KẾ TOÁN các KHOẢN đầu tư vào CÔNG TY LIÊN kết THEO VAS 07 và IAS 28

Hà Xuân Thạch4.3 Phương pháp xác định và ghi nhận các khoản điều chỉnh khi lập và trìnhbày BCTC hợp nhất của nhà đầu tư đối với các khoản đầu tư vào công ty liên kết 4.3.1 Xác định và gh

Giảng viên hướng dẫn: PGS TS Hà Xuân Thạch

II Các phương pháp kế toán

IV Căn cứ ghi sổ kế toán, lập và trình bày BCTC hợp nhất của nhà đầu tư

4.2 Nguyên tắc ghi sổ, lập và trình bày BCTC hợp nhất của nhà đầu tư

Giảng viên hướng dẫn: PGS TS Hà Xuân Thạch

4.3 Phương pháp xác định và ghi nhận các khoản điều chỉnh khi lập và trìnhbày BCTC hợp nhất của nhà đầu tư đối với các khoản đầu tư vào công ty liên kết

4.3.1 Xác định và ghi nhận phần lãi hoặc lỗ trong kỳ báo cáo của nhà đầu

tư trong công ty liên kết theo phương pháp VCSH 18

4.3.3 Xác định các khoản chênh lệch phát sinh khi mua khoản đầu tư vào

4.3.4 Những thay đổi VCSH của công ty liên kết 24 4.3.5 Điều chỉnh giá trị khoản đầu tư do sử dụng BCTC của công ty liên kết không được lập cùng ngày với BCTC của nhà đầu tư 25 4.3.6 Điều chỉnh giá trị khoản đầu tư do nhà đầu tư và công ty liên kết sử

4.3.7 Xác định và ghi nhận phần lãi hoặc lỗ của nhà đầu tư trong công ty liên kết và các khoản điều chỉnh khác từ sau ngày đầu tư đến cuối kỳ kế toán

4.4 Trình bày khoản đầu tư vào công ty liên kết trong BCTC hợp nhất 32

C KẾT LUẬN

Nhóm thực hiện: Nhóm 2 - Lớp Cao Học Kế Toán – Kiểm Toán Đêm, Khóa 21

Giảng viên hướng dẫn: PGS TS Hà Xuân Thạch

ĐẦU TƯ VÀO CÔNG TY LIÊN KẾT

A LỜI MỞ ĐẦU

Giảng viên hướng dẫn: PGS TS Hà Xuân Thạch

Trong những năm gần đây, nền kinh tế nước ta có nhiều chuyển biến do sự đổimới sang nền kinh tế thị trường có sự điều tiết của nhà nước, đồng thời mở rộng hộinhập kinh tế quốc tế Do đó, những nghiệp vụ và bản chất giao dịch kinh tế giữa cácdoanh nghiệp cũng phức tạp hơn Kế toán không chỉ quan tâm đến các nghiệp vụmua hàng, bán hàng, tiền lương… mà còn phải hạch toán các khoản đầu tư tài chínhnhư đầu tư vào công ty con, công ty liên doanh, công ty liên kết… sao cho người sửdụng báo cáo tài chính có thể thấy rõ được giá trị cũng như khả năng sinh lời từnhững khoản đầu tư này

Trước sự phát triển nhanh của nền kinh tế thị trường và toàn cầu hóa này thìviệc đòi hỏi Chuẩn mực kế toán Việt Nam phải phát triển theo hướng quốc tế hoácác chuẩn mực kế toán là hết sức cần thiết nhằm tạo ra “tiếng nói chung” và “sânchơi đạt tiêu chuẩn” sẽ làm tăng hiệu quả thị trường thế giới và tăng khả năng hợptác tìm kiếm vốn góp phần cạnh tranh có hiệu quả

Với những nguyên nhân trên, nhóm chúng tôi xin được trình bày đề tài “Kế toán các khoản đầu tư” nhằm trình bày những quy định và hướng dẫn các nguyên

tắc và phương pháp kế toán các khoản đầu tư Đồng thời, bài tiểu luận của nhómcũng sẽ đi vào so sánh những điểm giống nhau và khác nhau giữa Chuẩn mực kếtoán Việt Nam và Chuẩn mực kế toán Quốc tế ở nội dung này

Vì thời gian có hạn nên bài tiểu luận sẽ không tránh khỏi những sai sót nhấtđịnh, kính mong nhận được sự đóng góp ý kiến của thầy Chúng tôi xin chân thànhcảm ơn!

