công việc nên buộc phải

phân chia đất nước thành các đơn vị lãnh thổ nhỏ hơn

và cùng với việc phân chia đó là thành lập các cơ quan chính quyền địa phương thích ứng để thuận lợi cho

việc quản lý, điều hành trên các lĩnh vực khác nhau

của đời sống xã hội

• Hành chính trung ương không thể trực tiếp

điều hành trọn vẹn tất cả các công việc của NN trên phạm vi toàn lãnh thổ được

• Mà vai trò của HCNN ở trung ương:

+Động viên được nguồn lực tổng hợp từ các địa phương trên cả nước

+Đảm bảo thống nhất được mục tiêu trong quản lý HCNN

Thực hiện 2 nhiệm vụ chính là:

• Ban hành các chính sách và pháp luật trên tất

cả các lĩnh vực của đời sống xã hội, áp dụng chung cho toàn thể cá nhân, tổ chưc trên toàn

bộ lãnh thổ quốc gia

• Chỉ huy và kiểm soát các hoạt động của các nhà chức trách địa phương

• Sự ra đời của hành chính địa phương mang

tính chất khách quan Đó là sự đòi hỏi tất yếu của quá trình phát triển quốc gia Nhà nước có nhiều vấn đề cần quan tâm giải quyết trên tổng thể chung của quốc tế, quốc gia Nhiều vấn đề của địa phương không được quan tâm, chú ý Nhiều vấn đề địa phương chính phủ trung

ương không có điều kiện thực tiễn để giải

quyết

• Mỗi địa phương đều có những đặc điểm

riêng về vị trí địa lý,về KT, XH, về truyền

thống văn hóa, phong tục tập quán…Chính quyền trung ương không thể hiểu và thỏa

mãn được đầy đủ các nhu cầu của từng địa phương Để gần dân hơn, tìm hiểu và thỏa

mãn tốt nhu cầu của dân cũng như thực hiện tốt hơn chức năng quản lý nhà nước, cần

phải có chính quyền thay mặt nhà nước ở địa phương.

• Việc thành lập các cơ quan HCNN ở địa

phương nhằm:

+Để triển khai thực hiện các quyết định của các cơ quan HCNN trung ương

+ Tạo điều kiện để nhân dân địa

phương tự quyết định những vấn đề cần thiết + Giảm bớt gánh nặng của chính quyền trung ương, tạo điều kiện để chính quyền trung ương tập trung sức lực và giải quyết những

công việc vĩ mô

+ Để tôn trọng quyền lợi của địa

phương trong các chính sách, quyết định của nhà nước

Sự phân chia giữa cơ quan hành chính NN ở trung ương và cơ quan hành chính NN ở địa phương nhằm:

• Phát huy tính năng động, sáng tạo, quyền tự chủ, tự chịu trách nhiệm của cơ quan HCNN ở địa phương,

bảo đảm sự quản lý tập trung, thống nhất và thông suốt của cơ quan HCNN ở trung ương, tăng cường kỷ luật,

kỷ cương để nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước phục vụ tốt hơn nhu cầu và lợi ích của nhân dân, thúc đẩy kinh tế - xã hội ở từng địa phương phát triển, trên cơ sở phát huy thế mạnh của mỗi địa phương

trong một nhà nước thống nhất

• Sự phân chia này là một đòi hỏi mang tính khách quan.

• Việc phân quyền nhà nước một cách rõ ràng sẽ tránh được tình trạng đùn đẩy không muốn thực hiện hoặc tranh nhau thực hiện đối với một số công việc nhất định của nhà nước.

• Sự phân công không rõ ràng, quy định nhiệm vụ,

quyền hạn của các cơ quan nhà nước không chặt chẽ thường dẫn đến hiện tượng không quy kết được trách nhiệm cho các cơ quan, hoặc gặp khó khăn trong việc phối hợp công việc giữa các cơ quan

• Trên cơ sở sự phân công hợp lí về nhiệm vụ, quyền hạn của các cơ quan nhà nước trong pháp luật, sẽ là tiêu chí để đánh giá tính hợp pháp, trách nhiệm, hiệu quả trong hoạt động của mỗi cơ quan nhà nước trên thực tế.

• Việc phân cấp, phân quyền hợp lý, chính xác sẽ có

- Tạo điều kiện để nâng cao chất lượng của những

dịch vụ công được cung cấp cho người dân dựa trên

trách nhiệm giải trình và sự nhạy cảm trong việc nắm bắt và đáp ứng nhu cầu của dân chúng của chính quyền địa phương.

- Tăng cường sự phát triển về kinh tế, xã hội dựa trên sự am hiểu chính xác điều kiện kinh tế - xã hội

và các đặc điểm về địa lý, dân cư… của chính

quyền địa phương, trên cơ sở đó đề ra các kế

hoạch và có những chính sách đúng đắn cho việc phát triển đó, phát huy được thế mạnh của mỗi địa phương.

