Trả lời: Khi vợ chồng cùng tự nguyện, yêu cầu lyhôn, đã thỏa thuận về tài sản, việc trông nom,nuôi dưỡng, chăm sóc, giáo dục con mà Toà ánhòa giải không thành, thì Toà án công nhậnthuận
Trang 1VỀ QUYỀN CỦA PHỤ NỮ
KHI LY HÔN
Trang 2VỀ QUYỀN CỦA PHỤ NỮ
KHI LY HÔN
HÀ NỘI - 2011
Trang 3Họ và tên:
Trang 4Trong khuôn khổ hoạt động hợp tác giữa Bộ
Tư pháp (Việt Nam) và Tổ chức quốc tế "Hỗ trợ
tư pháp và tăng cường sự tham gia từ cơ sở"(Judge) của Canada, Bộ Tư pháp tiến hành xâydựng cuốn tài liệu “Thông tin pháp luật vềquyền của phụ nữ khi ly hôn" với mong muốncung cấp những thông tin cần thiết liên quan vàquy định pháp luật về giải quyết ly hôn qua đónâng cao hiểu biết, ý thức chấp hành pháp luậtvề quyền của phụ nữ khi ly hôn theo quy địnhcủa pháp luật Việt Nam
Tài liệu này được biên soạn trên cơ sở kếtquả khảo sát trực tiếp nhu cầu về thông tin phápluật của phụ nữ - những người đã ly hôn hoặcđang trong qua trình giải quyết ly hôn, người dântại cộng đồng cũng như các cán bộ có liên quan
ở địa phương (thẩm phán Toà án nhân dânhuyện, cán bộ Tư pháp, cán bộ của Hội Liên hiệpPhụ nữ và Hội Nông dân tại các tỉnh Hưng Yên,Thừa Thiên - Huế, Vĩnh Long cùng với sự hỗ trợ
Trang 5Nam, nữ sống chung như vợ chồng trướcngày 03 - 01 - 1987 (ngày Luật Hôn nhân và Giađình năm 1986 có hiệu lực pháp luật) và có đủđiều kiện kết hôn thì vẫn được công nhận là hônnhân thực tế.
Nam, nữ sống chung như vợ chồng từ ngày
01 - 01 - 2001 ngày Luật Hôn nhân và Gia đìnhnăm 2000 có hiệu lực pháp luật) mà không đăngký kết hôn thì không được pháp luật công nhậnlà vợ chồng
tích cực về kỹ thuật từ các chuyên gia tư vấn của
Việt Nam và Canada
Trân trọng giới thiệu cùng bạn đọc và mong
nhận được ý kiến góp ý đối với tài liệu để có cơ
sở hoàn thiện hơn trong lần xuất bản sau
Trang 6Thời hạn kháng cáo là khoảng thời gian dopháp luật quy định để những người có quyềnkháng cáo được kháng cáo bản án, quyết định
sơ thẩm của Tòa án
Thời hạn kháng nghị là khoảng thời gian dopháp luật quy định để người có thẩm quyềnđược kháng nghị bản án, quyết định của Tòa án
Án phí là khoản chi phí về xét xử một vụ ánmà đương sự phải nộp trong mỗi vụ án do cơquan có thẩm quyền quy định
Lệ phí là khoản tiền mà tổ chức, cá nhânphải nộp khi được cơ quan nhà nước hoặc tổchức được uỷ quyền phục vụ công việc quản lýnhà nước được quy định trong Danh mục lệ phíban hành kèm theo Pháp lệnh về Phí và Lệ phí
Thi hành án là hoạt động của cơ quan nhànước có thẩm quyền được tiến hành theo thủ tục,trình tự được pháp luật quy định nhằm thực hiệncác bản án, quyết định của Toà án đã có hiệu lựcpháp luật
Thời hiệu thi hành án là thời hạn mà ngườiđược thi hành án, người phải thi hành án cóquyền yêu cầu cơ quan thi hành án dân sự tổchức thi hành án Hết thời hạn này mà người
Thẩm phán là người được bổ nhiệm theo
quy định của pháp luật để làm nhiệm vụ xét xử
những vụ án và giải quyết những việc khác
thuộc thẩm quyền của Toà án
Kiểm sát viên là người được bổ nhiệm theo
quy định của pháp luật để làm nhiệm vụ thực hành
quyền công tố và kiểm sát các hoạt động tư pháp
thuộc thẩm quyền của Viện kiểm sát cấp mình
theo phân công của Viện trưởng và chịu trách
nhiệm trước Viện trưởng Viện kiểm sát cấp đó
Chấp hành viên là người được Nhà nước
giao trách nhiệm tổ chức thi hành các bản án,
quyết định về dân sự của Tòa án Việt Nam và
bản án, quyết định về dân sự của Tòa án nước
ngoài được Tòa án Việt Nam công nhận
Người chưa thanh niênlà người dưới 18 tuổi
Người giám hộ của người mắc bệnh tâm
thầnđược xác định là chồng hoặc vợ đối với vợ
hoặc chồng; là con đối với cha mẹ hoặc là cha,
mẹ đối với con nếu những người này có đủ điều
kiện làm người giám hộ
Người được thi hành án là cá nhân, cơ
quan, tổ chức được hưởng quyền, lợi ích trong
bản án, quyết định được thi hành
Trang 7MỤC LỤC
PHẦN THỨ NHẤT
THÔNG TIN VỀ QUYỀN LY HÔN
Câu hỏi 1: Ly hôn là gì?
Câu hỏi 2: Ai có quyền yêu cầu Tòa ángiải quyết ly hôn?
Câu hỏi 3: Tòa án dựa trên căn cứ nàođể quyết định cho ly hôn?
Câu hỏi 4: Đơn ly hôn chỉ do người chồnghoặc người vợ viết, không có chữ ký của ngườikia thì Tòa án có giải quyết ly hôn không?
Câu hỏi 5: Chồng yêu cầu Tòa án giảiquyết ly hôn khi vợ đang có thai (có bầu)hoặc nuôi con dưới 12 tháng tuổi thì Tòa áncó giải quyết như thế nào?
được thi hành án không yêu cầu cơ quan thi
hành án buộc người phải thi hành án thực hiện
nghĩa vụ theo bản án, quyết định của Tòa án thì
người được thi hành án mất quyền yêu cầu cơ
quan thi hành án dân sự tổ chức thi hành án
Thi hành án dân sự là hoạt động thi hành
các bản án, quyết định sau đây của Tòa án: bản
án, quyết định về dân sự, hôn nhân và gia đình,
lao động, kinh tế; quyết định tuyên bố phá sản
doanh nghiệp; quyết định về phần tài sản trong
bản án, quyết định hình sự; bản án, quyết định
của Tòa án nước ngoài mà Tòa án Việt Nam đã
công nhận và cho thi hành tại Việt Nam và các
bản án, quyết định khác do pháp luật quy định
Phí thi hành ánlà khoản tiền mà người được
thi hành án phải nộp khi nhận được tiền, tài sản
theo bản án, quyết định của Tòa án
Trang 8Cađu hoûi 13: Ly hođn vôùi moôt beđn laø ngöôøiñang maĩc beônh tađm thaăn thì giại quyeât nhötheẫ naøo?
Cađu hoûi 14: Ly hođn vôùi moôt beđn coù bieơuhieôn bò maĩc beônh tađm thaăn nhöng khođng chòu ñigiaùm ñònh thì giại quyeât nhö theâ naøo?
Cađu hoûi 15: Ly hođn vôùi vôï hoaịc choăng ñivaĩng lađu ngaøy, khođng coù tin töùc thì giại quyeâtnhö theâ naøo?
Cađu hoûi 16: Cođng dađn Vieôt Nam keât hođnvôùi ngöôøi nöôùc ngoaøi tái Vieôt Nam nhöng táithôøi ñieơm yeđu caău giại quyeât ly hođn, caùc beđnkhođng thöôøng truù tái Vieôt Nam thì vieôc ly hođnñöôïc giại quyeât nhö theâ naøo?
Cađu hoûi 17:Thụ túc ly hođn vôùi ngöôøi nöôùcngoaøi khi chư coù moôt beđn xin ly hođn soâng ôûVieôt Nam ñöôïc thöïc hieôn nhö theâ naøo?
Cađu hoûi 18: Hai beđn nam nöõ keât hođn vôùinhau nhaỉm múc ñích xuaât cạnh ñi nöôùc ngoaøihoaịc ñeơ nhaôp hoô khaơu nay muoân ly hođn thìgiại quyeât nhö theâ naøo?