Nhóm 2 – Lớp Cao Học Kế Toán Kiểm Toán Đêm, Khóa 21

Nhóm thực hiện: Nhóm 2 - Lớp Cao Học Kế Toán – Kiểm Toán Đêm, Khóa 21

1.2 Các khoản đầu tư công cụ tài chính

+ Nhận tiền mặt hoặc tài sản tài chính từ các đơn vị khác, hoặc

+ Trao đổi các tài sản tài chính hoặc nợ phải trả tài chính với đơn vịkhác theo các điều kiện có thể có lợi cho đơn vị;

- Hợp đồng sẽ hoặc có thể được thanh toán bằng các công cụ VCSH củađơn vị

Nợ phải trả tài chính

Là các nghĩa vụ sau:

- Mang tính bắt buộc để:

+ Thanh toán tiền mặt hoặc tài sản tài chính cho đơn vị khác;

+ Trao đổi các tài sản tài chính hoặc nợ phải trả tài chính với đơn vịkhác theo các điều kiện không có lợi cho đơn vị; hoặc

- Hợp đồng sẽ hoặc có thể được thanh toán bằng các công cụ VCSH củađơn vị

Công cụ VCSH

Là hợp đồng chứng tỏ được những lợi ích còn lại về tài sản của đơn vị saukhi trừ đi toàn bộ nghĩa vụ của đơn vị đó

Công cụ tài chính phái sinh

Là một công cụ tài chính hoặc một hợp đồng thỏa mãn đồng thời ba đặcđiểm sau:

- Có giá trị thay đổi theo sự thay đổi của lãi suất, giá công cụ tài chính, giáhàng hóa, tỷ giá hối đoái, chỉ số giá cả hoặc lãi suất, xếp hạng tín dụng hoặc chỉ

số tín dụng, hoặc các chỉ số khác với điều kiện trong trường hợp các chỉ số khácnày là các biến số phi tài chính thì biến số đó không liên quan đến các bên thamgia hợp đồng (còn được gọi là các biến số cơ sở);

- Không yêu cầu đầu tư thuần ban đầu hoặc yêu cầu đầu tư thuần ban đầuthấp hơn so với các loại hợp đồng khác có các phản ứng tương tự đối với sự thayđổi của các yếu tố thị trường; và

- Được thanh toán vào một ngày trong tương lai

1.3 Các khoản đầu tư vào công ty liên kết

Công ty liên kết

Là công ty trong đó nhà đầu tư có ảnh hưởng đáng kể nhưng không phải là công

ty con hoặc công ty liên doanh của nhà đầu tư

Nhà đầu tư có ảnh hưởng đáng kể

Nếu nhà đầu tư nắm giữ trực tiếp hoặc gián tiếp thông qua các công ty con ít nhất20% quyền biểu quyết của bên nhận đầu tư thì được gọi là nhà đầu tư có ảnhhưởng đáng kể, trừ khi có quy định hoặc thoả thuận khác Ngược lại nếu nhà đầu

tư nắm giữ trực tiếp hay gián tiếp thông qua các công ty con ít hơn 20% quyềnbiểu quyết của bên nhận đầu tư, thì không được gọi là nhà đầu tư có ảnh hưởngđáng kể, trừ khi có quy định hoặc thoả thuận khác

Nhà đầu tư có ảnh hưởng đáng kể thường được thể hiện ở một hoặc các biểuhiện sau:

- Có đại diện trong Hội đồng quản trị hoặc cấp quản lý tương đương củacông ty liên kết;

- Có quyền tham gia vào quá trình hoạch định chính sách;

- Có các giao dịch quan trọng giữa nhà đầu tư và bên nhận đầu tư;

- Có sự trao đổi về cán bộ quản lý;

- Có sự cung cấp thông tin kỹ thuật quan trọng

1.4 Các khoản đầu tư vào công ty con

Theo quy định tại Luật Doanh nghiệp 2005 của Việt Nam một công ty đượccoi là công ty mẹ của công ty khác nếu thuộc một trong các trường hợp sau đây:

