“Phân tích phương pháp sử dụng số Bình quân để phân tích tình hình tội phạm trong thống kê tư pháp hình sự”

Thống kê tư pháp hình sự là công cụ hữu hiệu của các cơ quan tiến hành tố tụng, cơ quan thi hành án, các nhà nghiên cứu về tội phạm để đánh giá, phân tích, những hoạt động trong lĩnh vực hình sự cũng như dánh giá tình hình tội phạm. thống kê tư pháp hình sụ có một vai trò rất lớn trong cuộc sống. từ những kết quả của hoạt động thống kê tội phạm sẽ cho ta nhìn thấy được một cái nhìn toàn diện về tình hìnhvề tội phạm nói chung, về từng loại tội phạm cụ thể nói riêng. Từ đó các cơ quan chức năng có thẩm quyền sẽ đưa ra những biện pháp cụ thể hữu hiệu để đấu tranh, phòng chống tội phạm nhằm đảm bảo sư ổn định xã hội, phát triển kinh tế xã hội của đất nước. Trong thống kê tư pháp hình sự, có rất nhiều phương pháp để phân tích tình hình tội phạm, mỗi phương pháp lại có những đặc điểm riêng, cách áp dụng riêng của mình. Trong số những phương pháp đó không thể không nói đến phương pháp “Số bình quân”, vậy phương pháp này là gì? Đặc điểm như thế nào? Cách áp dụng ra sao?

A MỞ ĐẦU 1

B NỘI DUNG 2

I Khái quát chung về phương pháp sử dụng số Bình quân để phân tích tình hình tội phạm trong thống kê tư pháp hình sự 2

1 Khái niệm phương pháp tính số bình quân 2

2 Đặc điểm phương pháp tính số bình quân 2

3 Mục đích của phương pháp tính số bình quân 3

4 Ý nghĩa của phương pháp tính số bình quân 3

II Các bước tiến hành phương pháp sử dụng số Bình quân để phân tích tình hình tội phạm trong thống kê tư pháp hình sự 4

1 Công thức chung tính số Bình quân 4

2 Các bước tiến hành phương pháp sử dụng số Bình quân để phân tích tình hình tội phạm trong thống kê tư pháp hình sự 4

3 Các trường hợp tính số bình quân 4

a Tính số bình quân trong trường hợp đơn giản 4

b Tính số Bình quân trong trường hợp phức tạp 5

III Ưu điểm và nhược điểm của phương pháp sử dụng số Bình quân để phân tích tình hình tội phạm trong thống kê tư pháp hình sự 8

1 Ưu điểm 8

2 Nhược điểm 9

IV Bài tập áp dụng 9

1 Bài tập số 1: 9

2 Bài tập số 2: 12

C KẾT LUẬN 16

TÀI LIỆU THAM KHẢO 16

A MỞ ĐẦU

Thống kê tư pháp hình sự là công cụ hữu hiệu của các cơ quan tiến hành tố tụng, cơ quan thi hành án, các nhà nghiên cứu về tội phạm để đánh giá, phân tích, những hoạt động trong lĩnh vực hình sự cũng như dánh giá tình hình tội phạm thống kê tư pháp hình sụ có một vai trò rất lớn trong cuộc sống từ những kết quả của hoạt động thống kê tội phạm sẽ cho ta nhìn thấy được một cái nhìn toàn diện về tình hìnhvề tội phạm nói chung, về từng loại tội phạm cụ thể nói riêng Từ đó các cơ quan chức năng có thẩm quyền sẽ đưa ra những biện pháp

cụ thể hữu hiệu để đấu tranh, phòng chống tội phạm nhằm đảm bảo sư ổn định

xã hội, phát triển kinh tế - xã hội của đất nước

Trong thống kê tư pháp hình sự, có rất nhiều phương pháp để phân tích tình hình tội phạm, mỗi phương pháp lại có những đặc điểm riêng, cách áp dụng riêng của mình Trong số những phương pháp đó không thể không nói đến phương pháp “Số bình quân”, vậy phương pháp này là gì? Đặc điểm như thế nào? Cách áp dụng ra sao? Để làm rõ những câu hỏi trên Nhóm 3 lớp 3 xin chọn

đề tài “Phân tích phương pháp sử dụng số Bình quân để phân tích tình hình tội phạm trong thống kê tư pháp hình sự” làm đề tài cho bài tập nhóm của mình!

