TÁC ĐỘNG CỦA CHÍNH SÁCH TIỀN TỆ CỦA NGÂN HÀNG NHÀ NƯỚC ĐẾN HOẠT ĐỘNG KINH DOANH CỦA CÁC NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI VIỆT NAM THỊ TRƯỜNG TÀI CHÍNH NHÓM 2 GVHD: TS.. LOGOPHẦN 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN V
Trang 1TÁC ĐỘNG CỦA CHÍNH SÁCH TIỀN TỆ CỦA NGÂN HÀNG NHÀ NƯỚC ĐẾN HOẠT ĐỘNG KINH DOANH CỦA CÁC NGÂN HÀNG
THƯƠNG MẠI VIỆT NAM
THỊ TRƯỜNG TÀI CHÍNH NHÓM 2
GVHD: TS THÂN THỊ THU THỦY
Trang 2LOGODANH SÁCH NHÓM 2
Trang 3LOGONỘI DUNG THUYẾT TRÌNH
CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ CSTT
1
TÁC ĐỘNG CỦA CSTT CỦA NHNN ĐẾN HDKD CỦA CÁC NHTM VN GIAI
Trang 4LOGOPHẦN 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ CSTT:
1.1 Sơ lược về Chính sách tiền tệ:
Khái niệm Chính sách tiền tệ:
Chính sách tiền tệ quốc gia là hệ thống các quan điểm, các
chủ trương và biện pháp của nhà nước về tiền tệ ở tầm
quốc gia tác động và điều chỉnh các hoạt động về tiền tệ-
tín dụng, ngân hàng và ngoại hối nhằm mục tiêu ổn định
giá trị đồng tiền và giá cả, kiểm soát và điều hòa khối
tiền giao dịch của nền kinh tế, ổn định và thúc đẩy tăng
trưởng kinh tế, tạo việc làm cho người cho người lao
Trang 5(Chính sách đóng băng tiền tệ)
Trang 61.1 Sơ lược về Chính sách tiền tệ:
Các công
cụ của CSTT
Công cụ tái cấp vốn Tỷ giá hối đoái
Dự trữ bắt buộc Công cụ hạn mức
tín dụng
Trang 7LOGOCác công cụ của CSTT:
Công cụ này khá hiệu quả khi hệ thống NHTM hoạt động hữu hiệu, tỷ
lệ vốn khả dụng cao cùng với sự thận trọng trong quá trình tái cấp vốn của NHTW
Thay đổi tỷ lệ dự trữ bắt buộc sẽ có tác động trực tiếp đến nguồn vốn khả dụng của các NHTM, trở thành công cụ quan trọng của NHNN trong việc điều hành chính sách tiền tệ quốc gia
Trang 8LOGOCác công cụ của CSTT:
Thị trường mở
Nhằm bảo đảm hỗ trợ khả năng thanh toán cho các tổ chức tín dụng và điều tiết thị trường tiền tệ, phục vụ mục tiêu phát triển kinh tế.
Ảnh hưởng rất lớn đến hoạt động ngoại thương (giao dịch vãng
Trang 9LOGOBối cảnh kinh tế năm 2010
Tăng trưởng kinh tế khả quan, đạt 6.78% Tuy nhiên, áp
lực lạm phát gia tăng do cộng hưởng các yếu tố thiên tai,
giá cả hàng hóa thế giới tăng, tiền đồng bị mất giá và cung
tiền tăng mạnh, tiếp tục gây bất ổn cho nền kinh tế Tiền
đồng mất giá tổng cộng 11.17% từ tháng 11/2009, nguyên
nhân chủ yếu là tài khoản vãng lai bị thâm hụt lớn, lòng
tin vào đồng nội tệ suy giảm và tình trạng đô la hóa tiếp
diễn.