Cađu hoûi 19: Vôï laø ngöôøi Vieôt Nam muoân
ly hođn vôùi choăng laø ngöôøi nöôùc ngoaøi cuøngsoâng tái Vieôt Nam giại quyeât nhö theâ naøo?
Cađu hoûi 6:Vôï coù thai hoaịc ñang nuođi con
döôùi 12 thaùng tuoơi bò choăng haønh há, ngöôïc
ñaõi coù quyeăn yeđu caău Toøa aùn giại quyeât ly
hođn khođng?
Cađu hoûi 7: Ñôn yeđu caău ly hođn nhö theâ
naøo thì ñöôïc coi laø hôïp leô?
Cađu hoûi 8: Vôï choăng ñoăng yù ly hođn, cuøng
vieât ñôn vaø kyù teđn vaøo ñôn ly hođn thì Toøa aùn
giại quyeât nhö theâ naøo?
Cađu hoûi 9: Vôï choăng vieât chung ñôn
thuaôn tình ly hođn nhöng sau ñoù moôt ngöôøi
khođng ñeân Toøa aùn thì vieôc ly hođn ñöôïc giại
quyeât nhö theâ naøo?
Cađu hoûi 10:Toøa aùn ra quyeât ñònh cođng nhaôn
thuaôn tình ly hođn nhöng khođng hoûi yù kieân con töø
ñụ chín tuoơi trôû leđn veă ngöôøi tröïc tieâp nuođi con
thì quyeât ñònh naøy coù giaù trò phaùp lyù khođng?
Cađu hoûi 11: Ly hođn theo yeđu caău cụa moôt
beđn vôï hoaịc choăng thì Toøa aùn giại quyeât nhö
theâ naøo?
Cađu hoûi 12:Choăng boû nhaø ñi chung soâng
vôùi phú nöõ khaùc, vôï ñeân Toøa aùn yeđu caău giại
quyeât vieôc ly hođn thì caăn noôp cho Toøa aùn
Trang 9Câu hỏi 27: Người bị Tòa án bác đơn lyhôn có thể tiếp tục làm đơn xin ly hôn không?
Câu hỏi 28: Đơn thuận tình ly hôn nộp ởđâu nếu khi ly hôn vợ chồng đăng ký hộ khẩuthường trú ở một địa phương nhưng sinh sống
ơ địa phương khác?
Câu hỏi 29: Trường hợp người chồng cónhiều nơi cư trú, khi người vợ có yêu cầu lyhôn thì nộp đơn đến Tòa án nào?
Câu hỏi 30: Chồng bỏ nhà đi, vợ yêu cầuTòa án giải quyết ly hôn vắng mặt chồng thìcó được giải quyết không?
Câu hỏi 31: Khi Tòa án giải quyết ly hôn,hòa giải việc ly hôn của vợ chồng có phải làthủ tục bắt buộc không?
Câu hỏi 32: Hòa giải việc ly hôn của vợchồng tại Tòa án có những ai tham gia?
Câu hỏi 33: Thời hạn giải quyết ly hônđược quy định như thế nào?
Câu hỏi 34: Ly hôn phải nộp nhưng khoảntiền gì? Ai là người phải nộp những khoản tiền này?
Câu hỏi 35: Pháp luật quy định như thếnào về trình tự, thủ tục giải quyết vụ án ly hôn?
Câu hỏi 20:Ly hôn giữa một bên là người
Việt Nam với một bên là người Việt Nam đã
đi ra nước ngoài được thực hiện như thế nào?
Câu hỏi 21: Công dân Việt Nam kết hôn ở
nước ngoài theo pháp luật nước ngoài nay xin
ly hôn tại Việt Nam thì giải quyết như thế nào?
Câu hỏi 22: Công dân Việt Nam kết hôn
với người nước ngoài, nhưng người nước
ngoài đã về nước mà không còn liên hệ với
công dân Việt Nam, nay công dân Việt Nam
xin ly hôn, thì Toà án giải quyết như thế nào?
Câu hỏi 23: Người ở nước ngoài làm đơn
xin ly hôn với người trong nước nhưng chỉ gửi
đơn đến Tòa án Việt Nam xin ly hôn thì giải
quyết như thế nào?
Câu hỏi 24:Thủ tục ly hôn của công dân Việt
Nam ở nước ngoài được quy định như thế nào?
Câu hỏi 25: Vợ chồng đã được Tòa án
nước ngoài cho ly hôn sau đó về Việt Nam
tiếp tục gửi đơn đến Tòa án xin ly hôn thì giải
quyết như thế nào?
Câu hỏi 26:Ly hôn khi không đăng ký kết
hôn thì giải quyết như thế nào?
Trang 10Câu hỏi 42:Tòa án quyết định giao con chưathành niên cho mẹ nuôi nhưng chồng cố tình giấucon thì phải làm gì để được trực tiếp nuôi con?
Câu hỏi 43: Việc thăm nom con của vợhoặc chồng không trực tiếp nuôi con sau khi
ly hôn được quy định như thế nào?
Câu hỏi 44:Yêu cầu thay đổi người trực tiếpnuôi con được thực hiện trong trường hợp nào?
Câu hỏi 45: Thủ tục thay đổi người nuôicon thực hiện như thế nào?
Câu hỏi 46: Yêu cầu thay đổi người trựctiếp nuôi con khi một bên vợ hoặc chồng đang
ở nước ngoài thì giải quyết như thế nào?
Câu hỏi 47: Cấp dưỡng là gì?
Câu hỏi 48: Nghĩa vụ cấp dưỡng nuôi conkhi cha mẹ ly hôn được thực hiện như thế nào?
Câu hỏi 49:Cha mẹ không đăng ký kết hôncó được yêu cầu cấp dưỡng cho con không?
Câu hỏi 50: Việc thoả thuận cấp dưỡngnuôi con được quy định như thế nào?
Câu hỏi 51: Tiền cấp dưỡng nuôi congồm những khoản nào? Các khoản này cóthể thay đổi được không?
Câu hỏi 36: Trường hợp nào được xem
xét miễn nộp toàn bộ tiền tạm ứng an phí, án
phí giải quyết vụ án ly hôn và gia đình?
Câu hỏi 37:Trường hợp nào người có yêu
cầu ly hôn được Tòa án xem xét miễn nộp
một phần tiền tạm ứng an phí, án phí giải
quyết vụ án ly hôn và gia đình? Mức miễn
nộp một phần được xác định như thế nào?
Câu hỏi 38: Người có yêu cầu ly hôn
nhưng bị Tòa án bác đơn ly hôn thì phải nộp
tiền án phí không?
PHẦN THỨ HAI
QUYỀN VỀ CON VÀ YÊU CẦU CẤP
DƯỠNG NUÔI CON
Câu hỏi 39: Khi nào được coi là con
chung của vợ chồng?
Câu hỏi 40: Việc trông nom, chăm sóc,
giáo dục, nuôi dưỡng con khi bố mẹ ly hôn
được quy định như thế nào?
Câu hỏi 41:Khi ly hôn, người muốn trực tiếp
chăm sóc, nuôi dưỡng con phải có điều kiện gì?
Trang 11dưỡng) lại đang do người khác quản lý, sửdụng (mẹ đẻ, vợ hoặc chồng sau )?
Câu hỏi 60: Chồng qua đời (chết), vợ kếcó nghĩa vụ cấp dưỡng đối với con riêng củachồng không?
Câu hỏi 61:Ai là người có quyền yêu cầuthực hiện nghĩa vụ cấp dưỡng và cánh thứcyêu cầu như thế nào?
Câu hỏi 62: Khi nào thì nghĩa vụ cấpdưỡng nuôi con chấm dứt?
Câu hỏi 63: Thời hạn yêu cầu thi hànhquyết định, bản án cấp dưỡng nuôi con đượcquy định như thế nào?
Câu hỏi 64: Thủ tục xác minh điều kiệnthi hành án cấp dưỡng nuôi con được quyđịnh như thế nào?
Câu hỏi 65: Hành vi từ chối hoặc trốntránh thực hiện nghĩa vụ cấp dưỡng nuôi conxử lý như thế nào?
Câu hỏi 66: Hành vi thường xuyên cản trởvợ hoặc chồng thăm nuôi con khi ly hôn bị xửlý như thế nào?
Câu hỏi 52: Cấp dưỡng nuôi con được
thực hiện như thế nào?
Câu hỏi 53: Cấp dưỡng nuôi con một lần
được thực hiện trong trường hợp nào?