- Tăng cường sự chủ động, minh bạch, trách

nhiệm giải trình và năng lực giải quyết các công

việc của các cơ quan chính quyền địa phương.

- Cho phép đại điện đa dạng hơn về chính trị và

sự tham gia của các nhóm lợi ích như văn hóa,

chính trị, tôn giáo, sắc tộc khác nhau… vào quá

trình ra quyết định của các cơ quan nhà nước liên quan đến các vấn đề của mỗi địa phương.

- Tăng cường sự ổn định chính trị và sự thống nhất của quốc gia thông qua việc cho phép người dân quyền giám sát một cách trực tiếp và hiệu quả hơn các chương trình, kế hoạch và hoạt động của chính quyền nhà nước ở địa phương thuộc các cấp khác nhau.

- Tạo điều kiện cho những ý tưởng kinh tế, chính trị, xã hội… mới nảy sinh, từ đó có được những

chương trình, hoạt động quản lý nhà nước có tính sáng tạo hơn đối với mỗi địa phương.

III Mối quan hệ giữa cơ quan hành chính nhà nước trung ương

và địa phương

1 Hình thức tập quyền

• Là hình thức quan hệ trung ương với địa

phương trong đó quyền lực được tập trung

toàn bộ trong tay chính quyền trung ương

• Các cơ quan trung ương nắm toàn bộ quyền ban hành pháp luật và các chính sách chủ yếu;

là cơ quan duy nhất để quyết định và diều hành mọi công việc quốc gia.

• Địa phương chỉ là các đơn vị chấp hành, thực hiện các mệnh lệnh và các kế hoạch từ trung ương đưa xuống

• Chính quyền trung ương nắm giữ mọi quyền hành, Cơ quan hành chính nhà nước trung

ương điều khiển, kiểm soát cấp dưới.

• Chỉ có chính quyền trung ương có tư cách

pháp nhân, nghĩa là có ngân sách riêng, có năng lực pháp lý để kiện tụng

2 Phân quyền

Phân quyền

Phân quyền lãnh thổ

(hay địa phương)

Phân quyền công sở (chuyên môn hay

chức năng)

• Phân quyền chuyên môn là sự phân giao của một cơ quan bên trên cho một tổ chức bên

dưới chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn, trách nhiệm, phương tiện vật chất, tài chính, nhân sự…

• Trong chế độ quyền lãnh thổ, chính quyền

trung ương công nhận quyền tự quản trong

những phạm vi và mức độ khác nhau của các đơn vị hành chính địa phương các cấp Tại các địa phương, nhân dân được bầu người thay

mặt mình để đảm đương công việc hành chính

ở địa phương được pháp luật quy định

• Các đơn vị chính quyền địa phương trở thành các đơn vị tự quản có tư cách pháp nhân, có ngân sách riêng, được tự chủ quyết định các vấn đề thuộc

quyền địa phương.

• Một tổ chức hành chính địa phương được hưởng phân quyền phải có những yếu tố sau:

- Có công việc địa phương.

- Có quyền bầu cử các nhà chức trách địa

phương

- Có tính cách tự quản của địa phương.

- Chịu sự kiểm soát của chính quyền trung ương

• Các biện pháp để kiểm soát hoạt động của địa

• Ở trung ương:

Chính quyền trung ương có thể dành nhiều hay ít quyền hành chính cho các địa phương, còn quyền dành cho bang hay liên bang là do Hiến pháp liên bang quy định.

• Ở địa phương:

Nhà chức trách bang hay địa phương vẫn lệ thuộc vào cơ quan trung ương Cơ quan trung ương có thể điều chỉnh, kiểm soát hay bãi bỏ, hủy bỏ các quyết định của cơ quan chính quyền bang hay địa phương.

3, Tản quyền

• Đây là nguyên tắc nằm giữa hai thái cực là

phân quyền và tập quyền

• Là biện pháp vừa khắc phục những khuynh

hướng sai lệch của tập quyền sinh ra tập trung quan liêu, vừa khắc phục khuynh hướng sai lệch phân tán, địa phương chủ nghĩa phân

quyền

IV Thực trạng ở Việt Nam

1 Khái quát chung về tình hình phân cấp, phân quyền

ở Việt Nam

• Vấn đề phân cấp, phân quyền ở Việt Nam đã được

đặt ra ngay từ những ngày đầu thành lập nước Việt Nam dân chủ cộng hòa Trên cơ sở các quy định của pháp luật hoạt động phân cấp, phân quyền ở Việt

Nam đã được tiến hành khá thành công đáp ứng được những nhu cầu, đòi hỏi của đất nước ở mỗi thời kỳ

phát triển nhất định.