Trang 10LOGOCác CSTT của NHNN
* Quyết định số 11/2010/QĐ-NHNN ngày 6/1/2010 về
danh mục giấy tờ có giá được sử dụng trong các giao dịch
của Ngân hàng Nhà nước; Quyết định số 74/QĐ-NHNN
ngày 18/1/2010 quy định tỷ lệ DTBB đối với ngoại tệ
* Thông tư số 07/2010/TT-NHNN ngày 26/02/2010 cho
phép các NHTM cho vay theo lãi suất thỏa thuận đối với
các món vay trung, dài hạn Đến ngày 14/04/2010, NHNN
đã chính thức cho phép các NHTM sử dụng lãi suất thỏa
thuận với các khoản vay ngắn hạn.
Trang 11LOGOCác CSTT của NHNN
• Điều chỉnh tỷ giá bình quân liên ngân hàng 18/8/2010 từ
mức 18.544 VND lên mức 18.932 VND (tăng gần 2,1%)
Ngoài ra, Ngân hàng nhà nước còn ban hành mức lãi suất
tiền gửi tối đa bằng USD của tổ chức kinh tế tại TCTD là
1%/năm
• Nghị định 41/2010/NĐ-CP ngày 12/04/2010: ban hành
chính sách tín dụng phục vụ phát triển nông nghiệp và nông
thôn
• Thông tư 13 ngày 20/05/2010 quy định việc tăng tỷ lệ an
toàn vốn tối thiểu CAR từ 8% lên 9% và tổng số vốn cho
vay không vượt quá 80% tổng số vốn huy động; đồng thời
cũng nâng hệ số rủi ro của những khoản cho vay đầu tư kinh
doanh chứng khoán và bất động sản lên tới 250%
Trang 12LOGOCác CSTT của NHNN
• Lãi suất cơ bản, lãi suất tái cấp vốn, lãi suất chiết khấu 10
tháng đầu năm 2010 lần lượt là 8%, 8% và 6% , 2 tháng cuối
năm tăng lên lần lượt là 9%, 9% và 7%
• Thông tư số 22/2010/TT-NHNN ngày 29/10/2010 thu hẹp
huy động và cho vay bằng vàng, đóng cửa sàn giao dịch
vàng và chấm dứt kinh doanh vàng trên tài khoản ở nước
ngoài; điều hành xuất - nhập khẩu vàng phù hợp với nhu cầu
thị trường
• Nghị định 141/2006/NĐ-CP cho phép giãn tiến độ tăng vốn
điều lệ tối thiểu của các TCTD đến cuối năm 2011
Trang 13LOGOTác động của CSTT đến các NHTM
• Lãi suất đột ngột đảo chiều: Từ tháng 6, nhiều lần Chính phủ
nhấn mạnh đến định hướng hạ lãi suất VND Nỗ lực theo hướng
này ghi nhận ở điểm đến 11%/năm của lãi suất huy động Tuy
nhiên, lạm phát tiếp tục gia tăng, cuộc đua lãi suất đột ngột bùng
phát vào cuối năm, trần lãi suất huy động tăng đến 14%
•Kỷ lục của chênh lệch tỷ giá: thị trường ngoại hối và chính
sách điều hành có nhiều biến động, tỷ giá tăng 5,53%, chênh
lệch giữa giá USD trên thị trường tự do so với giá niêm yết
chính thống lập kỷ lục 10%
•Hoạt động huy động vốn: mặc dù huy động vốn tăng nhanh
trong những tháng đầu năm, sau đó chậm lại trong hai tháng cuối
năm, với mức tăng 27,2% cả năm
Trang 14LOGOTác động của CSTT đến các NHTM
• Bùng nổ tín dụng ngoại tệ: Năm 2010, tăng trưởng tín dụng
toàn hệ thống đạt 29,81%; trong đó tín dụng VND tăng 25,3%;
tín dụng ngoại tệ tăng gần gấp đôi ở mức 49,3%, nếu trừ hư số
do tỷ giá và giá vàng tăng thì tổng dư nợ tăng 27,6%; trong đó
tín dụng VND tăng 25,3%, tín dụng ngoại tệ tăng 37,7%
•Siết kinh doanh vàng, lãi suất huy động vàng sụt giảm
mạnh: Năm 2010 ghi nhận sự can thiệp mạnh của NHNN đối
với hoạt động kinh doanh vàng của các NHTM với chỉ đạo đóng