B NỘI DUNG

I Khái quát chung về phương pháp sử dụng số Bình quân để phân tích tình hình tội phạm trong thống kê tư pháp hình sự

1 Khái niệm phương pháp tính số bình quân

Số bình quân thể hiện mức độ đại biểu theo một tiêu thức nào đó của hiện tượng nghiên cứu Phương pháp sử dụng số Bình quân trong thống kê tư pháp hình sự là một trong những phương pháp nghiên cứu về tình hình tội phạm và tình hình xử lý tội phạm, thể hiện đặc điểm chung nhất, phổ biến nhất của hiện tượng, nhằm đưa ra các nhận định, dự báo về tình hình tội phạm trong một phạm

vi không gian và thời gian nhất định

Thống kê tư pháp hình sự thường sử dụng số bình quân cộng để phân tích một chỉ số về tình hình phạm tội hoặc tình hình xử lý tội phạm, như số năm bị

xử phạt tù bình quân của một người phạm tội, số vụ xét xử bình quân của một thẩm phán, số phạm nhân bình quân của một cán bộ quản giáo phải quản lý

2 Đặc điểm phương pháp tính số bình quân

Thứ nhất, phương pháp sử dụng số Bình quân để phân tích tình hình tội

phạm có tính chất tổng hợp và khái quát cao, thể hiện mức độ chung nhất, phổ biến nhất, đại biểu nhất của tiêu thức nghiên cứu Bởi vì phương pháp số bình quân được tính dựa trên công thức cơ bản trung bình cộng của các tiêu thức

Thứ hai, phương pháp sử dụng số Bình quân để phân tích tình hình tội

phạm chỉ biểu hiện đặc điểm chung của cả tổng thể nghiên cứu, không biểu hiện mức độ cá biệt Tức là thể hiện mức độ trung bình của cá thể trong một tổng thể,

chứ không thể hiện đặc điểm riêng biệt của từng cá thể Ví dụ: Thu nhập trung

bình của người phạm tội tại huyện A năm 2019 là 3,5 triệu, con số này chỉ là thể hiện được thu nhập bình quân của mỗi người phạm tội, chứ không thể hiện thu nhập cụ thể của người phạm tội X, người phạm tội Y… là bao nhiêu

Thứ ba, phương pháp sử dụng số Bình quân để phân tích tình hình tội phạm

chỉ chính xác khi tính cho tổng thể của các đơn vị cùng loại Ví dụ: tính bình

quân thu nhập người phạm tội thì các tiêu chí phải cùng một đơn vị là triệu đồng, không thể mỗi tiêu chí có đơn vị khác nhau như: nghìn đồng, USD, euro…

3 Mục đích của phương pháp tính số bình quân

Thứ nhất, mục đích của phương pháp tính số Bình quân trong phân tích

tình hình tội phạm là đưa ra được số liệu xác định mặt bằng chung, mang tính bao quát, tổng thể trong một phạm vi đối tượng nhất định

Thứ hai, kết quả của phương pháp số Bình quân dùng để làm căn cứ cho

việc đánh chung hình hình tội phạm hoặc là căn cứ để so sánh giữa các đối tượng khác nhau trong một đơn vị không gian và thời gian nhất định của hoạt động phân tích tình hình tội phạm