- Sở hữu trên 50% vốn điều lệ hoặc tổng số cổ phần phổ thông đã phát hànhcủa công ty đó;

- Có quyền trực tiếp hoặc gián tiếp bổ nhiệm đa số hoặc tất cả thành viênHội đồng quản trị, Giám đốc hoặc Tổng giám đốc của công ty đó;

- Có quyền quyết định việc sửa đổi, bổ sung Điều lệ của công ty đó

II Các phương pháp kế toán

2.1 Phương pháp giá gốc

Là phương pháp kế toán mà khoản đầu tư được ghi nhận ban đầu theo giágốc, sau đó không được điều chỉnh theo những thay đổi của phần sở hữu của nhàđầu tư trong tài sản thuần của bên nhận đầu tư

Đặc điểm:

- Khoản đầu tư được ghi nhận ban đầu theo giá gốc

- Giá trị ghi sổ của khoản đầu tư được điều chỉnh theo lãi lỗ tương ứng vớiphần sở hữu của nhà đầu tư

- Khoản được phân chia từ bên nhận đầu tư phải được hạch toán giảm giá trịkhoản đầu tư

- Khi lợi ích của nhà đầu tư thay đổi do sự thay đổi VCSH của bên nhận đầu

tư (đánh giá giảm tài sản, chênh lệch tỷ giá và các khoản chênh lệch phát sinh khihợp nhất)

2.2 Phương pháp VCSH

Là phương pháp kế toán mà khoản đầu tư được ghi nhận ban đầu theo giágốc, sau đó được điều chỉnh theo những thay đổi của phần sở hữu của nhà đầu tưtrong tài sản thuần của bên nhận đầu tư

Đặc điểm:

- Ghi nhận khoản đầu tư ban đầu theo giá gốc

- Hạch toán vào thu nhập lợi nhuận thuần được chia từ bên nhận đầu tư

- Các khoản được nhận khác từ bên nhận đầu tư phải ghi nhận giảm giá gốcgiá trị đầu tư và được coi như là các khoản thu hồi giá trị đầu tư

III Căn cứ để ghi sổ kế toán, lập và trình bày báo cáo tài chính (BCTC) riêng của nhà đầu tư

Căn cứ để ghi sổ kế toán giá trị khoản đầu tư vào công ty liên kết như sau:

- Đối với khoản đầu tư vào công ty cổ phần niêm yết trên thị trường chứngkhoán, việc ghi sổ của nhà đầu tư được căn cứ vào số tiền thực trả khi mua cổphiếu bao gồm cả các chi phí liên quan trực tiếp đến việc mua cổ phiếu và thông

báo chính thức của Trung tâm giao dịch chứng khoán về việc cổ phiếu của công

ty niêm yết đã thuộc phần sở hữu của nhà đầu tư;

- Đối với khoản đầu tư vào các công ty cổ phần chưa niêm yết trên thịtrường chứng khoán, việc ghi sổ được căn cứ vào giấy xác nhận sở hữu cổ phiếu

và giấy thu tiền bán cổ phiếu của công ty được đầu tư hoặc chứng từ mua khoảnđầu tư đó;

- Đối với khoản đầu tư vào các loại hình doanh nghiệp khác việc ghi sổđược căn cứ vào biên bản góp vốn, chia lãi (hoặc lỗ) do các bên thoả thuận hoặccác chứng từ mua, bán khoản đầu tư đó;

- Nhà đầu tư chỉ được ghi nhận khoản cổ tức, lợi nhuận được chia từ công

ty liên kết khi nhận được thông báo chính thức của công ty liên kết về số cổ tứcđược hưởng hoặc số lợi nhuận được chia trong kỳ theo nguyên tắc dồn tích

Giá gốc khoản đầu tư được xác định như sau:

- Giá gốc của khoản đầu tư vào công ty liên kết bao gồm Phần vốn góphoặc giá thực tế mua khoản đầu tư cộng (+) Các chi phí mua (nếu có), như chiphí môi giới, giao dịch