cửa các sàn giao dịch vàng, tất toán trạng thái kinh doanh vàng
trên tài khoản ở nước ngoài
Trang 15Tác động của CSTT đến hoạt động kinh doanh của NH
VietinBank trong năm 2010:
Tháo bỏ trần lãi suất cho vay: Tăng trưởng tín dụng của
Vietinbank trong năm 2010 là 42.5% Đây là thành tích đáng nể
của Vietinbank, trong đó có ảnh hưởng rất lớn từ chính sách dỡ
bỏ trần lãi suất cho vay trong của Ngân hàng nhà nước
Nợ xấu của Vietinbank tăng hơn 550 tỷ, từ mức 0.5% tổng dư nợ
lên mức 0.75% tổng dư nợ Đồng thời tỷ lệ nợ quá hạn của
Vietinbank cũng 1.4% tổng dư nợ lên mức 1.6% tổng dư nợ, tức
tăng hơn 1.400 tỷ đồng
Trang 16Tác động của CSTT đến hoạt động kinh doanh của NH
VietinBank trong năm 2010
•Tháo bỏ trần lãi suất cho vay
Năm Chỉ tiêu Quý 1 Quý 2 Quý 3 Quý 4 Cả năm
Trang 17Tác động của CSTT đến hoạt động kinh doanh của NH
VietinBank trong năm 2010
•Tăng trần lãi suất huy động
31/12/2009 Quý 1 2010 Quý 2 2010 Quý 3 2010 Quý 4 2010 Cả năm
Mức lãi suất huy động dưới một năm của Vietinbank tăng từ 10.5%
lên mức 12% vào cuối năm Các mức lãi suất huy động dài hạn của
Vietinbank cũng tăng tương ứng
Trang 18• Điều chỉnh tỷ giá
Trong những tháng đầu năm 2010, khi lãi suất vay VND thực đang ở
mức cao, nhiều ngân hàng đã thực hiện vay bằng USD Việc tăng tỷ giá
ngoại tệ vào thời điểm nêu trên đã tạo ra một khoảng lợi nhuận ngoại hối
lớn cho ngân hàng Vietinbank trong năm 2010
Tác động của CSTT đến hoạt động kinh doanh của NH
VietinBank trong năm 2010
2009
Lợi nhuận từ giao dịch ngoại hối tăng hơn 160%, góp phần vào mức tăng
lợi nhuận ngoạn mục của Vietinbank trong năm 2010.
Đơn vị: triệu VND
Trang 19Thời điểm khó khăn nhất của nền kinh tế Việt Nam đã qua: GDP tăng trưởng 5,89%; kim ngạch xuất khẩu tăng 33,3%, vốn đầu tư toàn
xã hội tăng 5,7%, nhập siêu dưới mức 10%, dự trữ ngoại hối được cải thiện đáng kể, kinh tế vĩ mô về cơ bản ổn định
Tuy nhiên, các kênh đầu tư “hái ra tiền” như bất động sản, chứng khoán năm 2011 được dán mác cụm từ “bán tháo” Lạm phát vẫn cán mốc 18%
Chính phủ, NHNN đã nỗ lực điều hành CSTT chặt chẽ, thận trọng theo tinh thần Nghị Quyết 11/NQ-CP ngày 24/02/2011 về những giải pháp chủ yếu ổn định kinh tế vĩ mô
Trang 20TT 02/2011/TT-NHNN ngày 03/032011 quy định mức lãi suất huy động vốn tối
đa bằng đồng Việt Nam không vượt quá 14%/năm TT 30/2011/TT-NHNN ngày 28/9/2011, quy định lãi suất tối đa đối với tiền gửi bằng đồng Việt Nam của tổ chức,
cá nhân tại TCTD, chi nhánh NHNN là 14%/năm, nhằm thực hiện giải pháp điều hành chủ động, linh hoạt, hiệu quả công cụ lãi suất cùng với các công cụ chính sách tiền tệ khác để góp phần kiềm chế lạm phát, ổn định kinh tế vĩ mô, bảo đảm an sinh
xã hội theo chủ trương của Chính phủ; đồng thời tạo cơ sở pháp lý để xử lý đối với tổ chức tín dụng vi phạm quy định của Ngân hàng Nhà nước Việt Nam về lãi suất huy động vốn tối đa bằng đồng Việt Nam của các TCTD.