Ví dụ như: tính trung bình số năm phạt tù đối với các tội phạm về ma túy ở

địa phương A trong một năm Mục đích nhằm đưa ra được số năm phạt tù bình quân đối một tội phạm về ma túy ở địa phương A là bao nhiêu, từ số liệu này sẽ

là căn cứ để so sánh với bình quân năm phạt tù của một người phạm tội ở địa phương A Từ số liệu trên có thể đánh giá được mức độ nguy hiểm riêng đối với tội phạm túy so với mặt bằng chung của các loại tội phạm ở địa phương A Hoặc

từ số liệu trên sẽ dùng để so sánh với bình quân số năm phạt tù của tội phạm về

ma túy với những năm trước để đánh về mức độ nguy hiểm của tội phạm này năm nào sẽ có mức độ nguy hiểm cao hơn, hay thấp hơn

4 Ý nghĩa của phương pháp tính số bình quân

Ý nghĩa của phương pháp tính số bình quân trong phân tích tình hình tội phạm cũng giống như hoạt động thống kê trong tư pháp hình sự nói chung đó là làm căn cứ để đánh giá tình hình tội phạm trong một đơn vị không gian, thời gian nhất định Phương pháp tính số bình quân trong phân tích tình hình tội phạm có ý nghĩa là đưa ra số liệu mặt bằng chung đại diện cho một tập hợp các

số liệu Là cơ sở để so sánh giữa hai tập hợp số liệu với nhau từ đó đánh giá được mức độ nguy hiểm hành vi cho xã hội của các đối tượng được so sánh

II Các bước tiến hành phương pháp sử dụng số Bình quân để phân tích tình hình tội phạm trong thống kê tư pháp hình sự

1 Công thức chung tính số Bình quân

Công thức chung để áp dụng tính số Bình quân như sau:

=

Ví dụ: Tỉnh B năm 2018, 2019 có số vụ án lần lượt là 100 và 200 Ta có: 100 +

200 = 300 vụ án là tổng số lượng biến tiêu thức, 2 năm là tổng số đơn vị tổng thể

2 Các bước tiến hành phương pháp sử dụng số Bình quân để phân tích tình hình tội phạm trong thống kê tư pháp hình sự

Khi đã có bảng số liệu được thu thập, cần thực hiện các bước sau:

Bước 1: Tính tổng số lượng biến tiêu thức

Bước 2: Tính tổng số đơn vị tổng thể

Bước 3: Áp dụng công thức chung để tính số Bình quân

Bước 4: Đánh giá kết quả thu được, ảnh hưởng của số Bình quân đến tình hình tội phạm, đưa ra dự báo và kết luận

3 Các trường hợp tính số bình quân

a Tính số bình quân trong trường hợp đơn giản

Tính số Bình quân trong trường hợp đơn giản là trường hợp được áp dụng khi lượng biến tiêu thức có tần số xuất hiện bằng nhau hoặc bằng 1 Ví dụ: tính bình quân số vụ án trong 5 năm, ở đây mỗi năm đều có đơn vị bằng nhau là 1 (năm)

Ví dụ: Tính được số bình quân số lượng vụ án Cướp tài sản tại địa phương

A mỗi năm trong giai đoạn 5 năm từ năm 2010-2015

Số lượng vụ án Cướp tài sản tại địa phương A trong giai đoạn 5 năm từ năm 2010-2015 được thể hiện qua bảng số liệu sau:

Bước 1: Tính tổng số lượng vụ án cướp tài sản (tổng số lượng biến tiêu thức) là: 1105+1075+902+700+508=4.290 (vụ án)

Bước 2: Tính tổng số năm (Tổng số đơn vị tổng thể) là: 5 (năm)

Bước 3: Thay vào công thức ta tính được số bình quân số lượng vụ án Cướp tài sản tại địa phương A mỗi năm: 4.290/5= 858 (vụ án)

Bước 4: Kết luận

Như vậy, số vụ án Cướp tài sản trung bình một năm tại địa phương A trong giai đoạn 5 năm từ năm 2010-2015 là 858 vụ Số liệu này phản ánh mức độ tình hình tội phạm Cướp tài sản ở địa phương A là khá cao, đây là hệ quả của nhiều nguyên nhân khác nhau trong xã hội, ví dụ như thất nghiệp, trình độ văn hóa thấp, tệ nạn xã hội nhiều… Từ đó, có thể dự báo tình hình loại tội phạm này trong tương lai và đưa ra giải pháp phòng ngừa tội phạm hiệu quả

b Tính số Bình quân trong trường hợp phức tạp

Tính số Bình quân trong trường hợp phức tạp là trường hợp được áp dụng khi lượng biến tiêu thức có tần số xuất hiện nhiều lần hoặc có khoảng cách tổ