Câu hỏi 54:Trường hợp nào thì người được
cấp dưỡng hoặc người giám hộ của người được
cấp dưỡng có thể yêu cầu người có nghĩa vụ
cấp dưỡng thực hiện cấp dưỡng bổ sung?
Câu hỏi 55: Thời điểm thực hiện nghĩa vụ
cấp dưỡng nuôi con được xác định như thế nào?
Câu hỏi 56:Khi ly hôn, Tòa án quyết định
vợ nuôi con và chồng có nghĩa vụ cấp dưỡng
nuôi con 300.000đ/tháng nhưng chồng không
thực hiện thì phải làm thế nào?
Câu hỏi 57: Thu nhập của người có nghĩa
vụ cấp dưỡng nuôi con gồm những khoản nào?
Việc trừ thu nhập của người có nghĩa vụ cấp
dưỡng nuôi con được thực hiện như thế nào?
Câu hỏi 58: Cách thức trừ thu nhập của
người có nghĩa vụ cấp dưỡng nuôi con?
Câu hỏi 59:Làm thế nào để yêu cầu thực
hiện cấp dưỡng nuôi con nếu thu nhập của
chồng hoặc vợ (là người có nghĩa vụ cấp
Trang 12nhà nói trên vì cho rằng căn nhà đó là tài sảnchung của vợ chồng như vậy có đúng không?Câu hỏi 74: Việc chia tài sản chung vợchồng là nhà đất, ô tô, xe máy, đồ dùng giađình có bắt buộc phải chia đều bằng hiệnvật không và chia như thế nào?
Câu hỏi 75: Khi ly hôn, nghĩa vụ thanh toáncác khoản nợ do vợ chồng đầu tư sản xuất,kinh doanh được giải quyết như thế nào?
Câu hỏi 76: Tài sản của vợ chồng là quyềnsử dụng đất được xác định như thế nào?
Câu hỏi 77: Pháp luật quy định như thếnào về việc chia quyền sử dụng đất chungcủa vợ chồng đối với đất nông nghiệp trồngcây hàng năm, đất nuôi trồng thủy sản khivợ, chồng ly hôn?
Câu hỏi 78: Chia quyền sử dụng đất màvợ chồng được Nhà nước cho thuê quy địnhnhư thế nào?
Câu hỏi 79:Vợ chồng ly hôn, quyền sử dụngđất chung của vợ chồng đối với đất nông nghiệptrồng cây hàng năm, nuôi trồng thuỷ sản chungvới hộ gia đình được giải quyết như thế nào?
PHẦN THỨ BA
QUYỀN TÀI SẢN CỦA VỢ CHỒNG
Câu hỏi 67: Tài sản của vợ chồng được
quy định như thế nào?
Câu hỏi 68: Vợ, chồng có quyền nhập
tài sản riêng vào tài sản chung của vợ
chồng không? Thủ tục như thế nào?
Câu hỏi 69: Thu nhập hợp pháp là tài sản
chung của vợ chồng gồm những khoản nào?
Câu hỏi 70: Khi ly hôn, việc chia tài sản
của vợ chồng được thực hiện như thế nào?
Câu hỏi 71:Vợ chồng sống chung với bố
mẹ, khi ly hôn thì việc chia tài sản thực hiện
như thế nào?
Câu hỏi 72: Vợ chồng không cùng hộ
khẩu thường trú nên khi mua nhà, đất chỉ
đứng tên chồng Khi ly hôn, chia tài sản
chung vợ chồng đối với nhà, đất này sẽ được
giải quyết như thế nào?
Câu hỏi 73:Sau khi kết hôn, một bên được
tặng cho và đứng tên giấy chứng nhận sở hữu
một căn nhà Khi ly hôn, một bên đòi chia căn
Trang 13Câu hỏi 86: Nhà ở của vợ chồng xâydựng trái phép trên đất công, khi ly hôn giảiquyết như thế nào?
Câu hỏi 87: Khi vợ chồng ly hôn, đất vợchồng đang sử dụng không có tài sản hoặcvật kiến trúc, chưa có giấy chứng nhận quyềnsử dụng đất được giải quyết như thế nào?
Câu hỏi 88: Đất nông nghiệp hoặc lâmnghiệp do một bên vợ hoặc chồng đứng tên kýhợp đồng thầu khoán để sản xuất kinh doanhcó phải là tài sản chung của vợ chồng không?Câu hỏi 89: Gia đình ông Bình trong diệngiãn dân nên được chính quyền cho mảnh đấtcó diện tích 200m2.Trong qua trình sinh sống,gia đình ông lấn chiếm thêm 50m2 làm vườnrau, Khi ly hôn, vợ, chồng ông Bình có đượcchia diện tích đất 50m2lấn chiếm không?
Câu hỏi 90: Thời hiệu yêu cầu thi hànhquyết định, bản án chia tài sản vợ chồngđược xác định như thế nào?
Câu hỏi 91: Thủ tục yêu cầu thi hànhán bao gồm những gì?
Câu hỏi 80: Vợ được cho một mảnh đất
trước khi kết hôn, chưa được cấp sổ đỏ
Sau khi kết hôn đã xây dựng nhà ở và công
trình phụ trên đất được cho nhưng chưa
được cấp giấy chứng nhận quyền sở hữu có
tên hai vợ chồng Khi ly hôn, chồng yêu cầu
được chia đất vì cho rằng đó là tài sản
chung vợ chồng như vậy có đúng không?
Câu hỏi 81: Khi ly hôn, quyền sử dụng
đất của vợ chồng được Nhà nước giao chung
với hộ gia đình giải quyết như thế nào?
Câu hỏi 82:Khi ly hôn, quyền lợi của vợ
chồng đối với nhà ở thuộc sở hữu riêng của
vợ hoặc của chồng giải quyết như thế nào?
Câu hỏi 83: Khi ly hôn, nhà của vợ chồng ở
thuê của Nhà nước được giải quyết như thế nào?
Câu hỏi 84: Vợ chồng ở nhà thuê của tư
nhân, khi ly hôn giải quyết như thế nào?
Câu hỏi 85:Tài sản vợ hoặc chồng được
tặng cho riêng, hoa lợi (lợi nhuận) phát sinh
từ tài sản được tặng cho trong thời gian vợ
chồng ly thân thì khi ly hôn có phải chia cho
chồng hoặc vợ không?
Trang 14PHẦN THỨ NHẤT
THÔNG TIN VỀ QUYỀN LY HÔN
Câu hỏi 1: Ly hôn là gì?
Trả lời:
Ly hôn là việc chấm dứt quan hệ vợ chồngtrước pháp luật do Toà án công nhận hoặcquyết định theo yêu cầu của vợ hoặc của chồnghoặc cả hai vợ chồng
Câu hỏi 2: Ai có quyền yêu cầu Tòa án giảiquyết ly hôn?
Trả lời:
Vợ, chồng hoặc cả vợ chồng có quyền yêucầu Tòa án giải quyết việc ly hôn; trường hợpvợ có thai hoặc đang nuôi con dưới mười haitháng tuổi thì chồng không có quyền yêu cầuxin ly hôn
Câu hỏi 92: Khi ly hôn, vợ nuôi các con
nên được chia đất ruộng để sản xuất nhưng
người chồng không bàn giao ruộng, không
cho vợ cấy lúa, trồng rau trên diện tích đất
ruộng được chia Vậy, người vợ cần phải
Trang 15Câu hỏi 4: Đơn ly hôn chỉ do người chồnghoặc người vợ viết, không có chữ ký của ngườikia thì Tòa án có giải quyết ly hôn không?
Trả lời:
Vợ, chồng hoặc cả hai vợ chồng đều cóquyền yêu cầu Tòa án giải quyết ly hôn do đóđơn ly hôn có thể là đơn chung của cả vợ vàchồng hoặc cũng có thể chỉ là đơn riêng do vợhoặc do chồng viết đề nghị Tòa án giải quyết lyhôn Tuy nhiên, đơn ly hôn do ai viết thì phải cóchữ ký của người đó Tòa án vẫn giải quyết lyhôn khi chồng hoặc vợ của người viết đơn khôngký tên vào đơn ly hôn
Câu hỏi 5: Chồng yêu cầu Tòa án giảiquyết ly hôn khi vợ đang có thai (có bầu)hoặc nuôi con dưới 12 tháng tuổi thì Tòa áncó giải quyết như thế nào?