QUY ĐỊNH TRẦN LÃI SUẤT HĐ
Trang 21QUY ĐỊNH TỶ LỆ DTBB
Quyết định số 750/QĐ-NH NN ngày 09/4/2011, Quyết định
số NHNN ngày 01/6/2011, Quyết định số NHNN ngày 01/9/2011, QĐ 1925/QĐ-NHNN ngày 26/8/2011 Theo đó, tỷ lệ dự trữ bắt buộc đối với tiền gửi bằng VND không đổi, trong khi tỉ lệ dự trữ bắt buộc đối với tiền gửi bằng USD tăng 3% trong năm 2011
Trang 221209/QĐ-Chỉ lệnh tái cấu trúc ngân hàng và tăng “sức khỏe” hệ thống tài chính được phát đi từ tân Thống đốc Nguyễn Văn Bình, mở đầu bằng việc xử lý nghiêm các ngân hàng vượt trần lãi suất huy động theo Thông tư số 02/2011/TT-NHNN, Chỉ thị số 02/CT-NHNN quy định cụ thể hình thức
xử phạt nghiêm khắc đối với cá nhân, tổ chức và người đứng đầu tổ chức
vi phạm trần lãi suất huy động
Tuy nhiên, thị trường huy động vẫn còn những vụ “vượt rào” ngoạn mục,
“lách” lãi suất, “chạy đua” lãi suất với nhiều chiêu thức tinh vi, gây nguy
cơ rủi ro kỳ hạn, rủi ro thanh khoản cho TCTD huy động vốn và hệ thống
Trang 23Với CSTT thắt chặt, tháng 1, nguồn vốn huy động của cả hệ thống giảm gần 2,5% so với cuối năm 2010 Các tháng sau, nguồn vốn đã phục hồi, nhưng mức tăng thấp hơn nhiều so với các năm trước Tính đến cuối
tháng 10, huy động của cả hệ thống chỉ tăng 8,59% so với cuối năm 2010.
Vietinbank tiếp tục duy tri tốc độ tăng trưởng nguồn vốn ổn định, chú trọng đảm bảo an toàn thanh khoản và tuân thủ các quy định của NHNN
Số dư huy động cuối năm 2011 đạt 420.212 tỷ đồng, tăng 24% so với năm 2010 và đạt 103% so với chỉ tiêu Huy động vốn VND đạt 348 ngàn
tỷ đồng, chiếm 83%, huy động ngoại tệ (quy VND) đạt 72 ngàn tỷ đồng
Nguyên nhân chủ yếu khiến các NHTM “bất tuân” Thông tư 02:
Huy động vốn khó khăn
Trang 24Huy động vượt trần, không chỉ chi phí bị đội lên, các NHTM còn tự đẩy mình vào các điều kiện bất lợi, bị động, rủi ro
Cộng với thực tế các khoản tín dụng đều có kỳ hạn và có tới
30 – 40% dư nợ tín dụng là tín dụng trung dài hạn thì rủi ro thanh khoản đối với hệ thống đã tăng vọt
Nguyên nhân chủ yếu khiến các NHTM “bất tuân” Thông tư 02:
Tính thanh khoản bị động và nhiều rủi ro
Trang 25VietinBank vẫn giữ vững vị trí là ngân hàng cung ứng vốn lớn nhất trên thị trường liên ngân hàng, là nhà tạo lập và dẫn dắt thị trường Với chiến lược đầu tư hợp lý, khả năng quản lý tốt và dự đoán thị trường chính xác, VietinBank không chỉ đảm bảo thanh khoản cho mình mà còn tích cực hỗ trợ thanh khoản của các NHTM khác, góp phần thực thi chính sách tiền tệ quốc gia Các chỉ số về thanh khoản của Vietinbank như: tỷ lệ cấp tín dụng từ nguồn vốn huy động, tỷ lệ tối đa nguồn vốn ngắn hạn sử dụng cho vay trung dài hạn, tỷ lệ góp vốn mua cổ phần, trạng thái ngoại tệ - vàng đều đảm bảo theo quy định hiện hành của