Ví dụ: bảng số liệu cho các lượng biến là mức xử phạt tù từ 1 năm đến 5 năm; từ

6 năm đến 10 năm…

Năm Số lượng vụ án

Cướp tài sản

Ví dụ 1: Tính số tuổi trung bình của nạn nhân trong các vụ án xâm hại tình

dục trẻ em trên địa bàn toàn quốc trong năm 2018

Số lượng nạn nhân trong các vụ án xâm hại tình dục trẻ em dựa trong độ tuổi từ 5-15 tuổi trên địa bàn toàn quốc trong năm 2018:

Tuổi nạn

Số lượng

Bước 1: Tổng số tuổi nạn nhân trong các vụ án xâm hại tình dục trẻ em trên địa bàn toàn quốc trong năm 2018 là: [(24x5)+(56x6)+…+(271x14)+(129x15)= 14.985 (tuổi)

Bước 2: Tổng số nạn nhân trong các vụ án xâm hại tình dục trẻ em trên địa

24+56+66+72+96+85+97+193+205+271+129=1.294 (nạn nhân)

Bước 3: Áp dụng công thức tính được trên địa bàn toàn quốc trong năm

2018, số tuổi trung bình của nạn nhân trong các vụ án xâm hại tình dục trẻ em là:

14.985/1.294=11,6 (tuổi)

Bước 4: Kết luận

Từ số liệu này ta có thể rút ra được độ tuổi bình quân của nạn nhân trong

vụ án xâm hại tình dục trẻ em trên toàn quốc trong năm 2018 là 11,6 tuổi Độ tuổi của nạn nhân thể hiện rõ được tính chất, mức độ nguy hiểm cho xã hội của hành vi xâm hại tình dục trẻ em gây ra Nếu như trước đây trẻ bị xâm hại thường

là 14 - 18 tuổi, thì nay lại xuất hiện rất nhiều vụ việc ở lứa tuổi 9 - 13 tuổi, cá biệt

có nhiều trường hợp dưới 8 tuổi Do vậy ta có thể nhận định tình trạng tội phạm xâm phạm tình dục trẻ em có thể diễn ra ở mọi đối tượng, lứa tuổi với tính chất ngày càng nghiêm trọng

Ví dụ 2: Tính bình quân trình độ văn hóa của một người phạm tội ở tỉnh H

và tỉnh I năm 2019

Trình độ văn hóa của người phạm tội ở tỉnh H và I năm 2019 thể hiện qua bảng thống kê sau:

Trình độ văn hóa Số người phạm tội

ở tỉnh H

Số người phạm tội

ở tỉnh I

Bước 1: Tính trung bình trình độ văn hóa:

Trình độ văn hóa Trung bình cộng

trình độ văn hóa Lớp 1 đến lớp 5 3

Lớp 5đến lớp 9 7 Lớp 10 đến lớp 12 11

Bước 2: Tính tổng số trình độ văn hóa của người phạm tội ở tỉnh H, I:

Trung bình cộng

trình độ văn hóa

của người phạm

tội

Số người phạm tội

ở tỉnh H

Tổng số trình độ văn hóa của người phạm tội ở tỉnh H

Trung bình cộng trình độ

của người phạm tội

Số người phạm tội ở tỉnh I Tổng số trình độ văn hóa

của người phạm tội ở tỉnh I

Bước 3: Tính bình quân trình độ văn hóa của một người phạm tội ở tỉnh H,

Bình quân trình độ văn hóa của một người phạm tội ở tỉnh H năm 2019: 1845/295= 6,25 (Lớp)