Trả lời:
Để bảo vệ thai nhi, trẻ sơ sinh, phụ nữ cóthai, bà mẹ mới sinh và đang nuôi con ở tuổi sơsinh, pháp luật hôn nhân và gia đình quy địnhngười chồng không có quyền yêu cầu Tòa ángiải quyết ly hôn khi vợ đang có thai (có bầu)hoặc đang nuôi con dưới 12 tháng tuổi (không
Câu hỏi 3: Tòa án dựa trên căn cứ nào để
quyết định cho ly hôn?
Trả lời:
Tình trạng trầm trọng, đời sống chung giữa vợ,
chồng không thể kéo dài, mục đích của hôn
nhân không đạt được
Tình trạng trầm trọng, đời
sống chung giữa vợ chồng
không thể kéo dài, mục đích
hôn nhân không đạt được
Mục đích hôn nhân không đạt được
hiểu là:
Vợ chồng không có tình cảm, tình nghĩa vợ chồng
Vợ chồng không bình đẳng về quyền và nghĩa vụ
Vợ chồng không tôn trọng danh dự, nhân phẩm, uy tín, tự do tín ngưỡng của nhau
Vợ chồng không tạo điều kiện, giúp đỡ nhau phát triển mọi mặt
Người đi biệt tích 02 năm; không có tin tức xác thực còn sống hay đã chết; và đã áp dụng đầy đủ biện pháp thông báo, tìm kiếm theo quy định
Ly hôn với người bị Tòa án tuyên bố mất tích CĂN CỨ CHO LY HÔN
Đã được nhắc nhở, hòa giải
nhiều lần nhưng vẫn tiếp
tục tình trạng trên
Trang 16tuổi mà không hạn chế người vợ xin ly hôn khihọ đang có thai hoặc đang nuôi con dưới 12tháng tuổi Do đó, vợ có thai hoặc đang nuôi connhỏ dưới 12 tháng tuổi nếu có yêu cầu ly hôn thìTòa án vẫn thụ lý và giải quyết theo quy định Tuy nhiên, khi bị chồng hành hạ, ngược đãi,người vợ cần yêu cầu cơ quan công an, Ủy bannhân dân cấp xã, người đứng đầu cộâng đồngdân cư (trưởng thôn, tổ trưởng dân phố) nơi cưtrú để được bảo vệ.
Câu hỏi 7: Đơn yêu cầu ly hôn như thế nàothì được coi là hợp lệ?
phân biệt người vợ có thai với ai hoặc bố của
đứa trẻ dưới 12 tháng tuổi là ai)
Trường hợp, nếu người chồng có yêu cầu xin
ly hôn, thì Tòa án trả lại đơn cho người chồng
(nếu Tòa án chưa thụ lý) hoặc giải thích cho
người chồng biết quy định chồng không có
quyền ly hôn trong thời gian vợ mang thai hoặc
đang nuôi con dưới 12 tháng tuổi Đồng thời, Tòa
án quyết định đình chỉ việc giải quyết vụ án (nếu
người chồng rút đơn yêu cầu xin ly hôn) quyết
định bác yêu cầu xin ly hôn của người chồng
(nếu người chồng không rút đơn yêu cầu ly hôn)
Khi Tòa án bác yêu cầu xin ly hôn của người
chồng thì sau thời gian một năm người chồng
mới có quyền tiếp tục nộp đơn xin ly hôn (nếu
có nguyện vọng)
Câu hỏi 6: Vợ có thai hoặc đang nuôi con
dưới 12 tháng tuổi bị chồng hành hạ, ngược
đãi có quyền yêu cầu Tòa án giải quyết ly hôn
không?
Trả lời:
Theo quy định của pháp luật hôn nhân và gia
đình hiện hành, chồng không có quyền ly hôn
khi vợ có thai hoặc đang nuôi con dưới 12 tháng
Trang 17của tòa; người có yêu cầu ly hôn có thể liên hệvới Tòa án để mua, sử dụng (không bắt buộc).
Câu hỏi 8: Vợ chồng đồng ý ly hôn, cùngviết đơn và ký tên vào đơn ly hôn thì Tòa ángiải quyết như thế nào?
Trả lời:
Khi vợ chồng cùng tự nguyện, yêu cầu lyhôn, đã thỏa thuận về tài sản, việc trông nom,nuôi dưỡng, chăm sóc, giáo dục con mà Toà ánhòa giải không thành, thì Toà án công nhậnthuận tình ly hôn và sự thoả thuận về tài sản vàcon; trường hợp vợ chồng tuy thuận tình ly hônnhưng không thoả thuận được về tài sản, conhoặc tuy vợ chồng có thoả thuận nhưng khôngbảo đảm quyền lợi chính đáng của vợ và con thìToà án công nhận thuận tình ly hôn nhưng Tòaán quyết định về tài sản và con
Câu hỏi 9: Vợ chồng viết chung đơn thuậntình ly hôn nhưng sau đó một người khôngđến Tòa án thì việc ly hôn được giải quyếtnhư thế nào?
Trả lời:
Vợ chồng cùng viết chung một đơn thuậntình ly hôn thì được coi là đồng nguyên đơn Do
vấn đề cụ thể yêu cầu Tòa án giải quyết đối với
bị đơn, người có quyền lợi và nghĩa vụ liên quan;
Họ, tên, địa chỉ của người làm chứng (nếu có);
tài liệu, chứng cứ để chứng minh cho yêu cầu
khởi kiện là có căn cứ và hợp pháp; các thông
tin khác mà người khởi kiện xét thấy cần thiết
cho việc giải quyết vụ án; người khởi kiện phải
ký tên hoặc điểm chỉ vào phần cuối đơn
+ Đơn yêu cầu công nhận việc thuận tình ly
hôn (hai người cùng đứng đơn xin thuận tình ly
hôn, còn gọi là việc dân sự) có quy định nội
dung chính của đơn yêu cầu giải quyết việc dân
sự như sau: ngày, tháng, năm viết đơn; tên Tòa
án có thẩm quyền giải quyết đơn; tên, địa chỉ
của người yêu cầu; những vấn đề cụ thể yêu
cầu Tòa án giải quyết và lý do, mục đích, căn cứ
của việc yêu cầu Tòa án giải quyết việc dân sự
đó; tên, địa chỉ của những người có liên quan
đến việc giải quyết đơn yêu cầu (nếu có); các
thông tin khác mà người yêu cầu xét thấy cần
thiết cho việc giải quyết yêu cầu; người yêu cầu
phải ký tên hoặc điểm chỉ vào phần cuối đơn
Hiện nay, để thuận lợi cho người có yêu cầu
ly hôn, một số Tòa án phát hành mẫu đơn về hôn
nhân và gia đình, có đóng dấu hoặc số ký hiệu
Trang 18cấp Giám đốc thẩm cần hỏi ý kiến của con: nếu
ý kiến nguyện vọng của con phù hợp với thỏathuậân của bố mẹ thì không phải xem xét lại quyếtđịnh công nhậân thuậân tình ly hôn đã có hiệu lựcpháp luật; nếu ý kiến nguyện vọng của con khôngphù hợp với thỏa thuận của bố mẹ thì phải xemxét lại quyết định công nhận thuận tình ly hôn đãcó hiệu lực pháp luật theo thủ tục giám đốc thẩåm
đó, trong qua trình giải quyết ly hôn, một người
không đến Tòa án theo giấy mời của Tòa án, cố
tình lẩn tránh thì Tòa án sẽ hỏi ý kiến của người
còn lại về việc có tiếp tục xin ly hôn nữa không;
nếu người còn lại vẫn giữ ý kiến xin ly hôn thì
Tòa án tiếp tục giải quyết vụ án theo thủ tục
chung như trường hợp ly hôn theo yêu cầu của
một bên; trường hợp người còn lại không có yêu
cầu ly hôn nữa thì Tòa án ra quyết định đình chỉ
vụ án
Câu hỏi 10: Tòa án ra quyết định công
nhận thuận tình ly hôn nhưng không hỏi ý
kiến con từ đủ chín tuổi trở lên về người trực
tiếp nuôi con thì quyết định này có giá trị
pháp lý không?
Trả lời:
Tòa án ra quyết định công nhậân thuận tình ly
hôn của vợ chồng mà trước đó không hỏûi ý kiến
của con chưa thành niên từ đủ 9 tuổi trở lên là
chưa đầy đủ Pháp luật quy định khi giải quyết ly
hôn cần phải hỏi ý kiến con từ đủ 9 tuổi trở lên
là cần thiết nhằm xem xét nguyện vọng của con,
bảo đảm quyền lợi chính đáng của con
Nếu có khiếu nại về việc nuôi con thì Tòa án
Trang 19Câu hỏi 12: Chồng bỏ nhà đi chung sốngvới phụ nữ khác, vợ đến Tòa án yêu cầu giảiquyết việc ly hôn thì cần nộp cho Tòa ánnhững giấy tờ gì?