Nguyên nhân chủ yếu khiến các NHTM “bất tuân” Thông tư 02:
Tính thanh khoản bị động và nhiều rủi ro
Trang 26Dễ nhận thấy, trong khi lãi suất cho vay không còn trần nào nữa cả và lãi suất huy động tối đa là 14% thì lợi ích của người dân gửi tiền và doanh nghiệp vay tiền đã bị xâm phạm một cách
rõ rệt Được lợi nhất trong tình hình này là các ngân hàng một khi chênh lệch hai loại lãi suất này giãn ra mà không theo quy luật cung cầu Tuy nhiên, ở mức độ nào đó quy định này gây khó khăn cho các NH nhỏ trong huy động tiền gửi dân cư, tạo nên dòng chảy vốn về các NH lớn vốn đã thừa khả năng thanh khoản ở thời điểm hiện tại Ở khía cạnh khác, trần lãi suất huy
Trang 27VietinBank cũng đã triển khai nhiều nhóm giải pháp tổng hợp
và linh hoạt để duy trì ổn định và mở rộng khai thác nguồn ngoại tệ nhằm đáp ứng nhu cầu thiết yếu của khách hàng và đảm bảo hiệu quả kinh doanh Doanh số mua ngoại tệ của VietinBank năm 2011 đạt 5,1 tỷ USD, tăng trưởng hơn 30%, doanh số ngoại tệ bán cho khách hàng đạt hơn 6 tỷ USD, tăng 20% so với năm 2010 Trong năm, Vietinbank tuân thủ theo các thông báo của NHNN về dự trữ bắt buộc, được tính bằng 3,00%
và 8,00% (2010: 3,00% và 4,00%) tương ứng đối với tiền gửi của khách hàng bằng VNĐ và ngoại tệ có kỳ hạn dưới 12 tháng; 1,00% và 6,00% (2010: 1,00% và 2,00%) từ 12 tháng trở lên Theo đó, mức dự trữ bắt buộc (bằng VNĐ và ngoại tệ) trung
Trang 28Dư nợ cho vay và đầu tư đạt 430,1 nghìn tỷ đồng, tăng 23% (toàn ngành: 12- 13%), nợ xấu ở mức 0,75% (toàn ngành 3%) Vietinbank đã bước đầu triển khai công tác chuyển đổi mô hình cấp tín dụng với định hướng quản trị rủi ro tập trung theo thông
lệ quốc tế Công tác sử dụng vốn được tiến hành hết sức linh hoạt nhưng vẫn đảm bảo an toàn, hiệu quả Kết thúc năm 2011, tổng dư nợ cho vay và đầu tư đạt 430.359 tỷ đồng, tăng 25% so với đầu năm (thấp hơn mức 35% năm 2009 và 43% năm 2010) Nguồn vốn được sử dụng hiệu quả và tập trung cho vay các ngành kinh tế mũi nhọn, trọng điểm quốc gia, có tiềm năng phát
Trang 29Đánh giá về thực thi Nghị Quyết 11, Vietinbank là NHTM đi đầu trong việc triển khai nhiều chương trình tín dụng cho vay ưu đãi lãi suất đối với các khu vực kinh tế được Chinh phủ khuyến khích theo thông tư này, bao gồm: Cho vay hỗ trợ xuất khẩu, cho vay doanh nghiệp nhỏ & vừa, cho vay phát triển kinh tế nông nghiệp nông thôn và cho vay công nghiệp hỗ trợ (với cơ cấu khoảng hơn 30%) với mức lãi suất ưu đãi 17- 18%, cho vay phi sản xuất được hạn chế