Bình quân trình độ văn hóa của một người phạm tội ở tỉnh I năm 2019: 2130/390= 5,46 (Lớp)

Bước 4: Kết luận

Như vậy, năm 2019, bình quân trình độ văn hóa của một người phạm tội ở tỉnh H cao hơn bình quân trình độ văn hóa của một người phạm tội ở tỉnh I Nên

có thể rút ra kết luận rằng trong năm 2019 người phạm tội ở tỉnh H có trình độ văn hóa cao hơn người phạm tội ở tỉnh I

III Ưu điểm và nhược điểm của phương pháp sử dụng số Bình quân để phân tích tình hình tội phạm trong thống kê tư pháp hình sự

1 Ưu điểm

Thứ nhất, phương pháp sử dụng số bình quân giúp việc giúp đánh giá, xem

xét các số liệu một cách chung nhất, khái quát nhất Bởi vì số Bình quân có tính chất tổng hợp và khái quát cao, chỉ cần dùng một trị số để nêu lên mức độ chung nhất, phổ biến nhất của tình hình tội phạm trong điều kiện thời gian và không gian cụ thể Trong khi đó, phương pháp Mốt chỉ đưa ra được biểu hiện xuất hiện nhiều nhất

Thứ hai, kết quả phương pháp sử dụng số bình quân phản ánh mức độ trung

bình của hiện tượng nên được dùng để nghiên cứu các quá trình biến động của hiện tượng qua thời gian Qua đó thấy được xu hướng phát triển cơ bản của hiện tượng

Thứ ba, sử dụng phương pháp số Bình quân cho phép tính toán và so sánh

các hiện tượng không có cùng quy mô hay còn gọi là tần số Do đó, có thể tạo

thuận lợi cho việc nghiên cứu tình hình tội phạm Ví dụ: khi các tiêu thức biểu

hiện ở dạng khoảng cách tổ khác nhau như từ 3 năm đến 5 năm tù, từ 6 năm đến

8 năm tù, từ 9 năm đến 15 năm tù… thì vẫn có thể tính được bình quân một người phạm tội bị xử phạt bao nhiêu năm tù

có thể thực hiện trong một tổng thể có đơn vị lớn

2 Nhược điểm

Thứ nhất, vì số bình quân mang tính chất đại diện cho tổng thể, nên để số

bình quân có tính đại biểu cao thì cần đảm bảo sao cho chỉ số về tình hình tội phạm dùng để tính số bình quân phải đủ lớn

Thứ hai, số Bình quân chỉ biểu hiện đặc điểm chung của cả tổng thể nghiên

cứu, không biểu hiện mức độ cá biệt nên sử dụng số bình quân chung của tổng thể để nghiên cứu sẽ không thấy được đầy đủ tình hình phát triển giữa các bộ phận của tổng thể hiện tượng đó

Thứ ba, số Bình quân chịu ảnh hưởng của lượng biến đột xuất trong dãy số.

Vì bản chất là san bằng mọi sự chênh lệch về lượng biến của tiêu thức để có một con số duy nhất đại diện cho tất cả lượng biến của tiêu thức nghiên cứu nên nên việc biến đổi đột xuất các chỉ số sẽ ảnh hưởng đến số Bình quân

IV Bài tập áp dụng

1 Bài tập số 1:

Cho bảng số liệu sau:

Giá trị tài sản bị chiếm đoạt trong các vụ án trộm cắp tài sản tại huyện A tỉnh Z

và tại thành phố C tỉnh Z năm 2018 (số liệu giả định) (đơn vị: triệu đồng)

Giá trị tài sản bị chiếm đoạt

(triệu đồng)

Số vụ án tại huyện

A

Số vụ án tại thành

phố C

Câu hỏi:

1 Căn cứ bảng thống kê trên, hãy sử dụng phương pháp số bình quân để tính giá trị tài sản trung bình bị chiếm đoạt trong các vụ án trộm cắp tài sản ở hai địa phương trên?