Trả lời:
Theo quy định của pháp luật hôn nhân và giađình, người có yêu cầu Tòa án giải quyết việc lyhôn cần nộp các giấy tờ và theo các thủ tục sau:
- Vợ gửi đơn lên Toà án (Tòa án quận/huyệnnơi vợ chồng có hộ khẩu thường trú hoặc Toà ánnơi chồng cư trú hoặc nơi vợ cư trúù nếu có sựthoả thuận của vợ chồng);
- Chuẩn bị đầy đủ và nộp cho Tòa án cácgiấy tờ như sau:
+ Đơn xin ly hôn theo mẫu cóù chữ ký của bênyêu cầu ly hôn);
+ Bản sao Giấy đăng ký kết hôn (có chứngthực);
+ Bản sao Chứng minh nhân dân của ngườiviết đơn hoặc sổ đăng ký hộ khẩu thường trú(xuất trình cùng bản chính);
+ Bản sao Giấy khai sinh của con (nếu có con);
Câu hỏi 11: Ly hôn theo yêu cầu của một
bên vợ hoặc chồng thì Tòa án giải quyết như
thế nào?
Trả lời:
Tòa án hòa giải
đoàn tụ thành
Hết thời hạn 07 ngày, kể từ ngày lập
biên bản hòa giải thành mà không
có đương sự nào thay đổi ý kiến về
sự thỏa thuận thì Thẩm phán chủ trì
phiên hòa giải hoặc một Thẩm phán
được Chánh án Tòa án phân công
ra quyết định cộng nhận sự thỏa
thuận của các đương sự
Tòa án hòa giải đoàn tụ không thành
LY HÔN THEO YÊU CẦU CỦA MỘT BÊN VỢ HOẶC CHỒNG
Trong thời hạn một tháng (hoặc hai tháng nếu có lý do chính đáng) kể từ ngày có quyết định đưa vụ án ra xét xử, Tòa án mở phiên tòa xét xử vụ án ly hôn
- Tòa án lập biên bản hòa giải đoàn tụ không thành và
- Quyết định đưa vụ án ra xét xử
Người yêu cầu ly
hôn rút đơn yêu
cầu xin ly hôn
Người yêu cầu
ly hôn không rút đơn yêu cầu xin ly hôn
Tòa án quyết
Trang 20kieân yeđu caău giại quyeât ly hođn, Toøa aùn môû phieđntoøa xeùt xöûù vieôc ly hođn.
Cađu hoûi 14: Ly hođn vôùi moôt beđn coù bieơuhieôn bò maĩc beônh tađm thaăn nhöng khođng chòu
ñi giaùm ñònh thì giại quyeât nhö theâ naøo?
Trạ lôøi:
Toøa aùn khi thú lyù giại quyeât ñôn xin ly hođn maøcoù moôt beđn coù trieôu chöùng tađm thaăn thì phại coùgiaùm ñònh cụa beônh vieôn, keât luaôđn bò ñôn laøngöôøi maĩc beônh tađm thaăn
Sau khi thú lyù ñôn, Toøa aùn yeđu caău bò ñôn ñigiaùm ñònh veă tình tráng vaø möùc ñoô beônh taôt maøngöôøi naøy khođng chòu ñi giaùm ñònh thì caín cöùvaøo keât quạ xaùc minh, chöùng cöù thu thaôp ñöôïc,Toøa aùn vaên giại quyeât ly hođn theo thụ túc chungveă tröôøng hôïp ly hođn vôùi moôt beđn ñang maĩcbeônh tađm thaăn
+ Giaây tôø, taøi lieôu chöùng minh taøi sạn chung
cụa vôï choăng (neâu coù yeđu caău chia taøi sạn
chung cụa vôï choăng)
- Toøa aùn giại quyeât ly hođn tređn cô sôû múc
ñích hođn nhađn khođng ñát ñöôïc theo quy ñònh
cụa phaùp luaôt
Cađu hoûi 13: Ly hođn vôùi moôt beđn laø ngöôøi
ñang maĩc beônh tađm thaăn thì giại quyeât nhö
theẫ naøo?
Trạ lôøi:
Theo quy ñònh cụa phaùp luaôt, neâu ly hođn vôùi
moôt beđn ñang maĩc beônh tađm thaăn ñöôïc coi laø ly
hođn vôùi ngöôøi coù nhöôïc ñieơm theơ chaât hoaịc tađm
thaăn neđn khođng theơ tham gia giại quyeât ly hođn
ñöôïc do ñoùù phại coù ngöôøi ñái dieôn cụa hó tham
gia giại quyeât
Vieôc ly hođn naøy ñöôïc giại quyeât nhö sau:
- Toøa aùn thuyeâât phúc ngöôøi vieât ñôn ly hođn
(nguyeđn ñôn), giại thích ñeơ hó ñoaøn tú vaø ruùt
ñôn ly hođn (khođng tieân haønh hoøa giại nhö caùc vú
ly hođn khaùc)
- Neâu ngöôøi vieât ñôn (nguyeđn ñôn) vaên giöõ yù
Trang 21Cađu hoûi 16: Cođng dađn Vieôt Nam keât hođnvôùi ngöôøi nöôùc ngoaøi tái Vieôt Nam nhöng táithôøi ñieơm yeđu caău giại quyeât ly hođn, caùc beđnkhođng thöôøng truù tái Vieôt Nam thì vieôc ly hođnñöôïc giại quyeât nhö theâ naøo?
Trạ lôøi:
Cođøng dađn Vieôt Nam khođng thöôøng truù tái VieôtNam vaøo thôøi ñieơm yeđu caău ly hođn thì vieôc ly hođnñöôïc giại quyeât theo phaùp luaôt cụa nöôùc nôithöôøng truù chung cụa vôï choăng Nhö vaôy, neâutái thôøi ñieơm coù nguyeôn vóng xin ly hođn maø haivôï choăng cuøng coù nôi thöôøng truù tái nöôùc ngoaøithì ñöôïc giại quyeât theo phaùp luaôt cụa nöôùc maøhai vôï choăng ñang thöôøng truù chung; neâu hai vôïchoăng khođng coù nôi thöôøng truù chung thì giạiquyeât theo phaùp luaôt Vieôt Nam
Cađu hoûi 17: Thụ túc ly hođn vôùi ngöôøi nöôùcngoaøi khi chư coù moôt beđn xin ly hođn soâng ôûVieôt Nam ñöôïc thöïc hieôn nhö theâ naøo?
Trạ lôøi:
Theo quy ñònh phaùp luaôt Vieôt Nam, vieôc ly hođnvôùi ngöôøi nöôùc ngoaøi do Toaø aùn nhađn dađn tưnh,thaønh phoẩ tröïc thuoôc Trung öông cụa Vieôt Namgiại quyeât (sau ñađy gói chung laø Toaø aùn caâp tưnh)
Cađu hoûi 15: Ly hođn vôùi vôï hoaịc choăng ñi
vaĩng lađu ngaøy, khođng coù tin töùc thì giại quyeât
nhö theâ naøo?
Trạ lôøi:
Haôu quạ phaùp lyù cụa vieôc ly hođn vôùi ngöôøi bò tuyeđn boâ laø maât tích
- Quyeât ñònh cho ly hođn vôùi ngöôøi maât tích coù hieôu löïc phaùp luaôt (keơ
cạ tröôøng hôïp sau ñoù ngöôøi bò tuyeđn boâ maât tích trôû veă hoaịc coù tin
töùc xaùc thöïc ngöôøi ñoù coøn soâng);
- Taøi sạn cụa ngöôøi maât tích giao cho con ñaõ thaønh nieđn hoaịc cha,
mé cụa ngöôøi maât tích quạn lyù; neâu khođng coù con ñaõ thaønh nieđn, cha,
mé cụa ngöôøi maât tích thì Toøa aùn giao cho ngöôøi thađn thích cụa ngöôøi
maât tích quạn lyù; neâu khođng coù ngöôøi thađn thích thì Toøa aùn chư ñònh
ngöôøi khaùc quạn lyù taøi sạn cho ngöôøi bò tuyeđn boâ laø maât tích.