- Trường hợp góp vốn vào công ty liên kết bằng TSCĐ, vật tư, hàng hoá thìgiá gốc khoản đầu tư được ghi nhận theo giá trị được các bên góp vốn thống nhấtđánh giá Khoản chênh lệch giữa giá trị ghi sổ của TSCĐ, vật tư, hàng hoá và giátrị đánh giá lại được ghi nhận và xử lý như sau:

+ Khoản chênh lệch giữa giá đánh giá lại lớn hơn giá trị ghi sổ của vật

tư, hàng hoá được hạch toán vào thu nhập khác;

+ Khoản chênh lệch giữa giá đánh giá lại nhỏ hơn giá trị ghi sổ của vật

tư, hàng hoá được hạch toán vào chi phí khác;

+ Khoản chênh lệch lớn hơn giữa giá đánh giá lại và giá trị còn lại củaTSCĐ được hạch toán toàn bộ vào thu nhập khác; Khoản chênh lệch nhỏ hơngiữa giá đánh giá lại và giá trị còn lại của TSCĐ được hạch toán toàn bộ vào chiphí khác

Các khoản chênh lệch giữa giá trị ghi sổ với giá trị hợp lý của TSCĐ vàLTTM xác định được tại thời điểm mua khoản đầu tư cần phải được phân bổ dần

và điều chỉnh khi xác định và ghi nhận phần lãi hoặc lỗ của nhà đầu tư trongcông ty liên kết khi lập BCTC hợp nhất hàng năm Thời gian khấu hao TSCĐhoặc phân bổ LTTM cần phải căn cứ vào thời gian sử dụng hữu ích của từngTSCĐ và quy định hiện hành về phân bổ LTTM

Ví dụ 1: Ghi nhận khoản đầu tư

Trường hợp 1: Nhà đầu tư mua một lần đạt tỷ lệ ảnh hưởng đáng kể

Ngày 1/1/200N, Công ty A mua 40% cổ phần của Công ty B (Công ty A có ảnh hưởng đáng kể với Công ty B) với giá 160 bằng tiền mặt

Tại ngày mua, Công ty B có Bảng CĐKT như sau:

Giá trị ghi sổ Giá trị hợp lý

Tại ngày mua, Cty A xác định:

- Giá gốc mua khoản đầu tư là: 160

- Giá trị ghi sổ của 40% tài sản thuần có thể xác định được là:

40% x (400-110) = 116

- Chênh lệch (CL): 44

Khoản chênh lệch 44 được phân bổ cho các khoản mục có sự chênh lệch

giữa giá trị hợp lý và giá trị ghi sổ:

Khoản mục có CL Giá trị ghi sổ Giá trị hợp lý Chênh lệch 40% của CL

TSCĐ 210.0 290.0 80.0 32.0 Khoản chênh lệch giữa: 44 - 32= 12 là LTTM của nhà đầu tư phát sinh khi

mua khoản đầu tư vào công ty liên kết

Ghi nhận khoản đầu tư trên BCTC riêng của A theo giá gốc:

Trường hợp2: Nhà đầu tư mua nhiều lần mới đạt tỷ lệ ảnh hưởng đáng

kể

A mua 10% cổ phần trong B với giá 34 tại ngày 1/1/200N-1, và mua tiếp

30% cổ phần trong B với giá 140 tại ngày 1/1/200N

Giá trị sổ sách của TS thuần của B tại ngày mua như sau:

Tổng CL giữa giá phí và Gtrị SS của TS thuần tại

Tổng CL giữa giá phí và Gtrị SS của TS thuần tại

Ghi nhận khoản đầu tư tại ngày 1/1/200N-1:

Khoản đầu tư này sẽ được trình bày theo giá gốc trên BCTC riêng và BCTChợp nhất của nhà đầu tư tại ngày 31/12/200N-1

Ghi nhận khoản đầu tư tại ngày 1/1/200N:

Vậy khoản đầu tư vào công ty liên kết sẽ được trình bày theo phương pháp

VCSH trên báo cáo hợp nhất là 174 + 2 = 176 (chưa xét đến các điều chỉnh

khác).