2 So sánh giá trị tài sản trung bình bị chiếm đoạt trong các vụ án trộm cắp tài sản ở hai địa phương trên? Nhận xét về tình hình tội trộm cắp tài sản ở hai địa phương trên và giải thích nguyên nhận dẫn đến sự khác nhau về giá trị tài sản trung bình bị chiế đoạt giữ hai địa phương trên?

3 Nêu một số giải pháp để giảm tội trộm cắp tài sản ở hai địa phương trên?

Đáp án:

1 Tính bình quân giá trị tài sản bị chiếm đoạt trong một vụ án:

- Trước tiên ta tính bình quân giá trị tài sản bị chiếm đoạt của từng mốc giá trị tài sản bị chiếm đoạt, từ đó ta lâp được bảng tính sau:

Trung bình giá

trị tài sản bị

chiếm đoạt bị

chiếm đoạt

(triệu đồng)

Số vụ án tại huyện

A

Số vụ án tại

thành phố C

Tổng giá trị tài sản bị chiếm đoạt trong các vụ

án ở huyện A

(triệu đồng)

Tổng giá trị tài sản bị chiếm đoạt trong các vụ

án ở thành

phố C (triệu

đồng)

Từ kết quả ở bảng trên có thể suy ra:

- Bình quân giá trị tài sản bị chiếm đoạt trong một vụ án trộm cắp tài sản xảy ra tại huyện A tỉnh Z trong năm 2018 là: 1605/70 = 22,93 (triệu đồng)

- Bình quân giá trị tài sản bị chiếm đoạt trong một vụ án trộm cắp tài sản xảy ra tại thành phố C tỉnh Z trong năm 2018 là: 2761/102 = 27,07 (triệu đồng)

2 So sánh giá trị tài sản trung bình bị chiếm đoạt trong các vụ án trộm cắp tài sản ở hai địa phương trên? Nhận xét về tình hình tội trộm cắp tài sản ở hai địa phương trên và giải thích nguyên nhận dẫn đến sụ khác nhau về giá trị tài sản trung bình bị chiế đoạt giữ hai địa phương trên?

- So sánh:

Từ kết quả trên ta thấy rằng bình quân giá trị tài sản bị chiếm đoạt trong một vụ án trộm cắp tài sản trong năm 2018 xảy ra tại thành phố C lớn hơn giá trị tài sản bị chiếm đoạt trong một vụ án xảy ra ở huyện A

- Nhận xét: Từ bình quân giá trị tài sản bị chiếm đoạt trong một vụ án ta

có thể thấy được rằng tình hình tội phạm trộm cắp tài sản xảy ra tại thành phố C

có tính chất nghiêm trọng hơn tại huyện A, bởi lẽ giá trị tài sản bị chiếm đoạt trong một vụ án ở đây cao hơn nhiều so với ở huyện A, cụ thể là cao hơn 4,14 (triệu đồng)

- Nguyên nhân dẫn đến sự khác biệt đó là: Huyện A và thành phố C cùng

thuộc tỉnh Z, tuy nhiên do C là thành phố nên có điều kiện kinh tế phát triển hơn

ở huyện A, cho nên đây là nơi có nhiều người có nhiều tài sản có giá trị lớn cho nên các tài sản bị chiếm đoạt ở đây thường là các tài sản có giá trị cao hơn Chính vì vậy mà bình quân giá trị tài sản bị chiếm đoạt trong một vụ án trộm cắp tài sản xảy ra trong năn tại thành phố C lại lớn hơn ở huyện A

3 Một số giải pháp để giảm tội trộm cắp tài sản

- Tăng cường các biện pháp bảo vệ tài sản như: khóa cửa cẩn thận, lắp đặt

hệ thống camera giám sát,…

- Tăng cường các hoạt động tuần tra của lực lượng chuyên trách (công an, dân quân,…)

- Tuyên truyền nâng cao ý thức cảnh giác và kỹ năng phòng ngừa tội phạm trộm cắp tài sản cho người dân

- Giải quyết tốt các vấn đề về tệ nạn xã hội, lao động, việc làm