LY HOĐN VÔÙI VÔÏ HOAỊC CHOĂNG ÑI VAĨNG
LAĐU NGAØY, KHOĐNG COÙ TIN TÖÙC
Trình töï, thụ túc
1 Ñôn yeđu caău giại quyeât ly hođn
2 Ñôn yeđu caău Toøa aùn tuyeđn boâ choăng hoaịc vôï maât tích
Caín cöù tuyeđn boâ maât tích
1 Choăng hoaịc vôï ñi bieôt tích
- Khođng ñụ caín cöù xaùc ñònh maât tích;
- Toøa aùn baùc ñôn yeđu caău
ly hođn (khođng giại quyeât cho
ly hođn)
- Ñụ caín cöù xaùc
ñònh maât tích;
- Toøa aùn tuyeđn
boâ choăng hoaịc
vôï maât tích;
- Vaø giại quyeât
cho ly hođn
Trang 22quyết vụ án xin ly hôn theo thủ tục chung vàphải tiến hành hòa giải.
Câu hỏi 19: Vợ là người Việt Nam muốn lyhôn với chồng là người nước ngoài cùngsống tại Việt Nam giải quyết như thế nào?
Trả lời:
Việc ly hôn giữa người Việt Nam và ngườinước ngoài cùng thường trú tại Việt Nam đượcgiải quyết theo quy định của pháp luật về hônnhân và gia đình Việt Nam
Theo đó, bên có nguyện vọng yêu cầu giảiquyết ly hôn làm đơn xin ly hôn gửi tới Tòa áncấp tỉnh nơi thường trú để yêu cầu giải quyết
Câu hỏi 20: Ly hôn giữa một bên là ngườiViệt Nam với một bên là người Việt Nam đã đi
ra nước ngoài được thực hiện như thế nào?
Trả lời:
Tòa án cấp tỉnh khi thụ lý những vụ án ly hônnày sẽ căn cứ vào từng trường hợp để giảiquyết, cụ thể như sau:
- Trường hợp bị đơn sống lưu vong, không có
cơ quan nào quản lý, không có địa chỉ rõ ràng nênkhông thể liên hệ với bị đơn; ủy thác tư pháp
- Trường hợp hai vợ chồng đều đồng ý ly hôn
thì hai người cùng gửûi đơn yêu cầu thuận tình ly
hôn tới Toà án nhân dân tỉnh, thành phố nơi
thường trú (hoặc tạm trúù) của bên vợ hoặc bên
chồng; kèm theo đơn là chứng minh nhân dân,
hộ khẩu, giấy đăng ký kết hôn, giấy khai sinh
của con (nếu có)
- Trường hợp bên sống ở nước ngoài không
đồng ý ly hôn thì bên xin ly hôn cóù thể gửi đơn yêu
cầu đơn phương ly hôn đến Tòa án cấp tỉnh nơi
cư trú để được giải quyết, kèm theo đơn là chứng
minh nhân dân, hộ khẩu, giấy đăng ký kết hôn,
giấy khai sinh của con (nếu có)
Câu hỏi 18: Hai bên nam nữ kết hôn với
nhau nhằm mục đích xuất cảnh đi nước ngoài
hoặc để nhập hộ khẩu nay muốn ly hôn thì
giải quyết như thế nào?
Trả lời:
Nam nữ kết hôn với nhau mặc dù chỉ với mục
đích để được xuất cảnh đi nước ngoài hoặc để
được nhập hộ khẩu nhưng theo quy định của
pháp luật thì không vi pham điều kiện kết hôn
hoặc không thuộc những trường hợp cấm kết
hôn nếu muốn ly hôn thì Tòa án thụ lý, giải
Trang 23coi đây là trường hợp bị đơn cố tình giấu địa chỉ,từ chối khai báo, từ chối cung cấp những tài liệucần thiết Nếu Toà án đã yêu cầu đến lần thứ haimà thân nhân của họ cũng không chịu cung cấpđịa chỉ, tin tức của bị đơn cho Toà án cũng nhưkhông chịu thực hiện yêu cầu của Toà án thôngbáo cho bị đơn biết, thì Toà án đưa vụ án ra xétxử vắng mặt bị đơn theo thủ tục chung Sau khixét xử Toà án cần gửi ngay cho thân nhân của bịđơn bản sao bản án hoặc quyết định để nhữngngười này chuyển cho bị đơn, đồng thời tiến hànhniêm yết công khai bản sao bản án, quyết định tạitrụ sở Uỷ ban nhân dân cấp xã nơi bị đơn cư trúcuối cùng và nơi thân nhân của bị đơn cư trú đểđương sự có thể sử dụng quyền kháng cáo theoquy định của pháp luật.
Câu hỏi 21: Công dân Việt Nam kết hôn ởnước ngoài theo pháp luật nước ngoài nay xin
ly hôn tại Việt Nam thì giải quyết như thế nào?
Trả lời:
- Trường hợp các bên có giấy chứng nhậnkết hôn do cơ quan cóù thẩm quyền của nước đãký kết với Việt Nam Hiệp định tương trợ tư pháphoặc đã được hợp pháp hoá lãnh sự theo quyđịnh của pháp luật Việt Nam:
không có kết quả, thì Toà án yêu cầu thân nhân
của bị đơn đóù gửi cho họ lời khai của nguyên đơn
và báo cho họ gửi về Toà án những lời khai hoặc
tài liệu cần thiết cho việc giải quyết vụ án Sau khi
cóù kết quả, Toà án cóù thể căn cứ vào những lời
khai và tài liệu đó để xét xử theo thủ tục chung
- Trường hợp bên đương sự là bị đơn đang ở
nước ngoài không có địa chỉ, không có tin tức
hoặc giấu địa chỉ nên nguyên đơn ở trong nước
không thể biết địa chỉ, tin tức của họ, thì giải
quyết như sau:
+ Nếu bị đơn ở nước ngoài không có địa chỉ,
không có tin tức gì về họ (kể cả thân nhân của
họ cũng không có địa chỉ, tin tức gì về họ), thì
Toà án ra quyết định tạm đình chỉ việc giải quyết
vụ án và giải thích cho nguyên đơn biết họ có
quyền khởi kiện yêu cầu Toà án cấp huyện nơi
họ thường trú tuyên bố bị đơn mất tích hoặc đã
chết theo quy định của pháp luật
+ Nếu thông qua thân nhân của họ mà biết
rằng bị đơn vẫn có liên hệ với thân nhân ở trong
nước, nhưng thân nhân của họ không cung cấp
địa chỉ, tin tức của bị đơn cho Toà án, cũng như
không thực hiện yêu cầu của Toà án thông báo
cho bị đơn biết để gửi lời khai về cho Toà án, thì
Trang 24+ Nếu có yêu cầu Tòa án giải quyết về concái, tài sản thì Tòa án giải quyết theo thủ tụcchung như khi giải quyết cha mẹ ly hôn.
Câu hỏi 22: Công dân Việt Nam kết hônvới người nước ngoài, nhưng người nướcngoài đã về nước mà không còn liên hệ vớicông dân Việt Nam, nay công dân Việt Namxin ly hôn, thì Toà án giải quyết như thế nào?
Trả lời:
Theo quy định của pháp luật Việt Nam thì vợchồng có nghĩa vụ chăm sóc giúp đỡ nhau, cùngxây dựng gia đình hạnh phúc Do đó, nếu ngườinước ngoài bỏû về nước không thực hiện nghĩa vụvợ chồng theo quy định, thời gian không cóù tintức cho vợ hoặc chồng là công dân Việt Nam từømột năm trở lên mà đương sự, thân nhân của họvà các cơ quan có thẩm quyền (cơ quan ngoạigiao của Việt Nam ở nước họ, các cơ quan cóthẩm quyền mà người đóù là công dân), sau khiđã điều tra xác minh địa chỉ của họ theo thủ tụcxuất nhập cảnh, địa chỉ mà họ khai khi đăng kýkết hôn theo giấy đăng ký kết hôn nhưng cũngkhông biết tin tức, địa chỉ của họ, thì được coi làtrường hợp bị đơn cố tình giấu địa chỉ và Tòa ángiải quyết ly hôn theo quy định chung
+ Tòa án thụ lý giải quyết việc ly hôn nếu
việc kết hôn của các đương sự đã được ghi chú
vào sổ đăng ký (hoặc yêu cầu đương sự làm thủ
tục ghi chú vào sổ đăng ký theo quy định);
+ Nếu đương sự không thực hiện yêu cầu
của Tòa án làm thủ tục ghi chú vào sổ đăng ký
mà vẫn có yêu cầu Tòa án giải quyết việc ly hôn
thì Tòa án không công nhận họ là vợ chồng;
+ Nếu có yêu cầu Tòa án giải quyết về con
cái, tài sản thì Tòa án giải quyết theo thủ tục
chung như khi giải quyết cha mẹ ly hôn Trường
hợp các bên cóù giấy chứng nhận kết hôn do cơ
quan cóù thẩm quyền của nước chưa ký kết với
Việt Nam Hiệp định tương trợ tư pháp cấp và
cũng chưa được hợp pháp hoá lãnh sự theo quy
định của pháp luật Việt Nam;
+ Tòa án thụ lý giải quyết vụ án ly hôn (giấy
đăng ký kết hôn phải được hợp pháp hóa lãnh sự,
việc kết hôn phải được ghi chú vào sổ đăng ký);
+ Nếu đương sự không thực hiện hợp pháp
hóa lãnh sự giấây đăng ký kết hôn, thực hiện thủ
tục ghi chú vào sổ đăng ký mà vẫn có yêu cầu
Tòa án giải quyết ly hôn thì Tòa án không công
nhận họ là vợ chồng;
Trang 25Câu hỏi 24 Thủ tục ly hôn của công dân ViệtNam ở nước ngoài được quy định như thế nào?