3.3 Trình bày trên BCTC riêng của nhà đầu tư

- Danh sách và mô tả các công ty liên kết lớn kèm theo các thông tin vềphần sở hữu và tỷ lệ quyền biểu quyết, nếu tỷ lệ này khác với phần sở hữu

- Các phương pháp được sử dụng để kế toán các khoản đầu tư vào công tyliên kết

3.4 So sánh VAS 07 và IAS 08 về việc trình bày khoản đầu tư vào công

ty liên kết trên BCTC riêng của nhà đầu tư

VAS 07- Kế toán các khoản

đầu tư và công ty liên kết

IAS 28 - Kế toán các khoản đầu tư và công

- Các công ty liên kết hoặc;

- Các quỹ đầu tư chung, quỹ tín thác và các tổchức tương tự bao gồm các quỹ bảo hiểm liênquan đến đầu tư

mà khi nhận lần đầu được xác định rõ tại giátrị hợp lý thông qua lãi hoặc lỗ hoặc đượcphân loại là tài sản để bán và được hạch toántheo IAS 39- Các công cụ tài chính

Quyền biểu quyết tiềm tàng:

Một doanh nghiệp cần phải xem xét sự tồn tại

và có hiệu lực của quyền biểu quyết tiềm tàng

có thể sử dụng trong hiện tại hoặc có thểchuyển đổi khi đánh giá là quyền đó có khảnăng tham gia vào các quyết định chính sáchtài chính và hoạt động của công ty liên kếttrong tương lai hay không?

Không quy định

- Khi mua, bất cứ sự chênh

lệch nào dù là dương hay âm,

giữa giá trị của khoản đầu tư

với phần sở hữu của nhà đầu tư

theo giá trị hợp lý của tài sản

thuần có thể xác định được của

công ty liên kết được hạch tóan

theo VAS 11- Hợp nhất kinh

doanh Sự điều chỉnh hợp lý

được thực hiện để hạch toán:

- Chuẩn mực này chỉ ra rằng các khoản đầu tưvào công ty liên kết mà qua đó nhà đầu tư cóảnh hưởng quan trọng cần phải được hạch toántheo phương pháp VCSH dù nhà đầu tư có đầu

tư vào các công ty con và chuẩn bị các BCTChay không Tuy nhiên, nhà đầu tư không ápdụng phương pháp vốn chủ hữu khi trình bàycác BCTC riêng biệt theo quy định của IAS27

- Khi quyền biểu quyết tiềm tàng còn tồn tại,

cổ phần của nhà đầu tư trong lãi hoặc lỗ của

+ Khấu hao TSCĐ (căn cứ

vào giá trị hợp lý)

+ Phân bổ dần các khoản

chênh lệch giữa giá gốc của

khoản đầu tư và phần sở hữu

của nhà đầu tư theo giá trị hợp

lý của tài sản thuần có thể xác

định được …

công ty nhận đầu tư và trong những thay đổi

về nguồn VCSH của công ty nhận đầu tư đượcxác định trên cơ sở lợi ích chủ sở hữu hiện tại

và không phản ánh khả năng sử dụng hoặc cóthể chuyển đổi quyền biểu quyết tiềm tàng

- Khi mua, bất cứ sự chênh lệch nào dù làdương hay âm, giữa giá trị của khoản đầu tưvới phần sở hữu của nhà đầu tư theo giá trịhợp lý của tài sản thuần có thể xác định đượccủa công ty liên kết được hạch toán theo IAS03- Hợp nhất kinh doanh Sự điều chỉnh hợp

lý được thực hiện để hạch toán

… Các khoản lỗ do giảm giá tài sản được công

ty liên kết ghi nhận, ví dụ cho lợi thế kinhdoanh hoặc bất động sản, cây trồng và trangthiết bị …

Trường hợp ngừng áp dụng

phương pháp VCSH

Trường hợp ngừng áp dụng phương pháp VCSH

đáng kể trong việc chuyển giao

vốn cho nhà đầu tư

Chuẩn mực này không cho phép nhà đầu tưtiếp tục có ảnh hưởng quan trọng đến công tyliên doanh không áp dụng phương phápVCSH:

Khi công ty liên doanh hoạt động dưới nhữnghạn chế khắt khe trong dài hạn làm suy yếunghiêm trọng khả năng chuyển tiền của nócho nhà đầu tư Ảnh hưởng quan trọng có thể

bị mất trước khi phương pháp VCSH dừngkhả năng áp dụng…

Không quy định Doanh nghiệp đầu tư sẽ không áp dụng

phương pháp VCSH kể từ thời điểm doanhnghiệp không còn ảnh hưởng đáng kể đếncông ty liên kết và khoản đầu tư này sẽ đượchạch toán theo IAS 39 từ ngày đó, với điềukiện công ty liên kết không trở thành một công

ty con hoặc công ty liên doanh như được xácđịnh ở IAS 31

Giá trị còn lại của khoản đầu tư

từ lúc ngừng áp dụng phương

Khi khoản đầu tư ngừng được đầu tư vào công

ty liên kết, từ ngày này giá trị còn lại của

pháp VCSH được coi là giá

gốc

khoản đầu tư sẽ được ghi nhận như giá trịđánh giá ban đầu của tài sản tài chính theo quyđịnh của IAS 39

Không quy định thời gian Năm tài chính không giống nhau

Khi BCTC của một công ty liên kết được sửdụng để áp dụng phương pháp VCSH được lậpvào ngày báo cáo khác với ngày báo cáo củanhà đầu tư, sự chênh lệch không vượt quá 3tháng

Nếu không thực hiện điều

chỉnh thì phải giải trình trong

bản thuyết minh BCTC

Thống nhất các chính sách kế toán

IAS 28 yêu cầu nhà đầu tư đưa ra sự điềuchỉnh thích hợp trên BCTC của công ty liênkết để làm chúng phù hợp với chính sách kếtoán về lập báo cáo của nhà đầu tư như là cácgiao dịch và các sự kiện khác trong nhữngtrường hợp tương đương

- Theo phương pháp VCSH,

nếu phần sở hữu của nhà đầu tư

trong khoản lỗ của công ty liên

kết lớn hơn hoặc bằng giá trị

ghi sổ của khoản đầu tư, nhà

đầu tư không phải tiếp tục phản

ánh các khoản lỗ phát sinh sau

đó trên BCTC hợp nhất trừ khi

nhà đầu tư có nghĩa vụ thực

hiện thanh toán thay cho công

ty liên kết các khoản nợ mà nhà

đầu tư đã đảm bảo hoặc cam

kết trả

- Trong trường hợp này, giá trị

khoản đầu tư được trình bày

trên BCTC là bằng không (0)

Nếu sau đó công ty liên kết

hoạt động có lãi, nhà đầu tư chỉ

được ghi nhận phần sở hữu của

mình trong khoản lãi đó sau khi

Không ghi nhận Lỗ do giảm giá tài sản

IAS 39 được áp dụng để xác định khi có cáckhoản lỗ do giảm giá phần được ghi nhận liênquan đến giá trị đầu tư thuần của nhà đầu tưvào công ty liên kết.

BCTC riêng của nhà đầu tư BCTC riêng của nhà đầu tư

Trong BCTC của riêng nhà đầu

tư, khoản đầu tư vào công ty

liên kết được kế toán theo

nguyên tắc giá gốc

Khoản đầu tư vào công ty liên kết được hạchtoán trong BCTC riêng biệt của chủ đầu tưhoặc theo giá gốc hoặc theo quy định củachuẩn mực IAS 39

- Danh sách và mô tả các công

ty liên kết lớn kèm theo các

thông tin về phần sở hữu và tỷ

lệ quyền biểu quyết, nếu tỷ lệ

này khác với phần sở hữu

- Các phương pháp được sử

dụng để kế toán các khoản đầu

tư vào công ty liên kết

- Giá trị hợp lý của các khoản đầu tư trongcông ty liên kết mà giá được niêm yết côngkhai

- Thông tin tài chính tóm tắt của công ty liênkết

- Lý do tại sao một công ty đáng lẽ không cóảnh hưởng đáng kể nhưng công ty này vẫnđược coi là ảnh hưởng đáng kể với công tyliên kết

- Lý do tại sao một công ty đáng lẽ có ảnhhưởng đáng kể nhưng công ty này vẫn đượccoi là không ảnh hưởng đáng kể với công tyliên kết

- Thông tin tài chính tóm tắt của công ty liênkết, hoặc trình bày riêng biệt hoặc trình bàygộp mà không được áp dụng phương phápVCSH bao gồm giá trị tổng tài sản, tổng cáckhoản nợ, doanh thu và lãi lỗ…