ở mức 8,5% tổng dư nợ theo đúng định hướng Chính Phủ năm 2011 (khống chế 16%)
Trang 30Để chủ động cân đối vốn kinh doanh, NHCT chú trọng tăng trưởng dư nợ ngắn hạn (chiếm hơn 60% tổng dư nợ) và kiểm soát chặt chẽ cho vay ngoại tệ theo quy định của NHNN (cơ cấu dư nợ ngoại tệ duy trì khoảng 18,4%) Chất lượng cho vay được kiểm soát tốt, nợ xấu chiếm tỷ lệ thấp, ở mức 0,75% tổng
dư nợ Toàn hệ thống có 14 chi nhánh không có nợ nhóm 2 và nợ xấu VietinBank tiếp tục thực hiện hỗ trợ các khách hàng vay vốn để đẩy mạnh sản xuất kinh doanh hàng hóa xuất khẩu, tăng nguồn thu ngoại tệ cho đất nước nhằm góp phần thực hiện Nghị quyết số 11 của Chính phủ Theo đó, từ ngày 2/4, các doanh nghiệp xuất khẩu thuộc các ngành xuất khẩu mũi nhọn, trọng điểm của đất nước (nông lâm thủy hải sản, cao su, dệt may,…), các doanh nghiệp xuất khẩu thuộc thế mạnh kinh tế địa phương, xuất khẩu vào thị trường
Trang 31•Giảm mạnh tổng PTTT và dư nợ tín dụng là trực tiếp giảm luồng tiền lưu thông trong nền kinh
•Hạn chế lợi ích tiền gửi USD, cộng với qui định bán ngoại tệ của các tổ chức kinh tế nhằm hạn chế tình trạng găm giữ USD, phân tán nguồn ngoại tệ trong nền kinh tế.
•Hạn chế tín dụng phi sản xuất, với các giới hạn về dư nợ phi sản xuất nhằm dịch chuyển nguồn vốn vào các lĩnh vực sản xuất, tăng cung hàng hóa cho nền kinh tế
•Tính chất hành chính của các giải pháp cũng là một đặc thù và là yếu tố không thể thiếu của hệ thống giải pháp ổn định vĩ mô trong bối cảnh bất ổn gia tăng, áp lực nguồn vốn của hệ thống ngân hàng rất lớn
Trang 32Tác động của CSTT đến hoạt động kinh doanh của NH
VietinBank trong năm 2012:
Tăng trần lãi suất huy động: Mức lãi suất huy động dưới một
năm của Vietinbank tăng từ 10.5% lên mức 12% vào cuối năm
Trong những tháng cuối năm 2010, sự tăng mạnh của lãi suất
huy động khiến tổng huy động Vietinbank tăng thực sự ấn
tượng, với khoảng 19% trong vòng 1 quý Có thể nói việc nới
trần lãi suất huy động đã tác động thực sự mạnh mẽ đến
Vietinbank trong năm 2010
Điều chỉnh tỷ giá: Việc tăng tỷ giá ngoại tệ vào thời điểm nêu
trên đã tạo ra một khoảng lợi nhuận ngoại hối lớn cho ngân hàng
trong năm 2010, khi các doanh nghiệp giờ đây phải mua ngoại tệ
với giá cao hơn để trả cho ngân hàng Trong năm 2010, doanh số