Trả lời:
Theo quy định của pháp luật về hôn nhân vàgia đình Việt Nam, cơ quan ngoại giao của ViệtNam ở nước ngoài chỉ thực hiện việc đăng kýkết hôn giữa công dân Việt Nam cư trú ở nướcngoài với người nước ngoài, chứ không có thẩmquyền giải quyết việc ly hôn giữa công dân ViệtNam cư trú ở nước ngoài với người nước ngoàihoặc giải quyết việc ly hôn giữa công dân ViệtNam cư trú ở nước ngoài với nhau
Pháp luật cũng quy định việc ly hôn giữa côngdân Việt Nam với nhau hoặc với người nước ngoàiđã được giải quyết tại Toà án hoặc cơ quan cóthẩm quyền khác của nước ngoài thì được côngnhận tại Việt Nam, nếu không có đơn yêu cầukhông công nhận việc ly hôn đóù tại Việt Nam
Do đó, Vợ chồng có thể đề nghị Toà án nướcngoài nơi đang cư trúù giải quyết ly hôn theopháp luật nước đó và khi về Việt Nam vợ chồngcó thể đề nghị Toà án Việt Nam công nhận việc
ly hôn do Tòa án nước ngoài đã giải quyết
Câu hỏi 23: Người ở nước ngoài làm đơn
xin ly hôn với người trong nước nhưng chỉ gửi
đơn đến Tòa án Việt Nam xin ly hôn thì giải
quyết như thế nào?
Trả lời:
Việc giải quyết ly hôn căn cứ vào từng
trường hợp cụ thể như sau:
- Nếu nguyên đơn không về nước để có mặt
tại Tòa án và bị đơn đồng ý ly hôn thì Tòa án giải
quyết cho ly hôn theo quy định;
- Nếu nguyên đơn không về nước để có mặt tại
Tòa án và bị đơn không đồng ý ly hôn, khi đã hết
thời hạn chuẩn bị xét xử vụ án mà nguyên đơn vẫn
không về nước: nếu xác định được lý do nguyên
đơn ở nước ngoài không về nước để đến Tòa án giải
quyết ly hôn là do hoàn cảnh không thể về nước
được hoặc về nước nhưng do vụ án giải quyết chưa
xong thì hết hạn ở lại Việt Nam và xét thấy đủ căn
cứ cho thấy không thể tiếp tục duy trì quan hệâ hôn
nhân đó nữa thì Tòa án vẫn xử cho ly hôn
Tòa án chỉ quyết định tạm đình chỉ việc giải
quyết vụ án trong trường hợp nếu có tranh chấp
về tài sản, con cái hoặc những vấn đề khác mà
không có mặt nguyên đơn sẽ không giải quyết
được thì mới tạm đình chỉ giải quyết vụ án
Trang 26theo thoả thuận của các bên; nếu không thoảthuận được thì yêu cầu Toà án giải quyết và cótính đến công sức đóng góp của mỗi bên; ưu tiênbảo vệ quyền lợi chính đáng của phụ nữ và con.
Câu hỏi 27: Người bị Tòa án bác đơn lyhôn có thể tiếp tục làm đơn xin ly hônkhông?
Trả lời:
Tòa án bác đơn xin ly hôn thì quan hệâ vợ chồngvẫn tồn tại trước pháp luật Sau thời gian một nămkể từ ngày bản án bác đơn ly hôn có hiệu lực phápluật, người bị Tòa án bác đơn xin ly hôn có quyềngửi đơn yêu cầu Tòa án giải quyết ly hôn
Câu hỏi 28: Đơn thuận tình ly hôn nộp ởđâu nếu khi ly hôn vợ chồng đăng ký hộ khẩuthường trú ở một địa phương nhưng sinhsống ơ địa phương khác?
Câu hỏi 25: Vợ chồng đã được Tòa án
nước ngoài cho ly hôn sau đó về Việt Nam
tiếp tục gửi đơn đến Tòa án xin ly hôn thì giải
quyết như thế nào?
Trả lời:
Đây là trường hợp vợ chồng đã được Tòa án
nước ngoài cho ly hôn song bản án, quyết định
của Tòa án nước ngoài không được công nhận
tại Việt Nam theo quy định của pháp luật Việt
Nam Nếu muốn ly hôn thì Tòa án Việt Nam thụ
lý giải quyết theo quy định của pháp luật Việt
Nam đồng thơi bản án, quyết định của Tòa án
nước ngoài được sử dụng là tài liệu tham khảo
khi Tòa án Việt Nam giải quyết việc ly hôn của
vợ chồng
Câu hỏi 26: Ly hôn khi không đăng ký kết
hôn thì giải quyết như thế nào?
Trả lời:
Theo quy định của pháp luật, Tòa án tuyên bố
không công nhận quan hệ vợ chồng; nếu có yêu
cầu giải quyết về con thì giải quyết như trường
hợp cha mẹ ly hôn; nếu có yêu cầu giải quyết về
tài sản thì tài sản riêng của ai thì vẫn thuộc quyền
sở hữu của người đó; tài sản chung được chia
Trang 27trấn xác nhận là chồng thường xuyên sinh sốnghoặc đang sinh sống tại địa phương đó thì vợ gửiđơn ly hôn đến Tòa án quận/huyện nơi chồngthường trú để yêu cầu giải quyết ly hôn;
- Liên hệ với công an xã, phường, thị trấn nơicho là chồng đang sinh sống để nhờ xác nhậnviệc chồng có cư trú thực tế ở đóù không; nếucông an xác nhận chồng đang sinh sống tại địabàn này thì vợ gửi đơn ly hôn đến Tòa ánquận/huyện nơi đó để yêu cầu giải quyết ly hôn;
- Liên hệ với cơ quan, tổ chức hoặc cơ sở nơichồng đang làm việc để xác nhận chồng đanglàm việc tại đây và gửi đơn đến Tòa án nơi cơquan, tổ chức, cơ sở nơi chồng đang làm việcgiải quyết việc ly hôn
Câu hỏi 30: Chồng bỏ nhà đi, vợ yêu cầuTòa án giải quyết ly hôn vắng mặt chồng thìcó được giải quyết không?
Trả lời:
Theo quy định của pháp luật, với những trườnghợp vắng mặt của đương sự, Tòa án vẫn xét xửcho ly hôn Do đó, vợ có quyền gửi đơn đến Tòaán cấp quận/huyện nơi chồng có hộ khẩu thường
Theo đó, khi ly hôn các bên có thể nộp đơn
tại Toà án nơi vợ chồng cư trú (nơi đăng ký hộ
khẩu) hoặc nơi làm việc của chồng hoặc của vợ
Việc lựa chọn Tòa án nơi nào giải quyết là do vợ
chồng quyết định trên cơ sở đảm bảo phù hợp
với điều kiện của các bên
Câu hỏi 29: Trường hợp người chồng có
nhiều nơi cư trú, khi người vợ có yêu cầu ly
hôn thì nộp đơn đến Tòa án nào?