IV Căn cứ ghi sổ kế toán, lập và trình bày BCTC hợp nhất của nhà đầu tư 4.1 Các căn cứ ghi sổ

BCTC của công ty liên kết và các tài liệu có liên quan khi mua khoản đầu tưđối với khoản đầu tư trực tiếp vào công ty liên kết

Đối với khoản đầu tư gián tiếp vào công ty liên kết thông qua các công tycon thì căn cứ vào BCTC của công ty con, BCTC của công ty liên kết và các tàiliệu liên quan khi công ty con mua khoản đầu tư vào công ty liên kết

Cuối mỗi năm tài chính, căn cứ vào Báo cáo kết quả hoạt động kinh doanh(KQHĐKD) của công ty liên kết để xác định và ghi nhận phần lãi (hoặc lỗ) củanhà đầu tư trong công ty liên kết trên BCTC hợp nhất Đồng thời căn cứ vàoBảng cân đối kế toán (CĐKT) của công ty liên kết để xác định và điều chỉnh tănghoặc giảm giá trị ghi sổ của khoản đầu tư tương ứng với phần sở hữu của mìnhtrong sự thay đổi VCSH của công ty liên kết nhưng không được phản ánh trongbáo cáo KQHĐKD của công ty liên kết

Tại thời điểm mua khoản đầu tư, nếu có chênh lệch giữa giá mua và giá trịghi sổ của tài sản thuần có thể xác định được tương ứng với phần sở hữu củakhoản đầu tư được mua, kế toán phải xác định khoản chênh lệch này thành cácphần:

- Chênh lệch giữa giá trị hợp lý và giá trị ghi sổ của tài sản thuần có thể xácđịnh được của công ty liên kết phải được xác định cho từng nhân tố, như: Chênhlệch giữa giá trị ghi sổ và giá trị hợp lý của TSCĐ, của hàng tồn kho,

- Phần chênh lệch còn lại (giá mua - giá trị hợp lý của tài sản thuần có thểxác định được, nếu có) được gọi là lợi thế thương mại (LTTM) (hoặc bất lợithương mại)

Các khoản chênh lệch giữa giá mua khoản đầu tư và giá trị ghi sổ của tàisản thuần có thể xác định được của công ty liên kết chỉ mở sổ kế toán chi tiết đểtheo dõi và tính toán số chênh lệch (nếu có) được phân bổ hàng năm phục vụ choviệc lập BCTC hợp nhất, không phải vụ cho việc lập BCTC riêng

4.2 Nguyên tắc ghi sổ, lập và trình bày BCTC hợp nhất của nhà đầu tư trong công ty liên kết

4.2.1 Nguyên tắc 1: Phương pháp lập

Trong BCTC hợp nhất khoản đầu tư vào công ty liên kết phải được kế toántheo phương pháp VCSH

Ngoại trừ các trường hợp sau:

- Khoản đầu tư này dự kiến sẽ được thanh lý trong tương lai gần (dưới 12tháng);

- Công ty liên kết hoạt động theo các quy định hạn chế khắt khe dài hạn làmcản trở đáng kể việc chuyển giao vốn cho nhà đầu tư.

 Các trường hợp này, các khoản đầu tư được phản ánh theo giá gốc trong BCTC hợp nhất của nhà đầu tư.

- Nhà đầu tư phải ngừng sử dụng phương pháp VCSH khi không còn ảnhhưởng đáng kể trong công ty liên kết nhưng vẫn còn nắm giữ một phần hoặc toàn

bộ khoản đầu tư;

- Việc sử dụng phương pháp VCSH không còn phù hợp vì công ty liên kếthoạt động theo các quy định hạn chế khắt khe dài hạn gây ra những cản trở đáng

kể trong việc chuyển giao vốn cho nhà đầu tư

 Các trường hợp này, giá trị ghi sổ của khoản đầu tư từ thời điểm trên được coi là giá gốc.