• Mô hình tổ chức chính quyền địa phương ở Việt Nam

là mô hình song trùng trực thuộc với các đặc điểm cơ bản sau:

• Đất nước được phân chia thành nhiều cấp, các cấp

chính quyền đều là bộ phận cấu thành của nhà nước Việt Nam thống nhất, ở mỗi cấp chính quyền đều có

cơ quan đại diện là Hội đồng nhân dân và cơ quan

hành chính là Ủy ban nhân dân Mỗi địa phương đều

có ngân sách và phải được cơ quan đại diện cao nhất ở trung ương là Quốc Hội phê duyệt trong tổng thể ngân sách của nhà nước.

• Các cơ quan hành chính nhà nước ở địa phương đều được tổ chức và hoạt động theo nguyên tắc song trùng trực thuộc: Vừa trực thuộc cơ quan hành chính nhà

nước cấp trên vừa trực thuộc cơ quan đại diện cùng

cấp là Hội đồng nhân dân.

• Có thể nói, việc phân cấp, phân quyền giữa

trung ương và địa phương ở Việt Nam thời

gian qua đã tạo ra bộ máy nhà nước khá thống nhất từ trung ương đến địa phương

Tuy nhiên,còn những hạn chế nhất định:

• Quá trình thực hiện phân cấp, phân quyền còn chậm và thiếu kiên quyết, nhiều bộ, ngành còn

do dự, chưa thực sự mạnh dạn phân cấp, vẫn không muốn phân cấp, phân quyền cho địa

phương vì sợ mất quyền lực và lợi ích

2 Thực trạng phân cấp ở Việt Nam

a.Những lĩnh vực đã được phân cấp giữa

Chính phủ và chính quyền cấp tỉnh

• Quy hoạch và kế hoạch:Thủ tướng Chính phủ chỉ phê duyệt quy hoạch phát triển ngành và các vùng kinh tế trọng điểm, các tỉnh và thành phố trong các vùng kinh tế trọng điểm Các

tỉnh, thành phố còn lại được chủ động hoàn

toàn về xây dựng và quyết định quy hoạch

phát triển kinh tế, xã hội của tỉnh, của các tiểu vùng lãnh thổ thuộc tỉnh, của các đơn vị hành chính trực thuộc

• Đầu tư xây dựng kết cấu hạ tầng cơ sở: phân cấp cho cấp tỉnh quyết định các dự án nhóm

B, và một số công trình, một số dự án nhóm A không thuộc diện có tính kỹ thuật phức tạp và công nghệ cao cũng đã phân cấp cho chính

quyền cấp tỉnh quyết định

• Về ngân sách:việc phân cấp ngân sách giữa

trung ương và địa phương đã được Luật Ngân sách quy định theo hệ thống ngân sách nhà

nước 4 cấp

• Về quản lý đất đai,tài nguyên,tài sản: Chính phủ thực hiện nhiệm vụ quản lý nhà nước về đất đai trong phạm vi cả nước, quyết định phê duyệt quy hoạch sử dụng đất đai của các tỉnh, thành phố trực thuộc trung ương.Chính quyền địa phương thực hiện nhiệm vụ quản lý trực tiếp đất đai, tài sản công trên địa bàn

• Về quản lý các tổ chức hoạt động dịch vụ

công:chính quyền cấp tỉnh được sắp xếp, tổ chức lại hệ thống các tổ chức sự nghiệp cho phù hợp với thực tế của địa phương

• Về tổ chức và nhân sự

b Những vấp váp và trục trặc trong thực

hiện phân cấp

• Một là, có những việc rất cần cho người dân,

cho doanh nghiệp nhưng chưa được phân

cấp, hoặc phân cấp không rõ ràng

• Hai là, trong thực hiện phân cấp ở cả tầm vĩ

mô và vi mô từ thể chế cho đến tổ chức thực hiện còn có những khập khiễng

3 Xu hướng phân cấp ở Việt

Nam

-Tiếp tục hoàn thiện về mặt tổ chức các cơ quan chính quyền địa phương

- Tăng quyền tự chủ, tự chịu trách nhiệm cho chính

quyền địa phương các cấp.

- Bảo đảm sự chỉ đạo, điều hành thống nhất và thông

suốt của trung ương, đồng thời phát huy quyền tự chủ, tính năng động sáng tạo của chính quyền địa phương các cấp

- Phân biệt sự khác nhau giữa chính quyền đô

thị và nông thôn đểthực hiện phân cấp quản lý phù hợp với đặc điểm, tính chất của mỗi loại hình địa phương

-Phân cấp phải dựa trên quy định của pháp luật -Đẩy mạnh việc trao đổi kinh nghiệm, hợp tác

với quốc tế

-Cần sớm hoàn thiện chính sách phân bổ tài

chính, phân bổ chi tiêu công

-Cần sớm hoàn thiện chính sách phân bổ tài

chính, phân bổ chi tiêu công

-Phân cấp quản lý cho chính quyền địa phương phải gắn liền với việc thiết lập chính quyền

• Lựa chọn đúng những vấn đề phân cấp có tính trọng điểm, bứt phá để thực hiện ngay nhằm tạo được những tác động, thúc đẩy mạnh mẽ việc phân cấp các vấn đề khác ở các bước tiếp theo