Trả lời:
Tòa án cóù thẩm quyền giải quyết vụ án ly
hôn là Tòa án nơi bị đơn cư trú, làm việc (nơi cư
trú của cá nhân là nơi cá nhân thường xuyên
sinh sống hoặc đang sinh sống) Do vậy, để
được Tòa án thụ lý giải quyết vụ án, người viết
đơn ly hôn (vợ - nguyên đơn) cần chứng minh
nơi chồng (bị đơn) thường xuyên sinh sống hoặc
đang sinh sống, hoặc nơi chồng làm việc
Để giải quyết việc ly hôn, có thể thực hiện
như sau:
- Liên hệ với công an xã, phường, thị trấn nơi
chồng thường trú đề nghị xác nhận chồng
thường xuyên sinh sống hoặc cóù đang sinh sống
ở địa phương đó Nếu công an xã, phường, thị
Trang 28mục đích với sự giúp đỡ của Tòa án sẽ giúp chocác bên hiểu rõ quyền và nghĩa vụ của mỗi bêntrong mối quan hệ ly hôn; qua đó giúp cácđương sự thỏa thuận với nhau về việc ly hôn màkhông cần đưa vụ án ra xét xử
Câu hỏi 32: Hòa giải việc ly hôn của vợchồng tại Tòa án có những ai tham gia?
Trả lời:
Theo quy định, thành phần phiên hòa giải lyhôn tại Tòa án gồm có:
- Thẩm phán, chủ trì phiên hòa giải
- Thư ký Tòa án, ghi biên bản hòa giải
- Vợ, chồng yêu cầu ly hôn
- Người đại diện hợp pháp của vợ, chồng
- Người phiên dịch (nếu vợ, chồng không biếttiếng Việt)
Câu hỏi 33: Thời hạn giải quyết ly hônđược quy định như thế nào?
Trả lời:
trú để yêu cầu giải quyết ly hôn
Trường hợp chồng bỏ nhà đi, nếu đã được
Tòa án triệu tập hợp lệ đến lần thứ hai mà vẫn
cố tình vắng mặt thì Tòa án lập biên bản về việc
không tiến hành hòa giải được do bị đơn vắng
mặt và ra quyết định đưa vụ án ra xét xử theo
thủ tục chung
Trong trường hợïp xét xử vắng mặt, Tòa án
sẽ tiến hành niêm yết bản án tại trụ sở Tòa án
nơi đã xét xử sơ thẩm và Ủy ban nhân dân
phường, xã, thị trấn nơi người chồng cư trú
Sau 15 ngày kể từ ngày Tòa tuyên án hoặc từ
ngày người chồng nhận được bản án mà người
chồng không kháng cáo hoặc sau 30 ngày kể từ
ngày Tòa tuyên án hoặc từ ngày Viện Kiểm sát
nhận được bản án mà Viện Kiểm sát cùng cấp
(quận/huyện) không kháng nghị thì bản án đó có
hiệu lực pháp luật
Câu hỏi 31: Khi Tòa án giải quyết ly hôn,
hòa giải việc ly hôn của vợ chồng có phải là
thủ tục bắt buộc không?
Trả lời:
Hòa giải tại Tòa án là thủ tục bắt buộc nhằm
Trang 29Câu hỏi 34: Ly hôn phải nộp nhưng khoản
tiền gì? Ai là người phải nộp những khoản
tiền này?
Trả lời:
Theo quy định, người có yêu cầu ly hôn phải
nộp 200.000 đồùng án phí ly hôn (xét xử sơ thẩm)
nếu không có tranh chấp tài sản; trường hợp có
tranh chấp tài sản thì án phí được tính theo quy định
hiện hành Tòa án chỉ giải quyết yêu cầu ly hôn khi
bên có yêu cầu ly hôn đã đóùng tiền án phí ly hôn sơ
thẩm (nộp cho Tòa án biên lai đã đóùng tiền án phí)
Câu hỏi 35: Pháp luật quy định như thế nào
về trình tự, thủ tục giải quyết vụ án ly hôn?
Trả lời:
NỘP TIỀN TẠM ỨNG ÁN PHÍ TRONG THỜI GIAN 15 NGÀY (NGƯỜI VIẾT ĐƠN)
NỘP BIÊN LAI THU TIỀN ÁN PHÍ
ĐƯA VỤ ÁN
RA XÉT XỬ (TỪ 01 ĐẾN 02 THÁNG)
CÔNG NHẬN SỰ THỎA THUẬN CỦA CÁC ĐƯƠNG SỰ
TẠM ĐÌNH CHỈ GIẢI QUYẾT VỤ ÁN
ĐÌNH CHỈ GIẢI QUYẾT VỤ ÁN
TÒA ÁN QUẬN/HUYỆN NƠI CƯ TRÚ CỦA VỢ CHỒNG
TÒA ÁN THỤ LÝ GIẢI QUYẾT (04 ĐẾN 06 THÁNG)
MỞ PHIÊN TÒA XÉT XỬ
BẢN SAO CÓ CHỨNG THỰC CÁC GIẤY TỜ LIÊN QUAN
GIẤY TỜ KHÁC CÓ LIÊN QUAN
GIẤY TỜ CHỨNG NHẬN VỀ QUYỀN SỞ HỮU TÀI SẢN
GIẤY CHỨNG NHẬN ĐĂNG KÝ KẾT HÔN
CHỨNG MINH NHÂN DÂN CỦA VỢ, CHỒNG
GIẤY KHAI SINH CỦA CON CHUNG (NẾU CÓ)
GỬI ĐƠN LY HÔN
VIẾT ĐƠN LY HÔN (VỢ, CHỒNG HOẶC CẢ VỢ CHỒNG)
TÒA ÁN THÔNG BÁO NỘP TIỀN TẠM ỨNG ÁN PHÍ
Thời hạn
xét xử Thời điểmtính Thời hạn Gia hạn
Chuẩn bị
xét xử Kể từ ngàythụ lý vụ án 04 tháng Không quá 02tháng đối với vụ
án có tính chất phức tạp hoặc
do trở ngại khách quan Mở
Trang 30Mức tiền được miễn nộp một phần nhiềunhất không vượt quá 50% mức tiền tạm ứng ánphí, án phí Tòa án mà người đó phải nộp
Câu hỏi 38: Người có yêu cầu ly hônnhưng bị Tòa án bác đơn ly hôn thì phải nộptiền án phí không?
Trả lời:
Theo quy định của pháp luật, người có yêucầu ly hôn được gọi là nguyên đơn Nguyên đơnphải chịu án phí dân sự sơ thẩm trong vụ án lyhôn không phụ thuộc vào việc Toà án chấpnhận hay không chấp nhận yêu cầu của nguyênđơn (bác đơn)
Câu hỏi 36: Trường hợp nào được xem xét
miễn nộp toàn bộ tiền tạm ứng an phí, án phí
giải quyết vụ án ly hôn và gia đình?
Trả lời:
Toà án cho miễn nộp toàn bộ tiền tạm ứng
án phí đối với các trường hợp sau:
- Người yêu cầu cấp dưỡng;
- Người yêu cầu xin xác định cha, mẹ cho
con chưa thành niên hoặc con đã thành niên
mất năng lực hành vi dân sự;
- Cá nhân, hộ gia đình thuộc diện nghèo theo
quy định của Chính phủ
Câu hỏi 37: Trường hợp nào người có yêu
cầu ly hôn được Tòa án xem xét miễn nộp
một phần tiền tạm ứng an phí, án phí giải
quyết vụ án ly hôn và gia đình? Mức miễn
nộp một phần được xác định như thế nào?
Trả lời:
Người có khó khăn về kinh tế được Uỷ ban
nhân dân xã, phường, thị trấn nơi người đó cư
trú hoặc cơ quan, tổ chức nơi người đó làm việc
xác nhận, thì được Toà án cho miễn nộp một
phần tiền tạm ứng án phí, án phí
Trang 31PHẦN THỨ HAI
QUYỀN VỀ CON VÀ YÊU CẦU CẤP
DƯỠNG NUÔI CON
Câu hỏi 39: Khi nào được coi là con chungcủa vợ chồng?
Trả lời:
Con chung của vợ chồng là con sinh ratrong thời kỳ hôn nhân hoặc do người vợ cóùthai trong thời kỳ hôn nhân; con sinh ra trướcngày đăng ký kết hôn và được cha mẹ thừanhận là con chung của vợ chồng; con sinh ratrong vòng 300 ngày kể từ ngày người chồngchết hoặc kể từ ngày bản án, quyết định củaTòa án xử cho vợ chồng ly hôn có hiệu lựcpháp luật; con được Tòa án xác định là conchung của vợ chồng