4.2.2 Nguyên tắc 2: Các điều chỉnh

Cuối kỳ kế toán, khi lập và trình bày BCTC hợp nhất của nhà đầu tư, giá trịkhoản mục "Đầu tư vào công ty liên kết, liên doanh" trong Bảng CĐKT hợp nhấtphải được điều chỉnh như sau:

a) Điều chỉnh phần lãi hoặc lỗ trong công ty liên kết từ sau ngày đầu tư vàcác khoản điều chỉnh khác đã ghi nhận trên Bảng CĐKT hợp nhất từ các kỳ kếtoán trước:

- Trước khi điều chỉnh phần lãi hoặc lỗ trong kỳ của nhà đầu tư trong công

ty liên kết và các khoản điều chỉnh khác, nhà đầu tư phải điều chỉnh phần lãihoặc lỗ thuộc phần sở hữu của mình trong công ty liên kết từ sau ngày đầu tư vàcác khoản điều chỉnh khác đã ghi nhận và phản ánh trong Bảng CĐKT hợp nhất

kỳ kế toán trước liền kề để ghi nhận và phản ánh vào khoản mục “Đầu tư vàocông ty liên kết, liên doanh”, khoản mục “Lợi nhuận sau thuế chưa phân phối” vàcác khoản mục khác có liên quan trong Bảng CĐKT hợp nhất kỳ báo cáo

- Căn cứ để xác định phần lãi hoặc lỗ trong công ty liên kết từ sau ngày đầu

tư đến cuối kỳ kế toán trước và các khoản điều chỉnh khác là Bảng CĐKT riêngcủa nhà đầu tư và Bảng CĐKT hợp nhất kỳ kế toán trước liền kề, các sổ kế toánchi tiết phục vụ việc hợp nhất BCTC

b) Điều chỉnh phần lãi hoặc lỗ trong kỳ báo cáo của nhà đầu tư trong công

ty liên kết:

- Nhà đầu tư phải xác định và điều chỉnh tăng hoặc giảm giá trị khoản đầu

tư vào công ty liên kết tương ứng với phần sở hữu của nhà đầu tư trong lãi hoặc

lỗ sau thuế thu nhập doanh nghiệp (TNDN) của công ty liên kết tại thời điểmcuối mỗi kỳ kế toán khi lập và trình bày BCTC hợp nhất

- Trường hợp công ty liên kết là công ty cổ phần có cổ phiếu ưu đãi cổ tứcđược nắm giữ bởi các cổ đông bên ngoài thì nhà đầu tư phải loại trừ phần cổ tức

ưu đãi trước khi xác định phần sở hữu của mình trong lãi hoặc lỗ từ công ty liênkết, kể cả khi chưa có thông báo chính thức về việc trả cổ tức trong kỳ

- Trường hợp khoản lỗ trong công ty liên kết mà nhà đầu tư phải gánh chịulớn hơn giá trị ghi sổ của khoản đầu tư trên BCTC hợp nhất thì nhà đầu tư chỉ ghigiảm giá trị khoản đầu tư vào công ty liên kết trong BCTC hợp nhất cho đến khi

nó bằng không (= 0)

- Trường hợp nhà đầu tư có nghĩa vụ thanh toán thay cho công ty liên kếtcác khoản nợ mà nhà đầu tư đã đảm bảo hoặc cam kết trả thì phần chênh lệch lớnhơn của khoản lỗ trong công ty liên kết và giá trị ghi sổ của khoản đầu tư đượcghi nhận là một khoản chi phí phải trả

- Nếu sau đó công ty liên kết hoạt động có lãi, nhà đầu tư chỉ được ghi nhậnphần sở hữu của mình trong khoản lãi đó sau khi đã bù đắp được phần lỗ thuầnchưa được hạch toán trước đây

- Phương pháp VCSH được áp dụng trong kế toán các khoản đầu tư vàocông ty liên kết khi lập và trình bày BCTC hợp nhất của nhà đầu tư

c) Điều chỉnh các khoản chênh lệch phát sinh khi mua khoản đầu tư vàocông ty liên kết:

Chênh lệch nếu có giữa giá mua khoản đầu tư và phần sở hữu của nhà đầu

tư theo giá trị hợp lý của tài sản thuần có thể xác định được của công ty liên kếtthì tại thời điểm mua khoản đầu tư, nhà đầu tư phải xác định khoản chênh lệch đóthành các phần chênh lệch Đồng thời cuối kỳ kế toán khi lập BCTC hợp nhất,